កម្ពុជាកំពុងស្វែងរកការស្តារទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសថៃឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃថ្មី លោក អនុទីន ចាន់វីរ៉ាគុល ក្រោយទំនាក់ទំនងប្រទេសទាំងពីរមានភាពតានតឹងខ្លាំង បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយសំឡេងសន្ទនាកាលពីខែមិថុនាដែលបណ្តាលឱ្យ លោកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា របូតតំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហើយក្រោយក៏មានជម្លោះព្រំដែនរយៈពេល៥ថ្ងៃ នៅខែកក្កដា។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំនាញយល់ថាការព្យាយាមស្តារទំនាក់ទំនងនេះហ៊ុមព័ទ្ធដោយស្ថានការណ៍នយោបាយជាក់ស្តែងដ៏ស៊ីជម្រៅ។
ក្នុងលិខិតអបអរសាទរមួយច្បាប់ផ្ញើជូននាយករដ្ឋមន្ត្រីទី៣២ដែលទើបតែងតាំងថ្មីរបស់ថៃ លោក អនុទីន ចាន់វីរ៉ាគុល ដែលជាមេដឹកនាំទីបីរបស់ថៃក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីការបណ្តេញលោកស្រី ផែថងថាន ចេញពីតំណែងជុំវិញការបែកធ្លាយសារសន្ទនាតាមទូរសព្ទជាមួយប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន ដែលពេលនោះលោកស្រីបានរិះគន់កងទ័ពថៃ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ថា ជ័យជម្នះនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនុកចិត្តលើការដឹកនាំរបស់លោកអនុទីន។
លោកបានបង្ហាញក្តីសង្ឃឹមថា កម្ពុជា និងថៃនឹងពង្រឹងទំនាក់ទំនងក្នុងនាមជាអ្នកជិតខាងនឹងគ្នា និងជាសមាជិកអាស៊ាន ដើម្បីជំរុញសន្តិភាព និងវិបុលភាព។
លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «ដោយឈរលើស្មារតីនេះ ខ្ញុំទន្ទឹងរង់ចាំធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយលោក ដើម្បីស្តារទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងថៃ ឱ្យវិលមករកភាពប្រក្រតីឡើងវិញ កសាងទំនុកចិត្តរវាងគ្នានឹងគ្នា និងប្រែក្លាយព្រំដែនរួមរវាងព្រះរាជាណាចក្រទាំងពីររបស់យើង ឱ្យទៅជាព្រំដែនសន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ការអភិវឌ្ឍ និងវិបុលភាពរួមគ្នា»។
បន្ទាប់ពីទទួលបានការយល់ព្រមពីព្រះមហាក្សត្រឱ្យឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា លោកអនុទីន បានសន្យាថា នឹងដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់របស់ប្រទេស ដោយផ្តោតសំខាន់លើថ្លៃចំនាយក្នុងការរស់នៅ ជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងគ្រោះធម្មជាតិ។
ជុំវិញជម្លោះព្រំដែនដែលកំពុងកើតមានជាមួយកម្ពុជា លោកអនុទីន បានមានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនឹងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ខណៈពេលដែលមានការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ថៃ និងទប់ស្កាត់ការបាត់បង់អាយុជីវិតបន្ថែមទៀត។
លោកបានថ្លែងថា៖ «[…] ប៉ុន្តែរឿងនោះនឹងត្រូវធ្វើឡើងក្រោមគោលការណ៍ថា ប្រទេសថៃនឹងមិនបាត់បង់សូម្បីតែមួយសង់ទីម៉ែត្រការ៉េនៃទឹកដីរបស់ខ្លួនឡើយ»។
លោក ប៉ាវីន ចាចាវ៉ាល់ផុងភុន សាស្ត្រាចារ្យនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិជនជាតិថៃនៅមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៃសាកលវិទ្យាល័យក្យូតូ បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានខេមបូចាថា ពាក្យ«ការស្តារទំនុកចិត្ត» រវាងប្រទេសទាំងពីរជាពាក្យដែលប្រើប្រាស់មិនត្រឹមត្រូវឡើយ ដោយសារបរិបទនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញរបស់ថៃ។
លោកបានអះអាងថា ការសម្រុះសម្រួលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាមួយលោកអនុទីន គឺមិនមែនផ្តោតលើការផ្សះផ្សាទំនាក់ទំនងនោះទេ ប៉ុន្តែផ្តោតលើការបង្រួបបង្រួមស្ថានការណ៍នយោបាយថ្មីមួយទៅវិញទេ។ លោកបានបន្ថែមថា ជាមួយនឹងការឡើងកាន់អំណាចរបស់លោកអនុទីន ក្នុងស្ថានភាពចលាចលផ្នែកនយោបាយ និងការដួលរលំនៃរដ្ឋាភិបាលមុនរបស់ថៃ កម្ពុជាមើលឃើញលោកថាជាសម្ព័ន្ធមិត្តជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយ។
លោក ប៉ាវីន បានថ្លែងថា «លិខិតអបអរសាទរភ្លាមៗរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងការគាំទ្រជាសាធារណៈពីឪពុករបស់លោក គឺ លោក ហ៊ុន សែន មិនមែនគ្រាន់តែជាកាយវិការគួរសមប៉ុណ្ណោះទេ។ សកម្មភាពទាំងនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការគាំទ្រមេដឹកនាំថៃមួយរូប»។
លោកបន្តថា៖ «លោក អនុទីន ប្រហែលជាមើលឃើញកម្ពុជាមិនត្រឹមតែជាប្រទេសជិតខាងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ដ៏សំខាន់មួយរូប ដែលអាចផ្តល់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់លោកដែលអាចផុយស្រួយនូវជ័យជម្នះផ្នែកការទូតដ៏សំខាន់ និងប្រភពនៃភាពស្របច្បាប់ពីខាងក្រៅដ៏សំខាន់មួយ»។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ទំនុកចិត្តដែលកំពុងត្រូវបានបង្កើតឡើងជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងដែលជាសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយរវាងមេដឹកនាំទាំងពីរដែលស្វែងរកស្ថិរភាព និងការពង្រឹងអំណាច។
ទោះជាយ៉ាងណា ជម្លោះព្រំដែននៅតែជាបញ្ហារសើប។ លោក ប៉ាវីន បានកត់សម្គាល់ថា ការប្រកាសថ្មីៗនៃ «បទឈប់បាញ់» និងការសន្យាដោះស្រាយជម្លោះ ជាបញ្ហាដែលទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងការគប់គិតនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា។
លោកបានពន្យល់ថា៖ «ការប្រែប្រួលប្រកបដោយភាពកក់ក្តៅនៃទំនាក់ទំនងការទូតភ្លាមៗនេះ គឺជាលទ្ធផលផ្ទាល់ពីការផ្លាស់ប្តូរអ្នកដឹកនាំ ដែលបង្ហាញថា ជម្លោះមុនៗមិនមែនសុទ្ធតែជាជម្លោះទឹកដីនោះទេ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍នយោបាយផងដែរ»។
ខណៈដែលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការថ្មីអាចនាំមកនូវភាពរីកចម្រើនក្នុងរយៈពេលខ្លី លោក ប៉ាវីន បានព្រមានថា សន្តិភាពគឺផុយស្រួយ ហើយអាយុកាលរបស់វាមិនប្រាកដប្រជាទេ។ លោកបានបន្ថែមថា ដំណោះស្រាយអាចនឹងផ្ដោតលើបញ្ហាដែលមិនសូវមានភាពចម្រូងចម្រាស ដើម្បីបង្កើតឱ្យមានការរីកចម្រើន។ ប៉ុន្តែជម្លោះធំៗ ដូចជាការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតគ្នា ទំនងជាមិនអាចដោះស្រាយបានទេ ដរាបណាគេនៅតែប្រើប្រាស់បញ្ហាទាំងនេះជាឧបករណ៍នយោបាយ។
សម្រាប់ពេលនេះ លោក ប៉ាវីន បានមានប្រសាសន៍ថា ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពជានិងថៃ គឺផ្អែកលើផលប្រយោជន៍នយោបាយជាចម្បង ប៉ុន្តែបញ្ហាសំខាន់គឺថា តើបទឈប់បាញ់ដែលផុយស្រួយនេះ អាចរក្សាបានយូរកម្រិតណា ពីព្រោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅតាមព្រំដែន គឺគ្រាន់តែឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការភ្លាមៗប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការដោះស្រាយបញ្ហារ៉ាំរ៉ៃនោះទេ។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងតំបន់ លោក សេង វ៉ាន់លី ជឿថា ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជានិងថៃ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលលោក អនុទីន អាចនឹងល្អជាងកាលដែលគណបក្សភឿថៃកាន់អំណាច ក្រោមការដឹកនាំរបស់ត្រកូលថាក់ស៊ីន ទោះបីជានៅមានភាពតានតឹងតាមព្រំដែន និងបញ្ហាប្រេះឆារវាងត្រកូលលោក ហ៊ុន សែន និងត្រកូលលោក ថាក់ស៊ីន ក៏ដោយ។
ទោះយ៉ាងណា លោកបានបន្ថែមថា ការសម្រេចចិត្តពិតប្រាកដលើបញ្ហាព្រំដែននឹងកើតមានឡើងតែនៅពេលបន្ទាប់ពីរដ្ឋសភាត្រូវបានរំលាយ ហើយការបោះឆ្នោតថ្មីត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលបួនខែខាងមុខទៀត ដូចដែលលោក អនុទីន បានសន្យា ព្រោះរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលបច្ចុប្បន្នអំណាចនៅមានកម្រិត។
យ៉ាងណាមិញ លោក វ៉ាន់លី បានព្រមានថា ស្ថានការណ៍រវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែមានភាពផុយស្រួយ ដោយកងទ័ពថៃតែងតែកេងចំណេញពីភាពទន់ខ្សោយរបស់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីជំរុញផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។
លោកបានបន្តថា៖ «ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សBhumjaithaiអាចនឹងមានទំនាក់ទំនងមិនសូវប្រសើរជាមួយគណបក្សប្រជាជនឬឥស្សរជននយោបាយកម្ពុជាទេ ដោយសារយើងដឹងហើយថា លោកAnutinមិនមែនជាមនុស្សដែលធ្វើការសម្រេចរាល់បញ្ហានយោបាយទេ គាត់គ្រាន់តែជាតួអង្គដែលត្រូវបានក្រុមអភិរក្សប្រើប្រាស់ដើម្បីរក្សាអំណាច ដើម្បីទប់ស្កាត់ចរន្តក្រុមសេរីនិយម»។
ទោះបីជាកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមានកាលពីពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដាក៏ដោយ ភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃនៅតែមិនទាន់ដោះស្រាយបាននៅឡើយទេ។ កងទ័ពថៃបានបន្តដាក់លួសបន្លាលើដីកសិកម្ម និងលំនៅដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ខណៈដែលអភិបាលខេត្តស្រះកែវរបស់ថៃបានបញ្ជាឱ្យអ្នកភូមិខ្មែររុះរើផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេចេញពីដីនោះ។
ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើនដែលរស់នៅក្បែរព្រំដែននៅតែបន្តរស់នៅជាជនភៀសខ្លួន។ លោក គឹម ចាន់បញ្ញា អភិបាលរង និងជាអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តព្រះវិហារ បានប្រាប់ សារព័ត៌មានខេមបូចា ថា ពលរដ្ឋប្រមាណ ៣ ២០០ គ្រួសារ នៅតែបន្តស្នាក់នៅក្នុងមណ្ឌលជនភៀសខ្លួននៅឡើយ។ លោកបានពន្យល់ថា ដោយសារស្ថានការណ៍នៅតំបន់ព្រំដែននៅតែមានភាពតានតឹង អាជ្ញាធរមិនទាន់អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកភូមិដែលមានផ្ទះនៅក្បែរតំបន់ព្រំដែនត្រឡប់ទៅវិញទេ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Analysts Say Cambodia’s Outreach to Anutin Masks Deeper Political Realities
