សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

អង្គការឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយរកឃើញការធ្លាក់ចុះនៅក្នុងការពិនិត្យតាមដានរបស់រដ្ឋសភាកម្ពុជា

ពលរដ្ឋបើកម៉ូតូកាត់មុខរដ្ឋសភាក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង)
ពលរដ្ឋបើកម៉ូតូកាត់មុខរដ្ឋសភាក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង)

របាយការណ៍​ដែលចេញផ្សាយក្នុងខែនេះដោយអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ជា​អង្គការឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយបានរកឃើញថា មានការថយចុះនៃការត្រួតពិនិត្យតាមដាន​របស់សភាក្នុងរយៈពេលប្រាំឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ របាយ​ការណ៍​នេះចាត់ទុក​ការប្រែប្រួលនេះ​ ដោយ​សារ​ការរំលាយគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ដែលធ្វើឱ្យដំណើរ​ការត្រួតពិនិត្យចុះ​ខ្សោយនៅក្រោមច្បាប់កម្ពុជា តម្លាភាពមានកម្រិត និងកង្វះការចូលរួមរបស់រដ្ឋាភិបាលជាមួយក្រុមសង្គមស៊ីវិល។

របាយការណ៍នេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃរបាយការណ៍ពហុប្រទេសដែលផលិតដោយអង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ (TI) ដែលរួមបញ្ចូលការរកឃើញសំខាន់ៗពីប្រទេសចំនួន១០។ ការវាយតម្លៃពីកម្ពុជា គឺវាយតម្លៃលើ​ការត្រួតពិនិត្យតាមដានរបស់​សភាក្នុងនីតិកាលមុន​  ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ដល់​ឆ្នាំ២០២៣ ដោយមិនបានរកឃើញករណីគួរឱ្យកត់សម្គាល់ណាមួយនៃ «ការត្រួតពិនិត្យតាមដានរបស់រដ្ឋសភាប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព»  នៅក្នុងប្រទេសក្នុងអំឡុងពេលនោះទេ។

​​រដ្ឋសភាដែលគ្រប់ដណ្តប់​ដោយ​បក្ស​តែមួយ «​រួម​នឹង​ការ​ក្តាប់​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង​របស់​លោក​​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក្នុង​គណបក្ស​ បាន​បង្ក​បញ្ហា​ប្រឈម​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​ក្នុង​ការ​ធានា​នូវ​គណនេយ្យភាព​ក្នុង​ចំណោម​សមាជិក​សភា»។

លោក ប៉ិច ពិសី នាយកប្រតិបត្តិអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា វាមាន​សារៈសំខាន់សម្រាប់សង្គមប្រជាធិបតេយ្យដែលមានគណបក្សប្រឆាំងនៅក្នុងសភា ដើម្បីធានាការត្រួតពិនិត្យអំណាច។ បើ​គ្មាន​គណបក្ស​ប្រឆាំងទាំង​នេះ​ទេ លោក​ថា បញ្ហា​ជាតិ​សំខាន់ៗ​នឹង​​មិនត្រូវបាន​អើពើ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងត្រូវតែធ្វើឲ្យប្រាកដថា នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនី​មួយ​ៗ ជាពេលវេលាដែលប្រជាជនសម្រេចចិត្តរើសអ្នកដឹកនាំ យើងត្រូវបង្កើតបរិយាកាសមួយដែលគណបក្សមិនមែនរដ្ឋាភិបាលអាចប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាព ដោយសេរី និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីធានាថា ប្រជាពលរដ្ឋអាចជ្រើសរើសគណបក្ស​ធ្វើ​ជា​តំណាងរបស់ពួកគាត់នៅក្នុងសភា»។

តំណាងរាស្រ្តគួរតែជាតំណាងរបស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែតាមទស្សនៈរបស់លោក សព្វថ្ងៃនេះ ពួកគេគឺ​តំណាងឱ្យគណបក្ស។

យោងតាមរបាយការណ៍នេះ ច្បាប់កម្ពុជាផ្តល់អំណាចត្រួតពិនិត្យនៅមានកម្រិតដល់សមាជិកសភា [MP] ដូចជាសិទ្ធិសួរសំណួរមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងការ​តម្រូវឲ្យ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និងមន្ត្រីក្នុងការឆ្លើយតប។ ប៉ុន្តែ​បទប្បញ្ញត្តិ​ច្បាប់​ទាំងនេះ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា ​តើ​សមាជិកសភា​ត្រូវ​តែ​បន្ត​សកម្មភាព​ត្រួតពិនិត្យ​តាមដានឬ​ក៏​មិន​ចែង​​ពីទណ្ឌកម្ម​​​បែបណា​​ចំពោះ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មិន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណួរនោះទេ។

កម្ពុជា​ក៏​មាន​វិធានការ​ច្បាប់​តិច​តួច​ដែរ ដើម្បី​វាយ​តម្លៃ​ប្រសិទ្ធភាព និង​ផល​វិបាក​នៃ​ច្បាប់​ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​រួច​ហើយ។

របាយការណ៍គូសបញ្ជាក់​ថា ខណៈពេលដែលមានការគាំពារផ្លូវច្បាប់មួយចំនួនរបស់សមាជិកសភានៅក្រោមច្បាប់កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​ច្បាប់​ទាំងនោះ​មិនធានាអភ័យឯក​សិទ្ធិពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយហេតុផលនយោបាយនោះទេ។ កូតាគណបក្ស​សំឡេង​ភាគតិចនៅក្នុង​គណៈកម្មាធិការនានា សិទ្ធិបង្កើតគណៈកម្មាធិការមួយ ដើម្បីតាម​​ដាន​សេនាធិកា​របស់​អង្គ​នីតិ​ប្រតិបត្តិ ឬក៏សិទ្ធិក្នុងការដាក់​បញ្ចូល​របាយការណ៍ជំទាស់​ទៅនឹងការរកឃើញរបស់គណៈកម្មាធិការមិនត្រូវបានគូសបញ្ជាក់ ឬធានាច្បាស់លាស់នោះទេ។

ទាក់ទងនឹងថវិកាជាតិវិញ ការពិភាក្សាក្នុងរដ្ឋសភា «មាន​លក្ខណៈលំៗ​ ខណៈ​ថវិកាជាតិ​នៅតែមិនត្រូវបានសួរដេញដោលយ៉ាងទូលំទូលាយដោយសមាជិកសភា» នេះបើយោងតាមការវាយតម្លៃ។ ឯកសារ​ថវិកា​មិន​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ​ញឹកញាប់​ទេ ឬ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ក្នុង​របៀប​ដែល​ពិបាក​យល់។

របាយការណ៍​នេះ​បន្ថែមថា គេមិនច្បាស់ទេថា តើរដ្ឋសភាអាចធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ថវិកាដោយស្របច្បាប់ ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ឬថា តើ​ការរៀបចំបំណុលទាមទារឲ្យ​មាន​ការយល់ព្រមពីសមាជិកសភាដែរឬយ៉ាងណា​។

របាយការណ៍​នេះ​លើកឡើង​ថា ដោយ​​គ្មាន​វត្តមាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​អាចធ្វើការ​បាន​ ការ​រិះគន់​គណបក្ស​កាន់​​​អំណាច​ភាគ​ច្រើន​ធ្វើឡើង​ដោយ​​​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល។ ប៉ុន្តែលទ្ធភាព​របស់​រដ្ឋ​សភាចូលរួមជា​មួយក្រុមអង្គការ​ទាំងនេះនៅមាន​កម្រិត​ ហើយជាទូទៅ ទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមអង្គការ​សង្គមស៊ីវិលគឺ​ផ្តោតលើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ ឬអង្គការនានាដែលជារឿយៗមិនជំទាស់​ជាមួយរដ្ឋាភិបាល។

របាយការណ៍​នេះ​បានកត់សម្គាល់ថា អង្គការដែលផ្តោតលើសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាការប្រឈមមុខជាមួយ​គណបក្សកាន់​អំណាចទទួលបានការចូលរួមនៅមានកម្រិតពីរដ្ឋាភិបាល។

លោក វ៉ន ចាន់ឡូត អ្នក​សិក្សាផ្នែក​​ច្បាប់​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖​ «រដ្ឋាភិបាល​មិន​អាច​​មាន​តម្លាភាព និង​គណនេយ្យ​ភាព​បាន​ទេ ​ព្រោះ​គ្មាន​ការត្រួតពិនិត្យ​និង​តុល្យភាព​អំណាច ជាពិសេស​ពេល​គ្មាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង។ ចាប់តាំងពី​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិមក អ្វី​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ធ្វើ​គឺ​ផ្ទុយ​នឹង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​»។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍ថា ប្រសិនបើ​រដ្ឋាភិបាល​តំណាង​ឲ្យ​ឆន្ទៈ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ប្រទេស​អាច​នឹង​រីកចម្រើន ហើយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​​អាច​រស់នៅ​ដោយ​សន្តិភាព។ បច្ចុប្បន្ន តំណាងរាស្រ្តមិនតំណាងឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ទេ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យសំឡេងភាគតិចត្រួត​ពិនិត្យ សាកសួរ និងវាយតម្លៃច្បាប់ទេ នេះបើតាម​ការ​លើក​ឡើង​របស់​លោក វ៉ន ចាន់ឡូត​។

លោក សុខ ឥសាន អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជាមាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​រក​ឃើញ​របស់អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា​ មិន​ស្រប​នឹង​ភាព​ជាក់ស្តែង​ទេ។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «របាយការណ៍​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​លម្អៀង​ខាង​នយោបាយ និង​មិន​ស្រប​គ្នា។ ដូច្នេះ ការវាយតម្លៃថា [កម្ពុជាមាន] សភាខ្សោយខ្លាំង ឬសភាឯកបក្ស គឺមិនមានតម្លាភាពទេ។ ទាំងរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភាបំ​ពេញតួនាទីរបស់ខ្លួន ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង»។

លោក​បន្ត​ថា តំណាង​រាស្ត្រ​ចេះរបៀប​​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​​ទៅតាម​​ពេល​វេលាសមស្រប​ និង​ត្រួត​ពិនិត្យ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើការរកឃើញរបស់អង្គការតម្លាភាព​កម្ពុជា​ត្រឹមត្រូវ​​នោះ រដ្ឋសភានឹងមិនអាចបំពេញតាម​ការ​ទទួលខុសត្រូវ​របស់ខ្លួន ឬទទួលបានការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ និងគណបក្សកាន់អំណាចនោះទេ។

លោក គឹម សួរភីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សភ្លើងទៀន មានប្រសាសន៍ថា លោកយល់​ស្របនឹងលទ្ធផល​នៃការវាយតម្លៃនេះ ពីព្រោះមិនមានគណបក្សប្រឆាំងតំ​ណាងឱ្យសំឡេងភាគតិច ឬតាមដានសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលនោះទេ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖​ «ការ​រំលាយ​ [គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ] ​បាន​ប៉ះពាល់​ដល់​​សំឡេង​ប្រឆាំង​ក្នុង​រដ្ឋសភា ជីវិត​ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយវា​អយុត្តិធម៌​ចំពោះ​សិទ្ធិ​មូលដ្ឋាន​របស់​ពលរដ្ឋ។ [អវត្តមានគណបក្សនយោបាយប្រឆាំង] ធ្វើឱ្យស្ថាប័ន [សភា] ពិបាករក្សាបាន​នូវតួនាទី និងតម្លៃរបស់ខ្លួន និងជាស្ថាប័នសកម្មមួយនៅក្នុងរបប​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស»។

ការបោះឆ្នោតខែកក្កដា ដែលជាការបញ្ចប់អាណត្តិទីប្រាំមួយ រងការ​រិះគន់ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស សហភាពអឺរ៉ុប អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន និងអូស្ត្រាលី​។ អ្នកវិភាគរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានលើក​ឡើង​ថា ការហាមប្រាមគណបក្សភ្លើងទៀន និងយាយី​អ្នក​នយោបាយ​ប្រឆាំង​ដោយឥស្សរជនរបស់​គណបក្ស​កាន់អំណាចបាន “ប៉ះពាល់​” ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា។

គណបក្សរាជានិយមហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ទទួលបានអាសនៈរដ្ឋសភាចំនួន៥ ចំណែក​អាសនៈនៅ​សល់១២០ទៀត​ធ្លាក់ទៅក្នុងដៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា​ដែល​កំពុង​កាន់អំណាច ដោយ​បានបញ្ចប់នូវ​សភាឯកបក្សរបស់កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា អ្នកវិភាគនយោ​បាយមានប្រសាសន៍ថា វត្តមានរបស់គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច មិន​ធានាឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យ និងតុល្យភាព​ទេ បើទោះបីជាសម​ស្រប​​ជាង​សភាឯក​បក្សកន្លងមក​ក៏ដោយ។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖​ «ទោះបី​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​មាន​អាសនៈ​ចំនួន៥ក៏​ដោយ ក៏ពួកគេ​នៅ​តែ​មិន​អាច​ធ្វើ​អ្វី​បាន [​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ពិនិត្យតាមដាន​​] ព្រោះ​មិន​មាន​ឥស្សរជនឆ្នើម​ណា​ម្នាក់​ក្នុង​គណបក្ស​នេះ​ទេ។ ដូច្នេះ ​អាណត្តិ​នេះ​កាន់​តែ​លំបាក»។

លោក ញឿន រ៉ាដែន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច បានប្រាប់ខេមបូចាថា គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច មានគោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់សម្រាប់នីតិកាលទី៧នេះ​ ដើម្បីធ្វើឲ្យសំឡេងប្រជាពលរដ្ឋឮនៅក្នុងសភា។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទោះបីជាគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចមានត្រឹមតែ៥អាសនៈក្នុងសភាក៏ដោយ ហើយយើងមានការលំបាកក្នុងការជជែកដេញដោល ក៏​ដោយ ជាមួយ​នឹង​អាសនៈទាំងប្រាំដែលផ្តល់ដោយប្រជាពលរដ្ឋនេះ យើងនឹងព្យាយាមជជែកដេញដោល​ឲ្យ​បាន​ច្រើននៅក្នុងសភា ជាពិសេសនៅក្នុងគណៈកម្មការ» ដោយ​លោកកត់សម្គាល់ថា គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​មាន​សមាជិក​ក្នុង​គណៈកម្មការ​ចំនួន​បួន​ក្នុង​ចំណោម​គណៈកម្មការ​សភា​ទាំង​១០។ លោកបានបន្ថែមថា៖ «ច្បាប់ និងបញ្ហាទាំងអស់នឹងត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងផុលផុស​»។

លោក ឡេង ប៉េងឡុង អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋសភាមិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណើ​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ទេ។

(រាយការណ៍បន្ថែមដោយ Leila Goldstein)

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Corruption Watchdog Reports Decline in Cambodia’s Parliamentary Oversight

121 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម