សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

សម្រាប់ជនជាតិដើមភាគតិចពូនង សិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​មាន​សារៈ​សំខាន់​ចំពោះ​​អត្ត​​សញ្ញាណ​របស់​ពួកគេ

ដីដែលគេកាប់ឆ្ការ និងដុត ថ្មីៗនេះ ដើម្បីធ្វើចម្ការនៅភូមិឡៅកា ឃុំសុខដុម កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ (ម៉េង គ្រុយពន្លក)
ដីដែលគេកាប់ឆ្ការ និងដុត ថ្មីៗនេះ ដើម្បីធ្វើចម្ការនៅភូមិឡៅកា ឃុំសុខដុម កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ (ម៉េង គ្រុយពន្លក)

អ្នក​ស្រី ផ្លឹក ភីរម្យ មើល​ឃើញ​​អត្ត​សញ្ញាណ​របស់​​អ្នក​ស្រី​​ជា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិចពូនង​​ ដែល​​ឆ្លុះ​បញ្ចាំងឲ្យ​ឃើញ​តាម​រយៈ​​​​​​ដើម​​ឈើ ជ្រោះ​ជ្រលង​​​ដង​​អូរ​ និង​ស្រះ​ទឹក​​នៃ​ឃុំសុខ​ដុម ខេត្ត​​មណ្ឌល​គិរី​។

អ្នក​ស្រី​ចងចាំ​ឈ្មោះ​ទីកន្លែង​ជា​​ភាសា​​ពូនង ដូច​ជា​ផ្នែក​មួយ​​នៃ​តំបន់​​​ចម្ការ​របស់​ពួកគេ​​ដែល​មាន​​ឈ្មោះ​​ថា «​ក្រុម​យ៉ង់​» ដែល​​​បក​​ប្រែ​ថា​ «​តាម​ដង​​ព្រៃ​​»​។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ស្រី​​និយាយ​​ថា ការ​ចង​ចាំ​ភាគ​ច្រើន​​របស់​អ្នក​ភូមិ​ទៅ​លើ​​​ទី​កន្លែង​ទាំង​នេះ​​កំពុង​​​រលាយ​បាត់​​ទៅ​​​​​ហើយ ដោយសារ​​ដី​នោះ​​​ត្រូវ​បាន​​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​​យក​​​មក​​​កាន់​​កាប់​​។

អ្នក​ស្រី​​បាន​និយាយ​ថា​៖ «​ឥឡូវ​គ្មាន​អ្នក​ណា​ហៅ​ឈ្មោះ​បែប​នោះ​ទេ សូម្បី​​តែ​​ក្មេងៗ​ក៏​មិន​​ដឹង​​ដែរ»។

ប្រហែល​សហគមន៍​របស់​អ្នក​ស្រី​​នៅ​ចង​ចាំ​ឈ្មោះ​តំបន់​​នេះ​ជា​ឈ្មោះពូនង​ ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​នៅ​តែ​​អាច​ចូល​​​ទៅ​ដល់​តំបន់​នោះ​​​។

ជន​ជាតិភាគតិច​​ពូនងភាគច្រើននៅភូមិ​ឡៅ​កា នៅ​តែព្យាយាមធ្វើចម្ការ គោរព​បូជា និងរស់នៅលើដីដែលពួកគេ​និយាយ​ថាពួកគេបាន​កាន់​កាប់ជាច្រើន​ជំនាន់​មក​​ហើយ ប៉ុន្តែផលប្រយោជន៍ដែល​​ប្រទាញ​ប្រទង់​គ្នា​​​ពីរ គឺ​​បាន​​​ទាម​ទារកាន់​កាន់​​លើ​តំបន់​​ខ្លះនៃ​ដីធ្លី​របស់​​ពួក​គេ។ ​ជម្លោះផ្លូ​វច្បាប់​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ពីរ​ដាច់ដោ​យឡែក​ពីគ្នា​បានកើត​ឡើង​ ដែល​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ជាង១០០ គ្រួសារ​​នឹង​មិន​សុខ​ចិត្ត​បោះបង់​ដី​នោះ​បាន​ទេ​ ព្រោះសម្រាប់ពួកគេ ដីនោះ​គឺជា​ចំណុច​សំខាន់​ចុង​​ក្រោយ​​ដែលភ្ជាប់​​​ពួក​​​គេ​​ទៅ​នឹងអត្តសញ្ញាណរបស់ពួក​គេ។

អ្នក​ភូមិឡៅ​កា និយាយថា ពួក​គាត់​បាន​​ចុះបញ្ជី​ដី​សហគមន៍ព្រៃការពារ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤ ប៉ុន្តែ​អ្នកសារព័ត៌មា​ន​មិន​អាចផ្ទៀង​ផ្ទាត់​​ថា ព្រៃនោះ​​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ជាផ្លូវការ​នោះទេ​។ ពួកគេនៅ​មិនទាន់​អាច​ទទួល​​បាន​កម្មសិទ្ធិ​ដីស​មូហ​ភាព​​ជនជាតិដើមភាគតិច ដែលជាដំណើរការមួយ​​អនុញ្ញាតឱ្យក្រុម​​ជនជាតិដើមភាគតិចរស់នៅ​​ជា​សហគមន៍ដោយមិន​​យកមក​ប្រើ​ជា​​​បណ្ណក​ម្មសិទ្ធិឯកជន​នោះទេ ទោះបី​ជា​តាម​ជាក់ស្តែង សហគមន៍​កម្រអាច​បំពេញលក្ខខណ្ឌ​ទាំង​នោះ​បាន​ក៏​ដោយ​​។

ផ្នែកមួយនៃការសម្រេចចិត្តរបស់ពួក​គេក្នុងការព្យា​យាម​បំពេញលក្ខខណ្ឌ​​កម្មសិទ្ធ​ដីធ្លី គឺដើម្បីរារាំង​អ្នក​ទាមទារកាន់​កាប់​​ដីធ្លីដែលប្រទាញ​ប្រទង់​គ្នា​ ពោល​គឺ​​មួយ​​ទទួល​បាន​​​ដី​សម្បទានពី​​រដ្ឋា​ភិបាល​​ក្នុងឆ្នាំ២០១១ និងមួយ​​ទៀត​​មិន​បាន​បង្ហាញ​​បណ្ណកម្ម​សិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​របស់​ខ្លួន​​ដល់​អាជ្ញា​ធរ​មូល​ដ្ឋាន​។ បុគ្គល​​​​ទាំ​ង​​ពី​រ​​បាន​​​ប្ដឹង​​​អ្នក​ភូមិ​​ឡៅកា​មួយ​ចំនួន ឬ​​ទាំងអ​ស់ ដោយ​​អ្នក​ភូមិ​​ត្រូវ​​​​តុលាការ​កាត់​ឲ្យ​ជាប់​ទោស​ទៅ​លើ​ដី​ធ្លី​ខ្លួន​ឯង​​។ បន្ទាប់​​​ពី​​ចាញ់​​​ក្តីក្តាំ​​​នៅ​​តុលា​​ការ​​កាល​​ពី​ពេល​​ថ្មី​ៗ​​នេះ អ្នក​​ស្រី​ភីរម្យ​និ​យាយ​​ថា អ្នក​ស្រី​​បារម្ភ​ពី​អ្នកភូមិ​​ដទៃ​ទៀត​​​ដែល​ព្យាយាម​​ការពារ​ដីធ្លី​​របស់​​ខ្លួន​។

អ្នក​ស្រី​​បាន​និយាយ​​ថា​៖ «​យើង​បន្ត​ជំរុញ​​រដ្ឋាភិបាល​​ឲ្យ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​​​យើង ហើយ​​នេះ​​ជា​រឿង​​ធម្មតា​។ ឥឡូវ​នេះ យើង​គិត​ថា​​គេ​លេង​សើចជាមួយ​​យើង ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​គេ​លេង​សើចជាមួយ​ គឺ​គ្រោះថ្នាក់សម្រាប់​​​​យើង​»​​។

អ្នក​ស្រី ផ្លឹក ភីរម្យ អ្នក​ភូមិ​ឡៅកា និង​ជា​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​បណ្តាញ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មណ្ឌលគិរី នៅ​កន្លែង​ជួប​ជុំ​បែប​​ជនជាតិ​ពូនងនៅ​​ជិត​​ភ្នំ​ដោះ ក្រុង​សែនមនោរម្យ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២៤។ (ម៉េង គ្រុយពន្លក​)

ប្តឹង​អ្នក​ការ​ពារ​ព្រៃឈើទៅ​តុលាការ

ផ្លូវ​ដីក្រហម និងព្រៃរបោះៗ​នៃ​ភូមិឡៅកា និងព្រៃសហគមន៍ក្បែរ​នោះ គឺជាកម្មវត្ថុ​នៃជម្លោះផ្លូវច្បាប់​ដាច់​ដោយឡែក​ពីគ្នា​ចំនួន​ពីរ​ដែល​មាន​​រយៈ​ពេល​យូរ​ឆ្នាំ​។

រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្តល់​​ដី​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុនវីឡាអភិវឌ្ឍន៍ (Villa Development) ដែល​ជា​ក្រុមហ៊ុន​​​​​ជាប់​ទាក់​ទង​នឹង​​​ភ​រិយា​​អតីត​អ​ភិបា​ល​រង​​ខេត្តមណ្ឌល​គិរី មាន​ដី​សរុប ៧២៨ ហិកតា​កាលពី​ឆ្នាំ ២០១១។ ទោះបីជា​ក្រុមហ៊ុន​នោះ​ហាក់ដូច​ជា​មិន​មាន​ការចុះបញ្ជី​​ពាណិជ្ជកម្ម​​​នៅ​ក្នុង​​ក្រសួង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​​ក៏ដោយ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ភូមិ​​និយាយ​ថា ក្រុម​ហ៊ុន​បាន​យក​គ្រឿង​ចក្រ​ឈូសឆាយ​ចូល​ដី​ក្នុង​​តំបន់​ការពារ​​ព្រៃ​ឈើ​របស់ភូមិ​​ឡៅ​កា ដោយ​​ថ្មីៗ​នេះ​ពួក​គេ​បាន​​ចោទ​​បុគ្គលិក​​​ក្រុម​ហ៊ុន​​​ថា​​​បាន​​​បំពុល​​សត្វ​​គោ​របស់​​ខ្លួន។

អ្នក​​​អភិវឌ្ឍន៍​ម្នាក់​​ទៀតដែលមានឈ្មោះថា ទ្រឿង យុន អះអាង​ថា​ជា​ម្ចាស់​កម្ម​សិទ្ធិ​ដីចម្ការ​ភូមិ​ឡៅ​កាមួយ​​ផ្នែក ដាច់ដោយឡែក​ពីតំបន់ព្រៃរ​បស់ពួក​គេ។ អ្នក​ភូមិ​​​​និយាយ​​ថា ពួក​​គេ​មិន​​ដែល​​ឃើញ​​បណ្ណ​​កម្ម​​​សិទ្ធិ​របស់​​​ម្ចាស់​​​ដី​នោះ​​ទេ ហើយ​លើស​ពី​នេះ​​ទៅ​​ទៀត ពួក​គេ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​​ចំពោះ​ទំហំ​ដី​ដែល​ទាម​ទារ​​ដោយ​​​អ្នក​ភិវឌ្ឍន៍​រូប​នោះ​។

អ្នក​ស្រី​ផ្លឹក ណាវី អាយុ​៤១​ឆ្នាំ ជា​បង​ស្រី​របស់​អ្នក​ស្រីភីរម្យ​បាន​និយាយ​ថា​៖ «គាត់​​​តែ​ម្នាក់ឯង​​ទេ ហើយ​​​ចង់​បាន​ដី ៦០ ឬ ៧០ ហិកតា។ យើង​មាន​គ្នា​​រាប់​​សិប​​គ្រួសារ​»។

ក្នុង​​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ ការ​តតាំង​ទាំង​​ពីរ​នេះ​​បាន​ផ្លាស់​​ប្តូរ​​ពី​ទាស់​ទែង​គ្នា​​​ទៅ​​កាន់​​ផ្លូវ​តុ​លាការ​។

អ្នក​ភូមិ​និយាយ​ថា អ្នក​អភិវឌ្ឍន៍ឯកជនដែល​ជាអ្នក​រស់នៅក្នុងខណ្ឌសែ​នសុខ រាជធានីភ្នំពេញ បាន​ប្តឹង​ពួក​គេទៅ​តុលាការ​ជាច្រើនលើក​ច្រើន​សា​ចាប់តាំង​ពីឆ្នាំ ២០១៥ ទាំង​នៅ​តុលាការខេត្តមណ្ឌលគិរី និងសាលាឧទ្ធរណ៍នៅ​ខេត្តត្បូង​ឃ្មុំ​។

អ្នក​ស្រី​ភីរម្យ​ និង​អ្នកភូមិ​ផ្សេងទៀតត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់មុខ​​សញ្ញា​ជាអ្នក​ញុះញង់ប្រ​ឆាំង​នឹងសកម្មភាព​របស់ក្រុម​ហ៊ុន​វីឡាអភិវឌ្ឍន៍ គឺនៅឆ្នាំ២០២១ អ្នក​​ស្រី​ និ​ង​អ្នក​ភូមិ​ពីរ​​​នាក់​​ទៀតត្រូវ​បានតុលាការ​​កាត់​ទោស​​ឱ្យជាប់​​គុក​​ពីរ​ឆ្នាំ​​ពីប​ទ​​រុះ​រើរបង​នៅលើ​ដីក្រុម​ហ៊ុន។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់មក នាយក​ក្រុមហ៊ុន លោក កក់ រតនា បាន​​​ប្តឹង អ្នក​ស្រី ភីរម្យ និង​អ្នក​ភូមិ​បីនាក់ទៀត ពី​បទ​ដាក់ពាក្យ​បណ្តឹង​ប្រឆាំងនឹងការ​ចោទប្រកាន់​របស់​ក្រុមហ៊ុន ពីការ​កាប់បំផ្លាញ​ព្រៃឈើនៅក្នុង​ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រិច​។

គុម្ពោតព្រៃ​ និង​កម្ទេចកម្ទី​​ដុតឆេះ​​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ ​មុន​​ពេល​​ព្រលប់​​ក្នុង​​តំបន់​ដីចម្ការ​របស់​ភូមិឡៅកា នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៩ ខែ​​មីនា ឆ្នាំ ២០២៤។ (Danielle Keeton-Olsen)

ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប អ្នក​​ស្រី ភីរម្យ បានប្តឹងបក​ក្រុម​ហ៊ុន ដោយ​បញ្ជូន​សំណុំ​រឿងទៅ​សាលាឧទ្ធរណ៍ខេត្តត្បូងឃ្មុំវិញនៅឆ្នាំនេះ។ ពេល​​ជួប​​អ្នក​កាសែត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​មីនា អ្នក​ស្រី​​បាន​​និយាយ​​ថា អ្នក​ស្រី​​បាន​ដឹង​នៅ​ថ្ងៃ​នោះ​ថា ​បណ្តឹង​​ទាស់​របស់​អ្នក​ស្រី​​ត្រូវ​បាន​​តុលាការ​បដិសេធ​ចោល ដូច្នេះ​ទើប​អ្នក​ស្រី​​​គ្រោង​​ប្តឹង​​ទៅ​​តុលាការ​កំពូល​។

មេធាវី​របស់​អ្នក​​ស្រី គឺ​លោក សឺន ជុំ​ជួន បាន​​បញ្ជាក់​ពី​ការ​សម្រេច​​របស់​​សាលា​ឧទ្ធរណ៍ ហើយ​​បាន​និយាយ​ថា ពួក​គេ​គ្រោង​​នឹង​​​ប្តឹង​រឿង​នេះ​ទៅ​តុលាការ​​កំពូល​។ ទោះ​​​យ៉ាង​​ណា លោក​​បារម្ភ​​ថា រឿង​ក្តី​នេះ​​បាន​​ប្រព្រឹត្ត​​ទៅ​មិន​​ត្រឹម​ត្រូ​វ​នៅ​តុលាការ​​ជាន់​​ទាប​​​ទាំង​​ពីរ ដោយ​​អះអាង​ថា មិន​អនុវត្ត​តាម​នីតិវិធី​នៃ​ច្បាប់ទេ​។

លោក​​បាននិយាយ​ថា​៖ «​ផ្អែក​តាម​​អង្គ​ហេតុ វា​​ជា​សំណុំរឿង​រដ្ឋ​ប្បវេណី​ ប៉ុន្តែ​វា​​បាន​​ក្លាយ​​ជា​សំណុំរឿង​​ព្រហ្ម​ទណ្ឌ​នៅ​តុលាការ​​ខេត្ត​​មណ្ឌល​គិរី​។ ក្នុងនាម​ជាមេធាវី​ការពារ​កូន​ក្តី យើងបាន​ស្នើឱ្យសាលាឧទ្ធរណ៍ខេត្តត្បូង​ឃ្មុំ បដិសេធ​ចោល​សាល​ក្រម ហើយ​ប្រែសំណុំរឿងនេះ​ទៅជា​សំណុំរឿងរដ្ឋប្បវេណី​វិញ​។ ដូច្នេះ យើង​​ក៏​​សោកស្ដាយ​​ដែល​​សាលាឧទ្ធរណ៍​​​ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ​តម្កល់​​​សាល​​ក្រម​នេះ​»។

ទាំងក្រុមហ៊ុនវីឡាអភិវឌ្ឍន៍ (Villa Development) និងទ្រឿង យុន មិន​​អាច​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​បាន​​ទេ​។

មេឃុំសុខដុម អ្នក​ស្រី​ នេត្រ ឆាយ៉ា បាន​និយាយ​ថា អ្នកស្រីមិនអាចធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើវិវាទជាមួយក្រុមហ៊ុន វីឡាអភិវឌ្ឍ​ន៍​បាន​ទេ ដោយសារ​​ដី​មាន​ជម្លោះនេះ​ គឺ​ស្ថិតនៅក្រៅដែនសមត្ថកិច្ចឃុំរបស់អ្នក​ស្រី​។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ស្រី​​បាន​​ព្យាយាម​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍ ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​​ជាមួយ​អ្នក​វិនិយោគ​ឯកជន ឈ្មោះយុន។

អ្នក​ស្រី​បាន​និយាយ​ថា​៖ «ខ្ញុំ​មិន​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បាន​​​ជោគ​ជ័យ​ទេ ព្រោះ​ ទ្រឿង យុន នៅ​តែ​ទទូច​ថា​​ គាត់​មាន​លិខិត​កាន់​កាប់ ខណៈ​អ្នក​ភូមិ​​រស់​នៅ​ទី​នោះ​​យូរ​​មក​ហើយ​។ ទោះ​យ៉ាង​ណា ទ្រឿង យុន មិន​​ដែល​​បង្ហាញ​បណ្ណ​​កម្ម​សិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​របស់​​គាត់​​ដល់​​​ខ្ញុំ​ទេ»។

ការចំណាយពេលនៅក្នុង​តុលាការ និងការ​នៅឆ្ងាយពីព្រៃឈើ និងចម្ការ​របស់ពួកគេ គឺ​ជា​រឿង​គួរ​ឲ្យ​ខឹង​​សម្បា​​សម្រាប់​អ្នកស្រី នាត ឡាត ​អាយុ៣០ ឆ្នាំ ជាអ្នក​ភូមិ និងជាអ្នក​ដើរ​ល្បាត​ព្រៃ​​ស្ម័គ្រចិត្ត​នៅ​ព្រៃសហគមន៍ឡៅកា។    

អ្នកស្រី​បាន​និយាយ​​ថា​៖ «​យើង​យក​​អាហារ​មក​​តុលាការ​ដោយ​ខ្លួនឯង ​ព្រោះ​យើង​គ្មាន​ប្រាក់​ទិញ​អា​ហារទេ ហើយ​យើង​ក៏​គ្មាន​ប្រាក់​​​ស្នាក់​នៅ​ផ្ទះសំណាក់​ដែរ​​។ ​ហើយ​តុលាការ​តែង​តែ​និយាយ​ថា​ យើង​​មាន​​ទោស​»។

អ្នក​ស្រី​ណាវី​ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​គេ​ប្តឹង​ជាមួយ​​បងស្រីរបស់​​អ្នក​ស្រី​ក្នុង​បណ្តឹង​ទាំងពីរ​នោះបាន​កត់​សម្គាល់ថា វាកាន់តែពិបាក​ក្នុងការថែរក្សាចម្ការ​របស់ពួកគេក្រោមសម្ពាធ​នៃការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ និងការប្រែប្រួលអាកាស​ធាតុ។

អ្នក​ស្រី​បាន​និយាយ​សំដៅ​លើ​​ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភដែលផ្តល់ឱ្យអ្នកការពារ​ព្រៃឈើសហគមន៍​នៅក្នុងកម្មវិធីផ្លូវការដូចជា​គម្រោងរ៉េដ​បូក​ ថា​៖ ​ «ខ្ញុំ​មិនសប្បាយចិត្ត​សោះ​ដែលមន្ត្រីនិយាយថា​យើងកំពុង​ប្រើអំពើហិង្សា… តាមពិតយើង​ជាអ្នកការពារព្រៃឈើស្ម័គ្រចិត្ត ហើយយើងមិនទទួលបានប្រាក់ខែទេ ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្រោម​មន្ទីរ​​បរិស្ថាន មន្ត្រី​បាន​​កាត់​​ដី​ធ្វើ​អា​ជីវ​កម្ម និង​​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​របស់​​យើង»។

អ្នក​ស្រី​បាន​​និយាយ​​ថា​៖ «​វា​​អយុត្តិធម៌​ណាស់​​សម្រាប់​យើង»​។

ការលុបបំបាត់អត្តសញ្ញាណ

អ្នក​ភូមិ​ឡៅកា បានឮពីអង្គការ​ក្រៅរដ្ឋាភិបាល​ថា ដំណោះស្រាយអាច​មានកំណត់​​នៅ​ក្នុង​បណ្ណកម្មសិទ្ធិសហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច ដែលនឹង​បញ្ជាក់ និង​ប្រកាសដែន​ដី​របស់ពួ​កគេជា​ផ្លូវការ។

ពួកគេ​បានចាប់ផ្តើមដំណើរការ​ចុះ​បញ្ជី​នេះនៅពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ​២០១០ ប៉ុន្តែអ្នក​ស្រី​ ភីរម្យ អ្នក​សម្របសម្រួល​ជនជាតិ​ដើមភា​គ​តិច​ពូនង បាន​និយាយ​ថា ពួក​គេបានជួប​ការ​ជំទាស់​ពីមេឃុំសុខដុម និង​ក្រសួង​អភិវឌ្ឍន៍ជន​បទ ដែលត្រួតពិនិត្យការលើ​ការ​យល់​ព្រម​ជាលើកដំបូង​នៅក្នុង​ដំណើរការ​នៃ​កម្មសិទ្ធិ​ដីស​មូហ​ភាព​​ជនជាតិដើមភាគតិច។

អ្នក​ស្រី​បាន​និយាយ​ថា​៖ «ឥឡូវ​នេះ​​យើង​បាន​ដឹង​ថា​ដី​ព្រៃ​សហគមន៍​មិន​​មែន​​ជា​កម្ម​សិទ្ធិ​របស់​យើង​ទេ ដូច្នេះ​​ហើយ​ទើប​យើង​​ចង់​​បាន​​ដី​សហគមន៍។ អ្វី​ដែល​​យើង​​ចង់​​បាន ​គឺ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​​អត្តសញ្ញាណ​​សហគមន៍​របស់​​យើង ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​មិន​ទាន់​​ទទួល​​ស្គាល់​យើង​នៅ​​ឡើយ​​ទេ»។

អ្នក​ស្រី​​ ឆៃយ៉ា ជា​មេឃុំ បាន​​​និយាយ​​ថា សហគមន៍ឡៅ​កាបា​ន​ទៅជួ​ប​​មេឃុំ​ចាស់ ប៉ុន្តែ​មិនមែនអ្នក​ស្រី​​ទេ​ ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ការចុះបញ្ជីកម្ម​សិទ្ធិដីធ្លី។

អ្នក​​ស្រី​​បាន​បន្ត​​ថា​៖ «​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​មេ​ឃុំ​មុន​​មិន​​ចុះ​បញ្ជី​​ដី​នោះ​​ទេ ប៉ុន្តែ​​ខ្ញុំ​​គិត​ថា​ សហគមន៍​មិន​បាន​បំពេញ​គ្រប់​លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​​អស់»។

សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច​នៅទូទាំងប្រទេស​បានព្យាយាម និងបរាជ័យម្តង​ហើយម្តងទៀត​ក្នុង​ការទទួលបានបណ្ណកម្មសិទ្ធិសហគមន៍ រហូត​ដល់​អង្គការសហប្រជាជាតិបានអំពាវនាវម្តង​ហើយម្តងទៀត​ឱ្យរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​សម្រួល​ដំណើរ​ការ និង​អនុញ្ញាត​ឱ្យសហគមន៍​កាន់តែច្រើនទទួល​បាន​សិទ្ធិលើដីធ្លី​របស់ពួក​គេ។ ដំណើរការ​ល្អិតល្អន់កាន់​តែ​មានភាពស្មុគស្មាញ​​ ដោយកា​រកើនឡើង​តម្លៃ​ដី​ធ្លី និងដំណើរការចុះបញ្ជីដីធ្លីជា​ប្រព័ន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែល​​ពលរដ្ឋត្រូវ​បានផ្តល់ឱកាសឲ្យ​បំ​ប្លែង​ដី​ដែលពួកគេ​បានកាន់កាប់​ទៅជាបណ្ណកម្មសិទ្ធិចុះ​បញ្ជី​ថ្នាក់​ជាតិវិញ​។

អ្នក​ស្រី​ភីរម្យ​ បាន​ចាត់​ទុក​ការតតាំងសុំចុះបញ្ជីសហគមន៍មិនបានសម្រេចថា ជាការប្រមាថចំពោះដូនតារបស់ខ្លួន។

អ្នក​ស្រី​​បាន​​និយាយ​​ថា​៖ «​អ្វី​ដែល​អាក្រក់​បំផុត​នោះ​ គឺ​​គេមិន​​​ប្រើ​ឈ្មោះ​របស់​យើង​នោះ​ទេ​។ ឈ្មោះ​យើង​មិន​មែន​ជា​ឈ្មោះ​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ទៅ​វិញ​។ គេ​​​​បាន​​ប្តូរ​​ទៅ​ជា​ឈ្មោះ​ខ្មែរ​ដូច​ជា​កញ្ញា រំដួល វិច្ឆិកា ឬ សី​ហា»។

ឈ្មោះពិតរបស់អ្នក​ស្រី​ គឺ ម៉ូ អា រ៉ុងហ្គំ។ អ្នកស្រី​​បាន​​និយាយ​ថា​៖ «​ឥឡូវ​នេះ​ខ្ញុំ​​ដូច​ជាខ្មាសអៀន​ដែល​បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ ព្រោះ​ [​ឈ្មោះ​ទាំង​អស់​] ក៏​មាន​អត្ថន័យ​សម្រាប់​យើង​ដែរ​»​។

ភូមិក និង​កន្លែង​សម្គាល់ទីតាំង​​ ​ដូចជា​​ភ្នំ​​ក៏​បាន​​បាត់បង់​ឈ្មោះ​ពូនង​​​ដែរ​ ដោយ​បាន​​ផ្លាស់​​ប្តូរ​​ ខណៈ​ដែល​មន្ត្រី​បាន​​ចាប់​ផ្តើម​​ចងក្រង​ឯកសារទី​​កន្លែង​​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​តាំង​​ពី​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ២០០០​មក​ម្ល៉េះ​។ យ៉ាង​ហោចណាស់នៅលើ​ដី​នោះ គ្រួសារ​ជនជាតិ​ពូនងនៅតែប​ន្តធ្វើកសិកម្ម​បែបប្រពៃណី ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​គ្រួសារជា​ច្រើនបាន​ជ្រើសរើសផ្ទះបែបខ្មែរជំនួស​ឲ្យ​ខ្ទមឈើបែបបុរាណ​។

(ពីឆ្វេង) អ្នកភូមិឡៅកា ក្លូហ ចក់ ផ្លឹក ណាវី និងនាត ឡាត ជជែក​គ្នាលេង ហើយ​មើល​រូបថតក្នុងទូរសព្ទរបស់ពួក​គេ នៅ​ចម្ការ ក្នុង​ឃុំសុខដុម ខេត្ត​មណ្ឌល​គិរី កាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។ (Danielle Keeton-Olsen)

នៅទីបញ្ចប់ អ្នក​ស្រី​ ភីរម្យ មិន​ដឹង​ច្បាស់​ថា តើការទទួលបានបណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច នឹង​ពិតជា​អាចរារាំង​អ្នកមាន​អំណាច ដែល​ចាប់​អារម្មណ៍លើដីរបស់ពួក​គេ​បាន​​ឬ​យ៉ាង​​ណា​ទេ​។

អ្នកស្រី​បានពន្យល់​ថា ហេតុផលតែមួយគត់ដែលសហគមន៍ឡៅកាសម្រេចចិត្ត​បន្ត​សុំ​​កម្មសិទ្ធដីធ្លីសហគមន៍ គឺដើម្បីទទួល​បានអត្តសញ្ញាណមួយចំនួន​មក​វិញ​។

អ្នក​ស្រី​បាន​ពន្យល់​​ថា​៖ «​ដំបូង​យើង​មិន​ដឹង​ពី​របៀប​ចុះ​ឈ្មោះ [​បណ្ណ​​កម្មសិទ្ធិ​ដីធ្លី​] ទេ ប៉ុន្តែ​យើង​គ្រាន់តែ​ចង់​រស់នៅ​ដូច​មុន​​។ ឥឡូវ​នេះ យើង​​ឃើញ​ថា វា​ជា​ជំហាន​ដំបូង ​បើ​យើង​​ចង់​ស្វែង​​រក​​អត្តសញ្ញាណ​របស់​​យើង»។

ប៉ុន្តែ អ្នក​ស្រី ភីរម្យ បាន​បន្ត​ថា ភូមិក និងទឹកដី ដែល​សហគមន៍​របស់​អ្នក​ស្រី​សង្ឃឹម​ថា​ការ​ពារ គឺ​លែងមាន​ទៀត​ហើយ។

ឈ្មោះ​ភូមិ​ឡៅកា​​​កើត​មក​​​ពី​ពាក្យ​ពូនង «​ងាវ​​កា​» ដែល​​មាន​​​ន័យ​​​ថា «​ស្រះ​សម្បូរ​​ត្រី​»​។ ឈ្មោះថ្មីដែលគេ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រើ​​នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ គឺ​មិន​មាន​អត្ថ​ន័យសម្រាប់សហគមន៍ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ពូនង​ទេ។

អ្នក​ស្រី​ ភីរម្យ បាន​​បន្ថែម​ថា ពីមុន​មានស្រះមួយ​សម្បូរ​ត្រី ប៉ុន្តែកន្លែង​សម្គាល់​ទីតាំង​នោះ ឥឡូវនេះ​ស្ថិតនៅក្នុងដីរបស់ក្រុម​ហ៊ុន​វីឡាអភិវឌ្ឍន៍ទៅ​ហើយ​៕

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស For Indigenous Bunong, Land Rights Are Key to their Identity

105 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម