សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

សមាគមកំពុងស្វែងរកមូលនិធិជួយលោក កើត សារ៉ាយ ខណៈ UN អំពាវនាវឲ្យកម្ពុជាបញ្ចប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស

លោក កើត សារ៉ាយ ប្រធានសមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរដើរទៅដាក់ញត្តិនៅព្រះបរមរាជរាំងកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ ព្រីង សំរាំង)
លោក កើត សារ៉ាយ ប្រធានសមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរដើរទៅដាក់ញត្តិនៅព្រះបរមរាជរាំងកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ ព្រីង សំរាំង)

សមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ​កំពុង​រៃអង្គាស​ថវិកា​​ពី​សប្បុរស​ជន​ដើម្បី​ជួយ​ប្រធាន​របស់​ខ្លួន ដែល​​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ជា​លើក​ទី​ពីរ​បន្ទាប់ពី​បាន​ទៅ​ជួប​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ដែល​មាន​ជម្លោះ​ដីធ្លី​នៅ​ក្នុង​ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុក​គូលែន ខេត្ត​ព្រះវិហារ​។​

បងស្រី​លោក កើត សារ៉ាយ​ គឺ​អ្នកស្រី​ កើត យី វ័យ​៣៥ឆ្នាំ បាន​ប្រាប់​ខេមបូចា​ថា​អ្នកស្រីបាន​ទៅ​មើល​ប្អូន​នៅ​ពន្ធនាគារ​ និង​មាន​គម្រោង​​ទៅ​មើល​ម្ដង​ទៀត​នៅ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​។ យ៉ាងណា អ្នកស្រី​កំពុង​ខ្វះខាត​ថវិកា​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​មក​ដើម្បី​ទៅ​សួរសុខទុក្ខ​លោក កើត សារ៉ាយ នៅខេត្ត​ព្រះ​វិហារ ហើយ​ពេល​នេះ​លោក​ក៏​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​លំបាក​ក្នុង​ពន្ធធនាគារ​ដោយសារ​តែ​អាកាសធាតុ​ក្ដៅ​​។​

​អ្នកស្រី​យល់​ឃើញ​ថា ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ប្អូន​ប្រុស​អ្នកស្រី​ជា​លើ​ក​ទី​ពីរ​នេះ​ គឺ​ជា​ចេតនា​ក្នុង​ការ​បន្ទច់​បង្អាក់​ដល់​សកម្ម​ភាព​របស់​សកម្មជន​ពី​ការ​បញ្ចេញ​មតិ និង​បម្រើ​ប្រយោជន៍សធារណៈ​។​

​គួរ​បញ្ជាក់​ថា ​លោក កើត សារ៉ាយ ​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ញុះញង់​ម្ដង​កាល​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២១ និង​ត្រូវ​កាត់ទោស​ឲ្យ​ជាប់ពន្ធនាគារ​​រយៈពេល​២០​ខែ ដែល​កាល​នោះ​លោក​បាន​ចូល​រួម​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី​គាំទ្រ​ឲ្យ​ដោះលែង​លោក ​រ៉ុង ​ឈុន ​ប្រធា​ន​សហជីព​ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​។​

​អ្នកស្រី​លើក​ឡើង​ថា៖ «ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា​វាជា​កំហុស​របស់​គាត់​ទេ [គាត់]​គ្រាន់​តែ​និយាយ​ការពិត​ការពារ​ប្រជា​ជន​។ [ការ​ចាប់​ខ្លួន] គឺមាន​ចេតនា​​បំបាក់​ទឹក​ចិត្ត​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​»​។

អ្នកស្រីអះអាង​ថា​ អ្វី​ដែល​លោក កើត សារ៉ាយ ​បាន​និយាយ​មិន​មែន​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​បក្សនយោបាយ ឬ​ក្រុម​ណា​មួយ​នោះ​ទេ តែ​វា​ជា​ប្រយោជន៍​សាធារណៈ​។​

​អ្នកស្រី​បន្ត​ថា៖ «​ខ្ញុំ​ស្គាល់​ប្អូន​ខ្ញុំ​ច្បាស់​ណាស់ គាត់​ធ្វើ​វា​ដោយ​ចេញ​ពី​ចិត្ត មិន​មែន​សម្រាប់​ប្រយោជន៍​នរណា​ម្នាក់​នោះ​ទេ​។ ខ្ញុំ​សំណូមពរ​ឲ្យ​តុលាការ​ទម្លាក់​ចោល​បទ​ចោល​មក​លើ​ប្អូន​របស់​ខ្ញុំ​»។​

អ្នកស្រី​បន្ថែម​ថា ការ​ចំណាយ​លើ​លោក​កើត សារ៉ាយ មាន​ទ្វេ​ដង​ដោយ​សារតែ​អ្វីៗ​មាន​តម្លៃ​ថ្លៃ​ ហើយ​គ្រួសារ​មិន​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​នោះទេ​ ដូច​នេះ​អ្នកស្រី​ថា ​ទើប​អ្នកស្រី​ចាប់​ផ្ដើម​ធ្វើ​ការ​រៃ​អង្គាស​ថវិកា​ដើម្បី​ផ្គត់​ផ្គង់​ការចំណាយ​នេះ​។​

លោក កើត សារ៉ាយ ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៥ ខែមេសា និង​រង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ញុះញង់​បន្ទាប់​ពី​លោក​បាន​ទៅ​ជួប​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​នៅ​ឃុំ​ស្រយ៉ង់ ដែល​​មាន​ជម្លោះ​ដីធ្លី​រ៉ាំរ៉ៃ​ក្នុង​ស្រុក​គូលែន​។ កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៥ ខែមីនា ប្រជាពល​រដ្ឋ​២៥​នាក់​ក្នុង​ចំណោម​៣៦​នាក់​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន និង​រង​បទ​ចោទ​ថា «បាន​ឈូសឆាយ​ និង​កាន់​កាប់​ដីព្រៃ» ដោយ​ខុស​ច្បាប់​។ ថ្មីៗ​នេះ អ្នក​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​បន្ទាប់​ពី​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​រក​ឃើញ​ថា​អ្នក​ទាំង​នោះ​បាន​ចាញ់​បោក​ឈ្មួញ​ដី​ធ្លី​។​

​ក្រុម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​សហជីព​​ប្រ​ហែល​៥០ ​បាន​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​លែង​លោក កើត សារ៉ាយ ខណៈ​ពេល​នេះ​លោក​កំពុង​ជាប់ឃុំ​បណ្ដោះអាសន្ន​។​

លោក យីម លាងហ៊ី សកម្មជន​បរិស្ថាន​ បាន​ប្រាប់ ​ខេមបូចា ​ថា ស្ថាន​ភាព​លោក កើត សារ៉ាយ នៅ​ក្នុង​ពន្ធ​ធនាគារ​កាន់​តែ​មាន​ការ​លំបាក ខណៈ​តម្រូវ​ការ​ចំណាយ​មាន​ច្រើនដើម្បី​ទិញ​សម្ភារៈ និង​ម្ហូប​អាហារ ព្រោះ​ថា​លោក​មិន​អាចបរិភោគ​​​អាហាររបស់​ពន្ធ​នាគារ​បាន​។​

ការជាប់​ពន្ធនាគារ​ជា​លើក​ទី​ពីរ​របស់​លោក កើត សារ៉ាយ បានធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ជីវភាព​គ្រួសារ​ជា​ថ្មី ព្រោះ​ថា​លោក​ជា​បង្គោល​របស់​គ្រួសារ​។ ការ​បរិច្ចាគ​ពី​សប្បុរសជន​នឹង​អាច​ជួយ​សម្រួល​បាន​ខ្លះ​ដល់ជីវភាពគ្រួសារ ប៉ុន្តែ​ពេល​នេះ​ថវិកា​ដែល​ប្រមូល​បាន​មាន​ចំនួន​តិច​តួច​នៅ​ឡើយ​។

លោក កើត សារ៉ាយ ប្រធានសមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ​ដើរទៅ​ដាក់​ញត្តិ​​​នៅ​​ព្រះបរមរាជរាំង​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣​។ (ខេមបូចា/ ព្រីង សំរាំង)

ជាមួយ​គ្នានេះដែរ អ្នកជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​កម្ពុ​ជា​បញ្ចប់​ការ​យាយី និង​ធ្វើទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​លើ​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​សកម្មជន​សង្គមស៊ីវិល និង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ្នក​ទាំង​នោះ​អាច​អនុវត្តសិទ្ធិស៊ីវិល​ និង​សិទ្ធិ​នយោបាយ​​របស់​ពួក​គេ​។​

ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍ អ្នកជំនាញ​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ថ្មីៗ​នេះ​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​​ការងារ​សង្គម និង​បាន​លើក​ពី​ករណី​ឃុំ​ខ្លួន​លោក​ សារ៉ាយ ដែល​​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​នៃការ​សម្ដែង​មតិ​។​

​អ្នកជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លើក​ឡើង​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ថា៖ «​យើង​បាន​ឃើញ​យ៉ាងច្បាស់​ពី​ការ​រំលោភបំពាន​លើសិទ្ធិ​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ ជួប​ជុំ និង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ដោយ​សន្តិវិធី​ ដែល​បាន ធានាដោយ​កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ​ស្ដីពីសិទ្ធិ​ពល​រដ្ឋ និង​សិទ្ធិនយោបាយ (ICCPR)​។ ការណ៍​នេះ​ច្បាស់​ណាស់​ថានឹង​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើការងារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស និង​អាច​រារាំង​ដល់​អ្នក​ផ្សេង​ជា​ច្រើន​ទៀត​ពី​ការ​ចូល​រួម​ក្នុង​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​»។​

យ៉ាងណា​ទាក់ទង​នឹង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​នេះ តំណាង​ស្ថាន​បេសកកម្ម​អចិន្រ្តៃយ៍​ប្រទេស​កម្ពុជា​​នៅទីក្រុង​ហ្សឺណែវ​ លោក   អ៊ិន តារា   បាន​បង្ហាញ«​ការ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ជា​ខ្លាំង» ចំពោះ​អ្វី​ដែល​ថា​ជា​ការចោទ​ប្រកាន់​ថា​មាន​ការ​យាយី និង​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​នេះ​។​

តំណាង​ស្ថាន​បេសកកម្ម​អចិន្រ្តៃយ៍​កម្ពុជា ​រូប​នេះ បាន​ច្រាន​ចោល​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​កម្ពុជា «​បាន​បំពាន​លើ​សិទ្ធិ​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ ការ​ជួប​ជុំ និង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំដោយ​សន្តិ​វិធី​ ដែល​ធានា​ដោយ​ ICCPR»​​

ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះគឺ​ «មិន​ត្រឹម​ត្រូវ» និង​ពិត​ជា​មិន​បាន​បង្ហាញ​ពី​ការពិត​នៃ​លំហ​ប្រជាធិបតេយ្យ​​​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោក​បន្ថែម​ថា ការ​ចាប់​ខ្លួន​លោក កើត សារ៉ាយ និង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​គឺ «បទល្មើស​ព្រហ្ម​ទណ្ឌ» មិន​មែន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​សមាគម​របស់​លោក​នោះ​ទេ​។​

កាល​ពី​ថ្ងៃទី​២១ ខែមេសា អ្នកនាំពាក្យ​រាជរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បាន​សរសេរ​លើ​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​ថា ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ខ្លះ​បានបញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​​មិន​ព្រម​និយាយដែនកំណត់ និងការទទួលខុសត្រូវ​នៃ​សេរីភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​​មតិ​កំណត់​ដោយ​​ច្បាប់ និង​កតិកាអន្តរជាតិ​។ លោក​សរសេរ​ទៀតថា​អ្នកទាំង​នោះ​គ្រាន់​តែ​និយាយ​ពី​សិទ្ធិ និង​សេរីភាព​ដែល​គ្មាន​ដែន​កំណត់​។​

លោក​សរសេរថា៖ «ដើម្បីលើកតម្លៃប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋ ក៏ដូចជាលើកកម្ពស់សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ​ប្រកបដោយសីលធម៌ និងការគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សូមអ្នកធ្វើការខាងសិទ្ធិមនុស្សទាំងឡាយមានសេចក្តីក្លាហានក្នុងការនិយាយពីការទទួលខុសត្រូវក្នុងការបញ្ចេញមតិ ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ជាតិនិងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិឱ្យបានទូលំ​ទូលាយ»​។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ សកម្មជន​បរិស្ថាន​លោក យីម លាងហ៊ី ជឿ​ថា​ ការ​ចាប់​ខ្លួន​លោក កើត សារ៉ាយ មិ​ន​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​បំបិទ​សិទ្ធិសេរីភាព​របស់​គាត់​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​អាជ្ញាធរ​អាច​មិន​ចង់​ឲ្យ​សាធារណជន​ចង់ដឹង​ចង់​ឮពី​បញ្ហា​សង្គម​ផង​ដែរ។​

លោក​លើក​ឡើង​ថា៖ «ការ​ឃុំ​ខ្លួន​លោក សារ៉ាយ គឺ​ជាការ​រឹតត្បិត​សេរីភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​។ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ផ្ដល់ព័ត៌មាន​ក្លែង​ក្លាយ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​វីអូឌី និង​អាស៊ីសេរី គឺ​ជា​ទម្រង់នៃ​ការ​បំភិត​បំភ័យ​ ដែលរារាំង​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ផ្សេង​ទៀត​មិន​ឲ្យ​ផ្ដល់​បទសម្ភាសន៍​ដល់​សារព័ត៌មាន​ទាំង​នោះ​»។​

លោក​បន្ថែម​ថាសមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ គឺ​ជា​សមាគម​ឯករាជ្យ​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គណបក្ស​នយោបាយ ឬ​ទទួលជំនួយ​ពី​អ្នក​នយោបាយ​។ គោលបំណង​សំខាន់​របស់​សមាគម​គឺ​​និយាយ​ពី​បញ្ហា​សហគមន៍​ក្រោមក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់ និង​ស្វែង​រក​ដំណោះស្រាយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​។​

នាយក​ចាត់ការ​ទូទៅ​នៃ​អង្គការ​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ​ លោក ​អំ សំអាត ​ប្រាប់ ​ខេមបូចា ថា​ វា​ជា​ការ​ប្រសើរ​បើសិន​ជា​មើល​ទៅ​លើ​បញ្ហា និង​ស្វែង​រក​ដំណោះ​ស្រាយ ជាជាង​បដិសេធ​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​ទាក់​ទង​នឹង​ករណីសិទ្ធិ​មនុស្ស​។​

លោក​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំ​គិត​ថា​អ្នកជំនាញ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ឃើញ​កម្ពុជា [ជាកន្លែង​មួយ] ដែល​មាន​ការរឹតត្បិត​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ»។​

លោក​បន្តថា ករណី​លោក សារ៉ាយ គឺគាត់​ការពារ​ផល​ប្រយោជន៍​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​បរិស្ថាន ប៉ុន្តែ​គាត់​បែរ​ជា​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន​។ អ្នក​ជំនាញ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​វាយ​តម្លៃ​ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ស្ដង់ដារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ រួម​ទាំង​ច្បាប់​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ផ្ដល់​សច្ចាប័ន និង​អ្វី​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញា។​

លោក​បន្ថែម​ថា៖ «​ដូច​នេះ កម្ពុជា​មាន​កាតព្វកិច្ច​គោរព មូលដ្ឋាន​នៃ​សេរីភាព និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស»

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Funds Raised to Help Koet Saray, UN Calls For End To Prosecution of Human Rights Activists

346 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម