កម្មករក្នុងវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរ មានការព្រួយបារម្ភថា ការដំឡើងពន្ធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ៤៩ ភាគរយនឹងធ្វើឱ្យពួកគេប្រឈមនឹងការបាត់បង់ការងារ លក្ខខណ្ឌការងារមិនល្អ និងការកេងប្រវ័ញ្ចកើនឡើង ខណៈដែលប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមារបស់ពួកគេមិនអាចបន្តនឹងអតិផរណាបានទេ។
វេទិកាស្ដីពី«សំឡេងរួបរួមសម្រាប់យុត្តិធម៌សេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កម្មករទាំងផ្លូវការ និងក្រៅផ្លូវការ» ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានកម្មករកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ដើម្បីលើកឡើងពីកង្វល់អំពីស្ថានភាពការងារ និងផលប៉ះពាល់លើកម្មករក្រោយការដំឡើងពន្ធក្នុងវិស័យនានា។
កញ្ញា សុត សុផង មន្ត្រីស្រាវជ្រាវនៅមជ្ឈមណ្ឌលនេះ មានប្រសាសន៍ថា ការប្រកាសដំឡើងពន្ធខ្ពស់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក បានបង្កការភ្ញាក់ផ្អើល និងព្រួយបារម្ភ។
កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសដំឡើងពន្ធនាំចូលប្រទេសចំនួន ១៦០ ដោយកម្ពុជាប្រឈមនឹងការយកពន្ធខ្ពស់បំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលនេះ ដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងវេទិកានោះ កញ្ញា សុផង បាននិយាយថា វិធានការរបស់លោក ត្រាំ នឹងធ្វើឱ្យកម្មករកម្ពុជារាប់សែននាក់ ប្រឈមមុខនឹងលក្ខខណ្ឌការងារដ៏លំបាក ការកើនឡើងការកេងប្រវ័ញ្ច សុខុមាលភាព ជីវភាពរស់នៅ និងហានិភ័យនាពេលអនាគតរបស់ពួកគេ។
ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជាបាននាំចេញសម្លៀកបំពាក់ វាយនភ័ណ្ឌ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរដែលមានតម្លៃ ១៣.៩២ ពាន់លានដុល្លារ ដែលចំនួននេះកើនឡើង ២៣ ភាគរយធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៤ រោងចក្រ និងសហគ្រាសចំនួន ១៥៥៥ទីតាំង បានដំណើរការនៅទូទាំងប្រទេស ដែលមានកម្មករជិតមួយលាននាក់។
កម្មការិនីនៃរោងចក្រមួយកន្លែងក្នុងសង្កាត់ទឹកថ្លា គឺអ្នកស្រី ឡុង សុផាត អាយុ៣៨ឆ្នាំ មានការព្រួយបារម្ភថា អត្រាពន្ធនឹងធ្វើឱ្យលក្ខខណ្ឌការងារកាន់តែអាក្រក់ ជាពិសេសអ្នកដែលមានជំនាញទាប។ អ្នកស្រីបន្តថា ប្រសិនបើខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មត្រូវបានរំខាន កម្មករជំនាញទាបនឹងបាត់បង់ការងារមុនគេ។
ក្រៅពីការផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ អ្នកស្រីក៏មានជាប់បំណុលធនាគារផងដែរ ដូច្នេះការបាត់បង់ការងារនឹងបង្កជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ។
អ្នកស្រី សុផាត លើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំខ្លាចថៅកែរបស់ខ្ញុំទៅបណ្តាក់ទុននៅប្រទេសផ្សេង ហើយលក្ខខណ្ឌការងារនឹងកាន់តែអាក្រក់ ឬធ្វើឱ្យបាត់បង់ការងារ និងប្រាក់ចំណូល។ ខ្ញុំជាអ្នករ៉ាប់រងចំពោះគ្រួសាររបស់ខ្ញុំ ហើយខ្ញុំក៏មានបំណុលធនាគារ»។
អ្នកស្រីក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា ប្រាក់ខែបច្ចុប្បន្នមិនសមស្របតាមអត្រាទីផ្សារ និងការជួលទេ ដោយបន្ថែមថាតម្លៃទំនិញបន្តឡើងថ្លៃ។ ដូច្នេះហើយអ្នកស្រីបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងម្ចាស់រោងចក្រដំឡើងប្រាក់ខែឱ្យកម្មករ។ អ្នកស្រីបន្តថា ក្រសួងពាក់ព័ន្ធក៏គួរតែមានគោលការណ៍កំណត់តម្លៃទីផ្សារ ដើម្បីបញ្ឈប់អាជីវកម្មកុំឱ្យឡើងថ្លៃតាមចិត្ត។
អ្នកស្រីបានសង្ឃឹមថា ការចរចាជាមួយអាមេរិកនឹងទទួលបានលទ្ធផលវិជ្ជមាន «ទោះបីប្រាក់ខែកើនឡើងបន្តិចប្រមាណ៤ដុល្លារក៏ដោយ ប៉ុន្តែថ្លៃជួលបន្ទប់កើនឡើង៥ដុល្លារ តម្លៃទំនិញក៏កើនឡើងដែរ។ យើងត្រូវបង់ថ្លៃទឹក និងភ្លើង។ ខ្ញុំសុំស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលចរចាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកលើបញ្ហាពន្ធ ដើម្បីឱ្យម្ចាស់រោងចក្របន្តវិនិយោគនៅទីនេះ»។
ទន្ទឹមនឹងនេះ កញ្ញា សុផង បាននិយាយថា កម្មករជាច្រើនមិនត្រូវបានជូនដំណឹងពេញលេញអំពីការដំឡើងពន្ធ ៤៩ ភាគរយលើប្រទេសកម្ពុជានោះទេ។ អ្នកខ្លះបានដឹងពីវាតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម និងពីមិត្តរួមការងារ។
កម្មករនៅក្នុងរោងចក្រស្បែកជើងមួយកន្លែងនៅព្រៃទា បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភអំពីស្ថិរភាពការងាររបស់ពួកគេបន្ទាប់ពីត្រូវបានជូនដំណឹងដោយនិយោជកថាពួកគេផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក។ ពួកគេព្រួយបារម្ភពីការផ្អាក ឬបិទសង្វាក់ផលិតកម្មដោយគ្មានការជូនដំណឹង។ ក្នុងនោះ កញ្ញា សុផង បន្តថា ពួកគេបារម្ភថាមិនបានទទួលប្រាក់សំណងគ្រប់គ្រាន់ ឬការទូទាត់ដោយយុត្តិធម៌ស្របតាមច្បាប់ការងារ។
ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែវាមិនសមាមាត្រទៅនឹងអតិផរណា អត្រាលំនៅឋាន និងថ្លៃទឹកភ្លើងឡើយ។ អ្នកស្រីថា ប្រសិនបើការចរចាបរាជ័យ កម្មករបារម្ភថាពួកគេនឹងធ្លាក់ទៅក្នុងបំណុលកាន់តែជ្រៅ។
អនុប្រធានអធិការកិច្ចនៃក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក តេង មុនី មានប្រសាសន៍ថា មានភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើនដែលចូលរួមក្នុងការកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ហើយក្រសួងមិនអាចសម្រេច ឬកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាតែម្នាក់ឯងបានទេ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកបានលើកឡើងថា ក្រសួងមិនអាចទាមទារប្រាក់ខែខ្ពស់ពីនិយោជកបានតាមការទាមទាររបស់កម្មករឡើយ។
លោក មុនី បន្តថា៖ «មានភាគីចំនួន៣ ដែលចរចាអំពីប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា។ ពួកគេសិក្សាពីប្រាក់ឈ្នួលទៅតាមការចំណាយរបស់បុគ្គលម្នាក់។ ប្រសិនបើអ្នកនិយាយថាមនុស្សម្នាក់ជួយគ្រួសារទាំងមូល វាមិនអាចទៅរួចទេ»។
ទាក់ទិននឹងការដំឡើងពន្ធរបស់អាមេរិក លោក មុនី បានស្នើឱ្យកម្មករកុំមានការព្រួយបារម្ភ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលកំពុងគិតគូរអំពីបញ្ហានេះ ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានក្រុមហ៊ុនណាបិទទ្វារ ដោយសារការដំឡើងថ្លៃពន្ធនេះទេ ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រដ្ឋាភិបាលតែងតែគិតគូរដល់កម្មករ។ នៅពេលនេះគឺពុំមានបញ្ហាអ្វីឡើយ ដូច្នេះសូមកុំបារម្ភខ្លាំងពេក»។
អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់ លោក ឃុន ថារ៉ូ មានប្រសាសន៍ថា វាមានការព្រួយបារម្ភរយៈពេលវែងអំពីការនាំចេញក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ជាពិសេសស្ថិរភាពការងាររបស់កម្មករជាងមួយលាននាក់។ ប្រសិនបើមិនមានលទ្ធផលវិជ្ជមានពីការចរចាជាមួយតំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក (USTR) ទេនោះ វានឹងប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។
លោក ថារ៉ូ បាននិយាយនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់គាត់ថា៖ «ខ្ញុំយល់ថាការពន្យារពេលក្នុងការចរចាអាចកើតឡើង។ នៅដំណាក់កាលនេះ គ្មានប្រទេសណាដែលផលិតក្នុងវិស័យនេះឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែវៀតណាមអាចនឹងមានលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរជាងកម្ពុជា»។
ក្នុងស្ថានភាពនេះ អ្នកទិញរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងរង់ចាំលទ្ធផលនៃការចរចាដើម្បីពិចារណាលើការបញ្ជាទិញ។ ជាឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុនអាមេរិក Nike បានសម្រេចចិត្តកាត់បន្ថយការបញ្ជាទិញពីប្រទេសចិន។
នៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមិថុនា មន្ត្រីកម្ពុជាបានបើកកិច្ចប្រជុំតាមអនឡាញជាមួយអង្គភាព USTR ដើម្បីពិភាក្សាអំពីពាណិជ្ជកម្ម និងពន្ធ។ ភាគីទាំងពីរបានពិនិត្យឡើងវិញនូវវឌ្ឍនភាពពីការចរចាមុនៗ ស្នើជំហានបន្ថែមទៀត និងបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ពួកគេក្នុងការបន្តធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធសម្រាប់ភាពជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគដែលមានផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។
កម្ពុជានឹងបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីសម្រេចបាននូវទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគដែលមានផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ បានបដិសេធមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយទេ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ មជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានកម្មករកម្ពុជា ក៏បានស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យលើកលែងពន្ធនាំចូលទំនិញពីកម្ពុជា។ ស្ថាប័ននេះ ក៏បានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការចរចា ដោះស្រាយបញ្ហាដើម្បីធានាស្ថិរភាពការងារ និងការពារសុខុមាលភាពរបស់កម្មករ ដោយធានាលក្ខខណ្ឌការងារកាន់តែប្រសើរឡើង។
លើសពីនេះ កម្មករបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលសិក្សាលើតម្លៃប្រាក់ឈ្នួលម្តងទៀត ដើម្បីធានាថាវាសមស្របនឹងអតិផរណា និងតម្លៃទីផ្សារ ដើម្បីដោះស្រាយអតុល្យភាពរវាងចំណូល និងចំណាយ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Garment, Footwear Workers Worry About U.S Tariff Hike Costing Their Jobs
