សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

សិទ្ធិដីធ្លីរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចគឺជាគន្លឹះនៃការអភិរក្សប្រកប​ដោយ​​យុត្តិធម៌ សមធម៌ និងភាពធន់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា

ទិដ្ឋភាពនៅតំបន់មួយក្នុងស្រុកកែវ សីម៉ា ខេត្តមណ្ឌលគិរី។ រូបថតនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ (Pha Sina @CWS Cambodia)
ទិដ្ឋភាពនៅតំបន់មួយក្នុងស្រុកកែវ សីម៉ា ខេត្តមណ្ឌលគិរី។ រូបថតនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ (Pha Sina @CWS Cambodia)

ស្របពេលដែលជនជាតិដើមភាគតិចមានចំនួនប្រមាណ៦ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនសរុប​ក្នុង​ពិភពលោក ពួក​គេក៏​មា​នសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លី និងធ្វើការគ្រប់គ្រងដីធ្លីយ៉ាងតិច៣៨លាន​គីឡូ​ម៉ែត្រ​​ការ៉េ នៅក្នុងប្រទេសចំនួន៨៧។ នៅកន្លែងជាច្រើន ក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច គឺជាអ្នក​ថែ​រក្សាជីវៈចម្រុះ ដីធ្លី និងសមុទ្រប្រកប​ដោយប្រសិទ្ធភាព ​ព្រម​ទាំងរក្សាបាននូវតម្លៃវប្បធម៌ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច ទៅតាមបរិបទផ្សេងៗគ្នានៃសហគមន៍របស់ពួកគេ។ ហេតុ​ដូច្នេះ​ ការ​លើកកម្ពស់សិទ្ធិរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចបានក្លាយជាចំណុចស្នូលនៃការប្ដេជ្ញា​ចិត្ត និង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​អន្តរជាតិស្ដីពីអាកាសធាតុនិងជីវៈចម្រុះ។

ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាប្រទេសតែមួយគត់នៅក្នុងតំបន់មេគង្គដែលមានច្បាប់ទទួលស្គាល់សិទ្ធិ​សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគ​តិច​ក្នុ​ងកា​រគ្រប់​គ្រង​ដីសមូហភាពសហគមន៍។​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គួរតែ​មានមោទនភាព ​និងគួ​រតែបន្ត​ពង្រឹង​​ការ​​អនុវត្ត​ក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់​នេះ​។​ បណ្ណ​កម្ម​សិទ្ធិ​ទាំ​ង​នេះ​​ការ​ពារ​ដី​សហគមន៍ឱ្យ​ឋិត​ឋេរ និងផ្ដល់ការការពារ​ជាក់​លាក់​សម្រាប់​​ដី​សមូហភាព​សហគមន៍​​​​ដូចជាដីសម្រាប់ធ្វើចម្ការវិលជុំ ព្រៃអារក្ស និងព្រៃកប់សព។ 

យ៉ាងណាមិញ ដំណើរការដើម្បីទទួលកម្មសិទ្ធិដីធ្លីទាំងនេះនៅមានបន្ទុក​ធ្ងន់ និងមានសភាព​យឺតយ៉ាវ។ សភាព​នេះ​បាន​ធ្វើឱ្យ​សហគមន៍​ជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើនគ្មានភាព​ប្រាកដ​ប្រជា ​និងគ្មានសុវត្ថិភា​ព​អស់​​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​។​

ក្នុង​ចំណោម​សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចចំនួន ៤៥៨ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានតែ​៤០​សហគមន៍​​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​បាន​ទទួលកម្មសិទ្ធិដីធ្លី​។ វាមានសារ​សំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការ​លើក​កម្ពស់​ភាព​​ម្ចាស់​ការ​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​​តាម​រយៈ​ការ​​ពង្រីក​ ពង្រឹង​ និង​អនុវត្ត​យ៉ាង​​​ពេញ​លេញ​នូវ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​​ជា​​ផ្លូវ​ច្បាប់​ទាំង​នេះ​ ដើម្បី​ការ​ពារ​ព្រៃ​ឈើ​របស់​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ព្រម​ទាំង​បង្កើត​ទំនុក​ចិត្ត​បន្ថែម​ទៀត​​ក្នុង​ចំណោម​ម្ចាស់​ជំនួយ​និង​ទីផ្សារ​កាបូន​ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន​លទ្ធ​ភាព​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​ហិរញ្ញ​ប្ប​ទាន​កាន់​តែ​ច្រើន​។​

តួយ៉ាង ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​ ស្ថិត​នៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែល​លាត​សន្ធឹង​ពីខេត្តមណ្ឌលគិរី និងខេត្តក្រចេះ មានប្រភេទសត្វដែលរងការ​គំរាមកំហែងសរុបចំនួន ៧៥ ប្រភេទ ដែលជាចំនួនច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រួម​ជាមួយ និងសត្វស្លាបចំនួន​៣៥០ប្រភេទ សត្វពានរចំនួន៧ប្រភេទ រួមទាំង សត្វ​ទោច​ថ្ពាល់​លឿង​ដែលរងគ្រោះ​ និង​ប្រមាណ​មួយភាគបួននៃចំនួនសត្វដំរីអាស៊ីដែល​នៅសេសសល់​ក្នុង​​ប្រទេស​​កម្ពុជា​។ តំបន់​នេះ​ក៏ជាទីជម្រកពីសម័យបុរាណរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចពូនង ជនជាតិដើម​ភាគ​​តិច​ស្ទៀង​ និង​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគតិចផ្សេងៗទៀតផងដែរ។

ដែនជម្រកសត្វព្រៃនេះ​ធ្លាប់មាន​ប្រវត្តិដ៏ចម្រូងចម្រាស់​។ ក្រោយពីមានការនិរទេស​ដោយ​បង្ខំ​ក្នុង​អំឡុងរបប​​ខ្មែរ​​ក្រហម​ និង​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​រាប់​ទសវត្សរ៍​ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់ជាព្រៃ​សម្បទាន​​​​ក្នុងឆ្នាំ​១៩៩០​។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ​ ដើម​ជ័រ​ទឹក​ និងធនធាន​ធម្មជាតិសំខាន់ៗ​ដទៃ​ទៀត​របស់​ជនជាតិដើមភាគតិច​ពូនង ស្ទៀង និង​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគតិចផ្សេងៗទៀតត្រូវបាន​កាប់​បំផ្លាញ។

សត្វទោចដែលរស់នៅក្នុងតំបន់អេកូទេសចរណ៍Jahoo Camp  ក្នុងភូមិអណ្ដូងក្រឡឹង ស្រុកអូររាំង (ដែនជម្រកសត្វព្រៃកែវសីមា) ខេត្តមណ្ឌលគីរី ដែលថតក្នុងឆ្នាំ២០២២។ (Filip Agoo @ Everland)​

បន្ទាប់ពីធ្វើការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​ជីវៈចម្រុះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្តេជ្ញាធ្វើការអភិរក្ស​តំបន់នេះ​នៅ​ឆ្នាំ២០០២។​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១០​ ដែនជម្រកសត្វព្រៃនេះបានក្លាយទៅជាតំបន់គំរូ​​ទី​២​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​សម្រាប់​​​ការ​​​អនុវត្ត​គម្រោង​​រ៉េដ​បូក​ (​ការ​កាត់​បន្ថយ​ការ​បញ្ចេញ​ឧស្ម័ន​ពី​ការ​បាត់​បង់​ ​និង​ការ​រេច​រឹល​ព្រៃ​ឈើ​)​ ដែល​ទាម​ទារ​ឱ្យ​​រដ្ឋា​​ភិបាល ​និង​សហគមន៍​ធ្វើ​ការ​រួម​គ្នា​ដើម្បី​ការ​ពារ​ព្រៃ​ឈើ​ និង​សត្វ​ព្រៃ​​ហើយ​​​គម្រោង​រ៉េដ​បូក​នេះ​បាន​លក់​ឥណ​ទាន​​កាបូន​​​ជា​លើក​ដំបូង​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៦​។​

មុនពេលអនុវត្តគម្រោង​រ៉េដបូក អង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃ (WCS) បាន​គាំ​ទ្រ​សហគមន៍​ជន​​ជាតិ​​ដើម​​ភាគ​​តិច​​ពូនង​​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​អណ្ដូង​​ក្រឡឹង​ ដែល​មាន​ទី​តាំង​នៅ​​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​​ឱ្យ​ក្លាយ​ទៅ​​ជា​សហគមន៍​​ដំបូង​គេ​បង្អស់​​ក្នុង​​ចំណោម​​តំបន់​​ការ​​ពារ​​ធម្ម​ជាតិ​​នា​នា​​ក្នុង​​ប្រទេស​​កម្ពុជា​​ ដែល​ទទួល​បាន​ប្លង់​​កម្ម​​សិទ្ធិ​ដី​​​​សមូហភាព​សម្រាប់​ជន​ជាតិ​ដើម​​ភាគ​តិច​។​ ​​បន្ទាប់​មក​ទៀត​ ដោយ​អនុលោម​តាម​យន្ត​ការ​រ៉េដ​បូ​ក​ អង្គការ WCS ​បាន​បន្ត​គាំ​ទ្រ​សហគមន៍​ចំនួន​ប្រាំ​មួយ​ផ្សេងទៀតនៅដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវសីមា​ឱ្យ​​ទទួល​បាន​ប្លង់​កម្ម​សិទ្ធិ​ដី​​​សមូហភាព​​​សហគមន៍​​ដោយ​មាន​​ផ្ទៃ​ដី​ព្រៃសរុបទំហំ​ ២ ៥៥២ហិកតា ត្រូវបានការពារដោយ​ក្នុងនោះរួមមានទី​ជម្រកសត្វព្រៃសំខាន់ៗ​ជាច្រើនកន្លែងផង​ដែរ​។

សហគមន៍ចំនួន៩ទៀតក្នុងដែនជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​កំពុង​ស្នើ​សុំ​ចុះ​បញ្ជីកម្ម​សិទ្ធិ​ដី​សមូហ​ភាព​​សហគមន៍​។ សហគមន៍​ខ្លះ​បាន​ធ្វើ​ការ​ស្នើ​សុំ​នេះ​អស់​រយៈ​ពេល​ប្រមាណ១៥ឆ្នាំ​ហើយ​។ ប្រសិន​បើ​ដី​សមូហ​ភាព​សហគមន៍ ​ទាំង​នេះ​ទទួល​បាន​ការ​ចុះ​បញ្ជី​កម្ម​សិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់​ផ្ទៃ​ដី​សរុប​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ ១០ ០០០ហិកតា ដោយ​ក្នុង​នោះ មាន​ព្រៃ​ឈើ​គ្រប​ដណ្តប់​ជាង​ពាក់​កណ្តាល​នៃ​ផ្ទៃដី​នេះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ការ​ពារ​ហើយ​តំបន់​នៅ​ជុំ​វិញ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ការ​ពារបាន​។

បន្ថែម​ពី​លើ​ការ​គាំ​ទ្រ​ដល់​ជន​ជាតិ​​ដើម​​ភាគ​តិច​ និង​សហគមន៍​មូល​​ដ្ឋាន​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ប្លង់​កម្ម​សិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់​ និង​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​កាន់​កាប់​ដី​ធ្លី​​របស់​ពួក​​គាត់​ គម្រោង​​​​រ៉េដ​​បូក​​បាន​​ផ្តល់​​អត្ថប្រយោជន៍​សេដ្ឋ​​កិច្ច​​ជា​ច្រើន​ដល់​​សហគមន៍​ និង​​គាំ​​ទ្រ​​សហគមន៍​​ឱ្យ​​មាន​ភាព​​ម្ចាស់​​ការ​​ក្នុង​​ការ​​កំណត់​​អាទិភាព​​របស់​​ខ្លួន​​។​ គម្រោង​​រ៉េដ​បូក​​ក៏​បាន​​និង​​កំពុង​​ធ្វើ​ការ​​ពង្រឹង​​សិទ្ធិ​ប្រពៃណី​ និង​សិទ្ធិ​វប្ប​ធម៌​របស់​​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ផង​​ដែរ​​។​

ទន្ទឹមគ្នានោះ ការ​កាប់​ឈើ​កើត​មាន​ឡើង​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​​ដោយ​សារ​​​​ចំនួនប្រជាជន​ចំណូល​ស្រុក​ទៅ​កាន់ទឹកដី​របស់​ជនជាតិដើមភាគតិចមាន​ការ​កើន​ឡើង​ ហើយអ្នក​ចំណូល​ស្រុក​ថ្មី​ទាំង​នោះ​​បានទន្ទ្រានដីព្រៃ និងស្វែងរកទិញដី មានតម្លៃថោកសម្រាប់ដាំស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមី​។ ការផ្តល់ប្រាក់កម្ចី​​បែប​​ជញ្ជក់​ឈាម​របស់​​ធនាគារ​​និងគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុដោយ​កំណត់​​អត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ខ្លាំង​និង​តម្រូវ​ឱ្យ​ដាក់​​បញ្ចាំ​ដី​ធ្លី​ ក៏បានធ្វើឱ្យសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគ​តិច​ជាច្រើនត្រូវរក​ប្រាក់​សង​បំណុល​​តាម​រយៈ​ការកាប់​​ព្រៃឈើ ឬការលក់ដីធ្លី ​​បើ​ទោះ​ជា​​​​ខ្លះ​​ជា​ដី​មានប្លង់​​​កម្ម​សិទ្ធិ​រួចហើយ​​ក៏​ដោយ​​នោះ​។

សូម្បី​តែ​ពេលដែលសហគមន៍បានទទួលជោគជ័យក្នុងដំណើរការ​ស្នើ​​​សុំ​ប្លង់​​កម្មសិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​ក៏​ដោយ ប៉ុន្តែ​​លទ្ធ​ផល​ទទួល​បាន​ក៏​​មិន​​ប្រាកដ​​ថា​​ជា​ទី​​គាប់​ចិត្ត​​ឡើយ​​។​ ជួន​កាល​ ​ប្លង់​កម្មសិទ្ធិ​ដែលបាន​​ផ្តល់​ឱ្យ​សហគមន៍​នោះ​មាន​តែ​មួយ​ចំណែក​នៃ​ដី​សរុប​ដែល​ត្រូវ​បាន​ស្នើសុំ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។​ អនុក្រឹត្យ​៨៣ ដែល​បរិយាយ​អំពី​ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​កម្ម​សិទ្ធិ​ដី​សមូ​ហភាព​សហគមន៍​ រឹតដ្បិត​ឱ្យ​មាន​ការ​កំណត់ទំ​ហំនីមួយៗ​នៃដី​​​​ព្រៃ​អារក្ស​ និង​ព្រៃ​កប់​សព​ត្រឹម​តែ​៧ ហិកតា​​​តែប៉ុណ្ណោះ​ សម្រាប់​ធ្វើ​ការ​ការ​ពារ​ ដែល​មិនបាន​​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​អំ​​ពី​ទំហំ​ដី​ជាក់​ស្តែង​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​ទាំង​នោះ​ឡើយ​ ហើយ​​​បណ្តាល​ឱ្យ​ដី​ព្រៃ​​ដែល​មាន​​គុណ​តម្លៃ​​ជីវៈ​ចម្រុះ​និង​វប្បធម៌​ទាំង​នោះ​មិន​ទទួល​បាន​ការ​ការ​ពារ​។

បើ​ទោះ​ជា​មិន​សូវ​ប្រឈម​ខ្លាំង​ដូច​ដី​ដែល​គ្មាន​ប្លង់​កម្ម​សិទិ្ធ​មែន​ក្ដី​ ក៏​ដី​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​កំពុង​តែ​ប្រឈម​នឹង​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​ដោយ​សារ​ការ​ច្បាម​​យក​ប្រយោជន៍​​សេដ្ឋសិច្ច និង​អ្នក​មក​ពី​ក្រៅ​សហគមន៍​ដែល​មាន​អំណាច​។ ​ការ​ប្រឈម​នេះ​រឹត​តែ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ទៀត​នៅ​ពេល​ដែល​គ្រួសារ​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​​ជំពាក់​បំណុល​ច្រើន​លើស​លប់​ ខណៈ​ដែល​ពួក​គាត់​ខ្វះ​ខាត​សេវា​កម្ម​សាធារណៈ​ចាំ​បាច់​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​នៅ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​។

ការដោះស្រាយបញ្ហា​ប្រឈម​ទាំងនេះ គឺអាចសម្រេចទៅបាន។ ការ​គាំ​ទ្រ​សហគមន៍​ឱ្យ​ទទួល​បាន​ប្លង់​កម្ម​សិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​គឺ​ជា​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​គន្លឹះ​ ដោយ​សារ​វា​ជា​កត្តា​ជំរុញ​ឱ្យ​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​អាច​បន្ត​ការ​ពារ​តំបន់​ស្នូល​របស់​គម្រោង​រ៉េដបូក​កែវ​សីមា​ពី​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​។ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ផល​គាប់​ប្រសើរ​ ដំណើរការសម្រាប់ចុះបញ្ជី​ប្លង់​កម្ម​សិទ្ធិ​ដីសមូហភាព​សហគមន៍ តម្រូវ​ឱ្យមានភាពសាមញ្ញ កំណែ​ទម្រង់ និងអនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ​ ដើម្បី​ផ្ដល់​ការ​គោ​រព ​ការពារសិទ្ធិ និង​ផ្តល់​​អាទិភាព​ពិត​ប្រាកដ​ដល់​​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​។​ ព្រៃ​អារក្ស ​និង​ព្រៃ​កប់សព​​​គួរ​តែ​ពង្រីក​ទៅ​តាម​ទំហំ​ជាក់​ស្តែង​ស្រប​តាម​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ និង​គ្រប់​គ្រង​តាម​ប្រពៃណី​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​។

ស្ត្រីជនជាតិពូនង រស់នៅក្នុងភូមិពូចា ស្រុកកែវសីម៉ា ខេត្តមណ្ឌលគិរី​។ (Photo by Tong Len)​

​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុង​សម្លឹង​រកមើល​ឱកាសក្នុងការ​សាកល្បង និង​បំពេញ​បន្ថែម​លើ​សកម្មភាព​​នេះ​ដូច​ជា​ការ​កំណត់​ទីតាំង​ព្រៃ​វប្បធម៌​សំខាន់ៗ​ដែល​​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​អាច​មាន​សិទ្ធិ​ប្រើ​ប្រាស់​បន្ថែម​ទៀត​​នៅ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​។ ឧទ្យានុរក្ស​អាច​យល់​បាន​កាន់​តែ​ច្បាស់​អំពី​អត្ថន័យ​នៃ​ការ​រៀប​ចំ​ប្លង់​កម្ម​សិទ្ធិ​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ការ​គោរព​ចំពោះ​ការការពារ​សហគមន៍​​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគតិច​​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់​ ស្រប​ពេល​ដែល​ដំណើរ​ការ​ផ្តល់​ប្លង់​កម្ម​សិទ្ធិ​កំពុងតែ​​ដំណើរ​ការ​។​

ការ​បង្កើន​ឱកាស​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកប​ដោយ​ចីរភាព​សម​ស្រប​តាម​វប្បធម៌​ក៏​មាន​ភាព​ចាំ​បាច់​ផង​ដែរ​ ដើម្បី​ឱ្យ​សហគមន៍​បញ្ឈប់​ការ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ប្រាក់​កម្ចី​ដែល​មាន​ការ​ប្រាក់​ខ្ពស់​ និង​សកម្មភាព​ដែល​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​បរិស្ថាន​។​ កម្ម​វិធី​សម្រាប់​រៀប​ចំ​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ឡើង​វិញ​ និង​ការ​លើក​លែងលើ​​បំណុល​ដែល​មាន​ស្រាប់​អាច​មាន​ផល​វិជ្ជ​មាន​។​ អ្នក​ទិញ​ផលិត​ផល​កសិកម្ម​នៅក្នុង​​តំបន់​ទេសភាព​ ជា​ពិសេស​ផលិត​ផល​គ្រាប់​ស្វាយ​ចន្ទី​ ដែល​ជា​ដំណាំ​ដាំ​ដុះ​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នេះ​ ក៏​ត្រូវ​តែ​​ធានា​ថា​សកម្ម​ភាព​របស់​ពួក​គេ​មិន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​សិទ្ធិ​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ផង​ដែរ​។​

ជា​ការ​សំខាន់​ដូច​គ្នាដែរ​នោះ​គឺ​​​​រដ្ឋា​ភិបាល​ធ្វើ​ការ​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ដោយ​គោរព​តាម​យន្ត​ការ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ឈរលើ​ការ​ទទួលបាន​ព័ត៌​មាន​ច្បាស់​លាស់ ​ជាមុន ​និង​សេរី​ (FPIC) នៅពេល​ដែល​មាន​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​ន៍​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ធំៗ​នៅ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​។ ថ្មីៗ​នេះ​ រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ផ្អាក​សំណើ​គម្រោង​ទាញ​យក​រ៉ែ​ថ្ម​ម៉ាប​នៅ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​ ហើយ​ប្រសិន​ជា​ការ​ផ្អាក​នេះ​ជា​ការ​ផ្អាក​អចិន្ត្រៃយ៍​ នោះ​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ និង​អ្នក​អភិរក្ស​នឹង​សាទរ​ចំពោះ​ចំណាត់​ការ​នោះ​។

ជា​ចុង​ក្រោយ​ សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​​​ត្រូវ​ការ​ការគាំ​ទ្រ​​​និង​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​ដើម្បី​ពង្រឹង ​និង​តម្កើង​​វប្ប​ធម៌​ ប្រពៃណី​ ចំណុច​ខ្លាំង​ផ្នែក​​សង្គម​និង​សេដ្ឋ​កិច្ច​ និង​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​កំណត់​អនាគត​របស់​ពួក​គេ​ផ្ទាល់​។​​​ មិន​មែន​តែ​​សហគមន៍​ទេ​ដែល​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​ការ​គាំ​ទ្រ​នេះ​​​ ប៉ុន្តែ​រដ្ឋ​ក៏ទទួល​បាន​ប្រយោជន៍​ដែរ​​ ព្រោះ​ថា​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ដែល​កាន់​តែ​រឹង​មាំ ​រឹត​តែ​អាច​​ការ​ពារ​ព្រៃ​ឈើ​​ ​ជីវៈ​​ចម្រុះ​ និង​បេតិកភណ្ឌ​វប្ប​ធម៌បាន​ល្អ​ប្រសើរ​​​​ ព្រម​​ទាំងអាច​​​ទទួល​បាន​​ចំណូលកាន់​តែ​ច្រើន​​ពី​វិស័យ​ទេសចរណ៍​​និង​ហិរញ្ញ​ប្ប​ទាន​ពី​អន្តរ​ជាតិ​ផង​ដែរ​។​

ជា​មួយ​នឹង​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត ​​និង​ការ​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​នៅ​ថ្នាក់​ជាតិ​ ខេត្ត​ និង​ថ្នាក់​មូល​ដ្ឋាន​ កិច្ច​ការ​នេះ​អាច​ជា​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​នៃ​អនាគតមួយ​​ដែល​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច ​និង​សត្វ​ព្រៃអាច​ទទួល​បាន​សុខដុម​រមនា​រួម​គ្នា​​ ស្រប​ពេល​ដែលពួក​គេ​អាច​​រួម​ចំណែក​ក្នុង​ការ​​ដោះ​ស្រាយ​​គ្រោះ​អាសន្ន​នៃ​ការ​​​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ​​នៅ​​ទូ​ទាំង​ពិភព​លោក​។​

ការ​បង្ហាញ​​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​​និង​ការ​គាំ​ទ្រ​ចំពោះ​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​​និង​សហគមន៍​មូល​ដ្ឋាន​នឹង​បន្ត​បង្កើត​ភាព​ជឿ​ជាក់​ក្នុង​ចំណោម​ម្ចាស់​ជំនួយ​​និង​ទីផ្សារ​កាបូន​ ដែល​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​កែវ​សីមា​​​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​អនុវត្ត​វិធី​សាស្រ្ត​ប្រកប​ដោយ​បរិយាបន្ន​ដោយ​​មិន​ទុក​នរណា​ម្នាក់​ចោល​ឡើយ​។​ វិធី​សាស្រ្ត​នេះ​ក៏​នឹង​ផ្ដល់​លទ្ធ​ភាព​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​ហិរញ្ញប្ប​ទាន​​​​​​អាកាស​ធាតុ​ និង​ជីវៈ​​ចម្រុះ​កាន់​តែ​ទូលំ​ទូលាយ​ ដើម្បី​បន្ត​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ចំពោះ​អន្តរ​ជាតិ​​​។​

អត្ថបទនេះរាយការណ៍​ដោយ​៖

ស៊ូស៊ីល រ៉ាជ នាយកប្រត្តិបត្តិផ្នែកកម្មវិធីសិទ្ធិ​ + សហគមន៍ នៃអង្គ​ការ​​សមាគមអភិរក្ស​សត្វព្រៃ (WCS)

លោក អីមៀល ដឹ ឡាំង ទីប្រឹក្សាផ្នែកឥទ្ធិពលនៃការអភិរក្ស នៃ​អង្គ​ការ​សមា​គម​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​ (WCS)

អ្នកស្រី យុន ម៉ាណេ នាយិកាអង្គការជនជាតិដើមភាគតិចកម្ពុជា

អត្ថបទនេះបានចេញផ្សាយលើគេហទំព័រ Mongabay កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ [Link]

589 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម