សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

ទស្សនៈ៖ ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាល និងតម្លៃនៃការលះបង់នៅពីក្រោយភាពជាម្តាយដែលទើបមានកូនដំបូង

ស្ត្រីម្នាក់ពកូននៅមុខព្រះបរមរាជវាំង រាជធានីភ្នំពេញ។ រូបថតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ ខេមបូចា/ ព្រីង សំរាំង
ស្ត្រីម្នាក់ពកូននៅមុខព្រះបរមរាជវាំង រាជធានីភ្នំពេញ។ រូបថតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ ខេមបូចា/ ព្រីង សំរាំង

«នៅពេលដែលខ្ញុំមិនមានការគាំទ្រច្រើនពីអ្នកនៅជុំវិញខ្លួន តើខ្ញុំអាចធ្វើអ្វីបាន​ក្រៅពីកាមើល​ថែ​​កូនរបស់ខ្ញុំដោយខ្លួនឯង? ខ្ញុំយំរាល់ថ្ងៃ នៅពេលដែលវាពិបាកពេកក្នុងការទទួល​បន្ទុកជា​ម្តាយ​ដែលទើបមានកូនដំបូង»។ នេះជាពាក្យសម្តីរបស់ម្តាយជនជាតិខ្មែរម្នាក់​ដែលមានទារក​អាយុ៤ខែ ដែលបាននិយាយឲ្យខ្ញុំដឹងអំពីបទពិសោធន៍របស់គាត់ក្នុងនាមជាម្តាយលើក​ដំបូង។

អារម្នណ៍បែបនេះ​ប្រាកដជាមិនមែនត្រឹមតែកើតឡើងលើអ្នកម្តាយរូប​នេះទេ ប៉ុន្តែអ្នកម្តាយ​ផ្សេង​​ទៀតក៏ប្រាកដជាធ្លាប់មានអារម្មណ៍នេះដែរ។  មនុស្សភាគច្រើនប្រហែលជាគិតថា ការ​ផ្លាស់ប្តូរជីវិតរបស់ស្រ្តីពីនៅលីវទៅជាមានគ្រួសារនិងកូនប្រហែលជានឹងនាំមកនូវ​តែ​សេចក្តី​រីករាយតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ​​បទពិសោធន៍របស់អ្នកម្តាយ​មួយ​ចំនួន​បានបង្ហាញថា វាក៏រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ភាព​ចលាចល​ខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត និងម្តាយជា​ខ្មែរ​ដែលទើបមានកូនដំបូង​ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ភាព​តានតឹង​ពិសេស។

សម្ពាធនៃការព្យាបាលរាងកាយពីការមានផ្ទៃពោះនិងពេលសម្រាល ទំនួលខុសត្រូវថ្មីក្នុង​នាម​ជាម្តាយ ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីសម្រាប់ម្តាយដែលទើបសម្រាល និងសម្រស់ស្តង់ដារ អាច​ធ្វើ​ឲ្យភាពច្របូកច្របល់ផ្លូវចិត្តនេះសម្រាប់ម្តាយដែលទើបមានកូនដំបូង អាចប្រែទៅជាជំងឺធ្លាក់​ទឹកចិត្ត​ក្រោយពេលសម្រាល។

អត្រានៃជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយឆ្លងទន្លេក្នុងចំណោមស្ត្រីកម្ពុជា ដោយផ្អែកលើ​ការស្រាវជ្រាវ​ដែល​បានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមចំនួន ១២ ៨១០នាក់ គឺ១៣%។

បញ្ហា​នេះ​កម្រ​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​យក​មក​ពិភាក្សា​ជា​លក្ខណៈ​ឯកជន​តែ​ម្នាក់​ឯងឬ​នៅ​កម្រិត​គោល​នយោបាយ។ ការ​មាន​កូន​គឺជា​ពរជ័យ​មួយ ប៉ុន្តែ​ម្តា​យដែលទើបមានកូនដំបូង​ក្នុង​ប្រទេស​​​របស់​យើង​ខ្វះ​ការ​គាំទ្រ​គ្រប់​កម្រិត​ពី​បុគ្គល ពី​សង្គម​ និង​ពី​រាជរដ្ឋភិបាល។

តើជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយពេលសម្រាលគឺជាអ្វី?

ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាលអាចកើតមានឡើងគ្រប់ពេលក្នុងអំឡុងឆ្នាំដំបូងបន្ទាប់ពីការ​សម្រាល ហើយអាចប៉ះពាល់ដល់ឪពុកម្តាយដែលមានកូនដំបូង រួមទាំងបុរសផងដែរ។ ដោយ​សារ​ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាលអាចវិវឌ្ឍន៍បន្តិចម្តងៗ ម្តាយទើបនឹងសម្រាលកូន ប្រហែល​​ជាមិនដឹងថាពួកគេកំពុងស្ថិតនៅក្នុងការធ្លាក់ទឹកចិត្ត ឬ មិនមានព័តមាន​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​ដឹងពីការផ្លាស់ប្តូរដែលពួកគេកំពុងជួបប្រទះនោះទេ។

រោគសញ្ញានៃជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាលគឺមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ ប៉ុន្តែអាចរួមបញ្ចូល អារម្មណ៍សោកសៅជាប់រហូត កង្វះការរីករាយ ឬការបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងសង្គម។ ម្តាយ​ដែល​មាន​ជំងឺ​ធ្លាក់​ទឹកចិត្ត​ក្រោយ​សម្រាល​ក៏​អាច​មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ការ​គេង ហើយ​អាច​នឹង​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​មើល​ថែ​ខ្លួន​ឯង ឬ​កូន​របស់​ពួកគេ។ បន្ថែមពីនេះទៀត វាមិនមែន​ជា​រឿងចម្លែកទេសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តប្រភេទនេះក្នុងការកាត់ផ្តាច់ខ្លួនចេញពីមនុស្សផ្សេងទៀត សូម្បីតែអ្នកដែលគាំទ្ររបស់ពួកគេក៏ដោយ។

មានមូលហេតុមួយចំនួនដែលនាំឱ្យកើតជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាល រួមមានបទពិសោធន៍​ពិបាកសម្រាលកូន ការប្រែប្រួលអ័រម៉ូន ភាពសោកសៅដែលកើតឡើងពីការបាត់បង់ពីមុន ការ​ទាមទារការថែទាំទារកថ្មី ភាពតានតឹងពីទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងភាពតានតឹងខាង​ក្រៅ​លើ​គ្រួសារ។

ការ​រំពឹង​ទុក​សង្គម​កម្ពុជា​ប៉ះ​ពាល់​អ្នក​ម្ដាយ​ដែលទើបមានកូនដំបូង

ទោះបីជាមានការរីកចម្រើនក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រក៏ដោយ ក៏ប្រទេសកម្ពុជា​នៅតែ​ប្រកាន់​យក​នូវទំនៀមទម្លាប់ជាច្រើនដែលកំណត់នូវអ្វីដែលម្តាយគួរតែធ្វើបន្ទាប់ពីពួកគេសម្រាលកូនរួច។ ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីទាំងនេះអាចជះឥទ្ធិពលលើសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ម្តាយទើបនឹង​សម្រាលកូន និងមានទំនួលខុសត្រូវក្នុងនាមជាម្តាយច្រើនរួចទៅហើយ។

រយៈពេលក្រោយសម្រាល ឬជាភាសាខ្មែរថា «សរសៃខ្ចី»ត្រូវបាន​គេគិតថាជាពេលវេលា​ដ៏​សំខាន់​បំផុតក្នុងជីវិតរបស់ស្ត្រី ដោយសារសុខភាពរបស់គាត់ត្រូវបាន​គេចាត់ទុកថា​មានភាព​ទន់ខ្សោយ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ រាងកាយរបស់ស្ត្រីត្រូវបានគេជឿថា ស្ថិតក្នុងសភាពត្រជាក់ ដោយសារតែការខូចខាតសរសៃឈាម ឬសរសៃប្រសាទអំឡុងពេលសម្រាលកូន។

ដោយពិចារណាលើបញ្ហានេះ ម្តាយដែលទឹមតែសម្រាលកូនរួច ត្រូវបានណែនាំឲ្យ អនុវត្តតាម ទម្លាប់បុរាណរបស់ខ្មែរយើងក្រោយសម្រាល ដូចជាការដាក់ឱ្យដេកលើគ្រែអាំងភ្លើងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃ។ ម្តាយដែលទឹមតែសម្រាលកូនរួច ត្រូវបានប្រាប់ឱ្យជៀសវាងអាហារត្រជាក់ ហើយ​ទទួល​ទានតែអាហារមួយចំនួនដូចជាបបរ ឬខ។ ទម្លាប់ផ្សេង​ទៀត​រួម​មាន​ការ​ជៀស​វាង​ពី​ការ​លើក​របស់​ធ្ងន់ ឬ​ឈរ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​យូរ។

ម្តាយដែលទឹមតែសម្រាលកូនហើយ ក៏ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យថែរក្សារូបរាងរបស់ពួកគេ និង អនុវត្តតាមទំនៀមទម្លាប់ដូចជាការលាប ឫសរមៀត ពាសពេញរាងកាយរបស់ពួកគេ ដើម្បីថែរក្សាស្បែករបស់ពួកគេឲ្យនៅក្មេងខ្ចី ទោះបីជាវាមិនស្រួលយ៉ាងណាក៏ដោយ។

ទំនួលខុសត្រូវមួយចំនួន រាប់ចាប់ពីការបំបៅដោះកូន រហូតដល់ការផ្លាស់ប្តូរ​ក្រណាត់កន្ទប​ទារក បានត្រូវគេចាត់ទុក្ខជាកាតព្វកិច្ចរបស់ម្តាយ។ តាមរាយការណ៍ស្ទង់មតិរបស់អង្គការ ក្លាហាន ក្នុងឆ្នាំ២០២២ គឺ៨៨%នៃអ្នកឆ្លើយតបមានអារម្មណ៍ថា ស្ត្រីជាធម្មតាធ្វើកិច្ចការ​ផ្ទះ​ច្រើន​ជាងដៃគូបុរសរបស់ពួកគេ រួមទាំងការងារផ្ទះ និងមើលថែកូនរបស់ពួកគេ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ របាយការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយ ILO បានបង្ហាញថា បុរសកម្ពុជាធ្វើការតែ ១៨ នាទីនៃការថែទាំ និងសេវាគ្រួសារក្នុងមួយថ្ងៃធៀបនឹង១៨៨នាទីសម្រាប់ស្ត្រី។

ការរំពឹងទុក ទំនួលខុសត្រូវ និងទំនៀមទម្លាប់ទាំងនេះ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់រាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត​ចំពោះម្តាយដែលទេីបតែមានកូនដំបូង។ ជាពិសេស ការដាក់កម្រិតលើរបបអាហារ ការធ្វើ​ការ​​ថែរក្សាស្បែកពិសេសដើម្បីរក្សាភាពស្រស់ស្អាត និងការថែរក្សាទារកដែលនឹងកើត អាច​ជា​លំបាកក្នុងការធ្វើវាក្នុងពេលតែមួយ។ 

«ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​ថា​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​គឺ​ខុស។ ពេល​ខ្ញុំ​ញ៉ាំ​អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​កូន​ឈឺ គេសួរ​ខ្ញុំ​​ថា តើ​ខ្ញុំ​ញ៉ាំ​អ្វី? វា​មិន​ដូច​ជា​ខ្ញុំ​ចង់​ញ៉ាំ​អាហារ​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ត្រូវ​ការ​កម្លាំង​ដើម្បី​មើលថែកូន» ម្តាយ​ខាងលើ​និយាយ។

ការទប់ស្កាត់ ឬកាត់បន្ថយភាពតានតឹងផ្នែកផ្លូវអារម្មណ៍ទាំងនេះក្នុងចំណោមបុគ្គលម្នាក់ៗ ទាម​ទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាប្រព័ន្ធនៅក្នុងវិធីដែលយើងគាំទ្រម្តាយដែលមានកូនដំបូង។

សុខភាពផ្លូវចិត្តមាតា និងគោលនយោបាយជាតិ

គោលនយោបាយសុខភាពមាតាភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសរបស់យើងផ្តោតលើការលើកកម្ពស់ស្ថានភាព សុខភាពរាងកាយរបស់ម្តាយ និងកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពរបស់មាតា និង​ទារក​។ ប៉ុន្តែមិនមានការយកចិត្តទុកដាក់គ្រប់គ្រាន់ចំពោះសុខភាពផ្លូវចិត្ត​របស់ម្តាយអំឡុង​ពេល​មាន​​ផ្ទៃពោះ និងអំឡុងពេលក្រោយសម្រាលនោះទេ។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានផ្តល់អាទិភាពដល់សុខភាពមាតានៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ខ្លួន ហើយ អត្រាមរណៈមាតានៅកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ឆ្នាំ ២០១៦ ដោយសារការធ្វើឲ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលយកសេវាថែរក្សាសុខភាពមាតា និង​ទារក ក៏ដូចជាការកែលម្អ គុណភាពនៃសេវាកម្មទាំងនោះ ទោះបីជា​អត្រាមរណៈមាតា​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរបន្តិចក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះក៏ដោយ។

នៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្រ្តសុខភាពជាតិ (២០១៦-២០២០) រដ្ឋាភិបាលបានកំណត់គោលដៅ​ចំនួន ៣ ទាក់ទងនឹងសុខភាពមាតា និងទារក៖ ការកែលម្អសុខភាពបន្តពូជ និងកាត់បន្ថយ​ការ​ស្លាប់របស់មាតា ទារក និងកុមារ និងកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ការកាត់បន្ថយជំងឺ និងការស្លាប់​ដោយ​សារ​ជំងឺឆ្លងសំខាន់ៗ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយជំងឺ និងការស្លាប់ដោយសារជំងឺមិនឆ្លងសំខាន់ៗ និង​បញ្ហាសុខភាពសាធារណៈផ្សេងៗទៀត។

អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺ សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់មាតាមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងផែនការនោះទេ។

ជាងនេះទៅទៀត មានការសិក្សាស្រាវជ្រាវតិចតួចអំពីជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាល​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេសអាស៊ាន ហើយមិនមានការផ្តោតសំខាន់លើប្រទេសកម្ពុជាទេ យោងតាម​ការ​ស្រាវជ្រាវរបស់ការសិក្សាមួយ

តើយើងអាចរួមចំណែកក្នុងការគាំទ្រមាតាដែលមានកូនដំបូងដោយរបៀបណា?

ទោះបីជាអំឡុងពេលក្រោយសម្រាលត្រូវបានផ្តល់តម្លៃថាជាពេលវេលាដ៏ពិសិដ្ឋក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរក៏ដោយ ក៏សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់មាតាជារឿយៗ មិនត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់ និងមិនត្រូវ​មាន​រាប់បញ្ចូលទៅក្នុង គោលនយោបាយសុខភាពជាតិរបស់កម្ពុជា។ មានជំហានដែលបុគ្គល សង្គម និងរដ្ឋាភិបាលអាចអនុវត្ត ដើម្បីចាប់ផ្តើមដោះស្រាយបញ្ហានៃជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត​ក្រោយ​សម្រាល​ទាំងអស់គ្នា។

ទីមួយ សមាជិកគ្រួសារនៃម្តាយដែលមានកូនដំបូងគួរតែជួយពួកគេឱ្យ​បានច្រើនតាមតែអាច​ធ្វើ​ទៅបាន។ ទំនៀមទម្លាប់ សរសៃខ្ចី មួយចំនួនដែលការស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្រ្ត​បានបង្ហាញថា​អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់គួរតែត្រូវបានលុបចោល ហើយស្តង់ដារសម្រស់ដែលមិនពិតសម្រាប់ម្តាយ​មិនគួរដាក់បន្ទុកពួកគេនោះទេ។

ទីពីរ ដោយសារយើងខ្វះទិន្នន័យជាតិស្តីពីជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តក្រោយពេលសម្រាល យើងគួរតែ​ពង្រីក​ការស្រាវជ្រាវលើសុខភាពមាតា។ នេះរួមទាំង សុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់ម្តាយ បទពិសោធន៍របស់ពួកគេជាមួយនឹងការសម្របខ្លួនក្រោយពេលសម្រាល និងគុណភាព​ជីវិត​របស់ពួកគេ គឺជាផ្នែកសំខាន់ទាំងអស់ដែលត្រូវការការស្រាវជ្រាវ និងអន្តរាគមន៍​ពីគោល​នយោបាយ។

ជាចុងក្រោយ សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់មាតាគួរតែត្រូវបានដាក់បញ្ចូល​ទៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត​សុខភាពជាតិ ខណៈដែលអ្នកជំនាញបន្តស្វែងយល់អំពីតួនាទី​សុខភាពផ្លូវចិត្តក្នុង​សុខភាព​រួម។ ការពិគ្រោះយោបល់នៅថ្នាក់ឃុំ ក៏ដូចជាការផលិត និងការចែកចាយសៀវភៅព័ត៌មាន​ស្តីពីសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់មាតានៅទូទាំងប្រទេស គឺជាសកម្មភាពដ៏មានតម្លៃដែលរដ្ឋាភិបាល​អាចធ្វើបាន។

ចំពោះការលះបង់ទាំងអស់របស់ពួកគាត់មកលើយើង យើងគួរតែធ្វើឱ្យសុខភាពផ្លូវចិត្ត និង​ផ្លូវ​កាយរបស់ពួកគាត់ជាអាទិភាព។ ការផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញជុំវិញជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត​ក្រោយ​សម្រាល និងការដោះស្រាយបញ្ហានេះ គឺអាស្រ័យលើយើងទាំងអស់គ្នា ក្នុងនាមបុគ្គល និង​ជា​សមាជិកនៃសង្គម។

ធាង សូរិយា ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​វេទិកា​អនាគត

 ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Op-Ed: Postpartum Depression and the Hidden Costs of New Motherhood

330 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម