សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

សាលាក្តីខ្មែរក្រហមបិទបញ្ចប់ បន្ទាប់ពីកាត់ទោសលើមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមចុងក្រោយពី​បទប្រល័យពូជសាសន៍

លោក ខៀវ សំផន មេដឹកនាំចុងក្រោយនៃរបបខ្មែរក្រហមដែលត្រូវបានកាត់ទោសដោយសាលាក្តីខ្មែរក្រហម ស្តាប់សាលក្រមក្នុងសវនាការចុងក្រោយរបស់លោកនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២។ (រូបភាព៖ ECCC)
លោក ខៀវ សំផន មេដឹកនាំចុងក្រោយនៃរបបខ្មែរក្រហមដែលត្រូវបានកាត់ទោសដោយសាលាក្តីខ្មែរក្រហម ស្តាប់សាលក្រមក្នុងសវនាការចុងក្រោយរបស់លោកនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២។ (រូបភាព៖ ECCC)

បន្ទាប់ពីដំណើរការអស់រយៈពេល១៦ឆ្នាំ សាលាក្តីខ្មែរក្រហមដែលគាំទ្រដោយអង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍បានប្រកាសសាលក្រមចុងក្រោយរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងមេដឹក​នាំជាន់ខ្ពស់ចុងក្រោយ​នៃរបប ប៉ុល ពត គឺលោក ខៀវ​ សំផន ដោយតម្កល់ទោសដាក់​គុក​អស់មួយ​ជីវិត។

សាលដីកាពីអង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូលនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា ដែល​ត្រូវ​បានគេស្គាល់ថាជាសាលាក្តីខ្មែរក្រហម បានបញ្ចប់សំណុំរឿងដែលមិនទាន់កាត់ក្តី​ចុង​ក្រោយ​ប្រឆាំងនឹងមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃរបបកុម្មុយនីស្តដ៏ជ្រុលនិយមមួយនេះ ដែលបាន​បណ្តាល​ឱ្យមនុស្សប្រមាណ ១,៧លាននាក់ស្លាប់ដោយសារការអត់ឃ្លាន ការធ្វើទារុណកម្ម ការប្រហារជីវិត និងការបង្ខំឱ្យធ្វើការពីឆ្នាំ១៩៧៥ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។

លោក ប៊ិន ឈិន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី​ទីស្តីការ​គណៈ​រដ្ឋមន្រ្តី បានថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន​នៅ​ក្រៅតុលាការថា៖ «ការប្រកាសសាលក្រមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ ក្លាយជា​ការបិទ​ទំព័រ​ដ៏ខ្មៅ​ងងឹត​មួយសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជារបស់យើង ដែល​ទន្ទឹងរង់ចាំយូរមកហើយ និងសម្រាប់​មនុស្ស​ជាតិទាំងមូល​ទាក់ទងនឹង​ដំណើរការស្វែងរក​យុត្តិធម៌នៅក្នុង​ក្រមខណ្ឌនៃឧក្រិដ្ឋកម្ម​ជាតិ​និង​អន្តរជាតិ»។​

លោក ខៀវ សំផន  វ័យ៩១ឆ្នាំ ជាកម្មាភិបាលជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ក្នុងចំណោមកម្មាភិបាល​ជាន់​ខ្ពស់ពីររូប​ដែលត្រូវបានរកឃើញថាមានពិរុទ្ធភាពពីបទប្រល័យ​ពូជសាសន៍ក្នុងរបបកម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ។ ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅឆ្នាំ ២០០៧ លោក សំផន ក៏ជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់​ខ្មែរ​ក្រហមម្នាក់​ក្នុង​ចំណោមបីនាក់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានកាត់ទោសដោយតុលាការកម្ពុជា-អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ។ តុលាការដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងកាលពី២០ឆ្នាំមុន និងចំណាយ​អស់ជិត​៤០០លាន​ដុល្លារ ដោយមូលនិធិភាគច្រើនបានមកពីម្ចាស់ជំនួយអន្តរជាតិ។

បន្ទាប់​ពីការប្រកាស​សាលក្រម​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ សាលាក្តីកូនកាត់នេះ​រំពឹង​ថា​នឹង​បញ្ចប់​សំណុំ​រឿង​របស់​ខ្លួន​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​នេះ។ នៅឆ្នាំក្រោយសាលាក្តីនឹងចាប់ផ្តើមដំណាក់កាលដែល​នៅ​សេសសល់ក្នុងគោលបំណងរក្សាកេរដំណែលរបស់តុលាការ​ហើយអនុញ្ញាតឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ជាសាធារណៈនូវកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនអំពីឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបានប្រព្រឹត្តក្រោមរបបខ្មែរក្រហម។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងរដ្ឋាភិបាល​ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃពុធ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានឱ្យដឹងបន្តថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មក សាលាក្តីខ្មែរក្រហម​បានស្តាប់​រឿងរ៉ាវ​ដែលជាភស្តុតាងពីជនរងគ្រោះជាង ១០ ​៣០០នាក់ដែលឆ្លងកាត់របបខ្មែរក្រហម ហើយ​បានចេញសេចក្តីសម្រេច ១ ៣៤៥ និងបានរួមចំណែកប្រហែល៣លានទំព័រ​ដល់​កំណត់​​ត្រាតុលាការ និងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា។

ព្រះសង្ឃ​និមន្តដើរមើល​នៅ​ខាង​ក្រៅ​​​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហមនា​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២២។ ខេមបូចា /ព្រីង សំរាំង

លោក សុក សំអឿន មេធាវីការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងជាអតីតនាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុម​អ្នក​ច្បាប់​ការពារសិទ្ធកម្ពុជា ដែលផ្តល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ដល់ជនរងគ្រោះក្នុងរបបខ្មែរក្រហម​ហើយបាន​ចូលរួមក្នុងដំណើរការកាត់ទោសនៅសាលាក្តីនេះ បាននិយាយថាវាដល់ពេលដែលត្រូវបញ្ចប់​នីតិវិធី ព្រោះមេដឹកនាំកំពូលខ្មែរក្រហមត្រូវបានកាត់ទោសរួចហើយ ម្យ៉ាងក៏មិនអាចកាត់​ទោស​កម្មាភិបាលក្នុងរបបនេះទាំងអស់ដែរ។​

លោកបានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំគិតថា វាគួរតែដល់ពេលហើយ។ យើង​មិន​ចាំបាច់​បន្ត​ករណី ០០៣ ឬ០០៤ ​ទៀត​ទេ ព្រោះ​វា​ខ្ជះខ្ជាយ​ពេល​វេលា និង​លុយ​កាក់។ ប្រសិន​បើ​យើង​ចង់​រក​យុត្តិធម៌​ពេញលេញ​សម្រាប់​ទាំង​អស់​គ្នា មាន​តែ​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ទាំង​អស់​មក​កាត់​ទោស ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​គិត​ថា​យើង​មិន​អាច​ធ្វើ​បាន​ទេ។ ដើម្បី​សន្តិភាព​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា យើង​បាន​សម្រេច​យក​តែ​មេដឹកនាំ​កំពូល​ៗមកកាត់ទោសប៉ុណ្ណោះ»

លោក ខៀវ សំផន និង នួន ជា ជាអនុលេខាបក្សកុម្មុយនីស្ត ត្រូវបានគេរកឃើញថា​មាន​ពិរុទ្ធភាពនៅឆ្នាំ២០១៨ពីបទប្រល័យពូជសាសន៍លើជនជាតិវៀតណាមនៅកម្ពុជា ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំងមនុស្សជាតិ និងការរំលោភបំពានធ្ងន់ធ្ងរលើអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៤៩។ ចំណែក លោក​ នួន ជា ក៏ត្រូវបានកាត់ទោសពីបទប្រល័យពូជសាសន៍លើ​ជនជាតិ​ភាគតិច​ចាម​ផងដែរ។ ពួកគេត្រូវបានផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតរួចហើយក្រោយពីត្រូវ​បាន​កាត់ទោសពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិកាលពីឆ្នាំ២០១៤។ លោក នួន ជា បាន​ស្លាប់​នៅ​​ឆ្នាំ​២០១៩។

បុគ្គលទាំងពីរនេះត្រូវបានគេរកឃើញថាមានពិរុទ្ធពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មជាច្រើនប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ដែលក្នុងនោះរួមមាន ឃាតកម្ម ការធ្វើទារុណកម្ម ការដាក់ពន្ធនាគារ ការបង្ខំឱ្យរៀបការ និង​ការរំលោភនៅក្នុងបរិបទនៃការរៀបការដោយបង្ខំដែលកម្មាភិបាលបានបង្ខំមនុស្សឱ្យរៀបការ និងរួមភេទប្រឆាំងនឹងឆន្ទៈរបស់ពួកគេ។

ក្រោយ​សាលក្រមសម្រេចពីបទឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​នៅឆ្នាំ២០១៨ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ លោក ស ខេង បាន​ថ្លែង​ថា ​នឹង​មិន​មាន​ការ​កាត់ក្តីមេដឹកនាំណាមួយទៀតទេ​ក្នុង​សាលាក្តីខ្មែរក្រហម។​

លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលជា​អតីត​មេ​បញ្ជាការ​ខ្មែរក្រហម​ដែល​បាន​រត់ចេញពី​ប្រទេស បាន​និយាយ​ម្តងហើយ​ម្តងទៀត​ថា ​នឹង​មិន​មាន​ករណី​បន្ត​ទៀត​ទេ ដោយ​អះអាងថា​ការកាត់ទោស​កាន់តែច្រើន​នឹង​បង្ក​អស្ថិរភាព​ក្នុង​ប្រទេស។

កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១០ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ថ្លែង​ថា លោក​នឹង​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យមាន​ការ​កាត់​ទោស​នៅ​សាលាក្តី​នេះ​លើស​ពី​ករណី​ទី​ពីរ​​ដែល​កាត់​ទោស​លោក សំផន និង​លោក ជា នោះទេ។ ការសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍បានផ្សាយថាសេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ត្រូវ​បាន​គេ​រិះគន់​នៅ​ពេល​នោះ​ថា​ជា​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​ផ្នែក​នយោបាយ​ក្នុង​ការងារ​របស់​តុលាការ។

ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ដើរ​នៅ​ក្រៅ​តុលាការ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២២។ ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង

លោកស្រី Ming Yu Hah អនុប្រធានប្រចាំតំបន់របស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ​សម្រាប់​យុទ្ធនាការបាននិយាយថា ទោះបីជាការងាររបស់តុលាការ«មិនល្អឥតខ្ចោះ»​ ក៏វាបានបង្ហាញថាជនល្មើស«អាចហើយនឹងត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ»ពីទង្វើរបស់ពួកគេ។

លោកស្រីបាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា៖ «សេចក្តីសម្រេចនៅថ្ងៃនេះគួរតែជា​ការក្រើនរំលឹកមួយផ្សេងទៀតថាការទទួលខុសត្រូវចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមិនមានកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ទេ»

លោកស្រីបានបន្ថែមថាសាលាក្តីក៏បានធ្វើជាវេទិកាសម្រាប់ការពិភាក្សាជាសាធារណៈពី​ឧក្រិដ្ឋកម្មរបស់ខ្មែរក្រហម និងជាកន្លែងសម្រាប់ស្តាប់ កត់ត្រា និងផ្សព្វផ្សាយ​ជាសាធារណៈ​នូវសំឡេងជនរងគ្រោះផងដែរ។

លោក​ នង ចាន់ផល អ្នករស់រានមានជីវិតពីមន្ទីរឃុំឃាំង ស-២១ ឬគុគទួលស្លែង ដែលជា​កន្លែង​អ្នកទោសក្នុងរបបនេះជាច្រើនពាន់នាក់ត្រូវបានឃុំខ្លួន ភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើទារុណកម្ម​និងសម្លាប់ បានលើកឡើងថា ខណៈលោកអបអរសាទរសមិទ្ធផលរបស់តុលាការ លោកក៏​ចង់​ឃើញ​មេដឹកនាំខ្មែរក្រហមបន្ថែមទៀតត្រូវបាននាំយកមកកាត់ទោសផងដែរ។​

លោកបាននិយាយដោយ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ប្រធាន​ពន្ធនាគារ​ស-២១ កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច ដែល​បាន​ស្លាប់​នៅ​ឆ្នាំ២០២០ថា៖ «នៅពេល ឌុច សារភាពថា ខ្លួនបានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ខ្ញុំមានគិតថាមានយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ។ វា​អាច​ទទួល​យក​បាន​សម្រាប់​ខ្ញុំ ព្រោះ​វា​អាចធ្វើ​ឲ្យការចងចាំដ៏អាក្រក់​របស់ខ្ញុំបាន​រសាយខ្លះ»

លោកបានបន្ថែមថា៖ «ប៉ុន្តែសម្រាប់មេដឹកនាំផ្សេងទៀតដែលនៅពីក្រោយការប្រល័យពូជ​សាសន៍ ពួកគេនៅ​តែ​លាក់​បាំងការពិត ខណៈនៅមានមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមផ្សេងទៀត​មិនត្រូវបាននាំ​យកមក​កាត់​ទោស ដែលខ្លះកំពុងមានអំណាច»។

លោកបាននិយាបែបនេះដោយសំដៅទៅលើអតីតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមដែលបច្ចុប្បន្ន​មានមុខតំណែងក្នុងរដ្ឋាភិបាល។

យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ចាន់ ផល មានប្រសាសន៍ថាយ៉ាងហោចណាស់សាលាក្តីនេះ​ក៏បាននាំនូវក្តីបញ្ចប់នៃទុក្ខសោកសម្រាប់ជនរងគ្រោះមួយចំនួន ក៏ដូចជាជួយផ្សះផ្សាជាតិ​ផងដែរ។

លោកបានលើកឡើងថា៖ «យើងមិនចង់ឃើញរបបនេះត្រឡប់មកវិញទេ។ យើងចង់បាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពិតប្រាកដ។ យើងមិនត្រូវការរបបផ្តាច់ការទេ។ វានឹងក្លាយជាការចងចាំ​សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ និងជាមេរៀនសម្រាប់អ្នកដឹកនាំជំនាន់ក្រោយ»

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Tribunal Concludes, Upholding Last Khmer Rouge Leader’s Genocide Conviction

207 views

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម