សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

UN សម្តែងការខកចិត្តការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ខណៈលោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងសម្រាលការរិះគន់ពីអន្តរជាតិ

ព្រះសង្ឃមួយអង្គបោះឆ្នោតនៅការិយាល័យបោះឆ្នោតមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង)
ព្រះសង្ឃមួយអង្គបោះឆ្នោតនៅការិយាល័យបោះឆ្នោតមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង)

អ្នកជំនាញរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានលើ​ក​ឡើង​នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការ​ណ៍​មួយដែល​ចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃពុធថា ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅ​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជាគឺមិនស្របតាមគោលការណ៍ប្រជាប្រជាធិបតេយ្យ​ ដោយសារតែការ​ហាម​ឃាត់គណបក្សភ្លើងទៀនមិន​ឲ្យ​ចូល​រួម​ និងការ​យាយី​របស់​ឥស្សរជនបក្ស​កាន់អំណាចលើ​មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​ជា​គូប្រ​ជែង​។

សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​នេះ​​បាន​សរសេរ​ថា៖​ «សភាពការ​ណ៍​នៅមុន​​​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជានា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​គឺជារឿង​គួរ​ឲ្យ​ខក​ចិត្ត​ខ្លាំង​ណាស់។ សាម​សិបឆ្នាំចាប់តាំងពីសន្តិភាពត្រូវបានធានាដោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឧបសគ្គចម្បងនៅតែជាការបរាជ័យក្នុងការធានា និងការការ​ពារសិទ្ធិមនុស្ស និងការបំផ្លាញគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យជា​ប្រព័ន្ធ​»។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្រោយការបោះឆ្នោតនេះ​ ធ្វើឡើង​បន្ទាប់ពីមានការរិះគន់ចំពោះ​ដំណើរ​ការបោះឆ្នោតពីសហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស សហភាពអឺរ៉ុប អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន និងអូស្ត្រាលី។

លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ថ្លែង នៅ​ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ​សម្រាល​ទម្ងន់​​នៃ​ការ​រិះគន់​របស់​អន្តរជាតិ​​ក្នុង​សុន្ទរកថានៅ​ឯ​​ពិធី​សម្ពោធ​​ផ្លូវ​ក្រវ៉ាត់​ក្រុង​ទី៣។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «​កុំតាំង​ខ្លួនប្រទេសមួយ ប្រទេស​ពីរតាំង​ខ្លួន​ជា​សហគមន៍អន្តរជាតិ​ វាមិនត្រូវ​ទេ​។​ចំនួន​ភាគច្រើន​ជាង​៦០​សញ្ជាតិ [នៃអ្នក​សង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត] ​បាន​មកកាន់ទឹកដី​កម្ពុជា​។ [ពួកគេ] ប្រកាសអំពីភាពត្រឹមត្រូវ​នៃការ​បោះឆ្នោត​នៅកម្ពុជា​»។

ខេមបូចាបាន​រាយការណ៍នៅថ្ងៃបោះឆ្នោតថា អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិមួយចំនួនតំណាងឱ្យស្ថាប័នដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ អ្នកផ្សេងទៀតបង្ហាញវត្តមាន​នៅទីនោះជាមួយនឹងក្រុមដែលមាន​ទំនាក់ទំនង​ជា​មួយ​​ព្រះវិហារបង្រួបបង្រួមដ៏ចម្រូងចម្រាស ( Unification Church) ដែលគេនិយម​ហៅ​ថា Moonies ដែលបានប្រារព្ធពិធីមង្គលការដែល​មាន​គូស្វាមីភរិយាច្រើន​រាប់ពាន់គូ។

រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសជប៉ុន អូស្ត្រាលី សហរដ្ឋអាមេរិក និងបារាំងបានអះអាងថា ពួកគេនឹងមិនបញ្ជូនអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតនោះទេ ខណៈដែលពលរដ្ឋឯកជននៃប្រទេសទាំងនោះប្រហែលជាបំពេញ​តួនាទី​ជាអ្នកសង្កេតការណ៍។

អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ឈាន​មុខ​គេ​ពីរ​នៅ​​កម្ពុជាគឺ​ អាដហុក និង​លីកាដូ លើក​ឡើង​ថា​ ខ្លួន​​មិន​មាន​គម្រោង​ជួប​ជាមួយ​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អន្តរជាតិ​ណា​មួយ​ទេ។ អង្គការលីកាដូ ថែមទាំង «បដិសេធមិនជួប» ជាមួយអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត ដែល​បញ្ជូន​មក​ដោយអង្គការអន្តរជាតិឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី (la Francophonie)។

លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​ថ្លែង​ក្នុង​សុន្ទរកថា​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ថា ការ​ប្រ កួត​ប្រជែង​នា​​ពេល​ថ្មីៗ​នេះគឺ​​ជា «​​ការ​បោះឆ្នោត​ពិត​ប្រាកដមួយ» ​ដោយសារ​ចំនួន​អ្នកចេញ​​ទៅ​បោះឆ្នោត​ច្រើនជាង៨០ភាគរយ។

លោកមាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកគេ [សហគមន៍អន្តរជាតិ] បានគិតថា វា [ការបោះឆ្នោត] មិនមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ ទាក់ទងនឹងគណបក្សមួយ ឬពីរដែលមិន​ចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត។ អ្នកឯង​ខុស​ហើយ។ ថា​ តើ​យើង​ប្រជាធិបតេយ្យ ឬ​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ គឺ​អាស្រ័យ​លើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទៅ​បោះឆ្នោត។ ទី​បំផុត ខ្ញុំ​អាច​ប្រកាស​ថា ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​បាន​ឈ្នះហើយ»។

យោង​តាម​លទ្ធផលបោះឆ្នោតបណ្តោះ​អាសន្ន​របស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀប​ចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ដែល​បានប្រកាសនៅ​សប្តាហ៍នេះបាន​ឲ្យដឹង​ថា ចំនួនអ្នកចេញ​ទៅបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃបោះឆ្នោតមានចំនួនជិត៨៥% កើនឡើងពីប្រ​មាណ៨៣% នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨។

គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​កំពុង​កាន់​អំណាច​ទទួល​បាន​ជ័យជម្នះ​ដោយ​មាន​សំឡេង​គាំទ្រ​ប្រមាណ៧៨% ខណៈ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​ទទួល​បាន​ប្រ​មាណ​សំឡេង​គាំទ្រ​៩% ហើយ​គណបក្ស​ខ្មែរ​រួបរួម​ជាតិ​ទទួល​បាន​សំឡេង​តិចជាង២%។

លោក សំ គន្ធាមី នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត Nicfec មានប្រ​សាសន៍ថា៖ «មាន​អ្នកចេញ​ទៅបោះឆ្នោតច្រើន ប៉ុន្តែគណបក្សប្រឆាំង [ភ្លើង​ទៀន​] នៅតែ​ត្រូវ​បាន​រឹតត្បិត​ ដោយសារគណបក្ស​នេះ​មិនអាចចូលរួម [ការបោះឆ្នោត] សម្រាប់អ្នកបោះឆ្នោតដែលចង់បង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់ខ្លួន​»។

លោក​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា ទោះបី​​ភាគរយ​នៃ​ចំនួន​អ្នកចេញ​​ទៅ​បោះឆ្នោត​ខ្ពស់​​ក៏ដោយ ក៏​អ្នក​បោះឆ្នោត​មួយ​ចំនួន​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ដោយ​សារថា ​គណបក្ស​ដែល​ខ្លួន​ពេញចិត្ត ​គឺ​គណបក្ស​ភ្លើងទៀន មិន​អាច​ចូលរួម​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប មានប្រសាសន៍ថា៖ «អវត្តមានគណបក្សនយោបាយណាមួយ [ក្នុងការបោះឆ្នោត] គឺជាបញ្ហាគណបក្សរបស់​គាត់​ ដោយ​សារ​មិនបំពេញលក្ខខណ្ឌដែលច្បាប់បានកំណត់»​។

ក្នុង​សុន្ទរកថា​របស់​លោក​ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ព្រមាន​ថា លោក​នឹង​រំលាយ​គណបក្ស​នយោបាយមួយ​ ដោយលោក​មិន​​ប្រាប់​​​ឈ្មោះ​គណបក្សនោះ​​ជាក់លាក់ ដែល​តាម​ចោទ​ថា ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​សមាជិក​ខ្លួន​តាម​បណ្តាញទំនាក់ទំនង​សង្គម​ Telegram មួយ​ឈ្មោះ​ថា “Sabai” ​គូស​ខ្វែង​សន្លឹក​ឆ្នោតចោល​។ យ៉ាងហោច​ណាស់អ្នកគាំទ្រគណបក្ស​ភ្លើងទៀន​ពីរនាក់ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុម Telegram បានសុំអភ័យទោស​ចំពោះ​ការលើកទឹកចិត្តពលរដ្ឋ​ឱ្យគូស​បំផ្លាញ​​​​សន្លឹក​ឆ្នោតរបស់ពួកគេចោល​។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បក្សនយោបាយមួយគួរតែដឹងខ្លួន សមាជិករបស់ខ្លួនធ្វើអ្វីខ្លះ​ ដែល​មាន​ចេញ​​សារភាពមួយ​ចំនួន​។​ យើង​បានអត់​ឱន​​។​ មួយ​ចំនួន​​គ.ជ.ប បាន​ពិន័យ និង​ការ​កាត់​សិទ្ធិ​​​ធ្វើ​នយោបាយ​»។

លោក គឹមសួរ ភី​រិទ្ធ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​​ភ្លើងទៀន​​ បាននិយាយថា គណបក្ស​របស់​លោក​មិន​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​គ្រុប​ Telegram នោះ​ទេ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «គណបក្ស​​ភ្លើងទៀ​​​ន​​យើង​មិន​ដែល​បញ្ជា​នរណា​ម្នាក់​ឲ្យ​ធ្វើ​ចឹងទេ [​គូស​បំផ្លាញ​សន្លឹក​ឆ្នោត​​] ហើយ​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា ​គណបក្ស​ណា​ដែល​សម្តេច [ ហ៊ុន សែន​] និយាយ​សំដៅ​ដល់​នោះ​ទេ​។ យើង​មិន​ភ័យខ្លាច​ទេ ព្រោះ​យើង​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ខុស។ បើ​គេ​ចង់ទម្លាក់កំហុស​លើ​​យើង យើង​មិន​ដឹង​ធ្វើ​ម៉េច​ទេ»។

គណបក្សភ្លើងទៀនបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ​នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា ក្រសួងមហាផ្ទៃបានបដិសេធសំណើរបស់គណបក្ស ដែលបានធ្វើឡើងកាលពីថ្ងៃពុធ ដើម្បីជួបជាមួយលោក ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​មហាផ្ទៃ​ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីឯកសារចុះបញ្ជីដើមរបស់គណបក្សតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨។

ឯកសារ​ដើម​ដែល​បាត់​នេះ គឺជា​ហេតុផល​របស់ គ.ជ.ប ក្នុងការ​ដក​សិទ្ធិ​គណបក្ស​​មិន​ឲ្យ​ចូល​រួម​​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ២០២៣។ គណបក្ស​នេះ​បាន​អះអាង​ថា ឯកសារ​​នេះ​​​បាន​បាត់បង់​ បន្ទាប់​ពី​ការ​ឆ្មក់ចូល​​​ទីស្នាក់ការ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កាល​ពី​ឆ្នាំ២០១៧។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណបក្ស​ភ្លើងទៀន​បានលើក​ឡើង​ថា ក្រសួងមហាផ្ទៃបានប្រាប់គណបក្សឱ្យរង់ចាំរហូតដល់ក្រោយ​រដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវ​បានបង្កើត។

លោក ខៀវ សុភ័គ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃប្រាប់ខេមបូចា​ថា ក្រសួងបានចេញ​​លិខិតមួយច្បាប់រួចហើយជូនគណបក្ស​ភ្លើងទៀន​ ដោយទទួលស្គាល់គណបក្សនេះថា បានចុះបញ្ជីស្របច្បាប់ «ដូច្នេះមិនមានអ្វីជួបទៀតទេ»។

លោក ឆាយ គឹមឃឿន អ្នក​នាំ​ពាក្យ​អគ្គស្នងការ​នគរបាល​ជាតិមិន​អាច​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​​បាន​ទេ៕

(រាយការណ៍បន្ថែមដោយ៖ ហ៊ែល កំសាន)

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖​ UN Calls Cambodian Election “Distorted,” Hun Sen Downplays International Criticism

188 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម