សកម្មជនអង្គការមាតាធម្មជាតិកម្ពុជា៥រូបកំពុងអនុវត្តទោសជាប់ពន្ធនាគាររហូតដល់៨ឆ្នាំនៅកម្ពុជា។ បើទោះបីជាគ្មានការចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការក៏ដោយ ក៏ទណ្ឌកម្មបានកើតមានរួចទៅហើយសម្រាប់ក្រុមគ្រួសាររបស់សកម្មជនទាំង៥រូបនេះ។
រាល់ពេលដែលកូនប្រុសរបស់អ្នកស្រីសួរថា “តើប៉ាប៉ានៅឯណា?” អ្នកស្រី ប៉ាត រស្មី ពិតជាពិបាកឆ្លើយ។
អ្នកស្រីប្រាប់កូនប្រុសថា ឪពុករបស់គេរវល់សិក្សា។ អ្វីដែលអ្នកស្រីមិនអាចបង្ខំខ្លួនឯងឱ្យនិយាយបាននោះ គឺថា លោក ថុន រដ្ឋា សកម្មជនបរិស្ថានដែលបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដើម្បីការពារព្រៃឈើ និងទន្លេនៅប្រទេសកម្ពុជានោះ កំពុងជាប់ពន្ធនាគារ។
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានកាត់ទោសលោក និងសមាជិក៤នាក់ទៀត នៃអង្គការមាតាធម្មជាតិ ពីបទរួមគំនិតក្បត់។ លោកត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៦ឆ្នាំ។ កូនពៅរបស់អ្នកទាំងពីរមិនទាន់កើតនៅឡើយទេ នៅពេលលោក ថុន រដ្ឋា ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។
ក្រុមសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សទូទាំងពិភពលោកបានថ្កោលទោសសាលក្រមនេះ។ អង្គការមាតាធម្មជាតិកម្ពុជា ដែលជាចលនាបរិស្ថានដឹកនាំដោយយុវជនដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់នេះ។ ក្រុមអ្នកគាំទ្របាននិយាយថា សកម្មជនទាំងនោះមិនបានធ្វើអ្វីក្រៅពីប្រមូលព័ត៌មានអំពីការបំផ្លាញបរិស្ថាននៅកម្ពុជានោះទេ។
រយៈពេលជិតពីរឆ្នាំមកហើយ សវនាការបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ដែលគេទន្ទឹងរង់ចាំជាយូរនិងគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនានោះ ត្រូវបានពន្យារពេលភ្លាមៗ។ កាលពីសប្តាហ៍មុន អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៧០នៅទូទាំងពិភពលោក បានអំពាវនាវឱ្យមានការដោះលែងសកម្មជនទាំង៥នាក់ជាបន្ទាន់។ សម្រាប់អ្នកស្រី ប៉ាត រស្មី និងក្រុមគ្រួសារផ្សេងទៀត វាគឺសម្ពាធថ្មីមួយទៀត។
អ្នកស្រីបានប្រាប់ HaRDstories តាមទូរសព្ទថា៖ «កូនទាំងបីរបស់ខ្ញុំមិនបានទទួលភាពកក់ក្តៅ ឬការណែនាំពីឪពុករបស់ពួកគេទេ»។
ភាគច្រើន អ្នកស្រីចិញ្ចឹមពួកគេដោយខ្លួនឯង ដែលមានអាយុប្រាំមួយឆ្នាំ ពីរឆ្នាំ និងអាយុ ១ឆ្នាំ ដោយរស់នៅជាមួយម្តាយរបស់អ្នកស្រីនៅខេត្ត ទីដែលអ្នកស្រីបើកហាងលក់គ្រឿងទេសតូចមួយ។ កូនពៅទាំងពីររបស់អ្នកស្រីស្ទើរតែមិនស្គាល់ឪពុករបស់ពួកគេ។
នៅពេលលោក ថុន រដ្ឋា ត្រូវបានចាប់ខ្លួនលើកដំបូង កូនប្រុសច្បងរបស់ពួកគេមានអាយុប្រាំមួយខែ។ នៅពេលលោក ថុន រដ្ឋា ត្រូវបានចាប់ខ្លួនម្តងទៀត កូនប្រុសទីពីររបស់ពួកគេមានអាយុ ៦ខែដែរ ហើយអ្នកស្រី ប៉ាត រស្មី ក៏មានផ្ទៃពោះកូនស្រីរួចហើយ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីមិនទាន់ដឹងនៅឡើយទេពេលនោះ។
អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំរវល់តែរឿងក្តីតុលាការរបស់គាត់ខ្លាំងពេក រហូតដល់ខ្ញុំមិនបានដឹង» ។
ការងារដ៏គ្រោះថ្នាក់
អង្គការមាតាធម្មជាតិ គឺជាចលនាបរិស្ថានមួយក្នុងចំណោមចលនាបរិស្ថានដ៏លេចធ្លោបំផុតនៅកម្ពុជា។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មក ចលនាបរិស្ថាននេះបានផ្តោតលើការការពារធនធានធម្មជាតិរបស់ប្រទេស ការលាតត្រដាងអំពីការបំផ្លិចបំផ្លាញបរិស្ថាន និងការប្រមូលផ្តុំសហគមន៍។
យុទ្ធនាការរបស់អង្គការនេះ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ និងទទួលបានលទ្ធផល។ ទំនប់វារីអគ្គិសនីដែលបានស្នើឡើងនៅតំបន់អារ៉ែង ដែលនឹងធ្វើឱ្យសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ភ្នំក្រវាញត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅនោះ ត្រូវបានបោះបង់ចោលវិញ។ ប្រតិបត្តិការបូមខ្សាច់នៅខេត្តកោះកុង ក៏បានបញ្ឈប់សកម្មភាពផងដែរ។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការរៀបចំចលនានៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងភាពប៉ិនប្រសប់ក្នុងការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមបានជួយឱ្យចលនាមាតាធម្មជាតិទទួលបានការគាំទ្រនៅក្រៅប្រទេសផងដែរ។
នៅឆ្នាំ២០២៣ អង្គការមាតាធម្មជាតិបានទទួលពានរង្វាន់ Right Livelihood Award ។ ពានរង្វាន់ ដែលជួនកាលគេហៅថា Alternative Nobel Prize គឺជាការទទួលស្គាល់ជាសកលសម្រាប់អង្គការ ដែលបានប្រតិបត្តិការក្រោមការគំរាមកំហែងនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួនយូរមកហើយ។
សកម្មជនបរិស្ថានជនជាតិអេស្ប៉ាញ លោក អាឡិចហ្សង់ដ្រូ ហ្គន់សាឡេស ដេវិតសិន ជាស្ថាបនិកនៃចលនានេះ ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីប្រទេសកម្ពុជាកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៥ បន្ទាប់ពីដឹកនាំយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងគម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅតំបន់អារ៉ែង។ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានអំពាវនាវទៅរដ្ឋាភិបាលនិងថ្វាយញត្តិទៅព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេច ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ប៉ុន្តែកិច្ចប្រឹងប្រែងទាំងពីរនេះមិនបានលទ្ធផលអ្វីឡើយ។
យុទ្ធនាការនៅតែបន្ត។ កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ចលនាមាតាធម្មជាតិប្រឆាំងនឹងការបូមខ្សាច់នៅតំបន់មាត់សមុទ្រនៃប្រទេសកម្ពុជា នៅទីបំផុតបានធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ចប់ការនាំចេញខ្សាច់ទៅកាន់ប្រទេសសិង្ហបុរី ជាជោគជ័យដ៏ធំធេងមួយ ប៉ុន្តែការប្រឈមមុខកាន់តែគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងជាងមុន។
នៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ កញ្ញា ឡុង គន្ធា កញ្ញា ភួន កែវរស្មី និងលោក ថុន រដ្ឋា ត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទរៀបចំដើរក្បួនតវ៉ាដោយសន្តិវិធីទៅកាន់គេហដ្ឋានរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលពេលនោះជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីតវ៉ាចំពោះការចាក់ដីលុបបឹងតាមោក ជាបឹងធំបំផុតនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ បន្ទាប់ពីត្រូវបានកាត់ទោសពីបទញុះញង់ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ពួកគេត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំក្រោមលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹង។
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ តុលាការក្រុងភ្នំពេញបានចេញសាលក្រមផ្តន្ទាទោសសកម្មជនបរិស្ថានចំនួន១០នាក់ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ និងរួមគំនិតក្បត់។ ប្រាំនាក់ក្នុងចំណោមនោះ គឺជាសមាជិករបស់អង្គការមាតាធម្មជាតិ។
លោក ថុន រដ្ឋា លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ឡុង គន្ធា កញ្ញា ភួន កែវរស្មី និងលោក យឹម លាងហ៊ី ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារពី៦ ទៅ៨ឆ្នាំ។ លោក លាងហ៊ី ទទួលទោសបន្ថែមពីបទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ។
ផលប៉ះពាល់ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច
សម្រាប់គ្រួសាររបស់ពួកគេ ការចោទប្រកាន់ទាំងនោះ គឺច្បាស់លាស់រួចទៅហើយថា មានគោលដៅអ្វី។ សកម្មជនទាំងនេះ បានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំក្នុងការផ្តិតយករូបភាពនូវអ្វីដែលអ្នកមានអំណាចមិនចង់ឱ្យគេឃើញ ដូចជាការបូមខ្សាច់ខុសច្បាប់ ការចាក់ដីលុបបឹង ការរានព្រៃ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ឯកជន។ ឥឡូវនេះ ពួកគេ៥នាក់ត្រូវបានជាប់ពន្ធនាគារដោយសារការងារនេះ។
អ្នកស្រី ប៉ាត រស្មី បាននិយាយថា៖ «វីដេអូទាំងអស់ ដែលពួកគាត់បានផលិត គឺនិយាយអំពីការការពារបរិស្ថាន និងបង្ហាញពីអំពើពុករលួយរបស់អ្នកកាន់អំណាច។ ពិភពលោកបានផ្តល់រង្វាន់ដល់ពួកគាត់ ប៉ុន្តែតុលាការកម្ពុជាបានចាប់ពួកគាត់ដាក់ពន្ធនាគារ។ វាអយុត្តិធម៌ខ្លាំងណាស់»។
ឡុង សុខលីន ជាប្អូនស្រីរបស់ ឡុង គន្ធា ដែលស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកជាប់ពន្ធនាគារ ក៏បានចាត់ទុកការចោទប្រកាន់នេះថា មិនត្រឹមត្រូវដែរ។ កញ្ញាបាននិយាយថា៖ «គ្មានភស្តុតាងណាមួយ ដែលបង្ហាញថា បងស្រីរបស់ខ្ញុំប្រឆាំង ឬផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលនោះទេ។ ហេតុអ្វីបានជាចោទប្រកាន់គាត់បែបនេះទៅវិញ?»។
សុខលីន បានបន្តថា គន្ធា តែងតែស៊ូទ្រាំនឹងការលំបាកដោយខ្លួនឯង។ មានចរិតស្ងាត់ស្ងៀមពីកំណើត ឡុង គន្ធា មិនធ្វើឱ្យម្តាយរបស់នាងដែលជាស្ត្រីមេម៉ាយព្រួយបារម្ភទេ ហើយមិនដែលនិយាយអំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលនាងប្រឈមដោយសារការងារឡើយ។ ក្នុងនាមជាកូនស្រីច្បង គន្ធា បានទទួលខុសត្រូវបន្ទុកគ្រួសារតែម្នាក់ឯង។
ឥឡូវនេះ បន្ទុកទាំងនោះបានប្រែប្រួល។ ពីរនាក់ក្នុងចំណោមបងប្អូនបង្កើតរបស់ សុខលីន បានបោះបង់ការសិក្សា ដែលយ៉ាងហោចណាស់ មួយផ្នែកគឺដោយ សារ គន្ធា ជាប់ពន្ធនាគារ។ ប្អូនស្រីពៅរបស់ពួកគេកំពុងបន្តការសិក្សានៅឡើយ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងរៀនថ្នាក់ទី១០។
ការចាប់ខ្លួននេះមិនមែនប៉ះពាល់ត្រឹមតែគ្រួសារសកម្មជនទាំងប្រាំនាក់នេះទេ។ លោក ម៉ើ ចាន់តារា ប្រធានបណ្តាញយុវជនកម្ពុជាបានថ្លែងថា ការផ្តន្ទាទោសនេះ បានផ្ញើសារយ៉ាងច្បាស់ទៅដល់អ្នកដែលនឹងត្រូវក្លាយជាសកម្មជននាពេលអនាគតផងដែរ។
លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «ការចាប់ខ្លួនពួកគេបានបំបាក់ទឹកចិត្តសកម្មជនផ្សេងទៀត និងជាគំរូអាក្រក់ ដោយព្យាយាមបំបិទសំឡេងអ្នកដែលមានទស្សនៈផ្ទុយ»។
កញ្ញា ហេង គឹមសួ មន្ត្រីគោលនយោបាយ និងតស៊ូមតិ នៃអង្គការភាពជាដៃគូសម្រាប់បរិស្ថាន និងអភិវឌ្ឍន៍ លើកឡើងថា ករណីនេះបានបង្ហាញនូវស្តង់ដារពីរយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។
កញ្ញា គឹមសួ ថ្លែងថា៖ «ពួកគេបានស្រាវជ្រាវឧក្រិដ្ឋកម្មធនធានធម្មជាតិ និងលាតត្រដាងអំពីអ្នកកាន់អំណាចដែលកេងប្រវ័ញ្ចធនធានទាំងនេះ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ទោះបីជាយ៉ាងណា គ្មានការស៊ើបអង្កេត ឬចាប់ខ្លួនជនដៃដល់ទាំងនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមយុវជនត្រូវបានគេចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ»។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសកម្ពុជាផ្តល់សិទ្ធិឲ្យពលរដ្ឋចូលរួមក្នុងកិច្ចការបម្រើជាតិ។ ប៉ុន្តែកញ្ញា គឹមសួ បានបន្តថា នៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ការធានានេះ មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពទេ។
កញ្ញាបានបន្ថែមថា៖ «មាត្រា៣៥ ធានាការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងគ្រប់វិស័យ។ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋប្រឈមនឹងការចាប់ខ្លួន ដោយសារតែបង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីបញ្ហាបរិស្ថាន»។
តើការឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារផ្សេងគ្នា គឺជាទណ្ឌកម្ម ឬយ៉ាងណា?
អ្នកស្រី ប៉ាត រស្មី ចំណាយប្រាក់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដើម្បីទៅសួរសុខទុក្ខស្វាមី។ អ្នកស្រីត្រូវធ្វើដំណើរពីខេត្តកណ្តាលទៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ ទីដែលលោក ថុន រដ្ឋា កំពុងអនុវត្តទោសរយៈពេល៦ឆ្នាំ នៅពន្ធនាគារត្រពាំងផ្លុង ដោយនាំយកអាហារ និងសម្ភារប្រើប្រាស់ផ្សេងៗឲ្យគាត់។
អាជ្ញាធរបានឃុំខ្លួនសកម្មជនទាំងប្រាំនាក់នៅក្នុងពន្ធនាគារដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ លោក ថុន រដ្ឋា ឃុំខ្លួននៅមណ្ឌលអប់រំកែប្រែទី៣ ក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត នៅពន្ធនាគារខេត្តកណ្តាល កញ្ញា ភួន កែវរស្មី នៅពន្ធនាគារខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក យឹម លាងហ៊ី នៅពន្ធនាគារខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងកញ្ញា ឡុង គន្ធា នៅពន្ធនាគារខេត្តព្រះវិហារ។
សុខលីន ជាប្អូនស្រីរបស់ ឡុង គន្ធា និងក្រុមគ្រួសារអាចមកសួរសុខទុក្ខ គន្ធា បានតែ១ដងប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយខែ ខណៈពេល គន្ធា កំពុងអនុវត្តទោសជាប់ពន្ធនាគារនៅខេត្តព្រះវិហារ។ ពេលទៅសួរសុខទុក្ខ គ្រួសារត្រូវចំណាយច្រើន រួមទាំងការធ្វើដំណើរ ការស្នាក់នៅមួយយប់នៅខេត្តព្រះវិហារ និងទិញសម្ភារៈប្រើប្រាស់ និងទុកប្រាក់ខ្លះសម្រាប់ឱ្យ គន្ធា ប្រើប្រាស់ក្នុងពន្ធនាគារ។
សុខលីន និយាយថា៖ «យើងមានបញ្ហាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដូច្នេះយើងមិនមានលទ្ធភាពទៅសួរសុខទុក្ខគាត់ញឹកញាប់តាមដែលយើងចង់នោះទេ»។
ពួកគេត្រូវបានឃុំខ្លួនដាច់ដោយឡែកពីគ្នារយៈពេល ៦៦២ថ្ងៃហើយ ដែលធ្វើឱ្យសមាជិកគ្រួសារ និងមេធាវីពិបាកក្នុងការទៅសួរសុខទុក្ខពួកគេ និងការទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាព និងការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់មានកម្រិត។
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូបានរិះគន់ការសម្រេចឃុំខ្លួនសកម្មជនទាំងនោះដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដោយចាត់ទុកថា ជាការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ឃោរឃៅ មិនធម្មតា និងមិនធ្លាប់មានពីមុនមកនៅកម្ពុជា។
អង្គការ លីកាដូ បានកត់សម្គាល់ថា ការផ្ទេរពួកគេទៅពន្ធនាគារផ្សេងៗគ្នានេះ ទំនងជាបំពានគោលនយោបាយឃុំខ្លួនឆ្នាំ២០២២ របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ក្រោមគោលការណ៍ណែនាំនោះ មណ្ឌលអប់រំកែប្រែទី៣ គឺសម្រាប់ឃុំខ្លួនអ្នកទោសដែលជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលពី១៥ឆ្នាំ ដល់មួយជីវិត ខណៈលោក ថុន រដ្ឋា ត្រូវបានកាត់ទោសត្រឹមតែ៦ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។
ក្រុមសិទ្ធិមនុស្សបានអះអាងថា ការបំបែកពួកគេពីគ្នានេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីឱ្យសកម្មជនទាំងនេះនៅដាច់ពីគ្នា និងដាក់ឲ្យនៅឆ្ងាយពីក្រុមគ្រួសារ។
«សម្លាប់មួយ គំរាមមួយពាន់»
កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ លោក ឈុត វុទ្ធី សកម្មជនការពារព្រៃឈើត្រូវបានគេបាញ់សម្លាប់ ខណៈចុះអង្កេតការកាប់ឈើខុសច្បាប់នៅខេត្តកោះកុង។ ជាងមួយទសវត្សរ៍ក្រោយមក គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានដាក់ឱ្យទទួលខុសត្រូវឡើយ។
មនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកករណីរបស់លោក ឈុត វុទ្ធី ជាចំណុចកត់សម្គាល់ នៅពេលនិយាយដល់ការលះបង់របស់សកម្មជនបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។ ក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ឈុត វុទ្ធី និងក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនៅតែអំពាវនាវឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតមួយ ដែលអាចជឿជាក់បាន។
លោក ម៉ើ ចាន់តារា ប្រធានបណ្តាញយុវជនកម្ពុជាបានថ្លែងថា សកម្មជននៅទីនេះ ជាទូទៅជួបនូវជោគវាសនាមួយក្នុងចំណោមជោគវាសនាបី។
លោកបានបន្ថែមថា៖ «ការធ្វើឃាតដូចករណីលោក ឈុត វុទ្ធី ការនិរទេសខ្លួនដូចករណីរបស់លោក អ៊ូច ឡេង និងការចាប់ខ្លួនដូចករណីចលនាមាតាធម្មជាតិ»។
លោក អ៊ូច ឡេង ជាម្ចាស់ពានរង្វាន់វីរជនបរិស្ថាន Goldman Prize Winner ស្ថិតក្នុងចំណោមសកម្មជនចំនួនប្រាំមួយនាក់ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ខណៈពេលកំពុងស៊ើបអង្កេតករណីកាប់ឈើខុសច្បាប់នៅក្នុងឧទ្យានជាតិវ៉ឺនសៃ-សៀមប៉ាង។ ពួកគេត្រូវបានដោះលែងដោយគ្មានការចោទប្រកាន់។ អ្នកផ្សេងទៀតមិនបានរង់ចាំមើលថា នឹងមានអ្វីកើតឡើងបន្ទាប់ទៀតនោះទេ ហើយខ្លះទៀតបានចាកចេញទៅក្រៅប្រទេសហើយ។
កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ សកម្មជនបរិស្ថានប្រាំមួយនាក់ រួមទាំងលោក អ៊ូច ឡេង ត្រូវបានឃុំខ្លួន ខណៈកំពុងស៊ើបអង្កេតការកាប់ឈើខុសច្បាប់នៅក្នុងឧទ្យានជាតិវឿនសៃ-សៀមប៉ាង។ ក្រោយមក ពួកគេត្រូវបានដោះលែងដោយគ្មានការចោទប្រកាន់ បន្ទាប់ពីត្រូវបានចោទថា បានចូលឧទ្យានជាតិដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។
លោក ហេង ស្រស់ គឺជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ។ បច្ចុប្បន្ន កំពុងរស់នៅនិរទេសខ្លួន លោកបានប្រាប់ HaRDstories ថា ប្រព័ន្ធច្បាប់ដាក់ទោសមនុស្សខុស។
លោកបន្តថា៖ «សកម្មជនដែលការពារធនធានធម្មជាតិប្រឈមនឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការតតាំងតាមផ្លូវច្បាប់ និងទម្រង់គាបសង្កត់ផ្សេងទៀត ដោយសារគ្មានច្បាប់សម្រាប់ការពារពួកគេ។ ប្រសិនបើតុលាការមិនលម្អៀងទៅខាងរដ្ឋាភិបាល និងបក្សកាន់អំណាចទេ នោះពួកគេនឹងទទួលបានយុត្តិធម៌»។
កញ្ញា ហេង គឹមសួ មកពីអង្គការភាពជាដៃគូ ដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍបាននិយាយថា យុទ្ធសាស្ត្រនេះមានចេតនា ហើយត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងច្បាស់។
កញ្ញា ហេង គឹមសួ បានបន្ថែមទៀតថា៖ «នេះ គឺជាវិធីសាស្ត្រ ‘សម្លាប់មួយ គំរាមមួយពាន់‘ ។ តាមរយៈការដាក់ទណ្ឌកម្មសកម្មជនមួយចំនួនជាសាធារណៈ អាជ្ញាធរបង្កើតការភ័យខ្លាចក្នុងចំណោមយុវជនដទៃទៀត និងបំបាក់ទឹកចិត្តពួកគេមិនឱ្យចូលរួមក្នុងការងារសង្គម»។
កាលពីខែមីនា តុលាការកំពូលបានបដិសេធសំណើសុំដោះលែងសកម្មជនមាតាធម្មជាតិទាំងប្រាំនាក់។ ក្រសួងយុត្តិធម៌បានលើកឡើងថា សេចក្តីសម្រេចនេះជាការបង្ហាញពីឯករាជ្យភាពរបស់តុលាការ ដែលធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ប៉ុន្តែក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សយល់ឃើញផ្សេងពីនេះ។
អ្នកស្រី ប៉ាត រស្មី មិននិយាយច្រើនអំពីអនាគតរបស់អ្នកស្រីទេ ដោយសារអ្នកស្រីត្រូវចិញ្ចឹមកូនបីនាក់ មើលការខុសត្រូវតូបលក់គ្រឿងទេស និងត្រូវសន្សំប្រាក់សម្រាប់ទៅសួរសុខទុក្ខប្តីក្នុងពន្ធនាគារ។ ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកស្រី គឺរវល់គ្រប់គ្រាន់ហើយ។
ប៉ុន្តែអ្នកស្រីមិនបានបោះបង់ចោលការព្យាយាមទេ។ អ្នកស្រីបានរៀបការជាមួយលោក ថុន រដ្ឋា នៅឆ្នាំ២០១៩ ដោយដឹងពីហានិភ័យនៃការងារដែលប្តីរបស់អ្នកស្រីកំពុងធ្វើ។
អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានដឹងពីគ្រោះថ្នាក់។ ប៉ុន្តែខ្ញុំស្រឡាញ់ការងាររបស់គាត់ វាផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ប្រទេស។ យើងបានសម្រេចចិត្តរៀបការនិងប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់នេះ ជាមួយគ្នា»។
ខណៈពេលកូនៗធំឡើងដោយមិនស្គាល់ឪពុក អ្នកស្រីនៅតែសង្ឃឹមថា យុត្តិធម៌នឹងកើតមាន ហើយមិនមែនសម្រាប់តែលោក ថុន រដ្ឋា ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប ដែលហ៊ានការពារព្រៃឈើ ទន្លេ និងដីធ្លីរបស់ប្រទេស៕
អត្ថបទបកប្រែនេះត្រូវបានស្នើសុំចុះផ្សាយពីអ្នកសរសេរ ដែលបកប្រែសម្រួលពីសារព័ត៌មាន HARDSTORIES៖ Cambodia Mother Nature Activists Prison Families
