ប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចពូនងនៅភូមិពូទឺត ខេត្តមណ្ឌលគិរី បាននិយាយកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា អាជ្ញាធរបានទុកពេលឱ្យពួកគេ៧ថ្ងៃ ដើម្បីរុះរើទីស្នាក់ការសហគមន៍ និងចាកចេញពីដីដែលពួកគេចាត់ទុកថាជាដីដូនតា ដែលដីនេះត្រូវបានប្រគល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន។
យោងតាមខ្លឹមសារដែលបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុកមន្ទីរព័ត៌មានខេត្តមណ្ឌលគិរី អាជ្ញាធរខេត្តបានជួបជាមួយតំណាងសហគមន៍ តំណាងក្រុមហ៊ុន និងមន្ត្រីស្រុកនៅដើមសប្តាហ៍នេះ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីនេះ។ ប្រភពដដែលបានលើកឡើងថា ប្រជាពលរដ្ឋបាន «រំលោភយក» ដីក្នុងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ដែលបានបែងចែកឱ្យក្រុមហ៊ុន Eysan Eco Zone Co. និងក្រុមហ៊ុន CM Construction Co. ។
អ្នកស្រី ឆេស យ៉ាវិន អាយុ ២៧ឆ្នាំ ជាស្ត្រីជនជាតិដើមភាគតិចពូនងមកពីភូមិពូទឺត បាននិយាយថា ប្រជាពលរដ្ឋមិនដែលយល់ព្រមឱ្យប្រគល់ដីនេះទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនទាំងពីរឡើយ។ អ្នកស្រីថា ក្នុងកិច្ចប្រជុំ មន្ត្រីបានប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋថា ពួកគេសំណាងហើយដែលមិនត្រូវទទួលទោសតាមផ្លូវច្បាប់ ហើយបានជំរុញឱ្យពួកគេបោះបង់ដីដែលកំពុងមានជម្លោះនោះទៅ។
លោកស្រី យ៉ាវិន បាននិយាយថា៖ «ពួកគេនិយាយថា យើងធ្វើចម្ការខុសច្បាប់លើដីរដ្ឋ ហើយបើមិនព្រមចាកចេញទេ យើងអាចជួបការលំបាកកាន់តែខ្លាំង។ អាជ្ញាធរកំពុងនិយាយកុហកយើង។ តាមពិត ដីនេះជាដីចម្ការ កន្លែងបញ្ចុះសព និងព្រៃសក្ការៈរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចយើងទេតើ»។
លោក វណ្ណា ម៉ាប់ អភិបាលស្រុកពេជ្រាដា បាននិយាយថា ដីនោះជាដីរដ្ឋ ហើយរដ្ឋមានសិទ្ធិបែងចែកដីឱ្យក្រុមហ៊ុនដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងបង្កើតការងារសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់។ លោកបានបន្ថែមថា មុនចាកចេញពីដីដែលក្រុមហ៊ុនកាន់កាប់ ប្រជាពលរដ្ឋអាចរុះរើសំណង់ដែលពួកគេបានសាងសង់ និងយកឈើ ព្រមទាំងសម្ភារផ្សេងៗទៅជាមួយបាន។
លោកបាននិយាយថា៖ «មិនមានការរំលោភសិទ្ធិរបស់នរណាម្នាក់ឡើយ។ ក្រុមហ៊ុនមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ពេញលេញ ដោយមាននីតិវិធី និងឯកសារត្រឹមត្រូវ»។
យោងតាមឯកសារដែលប្រជាពលរដ្ឋបានផ្តល់ឱ្យសារព័ត៌មានខេមបូចា គម្រោងរបស់ក្រុមហ៊ុនទាំងពីរស្ថិតក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសពហុបំណងមួយ ដែលលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយព្រំដែនវៀតណាម កាត់ស្រុកពេជ្រាដា និងស្រុកអូររាំង។ ឯកសារបង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុន CM Construction កាន់កាប់ដីជាង ៣០០ ហិកតា ខណៈក្រុមហ៊ុន Eysan Eco Zone កាន់កាប់ដីប្រហែល ៦៧០ហិកតា។
ឯកសារដដែលបង្ហាញថា រដ្ឋបាលខេត្តបានអនុម័តថ្មីៗនេះឱ្យក្រុមហ៊ុន CM Construction ឈូសឆាយដីនៅទីតាំងចំនួនពីរ ដោយទទួលបានការឯកភាពជាគោលការណ៍ពីក្រសួងរៀបចំដែនដីហើយ។ ក្រុមហ៊ុនគ្រោងដាំកាហ្វេ និងសាងសង់ការិយាល័យមួយនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ចំណែកក្រុមហ៊ុន Eysan Eco Zone ក៏កំពុងអភិវឌ្ឍចម្ការកាហ្វេផងដែរ។
យោងតាមកំណត់ត្រាចុះបញ្ជីអាជីវកម្មរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក អ៊ឹងស៊ីតាត វីរៈ ជាប្រធានក្រុមហ៊ុន CM Construction។ លោកមានគោរមងារ «អ្នកឧកញ៉ា» ដែលជាគោរមងារមួយកម្រិតខ្ពស់ជាង «ឧកញ៉ា» ដែលព្រះមហាក្សត្រប្រទានដល់អ្នកជំនួញ ជាទូទៅ បន្ទាប់ពីពួកគេបរិច្ចាគថវិកាយ៉ាងតិច ៥០ម៉ឺនដុល្លារដល់រដ្ឋ។
លោក វីរៈ ក៏ជាប្រធានកិត្តិយសសាខាកាកបាទក្រហមកម្ពុជាប្រចាំខេត្តមណ្ឌលគិរី និងជាជំនួយការផ្ទាល់របស់លោកស្រី ប៊ុន រ៉ានី ផងដែរ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានជាភាសាខ្មែរ Oknha News ដែលផ្សាយព័ត៌មានពីឧកញ៉ា និងសហគមន៍ធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា។ លោកស្រី ប៊ុន រ៉ានី ជាប្រធានកាកបាទក្រហមកម្ពុជា និងជាភរិយារបស់លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាដែលកាន់តំណែងយូរឆ្នាំ។
លោក វីរៈ មិនបានទទួលទូរសព្ទតាមលេខដែលមានក្នុងកំណត់ត្រាអាជីវកម្មរបស់លោកទេ។ ចំណែកលោក ហ៊ី ផល្គុន នាយកក្រុមហ៊ុន CM Construction បានបិទទូរសព្ទ ភ្លាមៗ ពេល អ្នកសារព័ត៌មានខេមបូចាចាប់ផ្តើមសួរសំណួរ។
អ្នកសារព័ត៌មានខេមបូចាមិនអាចទាក់ទងលោក Choeung Kokyuang ប្រធានក្រុមហ៊ុន Eysan Eco Zone ដើម្បីសុំការអត្ថាធិប្បាយបានទេ។
កាលពីខែមុន ប្រជាពលរដ្ឋបានចោទប្រកាន់ក្រុមហ៊ុន Eysan Eco Zone ថា បានឈូសឆាយដីចម្ការ កន្លែងបញ្ចុះសព និងព្រៃសក្ការៈរបស់ពួកគេ។ ពួកគេក៏បានផ្ញើលិខិតមួយទៅអភិបាលខេត្ត ដោយស្នើឱ្យបញ្ឈប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នេះ។
កាលពីខែកញ្ញា លោក ព្យឺយ ផៀង អ្នកភូមិពូទឺត បានប្រាប់ខេមបូចាថា សហគមន៍មិនមានបណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីផ្លូវការសម្រាប់តំបន់នេះទេ។
សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចនៅកម្ពុជាបានតស៊ូអស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ ដើម្បីទទួលបានបណ្ណកម្មសិទ្ធិដីសមូហភាព។ ការមិនទាន់មានបណ្ណកម្មសិទ្ធិធ្វើឱ្យសហគមន៍ទាំងនេះងាយរងគ្រោះក្នុងជម្លោះដីធ្លី និងការរំលោភយកដីដោយសារគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ និងពាណិជ្ជកម្ម។
លោក ស្រឹម ឈួញ ប្រធានបណ្តាញសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច បាននិយាយថា អាជ្ញាធរគួរតែប្រកាន់ជំហរអព្យាក្រឹត ពិនិត្យប្រវត្តិនៃការកាន់កាប់ដី និងពិចារណាថាតើគម្រោងទាំងនេះអាចផ្លាស់ប្តូរទៅទីតាំងផ្សេងបានដែរឬទេ។
លោក ឈួញ បាននិយាយថា៖ «នៅពេលអាជ្ញាធរសម្រេចបែបនេះ ពួកគេកំពុងរំលោភសិទ្ធិរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចរួចទៅហើយ។ ការអភិវឌ្ឍគ្រប់ប្រភេទមិនគួររំលោភសិទ្ធិរបស់នរណាម្នាក់ឡើយ»។
នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេដែលប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចពូនងនៅឃុំប៊ូស្រា ស្រុកពេជ្រាដា ជួបប្រទះជម្លោះដីធ្លី។ កាលពីឆ្នាំ២០០៨ ប្រជាពលរដ្ឋបានចោទប្រកាន់ថា ក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ Socfin Group បានប្រើកម្លាំងឈូសឆាយ និងដណ្តើមយកដីចម្ការ កន្លែងបញ្ចុះសព និងព្រៃសក្ការៈរបស់ពួកគេ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ដីសម្បទានសម្រាប់ដាំកៅស៊ូ។
លោក ស្រួច ប៉ី អ្នកភូមិពូទឺតម្នាក់ទៀត បាននិយាយថា កាលពីឆ្នាំ២០១៥ ក៏មានជម្លោះជាមួយក្រុមហ៊ុន LKL Co. ពាក់ព័ន្ធនឹងដីដដែលនេះបានឈានដល់ការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធ។ លោកបានបន្ថែមថា ក្រោយមក អាជ្ញាធរខេត្តបានដកហូតអាជ្ញាបណ្ណរបស់ក្រុមហ៊ុន ហើយលោក ស្វាយ សំអ៊ាង ដែលជាអភិបាលខេត្តមណ្ឌលគិរីនៅពេលនោះ បានប្រគល់ដីចំនួន៨២៦ហិកតា ឱ្យពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍ចំនួន១៥២គ្រួសារ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Mondulkiri Bunong Families Given Seven Days to Leave Land Granted to Companies
