កម្ពុជាប្រកាសផ្អាកដំណើរការល្បែងភ្នាល់អនឡាញនៅគ្រប់កាស៊ីណូទូទាំងប្រទេសបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពបង្រ្កាបការឆបោកតាមអនឡាញ និងទុកពេលឱ្យមន្ត្រីពង្រឹងសមត្ថភាពត្រួតពិនិត្យល្បែងភ្នាល់ទាំងនេះ ដែលក្រសួងមហាផ្ទៃអះអាងថាពិបាកគ្រប់គ្រង។
ថ្លែងក្នុងពិធីសម្ភោធផ្លូវនៅខេត្តតាកែវ នាថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា បានបញ្ជាក់ថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាឱ្យកាស៊ីណូទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេសផ្អាកដំណើរការល្បែងភ្នាល់តាមអនឡាញចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២១៦តទៅ។ លោកបន្តថា ការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលដូច្នេះ ដើម្បីពង្រឹងបន្ថែមទៀតនូវវិធានការទប់ស្កាត់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងការចរាចរសាច់ប្រាក់គ្មានប្រភពច្បាស់លាស់។
លោកថ្លែងថា៖ «យើងស្រាវជ្រាវចុងក្រោយ (ឃើញថា)ល្បែងចាក់តាមអនឡាញដែលផ្សាយផ្ទាល់ចេញពីកាស៊ីណូនេះ ហើយប្រាក់នេះយើងពិបាកគ្រប់គ្រង ដូច្នេះខែតុលាតទៅ គឺផ្អាកសិន»។
បន្ថែមលើនេះប្រភពបន្តថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក្រសួងស្ថាប័នជំនាញពង្រឹងវិធានការគ្រប់គ្រងល្បែងប្រភេទនេះឱ្យបានច្បាស់លាស់ ទាំងមូលដ្ឋានច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល ជាពិសេសពង្រឹងជំនាញរបស់មន្ត្រីឱ្យមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ មុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យដំណើរការឡើងវិញ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃព្រមានថា ចាប់ពីខែតុលាទៅ កាស៊ីណូដែលល្មើសគោលការណ៍នេះ នឹងប្រឈមការដកអាជ្ញាបណ្ណ និងវិធានការច្បាប់ផ្សេងទៀត។
អ្នកនាំពាក្យខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក លី សុវណ្ណារិទ្ធ បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋបាលខេត្តនឹងអនុវត្តបទបញ្ជានេះឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។ លោកឱ្យដឹងថា កន្លងមកអាជ្ញាធរខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក៏ធ្លាប់បង្ក្រាបបានករណីមួយចំនួន ដែលក្រុមឆបោកតាមអនឡាញក៏ធ្លាប់យកទីតាំងកាស៊ីណូ ធ្វើជាកន្លែងប្រតិបត្តិការដែរ។
ជុំវិញតួលេខលម្អិត លោកណែនាំឱ្យសាកសួរទៅ លោក ប្រាក់ ប៉ូលី អភិបាលរងខេត្តបន្ទាយមានជ័យទទួលបន្ទុកបង្ក្រាបស្កេមអនឡាញ។ យ៉ាងណា សារព័ត៌មានខេមបូចា មិនទាន់អាចសុំការឆ្លើយតបពីលោក ប្រាក់ ប៉ូលី បាននៅឡើយ។
ដោយឡែក អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ ក៏អះអាងដែរថា អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុនឹងអនុវត្តរាល់បទបញ្ជារបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពនៃការបោសសម្អាតការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។
លោកបញ្ជាក់ថា៖ «រាល់បទបញ្ជា រាល់សេចក្តីណែនាំផ្សេងៗរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលគឺថា អាជ្ញាធរខេត្តបានអនុវត្ត ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីបង្ក្រាបមិនឱ្យមានសកម្មភាព ឬជាទីតាំងជាមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា(ស្កេមអនឡាញ)នោះទេ»។ លោកបន្តថា៖ «មានកន្លែងណា ស្រាវជ្រាវឃើញកន្លែងណា គឺបង្ក្រាបកន្លែងហ្នឹង ហើយអនុវត្តច្បាប់»។
ស្នងការនគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ លោក ស រដ្ឋា បញ្ជាក់ថា លោករង់ចាំសហការជាមួយគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា(គ.ល.ក)ខេត្ត ដើម្បីអន្តរាគមន៍ភ្លាមៗ ប្រសិនបើមានក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូ ណាមួយអនុវត្តល្មើសច្បាប់។
លោក ស រដ្ឋា ឱ្យដឹងថា កន្លងទៅសមត្ថកិច្ចក៏ធ្លាប់បង្ក្រាបកាស៊ីណូដែលលួចប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញដែរ៖ «កន្លែងខ្លះយើងដក(អាជ្ញាបណ្ណ)ហ្នឹង ដោយសារតែមូលហេតុពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងអ្វីដែលមិនស្រប(គោលការណ៍បោសសម្អាតការឆបោកតាមអនឡាញ)»។
អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងជាអ្នកតាមដានស្ថានការណ៍សង្គម លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា បទបញ្ជាលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីនាពេលនេះជាជំហានល្អមួយ ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងណា លោកថាអាស្រ័យលើការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ យ៉ាងណា លោកថាដើម្បីបង្កើតទំនុកចិត្ត រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវបកស្រាយឱ្យច្បាស់លាស់អំពីវិសាលភាព នីតិវិធីត្រួតពិនិត្យ និងលក្ខខណ្ឌកំណត់សម្រាប់ការអនុញ្ញាតឱ្យបើកឡើងវិញនាពេលខាងមុខ។
លោកបន្ថែមថា ការផ្អាកនេះអាចជាឱកាសក្នុងការតាមដានលំហូរហិរញ្ញវត្ថុដែលសង្ស័យ ប៉ុន្តែវាអាចត្រឹមតែជាការប្រកាសមួយឥតន័យ ប្រសិនបើបុគ្គលមានអំណាច ឬមានខ្នងបង្អែកនៅតែអាចគេចផុតពីច្បាប់។
ទន្ទឹមនេះលោកថា វិធានការនេះតែមួយមុខមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាឆបោកអនឡាញ និងឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាបានទេ ព្រោះលោកថាល្បែងអនឡាញ និងការឆបោកអនឡាញជាសកម្មភាពខុសគ្នា ទោះបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនអាចប្រើទីតាំងកាស៊ីណូ ដើម្បីប្រតិបត្តិការក៏ដោយ។
លោកថ្លែងថា៖ «អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្មបានបង្ហាញថា សម្ពាធបង្ក្រាបអាចធ្វើឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជនផ្លាស់ទីតាំង ឬប្តូររបៀបប្រតិបត្តិការ។ ខ្ញុំបារម្ភថា បើគ្មានការស៊ើបអង្កេតស៊ីជម្រៅទេ ការផ្អាកនេះអាចគ្រាន់តែរុញឱ្យពួកគេផ្លាស់ទៅទីតាំងតូចៗដែលពិបាករកឃើញ»។
បើផ្អែកលើសេដ្ឋកិច្ច លោក វណ្ណលី យល់ថា ការផ្អាកនេះក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋមួយចំនួនដែរ៖ «ការផ្អាកអាចធ្វើឱ្យបុគ្គលិកមួយចំនួនបាត់បង់ការងារ និងប្រាក់ចំណូល ហើយអាចប៉ះពាល់ដល់ហាងអាហារ អ្នកជួលផ្ទះ អ្នកដឹកជញ្ជូន និងអាជីវកម្មនៅជុំវិញ»។ ក៏ប៉ុន្តែលោកថា ទំហំនៃផលប៉ះពាល់អាស្រ័យលើថា អាជីវកម្មនីមួយៗពឹងផ្អែកលើល្បែងអនឡាញកម្រិតណា ព្រោះការផ្អាកល្បែងអនឡាញមិនមានន័យថា បិទកាស៊ីណូទាំងអស់នោះទេ។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត យល់ថា ការផ្អាកដំណើរការការស៊ីណូអនឡាញនេះ ជាវិធីសាស្ត្រមួយទប់ស្កាត់កុំឱ្យបញ្ហាអនឡាញស្គេមរីករាលដាលឡើងវិញ ព្រោះលោកថាល្បែងអនឡាញ ឬកាស៊ីណូអនឡាញ ជាដើមចមនៃការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ យ៉ាងណា លោកថាដើម្បីប្រសិទ្ធភាព លុះត្រាតែការអនុវត្តច្បាប់ម៉ឺងម៉ាត់គ្មានការអត់ឱន។
បើតាម លោក សំអាត ប្រសិនបើបន្តអនុញ្ញាតឱ្យមានល្បែងប្រភេទនេះដំណើរការ នោះការទប់ស្កាត់ស្កេមអនឡាញនឹងមិនអាចសម្រេចបានជោគជ័យឡើយ ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងណាក៏ដោយ។
លោកថ្លែងថា៖ «បើសិនជាបន្តឱ្យល្បែងអនឡាញ ឬក៏កាស៊ីណូអនឡាញ អ៊ីចឹងស្កេមអនឡាញវានៅតែបន្តកើតឡើង ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់កម្ពុជាយើង»។
លោកលើកឡើងថា ល្បែងអនឡាញបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងឈានដល់កើតមានបទល្មើសផ្សេងៗផង ដែលមានឥទ្ធិពលអវិជ្ចមានដល់វិស័យវិនិយោគ និងទេសចរណ៍នៅកម្ពុជាផង។ លោកកត់សម្គាល់ថា រហូតឈានដល់មានករណីប្រជាពលរដ្ឋសម្លាប់ខ្លួនដោយសារចាញ់ល្បែងទៀតផង។
ក្រសួងមហាផ្ទៃឱ្យដឹងថា គិតចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែសីហាឆ្នាំ២០២៦ សមត្ថកិច្ចជំនាញបង្ក្រាបទីតាំងឆបោកបានចំនួន ៦២៤ទីតាំង និងរំលាយទីតាំងឆបោក ៨៦ទីតាំង។ ក្នុងប្រតិបត្តិការទាំងនេះ សមត្ថកិច្ចឃាត់ខ្លួនមុខសញ្ញាសង្ស័យបានសរុបជិត៣ម៉ឺននាក់ មាន ៣៩សញ្ជាតិផ្សេងគ្នា។ ប្រភពឱ្យដឹងថា កាស៊ីណូចំនួន២៧ ត្រូវបានបង្ក្រាប ដោយក្នុងនោះ កាស៊ីណូចំនួន ១៨ ត្រូវដកហូតអាជ្ញាបណ្ណ និងកាស៊ីណូចំនួន ៩ផ្សេងទៀតត្រូវព្យួរអាជ្ញាបណ្ណ ក្នុងយុទ្ធនាការបោសសម្អាតការឆបោកតាមអនឡាញ។
ក្រសួងឱ្យដឹងទៀតថា មន្ត្រីកម្ពុជាមួយចំនួនក៏ត្រូវបានរកឃើញជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសំណុំរឿងចំនួន៤ ដែលមានជនសង្ស័យចំនួន១៥នាក់រួមមាន ព្រះរាជអាជ្ញារង អគ្គនាយករងអន្តោប្រវេសន៍ ស្នងការរងរាជធានីភ្នំពេញ អតីតអគ្គនាយកនៃក្រសួងការបរទេស ព្រមទាំងមន្ត្រីនគរបាល និងយោធាមួយចំនួនផង៕
