សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

សម្រាប់សកម្មជនដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ការផ្តិតមេដៃលើកិច្ចសន្យារបស់នគរបាល គឺជាថ្នូរនៃសេរីភាព

សកម្មជនខ្មែរថាវរៈ (ពីឆ្វេង) សុគន្ធ តុលា ស្វាយ សំណាង ដែលមិនត្រូវបានឃាត់ខ្លួន ឈឿន ដារ៉ាវី ឆែម ស្រីគា និង ហ៊ុន វណ្ណៈ នៅក្រៅអធិការដ្ឋាននគរបាលស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ជាថ្ងៃដែលសកម្មជនទាំងបួនត្រូវបានឃាត់ខ្លួន។ លីកាដូ/ សុខ រស្មី
សកម្មជនខ្មែរថាវរៈ (ពីឆ្វេង) សុគន្ធ តុលា ស្វាយ សំណាង ដែលមិនត្រូវបានឃាត់ខ្លួន ឈឿន ដារ៉ាវី ឆែម ស្រីគា និង ហ៊ុន វណ្ណៈ នៅក្រៅអធិការដ្ឋាននគរបាលស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ជាថ្ងៃដែលសកម្មជនទាំងបួនត្រូវបានឃាត់ខ្លួន។ លីកាដូ/ សុខ រស្មី

កាល​ពី​ពាក់​កណ្តាល​ខែ​សីហា ឈឿន ដារ៉ាវី និងសកម្មជន​ប្រាំបី​នាក់​ផ្សេង​ទៀត​បាន​បង្ខំចិត្ត​​ចរចា​ជាមួយ​នគរបាល​​ជុំវិញ​ការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ក្នុង​កិច្ចសន្យា​សរសេរ​ដោយដៃ។ ដារ៉ាវី បាន​រំលឹកថា ដំបូងឡើយ ក្រុមមន្ត្រីចង់បានកិច្ចសន្យា​មួយដែល​សរសេរថា អ្នក​ទាំង៩នាក់នោះ បាន​ចូល «តំបន់​ហាមឃាត់»ដោយ​«ខុសច្បាប់» នៅ​តំបន់​ព្រៃភ្នំតាម៉ៅ​ ដែលរងការកាប់បំផ្លាញនាពេល​ថ្មីៗនេះ​និង​បានបង្ហោះ​ដ្រូន ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីអាជ្ញាធរ។

កញ្ញានិងសមាជិក៣នាក់ទៀតនៃក្រុម​យុត្តិធម៌សង្គមខ្មែរថាវរៈ ក៏ដូចជាអ្នកសារព័ត៌មាន៥នាក់មកពីបណ្តាញព័ត៌មានក្នុងស្រុក VOD ត្រូវបាន​មន្ត្រីមក​ពីអង្គភាពកង​អង្គរក្សលោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រីឃាត់ខ្លួននៅក្នុងព្រៃហើយនាំយកមកកាន់អធិការដ្ឋាន​នគរបាលស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ។

ដារ៉ាវី បានប្រាប់ខេមបូចានៅ​ខែនេះថា សកម្មជនទាំងនោះបានកំពុង​ធ្វើដំណើរទៅកាន់មន្ទីរ​កសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់​ និង​នេសាទខេត្តតាកែវ ដើម្បីដាក់សំណើសុំ​អង្កេតមើលតំបន់ណាខ្លះត្រូវបានកាប់រានព្រៃ​និងដាំឡើង​វិញ​ថ្មីៗ។

បន្ទាប់ពីសកម្មជនម្នាក់ធ្វើ​ការ​ផ្សាយផ្ទាល់តាមហ្វេសប៊ុកពីព្រៃរួចមក អាជ្ញាធរបាន​ចាប់ខ្លួនពួកគេ និងអ្នកកាសែត ដែលកំពុង​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​ដាច់​ដោយ​ឡែកពីគ្នា បន្ទាប់ពី​មាន​ការកាប់រានព្រៃឈើ។

អាជ្ញាធរ​បាន​វាយ​មនុស្ស​ពីរ​នាក់​ក្នុង​ចំណោមអ្នក​ទាំង​​ប្រាំបួន​​ អំឡុង​​ពេល​ឃាត់​ខ្លួន រឹបអូសយក​​ទូរស័ព្ទនិងសម្ភារផ្សេងៗ​របស់​ពួកគេ ហើយ​បានឃាត់​ខ្លួន​ពួកគេ​នៅ​ប៉ុស្តិ៍​នគរបាល​​ប្រហែល​ប្រាំពីរ​ម៉ោង។

ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ដោះលែង​ដោយ​គ្មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ បន្ទាប់​ពី​យល់​ព្រម​ផ្តិត​មេដៃ​លើកិច្ច​សន្យា​របស់​ប៉ូលិស បន្ទាប់​ពី​មន្ត្រី​បាន​យល់​ព្រម​​កែ​សម្រួល​ពាក្យ​ពេចន៍​ខ្លះ​។

ខណៈពេល​ដែល ដារ៉ាវី បាននិយាយថា នគរបាល​មិនបានបង្ខំពួកគេឲ្យចុះហត្ថលេខានោះ​ អាជ្ញាធររឿយៗបានបង្ខំសកម្មជនដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួន និងអ្នកផ្សេងទៀតឲ្យចុះហត្ថលេខាលើ​កិច្ចសន្យានៅប៉ុស្តិ៍នគរបាល​ ដែលក្នុង​នោះ​ ពួកគេត្រូវបានបង្ខំ​ឲ្យ​សារភាពកំហុសដោយគ្មានវត្តមានមេធាវី ហើយសន្យាថា នឹងមិនធ្វើសកម្មភាពដដែលៗដោយអាជ្ញាធរចាត់ទុក​ថា ជាបទព្រហ្មទណ្ឌ។

ក្នុងឆ្នាំ២០២១ មនុស្សចំនួន៥៩នាក់ត្រូវបានបង្ខំឲ្យចុះហត្ថលេខា ឬផ្តិតមេដៃលើកិច្ចសន្យា បន្ទាប់ពីត្រូវបានចាប់ខ្លួនឬកោះហៅទៅកាន់ប៉ុស្តិ៍នគរបាល​ជុំវិញឧប្បត្តិហេតុពាក់ព័ន្ធនឹងការអនុវត្តសេរីភាពនៃការបង្កើត​សមាគម សិទ្ធិ​បញ្ចេញមតិ​ឬការប្រមូល​ផ្តុំ នេះ​​បើយោង​តាម​របាយ​ការណ៍ស្តីពីឧប្បត្តិហេតុនិង​

​ឃ្លាំ​មើល​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា (CCHR)។

ក្នុងរយៈពេលប្រាំបួនខែដំបូងនៃឆ្នាំនេះ CCHR បានអះអាងថា មនុស្ស១០២ នាក់​​ត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយនគរបាល​ ដែលបង្ហាញពីការកើនឡើងដែលបាន​កត់​ត្រាទុក​ បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។

សកម្មជន​ដែល​ធ្វើ​ការតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ការលក់អាវយឺត និងការប្រមូល​ព័ត៌មាន​អំពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ សុទ្ធ​តែ​ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងបង្ខំឲ្យ​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប៉ូលិស ដែលអះអាងថា កិច្ចសន្យាត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយស្ម័គ្រដោយ​អ្នក​បង្ក​បទ​ល្មើស​តូច​តាច ។

ប៉ុន្តែ​ស្នាម​មេដៃ​របស់​សកម្មជន​ជារឿយៗ​បាន​ក្លាយ​ជា​លក្ខខណ្ឌ​មិន​ច្បាស់​លាស់​មួយ​​នៃ​ការ​ដោះលែង​ពួកគេ​ពី​កន្លែង​ឃុំខ្លួន ហើយ​អាចត្រូវ​បាន​​ប្រើ​ជា​ភស្តុតាង​ដាក់បន្ទុក​លើ​ពួកគេ​នៅក្នុង​តុលាការ។ អ្នកធ្វើយុទ្ធនាការតស៊ូ​មតិ​សិទ្ធិមនុស្ស និងមេធាវីនិយាយថា កិច្ចសន្យាជាមួយ​ប៉ុស្តិ៍នគរបាល ដែលត្រូវ​បាន​រៀបចំឡើងយ៉ាងប្រញាប់​ប្រញាល់​និងចុះហត្ថលេខាដោយអ្នកប្រឆាំងក្រោមការបង្ខិតបង្ខំនោះ​ គ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់ហើយ​ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអាជ្ញាធរ ដើម្បីបំភិតបំ​ភ័យសកម្មជនឲ្យបញ្ឈប់យុទ្ធនាការរបស់ពួកគេ។

លោកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកា​មជ្ឈមណ្ឌ​ CCHR បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជាជាង​ក្លាយ​ជា​ផ្នែកមួយ​នៃដំណើរការផ្លូវច្បាប់ កិច្ចសន្យារបស់នគរបាល​ហាក់ដូចជាត្រូវបានរៀបចំឡើង ដើម្បីបំភិតបំភ័យដល់បុគ្គល និងក្រុមសកម្មជនដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ដើម្បីរារាំង​ពួកគេ»។

សកម្មជន ឈឿន ដារ៉ាវី សមាជិកនៃក្រុមយុត្តិធម៌សង្គមខ្មែរថាវរៈ ថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ខេមបូចា/ ព្រីងសំរាំង

កិច្ចព្រមព្រៀងដែល​ ដារ៉ាវី និងមនុស្សប្រាំបីនាក់ផ្សេងទៀតបានចុះហត្ថលេខានោះ​ បានលុបចោលពាក្យថា «ខុសច្បាប់» ហើយបានបន្ថែមពាក្យ​ថា ពួកគេមិនយល់ស្របថា តំបន់ដែលពួកគេបានចូលក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំតាម៉ៅនោះ គឺតំបន់​ហាម​ឃាត់​នោះទេ។ កិច្ចសន្យានេះ​ ​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ដែរ​ថា មាន​តែ​អ្នក​សារព័ត៌មានដែល​បាន​​បង្ហោះ​​ដ្រូននិង​​ពួកគេ​ទាំង៩​នាក់ប៉ុណ្ណោះ​បាន​​ចូល​ព្រៃ​ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​អាជ្ញាធរ។

ឯកសារនេះបានសរសេរថា៖ «ប្រសិនបើលើកក្រោយក្រុមរបស់យើងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ប្រឌិតការពិតឬបង្កភាពចលាចលនៅក្នុងតំបន់នេះ ខ្ញុំនឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះរាល់សកម្មភាពរបស់ខ្ញុំទៅ​តាម​ច្បាប់» ដោយសំដៅដល់​អ្នកទាំងប្រាំបួនដែលបានផ្តិតមេដៃដោយទឹកថ្នាំក្រហមលើ​កិច្ចសន្យាពីរទំព័រ។

ដារ៉ាវី បាន​និយាយ​ថា ពាក្យ​ពេចន៍​ដែល​នគរបាល​ប្រើ​ប្រាស់​ពី​ដំបូង​​ស្តាប់មើល​​ទៅ​ដូច​ជា​អ្នក​ទាំង​ប្រាំបួននេះ​​បាន​សារភាព​ទទួល​កំហុស​​ចំពោះ​ការ​ចូល​ព្រៃនេះមែន​។

ដារ៉ាវី ​បាន​បន្ថែម​ថា៖ «គ្មាន​ស្លាកសញ្ញា​ណា​មួយ​ដែល​បញ្ជាក់​ថា ​តំបន់​ទាំង​នេះ​ជា​តំបន់​ហាម​ឃាត់​ទេ ហើយ​ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា​ យើង​ចាំបាច់​ត្រូវ​​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ណា​មួយ​ដើម្បី​គ្រាន់​តែ​ចុះ​ទៅ​ពិនិត្យ​មើល​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​នោះ​ដែរ។ អាជ្ញាធរ​តែងតែ​ព្យាយាម​រារាំង​យើង​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​ការងារ​របស់​យើង»។

នគរបាល​ដើរតួជាចៅក្រម

បើយោងតាមអ្នកតស៊ូមតិនិងមេធាវីបាន​ឲ្យដឹងថា បើទោះជាមានការអះអាងរបស់មន្ត្រីថា កិច្ច​សន្យា​ជាមួយ​ប៉ុស្តិ៍នគរបាល​អាចប្រើប្រាស់​បាន ហើយថែមទាំងមានប្រយោជន៍ក្នុងការរារាំងក៏ដោយ ក៏កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ​គ្មាន​មូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់ដែរ ។

លោក សុក សំអឿន ប្រធានក្រុម​​មេធាវី​នៃ​ AMRIN Law and Consultants Group បាន​ថ្លែង​ថា កិច្ចសន្យា​នៅ​ប៉ុស្តិ៍​នគរបាល​គឺ​គ្រាន់តែ​ជា​ការ​គំរាម​កំហែង​ពី​អាជ្ញាធរ ហើយ​មិន​មែន​ជា​ផ្នែក​នៃ​ដំណើរការ​ផ្លូវ​ច្បាប់​ផ្លូវ​ការ​ទេ។

នគរបាល​​ខ្លះ​សុំ​ឲ្យ​អ្នក​ដែលត្រូវបានឃាត់​ចុះហត្ថលេខាលើ​​កិច្ចសន្យា​ដោយ​សន្យា​ថា ​នឹងមិន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ដែល​អាជ្ញាធរ​ប្រឆាំង ​ដូច​ជា​ការ​តវ៉ា​ជាដើម។ លោក សំអឿន ពន្យល់ថា បើអ្នកចុះហត្ថលេខានោះ​ប្រព្រឹត្តម្តងទៀត នគរបាល​ខ្លះគិតថា ពួកគេមានសិទ្ធិចាប់ខ្លួន។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ប្រសិន​បើ​ប្រជាពលរដ្ឋ [ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន] មិន​យល់​ពី​ប្រភេទ​នៃ​កិច្ច​សន្យា​នេះ ពួកគេ​គិត​ថា ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​បំពាន​កិច្ចសន្យា​នេះ ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​ធ្វើអ្វី​ខុស — [នគរបាល​] នឹង​មាន​ហេតុផល​ក្នុង​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ពួកគេ។ ដូច្នេះ​ ពួកគេ​បញ្ឈប់​ [សកម្មភាព​របស់​ខ្លួន​​] ព្រោះ​ពួកគេ​ភ័យខ្លាច​»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​៖ «តាម​ពិត [អាជ្ញាធរ] ចង់​ចាប់​អ្នក​ទាំង​នោះ​ដាក់​គុក ព្រោះ​ពួកគេ​ធ្វើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​មើល​ទៅ​អាក្រក់»។

លោកមេធាវី គង់ សំអុន ប្រធានការិយាល័យមេធាវីអាស៊ី (Asia Law Office) មានប្រសាសន៍ថា កិច្ចសន្យារបស់នគរបាលអាចជាការសម្របសម្រួល និងជា​វិធានការបង្ការរបស់នគរបាល​ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរំខានដល់សាធារណជន។

ប៉ុន្តែកិច្ចសន្យាទាំងនេះ អាចចាត់ទុកថា ខុសច្បាប់ ប្រសិនបើកិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវបានចុះហត្ថលេខាក្រោមការបង្ខិតបង្ខំ ឬប្រសិនបើកិច្ចសន្យាបានរំលោភលើសិទ្ធិរបស់ហត្ថលេខី ដូចជាបញ្ចូល​ការសន្យាមិនឲ្យធ្វើបាតុកម្មនៅទីសាធារណៈជាដើម​។

លោក សំអុន មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ពេល​អ្នក​បង្ខំ​អ្នក​ណា​ម្នាក់​ឲ្យធ្វើ​កិច្ចសន្យា តាម​ច្បាប់​ គេ​​មិន​​​​ទទួល​យកទេ ។ ប្រសិនបើវាជាកិច្ចសន្យាបោះបង់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់អ្នក នេះ​គឺជាសេណារីយ៉ូដ៏អាក្រក់បំផុត»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា៖​ «ការ​ធ្វើ​កិច្ចសន្យានេះគឺ​​នគរបាល​​កំពុង​ដើរតួ​​ជា​ចៅក្រម»។

លោកស្រី សុភាព បានមាន​ប្រសាសន៍ថា គេអាចប្រកែកបានថា កិច្ចសន្យាបែបនេះ «ចាត់ទុក​ជាការសារភាពដោយបង្ខំ» ដោយសារការដោះលែងជនដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួនគឺ «ជាញឹកញាប់មានលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ពួកគេដោយ​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យាដែលជាទូទៅទទួលស្គាល់ កំហុស​ របស់ពួកគេនិង​សន្យាមិនប្រព្រឹត្ត​ម្តងទៀត»។

លោកស្រីបានបន្តថា នគរបាលប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យានេះ ពីព្រោះកិច្ច​សន្យា​ទាំង​នេះ​អាច «ដើរតួជាការ​រារាំងដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ខណៈពេលដែលវាត្រូវ​ការធ្វើក្រដាសស្នាមតិចជាងការធ្វើ​ការ​ចោទប្រកាន់»។

លោកស្រី សុភាព បានបន្ថែមថា ដោយសារមើលឃើញ​នូវ​កិច្ចសន្យារបស់នគរបាល​​នេះ​ សកម្មជន និងអ្នកផ្សេងទៀតគឺចាំបាច់ត្រូវ​មាន​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​បន្ថែម​ទៀត​ «ដើម្បីឲ្យពួកគេអាចបដិសេធការអនុវត្តបែបនេះ នៅពេលវាកើតឡើង ហើយតវ៉ា​នឹងរឿង​បែបនេះ»។

ទោះបីជា​យ៉ាងណា ជារឿយៗ សកម្មជនដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួន និងអ្នកផ្សេងទៀតនិយាយថា ពួកគេគ្មាន​ជម្រើសច្រើន​ ក្រៅ​ពី​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យានោះទេ​ ប្រសិនបើពួកគេចង់ចេញពី​ប៉ុស្តិ៍នគរបាល​ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ​ ជាជាងទៅតុលាការ ឬពន្ធនាគារ។

វិធីតែមួយគត់ ដើម្បីឲ្យ​គេ​ដោះលែង

សុខ ស្រីនិច អាយុ​២៨​ឆ្នាំ ជា​អ្នក​គាំទ្រ​បក្ស​ប្រឆាំង និង​ជា​ភរិយា​របស់​លោក គង់​ រ៉ៃយ៉ា ជា​​សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​បក្ស​ភ្លើង​ទៀន និង​ជា​អតីត​សកម្មជនបាន​និយាយថា អ្នកស្រី និង​សាច់ញាតិ​ពីរ​នាក់​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ចុះ​កិច្ចសន្យា​នៅ​ប៉ុស្តិ៍​នគរបាល​សង្កាត់​ទឹកថ្លា រាជធានី​ភ្នំពេញ​កាល​ពី​ឆ្នាំ២០១៩ បន្ទាប់​ពី​លោក​ រ៉ៃយ៉ា ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ដោយសារ​​ឃោសនា​លក់​​អាវយឺត​រំលឹក​ខួប​លោក កែម ឡី ​តាម​អន​ឡាញ​។

ស្រីនិច បាន​និយាយ​ថា​៖ «បង​ថ្លៃ​ប្រុស​ បង​ថ្លៃ​ស្រី និង​រូប​ខ្ញុំ​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​លក់​អាវ កែម ឡី ទេ ប៉ុន្តែ​នគរលបា​លសង្កាត់​នៅ​តែ​មក​ចាប់​យើង»។ លោក កែម ឡី អ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាលដ៏ល្បីល្បាញ​ដែល​ជា​​មនុស្ស​ក្នុង​ដួងចិត្ត​របស់ រ៉ៃយ៉ា និងមនុស្សជាច្រើនទៀត ត្រូវបានឃាតកបាញ់​សម្លាប់កាលពីឆ្នាំ២០១៦។

សកម្មជន គង់ រ៉ៃយ៉ា បន្ទាប់ពីត្រូវបានដោះលែង​ឲ្យនៅក្រៅឃុំបណ្តោះអាសន្នពីពន្ធនា​គារ​ព្រៃសនៅ​រាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ ខណៈ សុខ ស្រីនិច ជាភរិយារបស់​លោក​កំពុង​បីកូនស្រី។ រូបភាពផ្តល់​ឲ្យ

ស្រីនិច បាននិយាយថា ប៉ូលិសបានបង្ខំអ្នក​ស្រី និងសាច់ញាតិរបស់អ្នក​ស្រី​ឲ្យ​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ ដោយមិនផ្តល់ឱកាសឲ្យ​អាន ហើយគំរាមបញ្ជូនពួកគេទៅតុលាការ ឬដាក់គុកដូច រ៉ៃយ៉ា ដែរ ប្រសិនបើពួកគេមិនព្រមចុះហត្ថលេខា។

អ្នក​ស្រី​បាន​និយាយថា៖ «[នគរបាល​] ស្រែក​ដាក់​ពួក​យើង​ខ្លាំង​ៗ ​ហាក់​ដូច​ជា​យើង​បាន​​ប្រព្រឹត្ត​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​ធ្ងន់ធ្ងរ ហើយ​បង្ខំ​យើង​ឲ្យ​ផ្តិត​មេដៃ​លើ​កិច្ច​សន្យា។ វា​ជា​រឿង​អយុត្តិធម៌ ព្រោះ​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ខុស។ ហេតុអ្វីបង្ខំខ្ញុំឲ្យ​ចុះហត្ថលេខា?»។

មន្ត្រីបានប្រាប់ស្រីនិចថា កិច្ចសន្យាដែលអ្នក​ទាំងបីបានចុះហត្ថលេខានោះ បានសរសេរ​ថា ពួកគេទទួលស្គាល់​ថា ខ្លួន​បានធ្វើ​ខុស​ដោយ​ឃោសនា​និងលក់អាវ កែម ឡី ហើយសុខចិត្តឲ្យ​នគរបាលចាប់ខ្លួន ប្រសិនបើពួកគេប្រព្រឹត្តម្តងទៀត។

ស្រីនិច បាន​រំលឹក​ថា៖​ «ខ្ញុំ​មិន​ចង់​ [ចុះហត្ថលេខា​] ទេ ប៉ុន្តែ​វា​ជា​មធ្យោបាយ​តែ​មួយ​គត់​ដើម្បីឲ្យ​គេ​​ដោះលែង»។

គ្មានជម្រើសក្រៅពីចុះហត្ថលេខា

កាល​ពី​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២១ ខណៈ​ព្យួរ​ស្បង់ចីពរ​នឹង​ដើមឈើ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ ​ព្រៃឡង់ និង​បិទ​ស្លាក​សញ្ញា​ប្រឆាំង​ការ​កាប់​ឈើ លោក ហេង ស្រស់ និងសកម្មជនបរិស្ថានបួននាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានមន្ត្រីមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តក្រចេះឃាត់ខ្លួន និងបង្ខំឲ្យចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយមន្ទីរមុនពេលត្រូវ​បាន​ដោះលែង។

ដំបូង​ឡើយ ពួក​គេ​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ចុះ​ហត្ថលេខានិង​សារភាព​កំហុសទេ។

លោក ហេង ស្រស់ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «យើង​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ពួកគេ​នាំ​យើង​ទៅ​តុលាការ ប្រសិន​បើ​យើងបាន​ធ្វើ​អ្វី​ខុស»។  ដោយលោកបន្ថែមថា៖ «ប៉ុន្តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា តុលាការ​ខេត្ត​បាន​ធ្វើ​តាម​សំណើ​របស់​មន្ទីរ ដែល​មិន​ផ្តល់​​ជម្រើស​អ្វី​សម្រាប់​យើងក្រៅ​ពី​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​សន្យា​ដើម្បី​ឲ្យ​គេ​ដោះ​លែង»។

កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​បាន​និយាយ​ថា ពួកគេ​នឹង​ឈប់​ចូល​ព្រៃ​ការពារ​ដោយ​គ្មាន​ការអនុញ្ញាត​ពី​រដ្ឋាភិបាល។ នៅពេលនោះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានប្រាប់ខេមបូចា​ថា សកម្មជនទាំងប្រាំនាក់បានសារភាពថា បានលួចចូលព្រៃដោយសម្ងាត់។

ចាប់តាំងពីពួកគេបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យានគរបាល​មក លោក​ ហេង ស្រង់​ បាននិយាយថា អាជ្ញាធរបានកំណត់គោលដៅលើ​លោក​ និងអ្នកផ្សេងទៀត ខណៈដែលពួកគេប្រមូល​ព័ត៌មាន​ពី​ការកាប់ឈើខុសច្បាប់ រួមទាំងនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរកាកាលពីខែសីហាផងដែរ​។

វិធានការអប់រំ

លោក ឆាយ គឹមឃឿន អ្នកនាំពាក្យអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិមានប្រសាសន៍ថា នគរបាលប្រើកិច្ចសន្យានេះ ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ជនប្រព្រឹត្តបទល្មើសតូចតាច និងជាមួយជនសង្ស័យក្នុងករណីដែលនគរបាលមិនមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបញ្ជូនពួកគេទៅតុលាការ។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ពេល​ខ្លះ ​យើង​ស្នើ​ឲ្យ​ជន​សង្ស័យ​ចុះ​កិច្ច​សន្យា​ព្រោះ​យើង​មិន​មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់​គ្រាន់​ដើម្បី​ចោទ​ប្រកាន់​ពួក​គេ​ថាពួកគេពិតជាបានព្រឹត្ត​​បទ​ល្មើស​ជាក់​ស្តែង»។

លោក​បន្ត​ថា៖​ «ទោះបី​​ជា​យ៉ាង​ណា កិច្ចសន្យា​នេះ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​ពី​ភាគី​ទាំង​សងខាង ​គឺ​ប៉ូលិស និង​ជនសង្ស័យ។ យើងមិនដែលបង្ខំពួកគេឲ្យ​ចុះហត្ថលេខាទេ។ ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​មិន​ព្រម​ [ចុះហត្ថលេខា] យើង​ធ្វើ​កំណត់ហេតុ​និង​បញ្ជូន​​ទៅ​តុលាការ» ​ដោយលោក​​មិន​បាន​ពន្យល់​ពី​មូលហេតុ​ដែល​មនុស្ស​ម្នាក់​​​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​តុលាការ ​ប្រសិន​បើ​អាជ្ញាធរ​មិន​មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់​គ្រាន់​ដើម្បី​ផ្ដន្ទាទោស​ពួកគេនោះ​។

តាមរយៈការចុះកិច្ចសន្យានេះ​ លោកមាន​ប្រសាសន៍​ថា បុគ្គលដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនអនុញ្ញាតឲ្យ​ប៉ូលិសសង្កេតមើលសកម្មភាពរបស់ពួកគេក្នុងរយៈពេលមួយ ដើម្បីធានាថា ពួកគេនឹងមិនធ្វើសកម្មភាពរបស់ពួកគេម្តងទៀត។

លោក សៅ សារ៉ុន អធិការរងនគរបាលស្រុកបាទី បានមានប្រសាសន៍ថា កិច្ចសន្យារបស់ប៉ុស្តិ៍នគរបាលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជា «វិធានការអប់រំ» សម្រាប់បទ​ល្មើស​តូចតាច ហើយ​លោក​បដិសេធថា គ្មាន​ការបង្ខិតបង្ខំទេ។

ប្រសិន​បើសកម្មជនខ្មែរថាវរៈ និងអ្នកសារព័ត៌មាន​ VOD មិនព្រមចុះកិច្ចសន្យាកាលពីខែសីហាទេនោះ លោក សារ៉ុន បាននិយាយថា មន្ត្រីនឹងនៅតែធ្វើលិខិតព្រាងមួយ ហើយកត់សម្គាល់ការបដិសេធមិន​ព្រមចុះហត្ថលេខា​របស់អ្នកទាំងប្រាំបួន ប៉ុន្តែនគរបាល​នឹងមិនបញ្ជូនពួកគេទៅតុលាការទេ លុះត្រាតែពួកគេបានចូលទៅក្នុង «តំបន់ហាមឃាត់» នៅក្នុងព្រៃភ្នំតាម៉ៅម្តងទៀត។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាមិនខុសទេ ត្រឹម​តែថតរូប ប៉ុន្តែពួកគេមិនបានសុំការអនុញ្ញាតពីកងអង្គរក្សរបស់ [នាយករដ្ឋមន្ត្រី] ដែលបំពេញបេសកកម្មដាំដើមឈើនៅទីនោះទេ។ បើ​ពួកគេ​ប្រព្រឹត្តម្ដង​ទៀត នគរបាល​​នឹង​ធ្វើ​កំណត់ហេតុ​បញ្ជូន​ទៅ​តុលាការ​ដោយ​ផ្ទាល់»។

នៅពេលសួរអំពីករណីភ្នំតាម៉ៅ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន មានប្រសាសន៍ថា កិច្ចសន្យានេះ​ប្រើប្រាស់​បាន ប្រសិនបើ​គរបាល និងជនដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួនយល់ព្រមគ្នា​ ដោយបន្ថែមថា ការអនុវត្តនេះគឺ​ជាជំហានដំបូងដែលមន្ត្រីអាចប្រើដើម្បី «អប់រំ» ឬព្រមានប្រជាពលរដ្ឋ។

លោក ម៉ាលីន បានមាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើ [អ្នកដែលត្រូវ​ចាប់ខ្លួន] មិនបាន​ឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងមួយទាក់ទងនឹងទណ្ឌកម្មរដ្ឋបាលនេះ នគរបាល​អាចធ្វើ​កំណត់​ហេតុ​ ហើយអនុវត្តវាទៅតាមច្បាប់» ដោយអះអាងថា អាចមានការចោទប្រកាន់មកលើពួកគេ។

ចំពោះ​បទ​ល្មើស​ធ្ងន់ធ្ងរ លោក​ថា ជន​សង្ស័យ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​តុលាការដោយ​ផ្ទាល់ ហើយ​មិន​ទាំង​​ផ្តល់​ឱកាសឲ្យ​​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​សន្យាផងទេ​។

យោងតាមលោកស្រី ណាលី ពីឡូក (Naly Pilorge )មក​ពី​អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ បានឲ្យ​ដឹងថា អង្គការ​នេះ​ឃ្លាំ​មើល​កិច្ចសន្យារបស់ប៉ូលិសដែលប្រមូលបាន បង្ហាញដោយប៉ូលិស ឬដាក់ដោយព្រះរាជអាជ្ញាជា «ភស្តុតាង» នៅក្នុងការកាត់ក្តីមួយចំនួន។

ប៉ុន្តែមានតែព្រះរាជអាជ្ញា ឬចៅក្រមស៊ើបសួរ​ប៉ុណ្ណោះដែលអាចចោទប្រកាន់នរណាម្នាក់ដោយស្របច្បាប់ ដូច្នេះលុះត្រាម្នាក់ក្នុងចំណោម​លោកទាំងពីរ​មានវត្តមាន បើមិនដូច្នេះទេ កិច្ចព្រមព្រៀងដែលធ្វើឡើងនៅប៉ុស្តិ៍នគរបាល​ជាធម្មតាត្រូវបានប្រើប្រាស់ខុស​ទម្លាប់ជាជាងស្របតាមច្បាប់។

កិច្ចសន្យាទាំង​នេះ​ជាញឹកញាប់ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាក្នុងរយៈពេល៤៨ម៉ោង ដែលប៉ូលិស និងព្រះរាជអាជ្ញាអាចបដិសេធអ្នកដែលត្រូវ​បាន​ឃាត់​ខ្លួន​មិន​ឲ្យ​ជួប​មេធាវីតាម​ក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ។ លោកស្រី ពីឡូក មាន​ប្រសាសន៍ថា ជាមួយនឹង «យុត្តិកម្មផ្លូវច្បាប់» អ្នក​ដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួនអាចត្រូវបានឃុំខ្លួននៅមន្ទីរឃុំឃាំងរបស់នគរបាល​រហូតដល់៧២ម៉ោង ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកត្រូវតែដោះលែង ស៊ើបអង្កេត ចោទប្រកាន់ ឬសម្រេចដាក់ពន្ធនាគារ​ដោយតុលាការ។

នៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០១៤ អង្គការលីកាដូបានរៀបរាប់លម្អិតអំពីករណី​ផ្សេងៗដែល​នគរបាល​បាន​បង្ខំ​ឲ្យសារភាពតាម​រយៈអំពើហឹង្សាលើរាងកាយ និងការគំរាមកំហែងលើ​អ្នកត្រូវ​បាន​ឃាត់​ខ្លួន​។ លោកស្រី ពីឡូក មាន​ប្រសាសន៍ថា ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ចម្លើយ​មិនមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីច្រើនទេ លើកលែងតែពលរដ្ឋ​ខ្លះ​បានរាយការណ៍ជាសាធារណៈថា ត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្មបង្ខំឲ្យ​សារភាពហើយព្យាយាមប្តឹងនគរបាល​។

ការគំរាមកំហែងចំពោះយុវជន

សម្រាប់ ដារ៉ាវី ជា​សមាជិក​ក្រុម​ខ្មែរថាវរៈ ការឃុំខ្លួននាងកាលពីខែសីហាមិនមែនជាបទពិសោធន៍ចុងក្រោយដែល​នាង​បាន​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យា​ជា​មួយអាជ្ញាធរនោះទេ។ កាល​ពី​ដើម​ខែ​នេះ ក្រុម​ខ្មែរថាវរៈបាន​ធ្វើ​កូដកម្ម​អត់​អា​ហារ​ទាមទារ​ឲ្យ​ដោះលែង​សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំងកញ្ញា​ សេង ធារី ដែល​កំពុង​ជាប់​ពន្ធនាគារ។

ខណៈពេលកំពុងអង្គុយនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ អំឡុងពេល​យុទ្ធនាកូដកម្មអត់អាហារ ដារ៉ាវី និយាយថា អាជ្ញាធរបានតាម​ឃ្លាំ​មើល​និងសាកសួរសកម្មជនរក​អាសយដ្ឋាន ការងារ និងគោលបំណង​របស់ពួកគេ។ ​ដារ៉ាវី​​និយាយ​ថា តាម​ធម្មតា ​ពួកគាត់​​សរសេរ​របាយការណ៍​ដែល​សកម្មជន​ត្រូវបាន​តម្រូវ​ឲ្យ​​ផ្តិត​មេដៃ​នៅ​ទីលាន​តែម្តង។

បើតាម​ ដារ៉ាវី ថា ឯកសារនោះសរសេរ​តាំងពីដំបូង​ថា ធ្វើកូដកម្មនៅទីសាធារណៈដោយគ្មាន​ការអនុញ្ញាតពីអាជ្ញាធរ គឺខុសច្បាប់។

ដារ៉ាវី បាន​និយាយថា៖ «ខ្ញុំតែងតែពិនិត្យ​មើលយ៉ាងដិតដល់​នូវអ្វីដែល [អាជ្ញាធរ] សរសេរនៅក្នុងកិច្ចសន្យា​។ មាន​ចំណុច​ខ្លះ​សរសេរ ​ដើម្បី​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​កូដករ​។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​គាត់​លុប​ចោល​ បើមិនដូច្នេះ​ទេ ​ខ្ញុំ​មិន​ចុះហត្ថលេខានិង​ផ្តិត​​​មេដៃទេ»។

នេះគឺ​​ជា​វិធី​មួយ​ដែល​អ្នក​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​អាយុ៣២ឆ្នាំរូប​នេះ ​តតាំង​​នឹង​ការ​ប្រើ​កិច្ចសន្យា​របស់​នគរបាល​ ដែល​នាង​បាន​និយាយ​ថា ​សំដៅ​​បំភិតបំភ័យ​សកម្មជន​វ័យ​​ក្មេង។

ដារ៉ាវី ​បាន​និយាយ​ថា កិច្ចសន្យាទាំង​នេះ​ គឺ​ជា​ការ​គំរាម​កំហែង​ចំពោះយុវជន​កម្ពុជា​​ដែល​ចង់​ចូលរួម​​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​សង្គមឬ​ទាមទារ​យុត្តិធម៌៕

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ For Arrested Activists, Thumbprints on Police Contracts Are Often the Cost of Freedom

362 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម