សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

«ប្រគល់​ភ្នំជំនឿរបស់យើងមក​វិញ»៖ ​​ជនជាតិដើម​ភាគតិចនៅមណ្ឌលគិរីបន្តការតស៊ូរយៈពេលបួនឆ្នាំ ដើម្បីទាមទារដីដែល​គេ​លក់​ដោយ​ខុសច្បាប់មកវិញ

ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃភ្នំរ៉ាដាង បន្ទាប់ពីអ្នកទិញធ្វើការឈូសឆាយនៅឆ្នាំ២០២០។ រូបភាពផ្តល់ឲ្យ
ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃភ្នំរ៉ាដាង បន្ទាប់ពីអ្នកទិញធ្វើការឈូសឆាយនៅឆ្នាំ២០២០។ រូបភាពផ្តល់ឲ្យ

រ៉ាដាង​គឺ​ជា​ភ្នំជំនឿ​មួយ ​ដែល​​ស្ថិតនៅ​​ក្នុង​​ដី​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង ក្នុង​ភូមិ​ពូ​លូង សង្កាត់រម​នា​ ក្រុង​​សែនមនោរម្យ ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី។ អ្នក​ភូមិ​តែង​តែ​ប្រា​រព្ធ​ពិធី​នៅលើ​​ភ្នំនេះ ​ដោយ​រៀប​តង្វាយ​សែនព្រេន​អ្នក​តា​ ​ជា​សកម្មភាព​ដែល​មាន​ជា​យូរ​មក​ហើយ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ដីភ្នំរ៉ាដាង ដែលមានផ្ទៃដី៤,៧៦ហិកតា ឥឡូវនេះក្លាយ​ជាផ្នែក​មួយ​នៃជម្លោះដីធ្លីអស់​រយៈពេល៤ឆ្នាំមកហើយ បន្ទាប់ពីតាមចោទ​ថា អ្នកភូមិមួយចំនួនបានលក់ដីភ្នំនេះទៅឱ្យអ្នក​មក​ពីខាងក្រៅពីរនាក់ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ឈ្មោះថា ភិន សុភារក្ស និង សេង យៀន។

អ្នកស្រី រឿន ហែង អាយុ៣៩ឆ្នាំ តំណាងឲ្យជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង​៨៥គ្រួសារ​នៅ​ភូមិពូលូង កំពុងតស៊ូ ដើម្បីទាមទារយកភ្នំរ៉ាដាងមកវិញ។

អ្នកស្រីបានប្រាប់ខេមបូចាថា ការលក់ដីនេះបានកើតឡើង បន្ទាប់ពីតាម​ចោទ​ថា​អ្នកភូមិនិងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានមួយចំនួន​បានក្លែងបន្លំបណ្ណកម្មសិទ្ធិដី​ និងលក់ដីទៅឱ្យបុគ្គលមួយចំនួន​។

អ្នក​ស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា​ ឈ្មោះ ក្រើក ទ្រី និង​ ញ្រើម ខ្វែត ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោមអ្នក​ភូមិ​​ប្រាំ​ពីរ​គ្រួសារ ​ដែល​រងការ​​ចោទប្រកាន់​​ថា ជាប់​​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​លក់​ដី​ភ្នំនេះ។

អ្នកស្រី​បន្ត​ថា៖​ «​ពីរនាក់ហ្នឹង ជាអ្នកតំណាងឱ្យមានការលក់ដី ហើយក៏ជាចាស់ទុំនៅក្នុងភូមិផងដែរ។ ពួកគាត់ពីរនាក់នោះទ ដែលបានសង់ខ្ទមអ្នកតា និងដឹកនាំក្មេងជំនាន់ក្រោយសែនព្រេនផងដែរ។ មិនដឹងថាមូលហេតុអ្វីបានជាពួកគាត់[លក់វា]?»។​

អ្នកស្រី រឿន ហែង បាននិយាយ​ថា អ្នក​លក់​ដី​បាន​អះអាង​ថា ភ្នំ​នោះ​គឺ​ជា​ដី​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ ទាំងដែលភ្នំនោះមានខ្ទមអ្នកតា។

អ្នក​ស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា៖​ «​ប៉ុន្តែយើងមិនដឹងមិនដឹងថា ហេតុអីបានជាពួកគាត់ហ៊ានសញ្ញេ

ដើម្បីលក់របស់ដែលមានតម្លៃដែលជាកន្លែងជំនឿ និងសែនព្រេនរបស់ខ្លួនឯងអ៊ីចឹង»។

ផល​ប៉ះពាល់មកលើភ្នំ និងប្រភពទឹក

បើ​តាមលោក​ ខ្វាន់ តៃ​ តំណាង​សហគមន៍​ម្នាក់​ទៀត​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ទីតាំង​ដីដែល​មាន​ជម្លោះ​នោះ មិន​​ត្រឹម​តែ​ជា​កន្លែង​ជំនឿប៉ុណ្ណោះ​ទេ វា​ក៏​ជា​ប្រភព​ទឹក​ផង​ដែរ ដែល​អ្នក​ស្រុក​និយម​ហៅ​​ថា ​អូរច្បា​។ ប្រជាពលរដ្ឋនៅ​ខេត្តមណ្ឌលគិរីភាគច្រើនបានដឹងថា ប្រភពទឹកអូរច្បា គឺហូរ​មកពីភ្នំរ៉ាដាង។

លោក ខ្វាន់ តៃ បាន​និយាយ​​ថា ភ្នំ​រ៉ាដាង និង​តំបន់​អូរច្បា​​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​អ្នក​ភូមិ ដូច្នេះ​ការ​កាន់កាប់​ភ្នំ​ណា​មួយ​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រភព​ទឹក​របស់​ពួក​គាត់។

អ្នកស្រី រឿន ហែង ចែករំលែកថា៖ «អ្នកភូមិពូលូងភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើប្រភពទឹកពី​ភ្នំរ៉ាដាង ប្រសិនបើមានទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់”»។

ការ​បាត់​បង់​ភ្នំ​គឺ​ដូច​ជា​ការ​បាត់​បង់​ជំនឿ ទំនុកចិត្ត និង​អត្តសញ្ញាណ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដែរ។ នៅពេលសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចបាត់បង់អត្តសញ្ញាណ នោះវាគឺ​​ជាការបាត់បង់មរតក​ជាតិ​របស់ខ្មែរដើម។ អ្នក​ស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា ក្មេង​​ជំនាន់​ក្រោយ​​ប្រហែល​ជា​មិន​ដឹង​ថា ​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ពួកគេ​ជា​អ្វីនោះ​ទេ។

ប្រភពទឹកអូរច្បា ដែលហូរចូលទន្លេស្រែពក បានបម្រើប្រជាពល​រដ្ឋជាយូរយារមកហើយ ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព​៖ ហ្វេសប៊ុករបស់លោក ចាន់ រតនា អភិបាលរងខេត្តមណ្ឌលគិរី។

ដំណើរការដ៏ស្មុគស្មាញ

បន្ទាប់​ពី​ឈ្មោះ ក្រើក ទ្រី និង ​ញ្រើម ខ្វេត បាន​លក់​ដី​អស់​ហើយ ពួក​គាត់​​បាន​សុំ​តំណាង​របស់​ពួកគាត់​​ផ្តល់​ប្រាក់​ខ្លះ​ដល់​អ្នក​ភូមិ។ នៅឆ្នាំ២០១៩ អ្នក​ភូមិ​ជាង​១៤០​គ្រួសារក្នុងចំណោម២៦៦គ្រួសារបានទទួលយកប្រាក់នេះ។

អ្នកស្រី រឿន ហែង បាន​បន្ថែម​ថា​៖ «​អ្នកតំណាងអ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​សុំ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ផ្តិត​មេដៃ​មុន​នឹង​ផ្តល់​ប្រាក់​ចំនួន៨០ម៉ឺន​រៀល​ [ប្រហែល​២០០​ដុល្លារ] ក្នុង​មួយ​គ្រួសារ​»។

ជា​អកុសល អ្នក​ភូមិ​មិន​បាន​ដឹង​ថា ​ដី​ភ្នំ​ត្រូវ​បាន​គេ​លក់​នោះ​ទេ។ អ្នកស្រីហែង និយាយថា៖ «អ្នក​ភូមិ​ខ្លះ​ថែម​ទាំង​សួរ​មេ​ភូមិ​ថា​ តើ​លុយនេះ​បាន​មក​ពី​ណា ប៉ុន្តែ​គាត់​ប្រាប់​អ្នកភូមិ​ថា ​គាត់​អត់​ដឹងទេ»។

មួយ​ខែ​ក្រោយ​មក នៅ​ពេល​អ្នក​ភូមិ​ដឹង​ថា ​ភ្នំ​រ៉ាដាង​ត្រូវ​បាន​គេ​លក់​ ពួកគាត់​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ប្រគល់​ប្រាក់​នោះឲ្យ​​វិញ​។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា អ្នក​ភូមិ​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​គេ​ព្រមាន​ថា ពួក​គាត់​​នឹង​ត្រូវ​សង​ប្រាក់​ទ្វេ​ដង ហើយ​មិន​មែន​ត្រឹម​តែ២០០ដុល្លារ​ដែល​ពួក​គាត់​​ទទួល​បាន​សម្រាប់​​ថ្លៃ​ដី​នោះ​ទេ។ អ្នកស្រីហែងបានបន្តថា៖ «ដូច្នេះ សហគមន៍​សម្រេច​មិន​ប្រគល់​ប្រាក់​វិញ​ទេ ព្រោះ​ពួកគាត់​​មិន​​មាន​ប្រាក់​គ្រប់​គ្រាន់»។

សហគមន៍​បាន​ប្រគល់​ប្រាក់​ឲ្យ​ សេង សុភាព វិញ ពេល​ដឹង​ថា​ ប្រាក់​នេះ​គឺបាន​មក​ពី​ការ​លក់​ភ្នំ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៩។ រូបភាពផ្តល់ឲ្យ

អ្នកភូមិ២១នាក់ផ្សេងទៀតបានប្រគល់ប្រាក់ទៅឱ្យឈ្មោះ សេង សុភាព ជា​តំ​ណាង​ម្នាក់​របស់​អ្នកលក់ ដែលអះអាងថា គាត់​ស្គាល់មនុស្សមានអំណាចជាច្រើន ប៉ុន្តែ​សហគមន៍មិនបានដឹងថា អ្នកស្រី សុភាព គឺជា​អ្នក​បោកប្រាស់នោះទេ។

អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «អ្នកខ្លះសម្រេចចិត្តមិនប្រគល់លុយវិញទេ បន្ទាប់ពីពួកគាត់​ត្រូវបានគំរាមសងប្រាក់មួយគុណនឹងពីរ ខណៈអ្នក​ខ្លះទៀត​បានសងលុយវិញ ប៉ុន្តែនៅតែចាញ់បោក [ សុភាព]»។

លោក ខ្វាន់ តៃ​ អាយុ៥៣ឆ្នាំ ដែល​ត្រូវ​ឡើង​សវនាការ​ជាមួយ​អ្នកស្រី រឿន ហែង នៅ​សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​ដែរនោះ បាន​និយាយ​ថា ប្រពន្ធ​របស់​លោក​​ក៏​បាន​ទទួលប្រាក់​​ដែរ ប៉ុន្តែ​គាត់​​បាន​ប្រគល់​ប្រាក់​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រី​​ សុភាព ​វិញ បន្ទាប់​ពី​ដឹង​ថា ប្រាក់​​នោះ​បាន​មក​ពី​ការ​លក់​ភ្នំ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក ក្រើក ទ្រី តំណាងលក់ដីបានប្រាប់ខេមបូចាថា សហគមន៍បានយល់ព្រមលក់ដីភ្នំដែលមានផ្ទៃដី៣,៧ហិកតាកាលពីពីបីឆ្នាំមុន។ ប្រាក់​កម្រៃ​​បាន​ពី​ការ​លក់​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​​ស្មើៗ​គ្នា​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ភូមិ​១៤១គ្រួសារ​។

លោក ក្រើក ទ្រី និយាយថា៖​ «​មិន​មាន​លក្ខខណ្ឌ​តម្រូវ​ច្រើន​សម្រាប់​នីតិវិធី​លក់​នោះ​ទេ គ្រាន់​តែ​មាន​លិខិត​ព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្នាម​មេដៃ​ពី​មេ​ឃុំ និង​មេ​ភូមិ»។

មូលហេតុនៅពីក្រោយការលក់នេះ គឺដោយសារប្រជាពលរដ្ឋមិន​សប្បាយ​ចិត្ត​នឹង​អ្នកខាងក្រៅដែលចូល​ទន្ទ្រាន​កាន់​កាប់​ដីភ្នំ ដូច្នេះក៏យល់ព្រមចុះកិច្ចសន្យាលក់ជាជាងបណ្តោយ​ឲ្យគេចូលកាន់កាប់ដោយមិន​បាន​ផលប្រយោជន៍អ្វីដល់សហគមន៍សោះ។

លោកនិយាយ​ថា វាមាន​ទាំង​​មេ​ឃុំ ឬ​មេ​ភូមិ​ដែល​ធ្វើ​ឯកសារ ​បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​គ្នា។

លោក ទ្រី បាន​និយាយ​​ថា មាន​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​បាន​ចូល​រួម​ការ​តវ៉ា ដោយ​ចោទ​ថា “មនុស្ស​ម្នាក់” ញុះញង់​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ឲ្យ​តវ៉ា។ អ្នក​តវ៉ា​ខ្លះ​បាន​ទទួល​យក​ប្រាក់​​អស់​ហើយ។

លោក ទ្រី បាននិយាយថា៖ «ជា​ធម្ម​តា នៅពេលដែលមនុស្សមាន​ចិត្ត​ច្រណែន ពួកគេច្រើន​តែ​រកហេតុផលដើម្បីតវ៉ា។ និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ទៅ ដី​ភ្នំ​ក្នុង​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ត្រូវ​បាន​គេ​លក់​ជា​ទូទៅ​​ដោយ​មាន​ការ​ទូរទាត់​ប្រាក់រួចរាល់ហើយ​»។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​បារម្ភ​ថា ​ភ្នំ​នេះ​នឹង​ត្រូវ​អ្នក​ខាងក្រៅ​​ចូលកាន់​កាប់​​ដោយ​មិន​បានទទួល​​ផលប្រយោជន៍​អ្វី​។ ពលរដ្ឋ​ចង់​លក់​វា ហើយ​បែង​ចែក​​​អត្ថប្រយោជន៍​ស្មើៗ​គ្នាប៉ុណ្ណោះ»។

លោក យិជ វិជយិនី ជា​មេធាវី​របស់​អ្នក​ទិញឈ្មោះ ភិន សុភារក្ស និង​ សេង យៀន បាន​បដិសេធ​​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ទេ នៅ​ពេល​ទាក់ទង​តាម​ទូរសព្ទ។

លោក ភី ង៉ូក មេឃុំរមនាបាននិយាយ​ថា វិវាទនេះកំពុងដំណើរ​ការ​ជំនុំជម្រះ​នៅតុលាការខេត្ត បន្ទាប់ពីមិនអាចដោះស្រាយបាន​នៅថ្នាក់ឃុំនៅឡើយទេ។

លោក ភី ង៉ុក បាននិយាយថា៖ «ថ្នាក់​ឃុំមិន​អាច​ដោះ​ស្រាយការ​ជាប់គាំង [រវាងសហគមន៍និងអ្នកទិញ]​ ទេ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​តវ៉ា​ទាមទារ​យក​ភ្នំ​នេះ​​វិញ ដែល​ជា​កន្លែង​ពិសិដ្ឋរបស់​ពួកគាត់​ ប៉ុន្តែ​តាម​ពិត ​វា​បាន​លក់​អស់​ហើយ ហើយ​អ្នក​ទិញ​មិន​ព្រម​ប្រគល់​ឲ្យវិញ​ទេ»។

ទាក់ទង​នឹង​ការ​លក់​នេះ ឃុំ​បាន​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​សហគមន៍ និង​អ្នក​ទិញ ដោយ​ពួក​គាត់​​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាង១០០​គ្រួសារតាមចោទថា ​បាន​ផ្តិត​មេដៃ​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​លក់​ដី​ភ្នំ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា នៅពេល​​ដឹង​ថា ​ពួកគាត់​​ត្រូវ​​បាន​គេ​បោកប្រាស់ សហគមន៍​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​ ហើយ​បាន​រៀបចំ​ការ​តវ៉ា​ដើម្បី​រក្សា​ភ្នំ​ជា​កន្លែង​ពិសិដ្ឋ​របស់​ពួកគាត់​។

លោក ភី ង៉ុក បាននិយាយថា៖ «ពួកគាត់​ [សហគមន៍] បានបែងចែកប្រាក់រួចហើយក្នុងចំណោម១៧០គ្រួសារនៅក្នុងសហគមន៍។ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​​ពួកគាត់​​ទទួល​បាន២០០ដុល្លារ​សម្រាប់​គ្រួសារ​នីមួយៗ»។ នៅ​ពេល​អាជ្ញាធរ​សួរ​ថា ​តើ​ពួកគាត់​​យល់ព្រម​លក់​ឬ​អត់ តំណាង​ពីរ​នាក់​បាន​ឆ្លើយ​ថា “បាទ” ។ អំឡុ​ង​ពេល​លក់ដូរ​​នេះ​ អាជ្ញាធរ​ជា​ច្រើន​រួម​ទាំង​មន្ត្រី​ឃុំ និង​មន្ត្រី​មន្ទីរ​រៀបចំដែនដី​បាន​ចូល​រួម​ពិនិត្យ​មើល​ទីតាំងដែរ។

លោក តៃ ក្រោយ​មក​បាន​បញ្ជាក់​ថា ស្នាម​មេដៃ​ទាំងនោះ​​មិន​បាន​ប្រមូល​ពី​អ្នក​ភូមិ​ ដើម្បី​លក់​ភ្នំ​នៅឆ្នាំ២០១៩នោះ​ទេ ផ្ទុយទៅវិញ​គឺ​ជា​ការ​​ទទួល​ស្គាល់​​ប្រាក់​៨០​ម៉ឺន​រៀល​ក្នុង​មួយ​គ្រួសារ។

បារម្ភ​ខ្លាចបាត់បង់ម្តងទៀត

ការ​ឈូស​ឆាយ​ដី​ក្នុង​ដំណាក់​កាល​ដំបូងត្រូវ​បាន​ធ្វើ​នៅ​ឆ្នាំ២០២០​ លើ​ផ្ទៃ​ដី​ជាង៣​ហិកតា។

អ្នកស្រី រឿន ហែង​ បាននិយាយថា៖ «នៅសល់ព្រៃ​តែមួយ​ផ្នែកតូចប៉ុណ្ណោះ។ វា​នៅ​មាន​​ដោយ​សារ​យើង​តវ៉ា» ដោយ​បាន​បន្ថែមថា សហគមន៍​ក៏​បាន​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឈូស​ឆាយ​ដី​នៅ​ពេល​នោះ​ដែរ ប៉ុន្តែ​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​មិន​បាន​បញ្ឈប់​ព្រោះពួកគេ​ចង់​បាន​ប្លង់​រឹង។ «គេ​ថែមទាំង​គំរាម​ចាប់ខ្លួន​អ្នកភូមិ​ទៀត ប្រសិនបើ​ពួកគាត់​តវ៉ា​»។

នៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ តំណាងសហគមន៍បានទទួលការហៅ​ទូរសព្ទ ដោយព្រមានពួកគាត់មិន​ឱ្យតវ៉ាតទៅទៀត ព្រោះដីភ្នំនឹងត្រូវឈូសឆាយទាំង​ស្រុងក្នុងរយៈពេល “ពីរទៅបីថ្ងៃទៀត”។

អ្នក​ស្រីនិយាយថា អ្នក​ភូមិ​ណា​ដែល​ទៅ​កន្លែង​នោះ​នឹង​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន ព្រោះ​អាជ្ញាធរ​នឹង​នៅ​ទីនោះ។

អ្នកស្រីយល់ថា ភាគីអ្នកទិញ ហាក់ដូចជាមានអំណាចជាងសហគមន៍ ដោយ​សារ​ពួកគេមានការគាំទ្រពីអាជ្ញាធរ ដែល​ធ្វើឲ្យអ្នកភូមិបាត់បង់ជំនឿលើសហគមន៍​។ សហគមន៍​បាន​ដឹង​ថា អាជ្ញាធរ​មិន​នៅ​ទីនោះ ដើម្បី​ជួយ​ពួក​គេ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​​ពួក​គាត់​​ភ័យ​ខ្លាច និង​មិន​ហ៊ាន​តវ៉ាទេ​បន្ទាប់​ពី​នោះមក។

អ្នក​ស្រី​និយាយថា៖ «​ការហៅទូរសព្ទមកគំរាមកំហែង និងការប្រាប់ថាមានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន ជាទង្វើធ្វើឱ្យសហគមន៍មានការបាក់ស្បាត ភ័យខ្លាច បាក់ទឹកចិត្ត និងចុះចាញ់ទាំងអយុត្តិធម៌ជាខ្លាំង។ ជនជាតិដើមភាគតិច ជាជនដែលងាយរងគ្រោះដោយសារតែយើងអត់មានចំណេះដឹងច្រើនប៉ុន្មានទេ។ ដូច្នេះនៅពេលដែលមានការគំរាមកំហែង យើងមានការភ័យខ្លាច»។

អ្នក​ភូមិ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​នៅ​ក្បែរ​គ្រឿងចក្រ​ ​ដើម្បី​បញ្ឈប់​ការឈូស​​ដើម​ឈើ​នៅ​ភ្នំ​រ៉ាដាងជា​ថ្មី​​ទៀត​កាលពីថ្ងៃ​ទី២២ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាពផ្តល់​ឲ្យ

គ្រឿងចក្រ​មួយ​គ្រឿង​ត្រូវ​បាន​គេ​នាំ​ចូល​ទៅ​កាន់​ដី​មាន​ជម្លោះ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២៣ ខណៈ​មាន​ការ​ព្យាយាម​ឈូស​ឆាយ​ដី​នៅតំបន់​នោះ​ជា​លើក​ទី​២។

អ្នក​ភូមិ​តវ៉ា​ម្ដង​ទៀត​ចំ​ពេល​មាន​វត្តមាន​នគរបាល​​ខេត្ត និង​មេធាវី ដែល​បង្ហាញ​មុខ​នៅ​​ទីនោះ​ជាមួយ​ភាគី​អ្នក​ទិញ។ អាជ្ញាធរ​បាន​ប្រាប់​អ្នក​ភូមិ​ថា ភ្នំ​នេះ​​មាន​ប័ណ្ណ​កម្ម​សិទ្ធិ​និងមាន​​ម្ចាស់។

អ្នកស្រី រឿន ហែង បាននិយាយថា៖ «[ប៉ុន្តែ] ដីនេះជាដីជំនឿ​។ វាមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់នរណាម្នាក់ទេ។ ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​មាន​បណ្ណ​កម្ម​សិទ្ធិ​ដី តើ​ពួក​គេ​បាន​មក​ដោយ​របៀប​ណា?»។

អ្នកស្រី​បន្ថែម​ថា មាន​ជម្លោះ​តូចតាច​រវាង​សហគមន៍ និង​ភាគី​អ្នក​ទិញ​នៅ​ពេល​នោះ បន្ទាប់​មក​មាន​ការ​សម្របសម្រួលមួយ​។ ខណៈ​តំណាងអ្នក​ទិញ​ប្រាប់​សហគមន៍​ថា​នឹង​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា សហគមន៍​​​ក៏​ប្រាប់​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​ឱ្យ​ឈប់​​ឈូស​ឆាយ​ដី​ទៀត​ផងដែរ។

ជាលទ្ធផល ភាគីអ្នកទិញបានដកគ្រឿងចក្រឈូសឆាយចេញនៅថ្ងៃទី២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។

ដោះស្រាយជម្លោះ​អូសបន្លាយដ៏យូរ

រហូតមកដល់ពេលនេះ សហគមន៍បានដាក់ពាក្យប្តឹងមន្ត្រីមូលដ្ឋានក្នុង​ភូមិទៅ​សា​លាខេត្ត និងក្រសួងមួយចំនួនរួមមានក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រសួង​រៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ក្រសួង​បរិស្ថាន និងក្រសួង​វប្បធម៌ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។

អ្នកស្រី រឿន ហែង បន្ត​ថា អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ជំរុញ​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​ជួយ​ដោះស្រាយ។ នៅ​ឆ្នាំ២០២២ អាជ្ញាធរខេត្តបានដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយបែងចែកដីស្មើៗគ្នាជាពីរចំណែក​សម្រាប់អ្នកទិញ និងសហគមន៍។ សមាជិកសហគមន៍មិនពេញចិត្ត​នឹងដំណោះស្រាយនេះទេ។

អ្នកស្រី រឿន ហែង បាន​និយាយថា៖ «តើ​យើង​អាច​ទទួល​យក​ការបែងចែក​នេះ​យ៉ាងម៉េចកើត​ ​ព្រោះ​ភ្នំ​ទាំង​មូលគឺ​​ជា​កន្លែង​ពិសិដ្ឋ។​ វាមិនត្រឹមត្រូវទេ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ទី​កន្លែងអារក្សអ្នកតា​​ ទៅ​ជារម្មណីយដ្ឋាននោះ»។

សម្រួលយ៉ាងម៉េច បើភ្នំទាំងមូលជាភ្នំជំនឿ។ វាពិតជាមិនត្រូវដែលយកកន្លែងជំនឿទៅជាកន្លែងរីសត។ កន្លែងជំនឿបែរជាក្លាយជាកន្លែងរីសត អត់កើតទេ។

អ្នកស្រី រឿន ហែង បាននិយាយថា៖ «ភ្នំរ៉ាដាងមានន័យថា មានជំនឿទៅលើភ្នំទាំងមូល។ ដូចផ្ទះយើងអ៊ីចឹង ផ្ទះត្រូវមានដំបូលបង្អួច ជញ្ជាំង ជណ្ដើរ ហើយប្រសិនបើផ្ទះអត់មានដំបូលតើគេហៅថាផ្ទះដោយរបៀបណា?»។

អ្នកស្រី​បង្ហាញ​អារម្មណ៍សោក​ស្តាយ​​ថា ការ​ស្វែងរក​អន្តរាគមន៍​របស់​សហគមន៍​ពី​អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​បាន​អូសបន្លាយ​ពេល​យូរ។

អ្នក​ស្រី​និយាយថា៖ «​វាអូសបន្លាយ​ពេលអស់​​បួនឆ្នាំហើយ។ យើង​មិន​ដឹង​ថា ​តើ​ជម្លោះ​នេះ​ត្រូវ​ការ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ទៀត ដើម្បី​​ដោះស្រាយ​នោះ​ទេ?»  ដោយ​​កត់​សម្គាល់​​ថា ស្ថានភាព​​នៅ​តែ​ដដែល ហើយ​អ្នក​ដែល​មាន​បំណង​ចង់​កាន់​កាប់​ដី​នោះ អាច​នឹង​ឈូស​ឆាយ​ម្ដង​ទៀត ខណៈដើម​ឈើ​ដុះ​ឡើង​វិញ។

ទោះបីជាឯកសារទាំង​នេះ​ត្រូវបានរៀបចំដោយអាជ្ញាធរក៏ដោយ នៅពេលណាដែលមានបញ្ហា អាជ្ញាធរ​ស្តី​បន្ទោសសហគមន៍ហាក់​ដូចជាពួកគាត់ជាអ្នក​បង្កើត​កំហុសចឹង​។

តើមាន​ការ​គប់គិត​គ្នា​មែន​ឬ?

លោក ប៊ី វ៉ាន់នី​ មន្ត្រីសម្របសម្រួលសមាគមអាដហុក ខេត្តមណ្ឌលគិរី បានប្រាប់ខេមបូចាថា ភ្នំនេះជារបស់រដ្ឋ ដូច្នេះប្រសិនបើអាជ្ញាធរចង់ដោះស្រាយបញ្ហានេះ គឺអាចធ្វើបាន ព្រោះគ្មានអ្នកណាអាចលក់ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋបានទេ។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលគួរតែគិតគូរដល់ប្រពៃណី​ និងទំនៀមទម្លាប់របស់ជនជាតិដើមភាគតិច។

មាត្រា២៥៩ នៃច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០០១ ចែងថា រាល់ការរំលោភលើទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈត្រូវពិន័យជាប្រាក់ពីប្រាំលានរៀលទៅហាសិបលានរៀលឬអាចប្រឈមនឹងការជាប់ពន្ធនាគារពី១ឆ្នាំទៅប្រាំឆ្នាំ ឬប្រឈម​នឹង​ទណ្ឌ​កម្ម​ទាំងពីរ​។

ជនប្រព្រឹត្តក៏ត្រូវចាកចេញ​ពីដី ហើយមិនមានសិទ្ធិទទួលបានសំណងសម្រាប់ការងារ ឬការកែលម្អដែលបានធ្វើនៅលើដីនោះទេ។

លោក វ៉ាន់នី បន្ថែមថា អាជ្ញាធរគួរតែពន្យល់ពីច្បាប់ដល់សហគមន៍ និងអ្នកទិញ ជា​ជាងធ្វើសកម្មភាពដោយ​ផ្អែក​លើព័ត៌មានរបស់ភាគីតែ​ម្ខាង។

លោក វ៉ាន់នី បានមាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «នីតិវិធី​ទិញ​ធម្មតា​ត្រូវ​ឡើង​ដល់​ថ្នាក់​ខេត្ត ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា ​អាជ្ញាធរ​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ទេ។ ក្នុង​ករណី​នេះ ប្រសិន​បើ​តុលាការ​សម្រេច​ឲ្យ​​អ្នក​ទិញឈ្នះ​ តើ​តុលាការ​នឹង​ផ្អែក​លើ​​មូលដ្ឋាន​លើ​អ្វី​ខ្លះ​ ​ព្រោះ​​ភ្នំ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​រដ្ឋ?»។

ដោយ​បញ្ជាក់ជា​ថ្មី​ថា ​គ្មាន​ច្បាប់​លក់​ដី​រដ្ឋ​នោះ​ លោក វ៉ាន់នី មាន​ប្រសាសន៍ថា សូម្បី​លោក ស ខេង (អតីត​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ) ក៏​ធ្លាប់​អះអាង​ថា ​លោក​អត់​មាន​សិទ្ធិ​កាន់កាប់​ដី​រដ្ឋ​ដែរ ព្រោះ​រំលោភ​ច្បាប់។ មានតែរដ្ឋាភិបាលទេ ដែលមានសិទ្ធិផ្តល់ដីរដ្ឋជាដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច។

លោក វ៉ាន់នី ចោទសួរថា៖ «អាជ្ញាធរ​ត្រូវ​សង្កេត​មើល​ករណី​នេះ។ ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ [អាជ្ញាធរ]គប់គិត​គ្នា​​លក់​ដី​រដ្ឋ តើ​ពួក​គេ​បាន​អនុវត្ត​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ដែរ​ឬ​ទេ?»។

ព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយ

លោក នាង វណ្ណៈ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាល​ខេត្តមណ្ឌលគិរី បានប្រាប់ខេមបូចា​ថា ពលរដ្ឋ​មួយចំនួន​នៅក្នុង​សហគមន៍​បាន​លក់ភ្នំ​នេះ ”«ឱ្យអ្នកមកពីក្រៅដោយស្របច្បាប់»។ បញ្ហា​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ គឺ​ដោយសារពលរដ្ឋ​មួយ​​ក្រុម​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុង​សហគមន៍​​មិន​សប្បាយចិត្ត ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា ​ក្រុម​មួយ​បាន​លក់​ដី ​ហើយ​មួយ​ក្រុម​ទៀត​ចង់​បាន​ដី​នោះ​វិញ​។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំ​មិន​បានដឹង​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ​អំពី​ករណី​នេះ​ទេ ប៉ុន្តែ​កន្លង​មក ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​បាន​ចាត់​មន្ត្រី​ខេត្ត​ឲ្យ​ចុះ​ទៅ​ពិនិត្យ​មើល។ ក្រុម​ការងារមួយ​​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​សង្កេត​ការណ៍​ម្តង ឬ​ពីរ​ដង ប៉ុន្តែ​មិន​ទាន់​មាន​ដំណោះស្រាយ​នៅ​ឡើយ​ទេ»។

ជា​ធម្មតា ពេល​មាន​ការ​លក់​ដី នីតិវិធី​នៃ​ការ​ផ្ទេរ​បណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ដីធ្លី​ត្រូវ​ឆ្លង​កាត់​អាជ្ញាធរ​ថ្នាក់​ភូមិ ឬ​ឃុំ។ ជារឿយៗមានទំនាក់ទំនងរវាងអាជ្ញាធរនៅថ្នាក់ក្រោម និងអ្នកទិញ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរខេត្តមិនដឹងថា ឃុំធ្វើអ្វី ដើម្បីស្រប​តាមនីតិវិធីបទដ្ឋាន​នោះទេ។

លោក វណ្ណៈ មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «វា​ហាក់​ដូច​ជា​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ទាមទារ​ថា ​ភ្នំ​នោះ​គឺ​ជា​របស់​ពួក​គាត់​​សម្រាប់​ធ្វើ​ពិធី​បុណ្យផ្សេងៗ។ ទោះ​យ៉ាង​ណា ក៏​គួរ​តែ​មាន​ការ​ហាម​ឃាត់​ការ​លក់​ដី​ភ្នំ»។

នៅពេលនេះ រដ្ឋបាលខេត្តទទួលបានព័ត៌មាន និងឯកសារផ្ទុយ​គ្នា​ ហើយកំពុងដំណើរការបញ្ជូនបន្តទៅកាន់អាជ្ញាធរ​ថ្នាក់លើ។

លោកបានបន្តថា៖ «ដូចដែលខ្ញុំបាននិយាយហើយ យើងកំពុងព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយ។ វា​ពិបាក ​ព្រោះ​មាន​អ្នក​ចង់​បាន​ដី​មក​វិញ និង​អ្នក​ដែល​ព្រមព្រៀង​​លក់ ហើយ​យើង​កំពុង​ព្យាយាម​រក​ភស្តុតាង​ទាក់ទង​នឹង​ជម្លោះនេះ»។

ខណៈលោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ច្បាប់ហាមមិនឲ្យលក់ដីរដ្ឋនោះ លោកសង្ស័យថា ប្រហែលជាមានបុគ្គលម្នាក់ ដែល​តាម​ចោទ​ថា ក្លែងខ្លួនធ្វើជាតំណាង ដោយ​បោកបញ្ឆោតប្រជាពលរដ្ឋឱ្យយល់ព្រមលក់។ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​​ថា៖ «​កន្លង​មក ​យើង​ទទួល​ស្គាល់​ថា ​មាន​ការ​ឃុបឃិត​ឬ​រំលោភ​ច្បាប់​ខ្លះ​ ដើម្បី​កាន់កាប់​ដី​នេះ​»។

អ្នកស្រី រឿន ហែង (មានថង់ពណ៌លឿងបែបប្រពៃណី) និងសមាជិកសហគមន៍ផ្សេងទៀត អំពាវនាវដល់ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ឲ្យបញ្ឈប់​ការ​ចេញ​​បណ្ណកម្មសិទ្ធិលើដីភ្នំពិសិដ្ឋ សម្រាប់ធ្វើកសិកម្ម កាលពី​ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាពផ្តល់ឲ្យ

វាជាកន្លែងនៃជំនឿ

ភ្នំរ៉ាដាងជាភ្នំមួយដែលជនជាតិដើមភាគតិចពូនងបានប្រតិបត្តិជំនឿតាំងពីយូលង់ណាស់មកហើយ ហើយការជឿរបស់ពួកគាត់នេះវាបានចូលរួមចំណែកដល់ការអភិរក្សជីវចម្រុះ និងការពារដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋផងដែរ នេះបើ​តាម​លោកស្រី ជឿន ស្រីមុំ ប្រធាន​សមា​គម​​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ដើមភាគតិ​ច​កម្ពុជា។

ការលក់ និងទិញតំបន់សក្ការៈបូជា ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច គឺជាការ​មិនគោរពដល់ជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ និងវប្បធម៌របស់ពួកគាត់​។ អ្នក​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​​ក្នុង​ដំណើរ​ការនេះ ​គឺកំពុង​​រួម​ចំណែក​ដល់​ការលុបបំបាត់​​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​។

លោកស្រី ស្រីមុំ មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកដែលទិញដីនៅក្នុងតំបន់ជនជាតិដើមភាគតិចត្រូវសិក្សាអំពីប្រវត្តិដីឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងទិញ កុំឱ្យបង្កនូវភាពឈឺចាប់ដល់ជនជាតិដើមភាគតិច»។

នៅលើគណនីហ្វេសប៊ុកកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ លោកស្រី យុន ម៉ាណេ នាយិកាប្រតិបត្តិ នៃអង្គការជនជាតិដើមភាគតិចកម្ពុជា (CIPO) បានបញ្ជាក់ថា ក្នុងនាមលោក​ស្រីជាជនជាតិដើមភាគតិចពូនងក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក​ស្រីអំពាវនាវសុំ​អន្តរាគមន៍​ពី​អាជ្ញាធរខេត្ត ដើម្បី​បញ្ឈប់ការកំណត់​ព្រំដី និងការប៉ុនប៉ងកាន់កាប់ឡើងវិញ។

លោកស្រី យុន ម៉ាណេ ក៏បានស្នើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជា រួមទាំងជនជាតិដើមភាគតិច (IP) រួមគ្នាការពារទីកន្លែងជំនឿ និងសក្ការៈបូជា ដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិសមូហភាពជនជាតិដើម សម្បត្តិរដ្ឋ និងជាមរតកជាតិខ្មែរយើងឲ្យខានតែបានផង ជាពិសេសការពារ និងគោរពឲ្យបានដូចវត្ត វិហារចាម និងវិហារយេស៊ូ។

លោកស្រីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហេតុអ្វីបានជា [អ្នកទិញ ]មកប៉ះពាល់តំបន់ជនជាតិដើមយើងខ្ញុំដែលបានថែរក្សាការពារ និងគោរពតាំងពីដូនតាដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ? ហេតុអ្វីទីតាំងជំនឿផ្សេងៗរបស់សាសនាផ្សេងៗគេអាចរក្សាការពារ?ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ពួក​គេ​មិន​ហ៊ាន​មើល​ងាយ ឬ​លក់ [កន្លែង​សាសនា] ផ្សេង​ទៀត​ដូច [ពួកគេលក់​] កន្លែង​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច?»។

លោកស្រី​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មានកន្លែងជំនឿដូចសាសនាដទៃទៀតដែរ​។ ដោយលោកស្រីបានបន្ថែមថា៖ «ដូច្នេះ យើង​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ការ​រួម​គ្នា ​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ [ការ​បាត់​បង់​ភ្នំ​រ៉ាដាង]។ ក៏មានច្បាប់ ដែលរក្សាវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងសិទ្ធិរបស់ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ផងដែរ។  ដូច្នេះយើងត្រូវរួមគ្នាការពារឲ្យខានតែបាន ប្រទេសយើងក៏មានច្បាប់ដែលគោរពវប្បធម៌ ប្រពៃណីនិងសិទ្ធិជនជាតិដើម» ។

អ្នកភូមិម្នាក់ឈរនៅមុខខ្ទម​អ្នក​តា​នៅលើភ្នំរ៉ាដាង។ រូបភាពផ្តល់​ឲ្យ

ត្រឡប់មក​និយាយ​អំពី​ភ្នំរ៉ាដាងវិញ អ្នក​ស្រី​ រឿន​ ហែង បាននិយាយ​ថា ដំណោះស្រាយដែលសមស្របបំផុត គឺត្រូវប្រគល់ដីមកសហគមន៍ និងរដ្ឋវិញ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ទាំងអស់គ្នា មិនមែនសម្រាប់តែជនជាតិដើមភាគតិចនោះទេ។ អាជ្ញាធរ​​មូលដ្ឋាន​ក៏​គួរ​បញ្ឈប់​ការ​គំរាម​កំហែង​ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយ​ត្រូវ​​គោរព​ច្បាប់។

អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «ពួកគាត់ [អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអ្នកទិញ] កុំអាងមានអំណាច មានលុយ ហើយចង់បំផ្លាញសូម្បីតែដីជំនឿ»។

អ្នក​ស្រី រឿន ហែង បាននិយាយថា ប្រសិនបើអ្នក​ស្រី​អាចជួបជាមួយអ្នកទិញដោយផ្ទាល់នៅថ្ងៃណាមួយ អ្នក​ស្រី​នឹងពន្យល់ពួកគាត់​ពីមូលហេតុដែលសហគមន៍របស់អ្នក​ស្រី​ទាមទារឱ្យយកភ្នំរ៉ាដាងត្រឡប់​មកវិញ។

អ្នកស្រីបានបន្ថែមថា៖ «​យើង​នឹង​ប្រាប់​ពួកគាត់​​ថា ភ្នំ​នេះ​គឺជា​កន្លែងជំនឿ ហើយ​វាមានសារ​សំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​កូនចៅ​របស់​យើង​» ៕

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ ‘Return Our Sacred Mountain’ – Punong Natives in Mondulkiri Continue Four-Year Fight For Land Sold Illegally

367 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម