សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិអំពាវនាវឱ្យគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដោះស្រាយការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំនៅតំបន់អង្គរ

ផ្ទះដែលកំពុងសាងសង់នៅកន្លែងតាំងទីលំនៅថ្មីនៅតំបន់រុនតាឯកកាលពីថ្ងៃទី ១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានប្រាប់អង្គការយូណេស្កូថា ទីតាំងនេះត្រូវបាន «រៀបចំ» សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់គ្រួសារដែលផ្លាស់ទីលំនៅនិងចាប់ផ្តើមមកដល់កាលពីចុងឆ្នាំ២០២២។ (បុគ្គលិកខេមបូចា)
ផ្ទះដែលកំពុងសាងសង់នៅកន្លែងតាំងទីលំនៅថ្មីនៅតំបន់រុនតាឯកកាលពីថ្ងៃទី ១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានប្រាប់អង្គការយូណេស្កូថា ទីតាំងនេះត្រូវបាន «រៀបចំ» សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់គ្រួសារដែលផ្លាស់ទីលំនៅនិងចាប់ផ្តើមមកដល់កាលពីចុងឆ្នាំ២០២២។ (បុគ្គលិកខេមបូចា)

អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបានអំពាវនាវឱ្យគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ដោះស្រាយបញ្ហា​បណ្តេញចេញដោយបង្ខំនៅ​តំបន់​អង្គរ ខណៈដែលកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំលើកទី៤៥របស់អង្គការ​យូណេស្កូ​ចាប់​ផ្តើមកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ​នៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។

លោក Montse Ferrer អនុប្រធានប្រចាំតំបន់នៃអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ​បានលើក​ឡើង​នៅក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ​ថា៖ «គណៈកម្មាធិការបេតិ​កភណ្ឌ​ពិភពលោក មិនត្រូវព្រងើយកន្តើយនឹងការ​ផ្លាស់​ទីលំនៅ​ប្រជា​ពល​រដ្ឋដែល​កំ​ពុង​​បន្តប្រមាណ​​​មួយ​ម៉ឺន​គ្រួសារ​ ដោយ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចេញ​​ពីតំបន់​ជុំវិញប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលប្រៀប​បាន​នឹងការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំទ្រង់ទ្រាយ​ធំក្នុង​រូប​ភាព​ធ្វើ​ការ​អភិរក្ស»។

អង្គការអន្តរជាតិនេះ​បានឲ្យ​ដឹង​ថា ខ្លួនបានធ្វើបទសម្ភាសន៍ពលរដ្ឋជាង១០០នាក់​ ចាប់តាំង​ពីខែមីនា ជាមួយនឹងប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញ ឬប្រឈមមុខ​នឹងការបណ្តេញចេញពីតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយបានបញ្ជូនការស្រាវជ្រាវបឋម​ទៅអង្គការយូណេស្កូមុនសម័យប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ។

បទ​សម្ភា​សន៍​​នេះធ្វើឡើង​ បន្ទាប់ពីមាន​ការណែនាំរបស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីដើមឆ្នាំនេះ ដោយ​អះអាងថា អ្នកស្រុកគ្មាន​ជម្រើសអ្វី​ក្រៅពីចាកចេញ ហើយកន្លែង​តាំង​ទី​លំនៅថ្មី​នោះ​មិនមានប្រព័ន្ធ​ទឹកស្អាត ឬបង្គន់អនាម័យគ្រប់គ្រាន់​នោះទេ​។

ការស៊ើបអង្កេតរបស់ខេមបូចា​កាល​ពី​ខែមេសា បានបង្ហាញថា គ្រួសារជាច្រើនមាន​អារម្មណ៍ថា ពួកគេត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យចាកចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេទៅកាន់កន្លែងតាំង​ទីលំនៅថ្មី​នៅតំបន់​រុន​តាឯក។ សេចក្តី​រាយ​ការណ៍ផ្សេងទៀតរបស់​ខេមបូចា​បាន​លើ​ក​ឡើង​អំពីប្រព័ន្ធលូមិនទាន់សង់​រួចរាល់ ដែលបណ្តាល​ឱ្យមាន​ការ​ជន់​លិច​ ហើយ​ប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចទទួល​បាន​ទឹកស្អាតនៅតំបន់រុនតាឯក។

លោក Ferrer បានមាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ទីតាំងទាំងនេះមិនមានលំនៅដ្ឋាន ឬបង្គន់​អនាម័យ​ទេហើយគ្រួសារដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញត្រូវបានតម្រូវឱ្យសាងសង់ផ្ទះផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ ដែលផ្ទុយទៅនឹងស្តង់ដារសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។ ​ខណៈ​​គណៈកម្មាធិការជួប​​​ប្រជុំ ​ដើម្បី​ពិភាក្សា​អំពីបញ្ហា​តំបន់​​អង្គរ ខ្លួន​ត្រូវតែ​ចាប់យក​ឱកាស​នេះ ​ដើម្បី​ធានាថា កិច្ចប្រឹងប្រែង​អភិរក្ស​មិន​ត្រូវ​ធ្វើឡើង​ដោយ​បំពានលើ​​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​ឡើយ»។​​

សម័យប្រជុំលើកទី៤៥ នឹង​បន្ត​រហូតដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា។ គណៈកម្មាធិការនឹងពិនិត្យរបាយការណ៍អភិរក្ស ហើយ​សម្រេច​ថា តើត្រូវអនុម័តសេចក្តីសម្រេចដែលបានព្រាងអំពី​ទីតាំងទាំង​នោះ​ រួមទាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលត្រូវ​បានចុះបញ្ជី​ជាលើកដំបូងក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកកាល​ពី​ឆ្នាំ១៩៩២ដែរឬទេ។

សេចក្តីព្រាងនៃ​សេចក្តីសម្រេចសម្រាប់តំបន់​អង្គររួមមានសំណើឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាផ្តល់ព័ត៌មាន​បច្ចុប្បន្នភាពត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤។ ឯកសារនេះក៏ស្នើសុំឱ្យរដ្ឋាភិបាលបន្តគ្រប់​គ្រង​តំបន់​​នោះ​ និង «បង្កើន​ការយល់ដឹងអំពីបទប្បញ្ញត្តិកំណត់តំបន់» ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុងមូលដ្ឋាន​ទាំងអស់ ដោយគិតគូរដល់​សិទ្ធិ​​របស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន និងប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយការផ្លាស់ទីលំនៅនេះ​។

នៅពេលទាក់ទង​​កាលពីថ្ងៃសុក្រ លោក ឡុង កុសល អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា​មានប្រសាសន៍ថា លោកសូម​ច្រានចោល​ការលើកឡើងកន្លង​មក​​របស់​​អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិដែល​ថា កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​តាំង​ទីលំនៅ​ថ្មី​​​នេះ​គឺ​ជា «ការបណ្តេញ​ចេញដោយបង្ខំ» ហើយលោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រជាជនបានផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅដោយស្ម័គ្រចិត្ត។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «​យើង​បាន​អនុវត្ត​ការងារ​របស់​យើង​ដោយ​រលូន និងគោ​រព​​តាម​គោលការណ៍ [​នៃ​គោលនយោបាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​] ជា​ពិសេស​ការ​លើក​​កម្ពស់​ជីវភាព​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​​។ យើងកំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មលើបញ្ហា [ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ] ហើយប្រសិនបើលោក​ចង់ឃើញ [ទីតាំង​] សូមមកមើលដោយខ្លួនឯង»

របាយការណ៍​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ពិនិត្យ​ដោយ​គណៈកម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​ក្នុង​សម័យ​ប្រជុំ​ក្នុង​ខែ​នេះ​បានលើក​ឡើង​​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន៩០០០គ្រួសារ​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទីលំនៅ​ទៅ​តំបន់​រុនតាឯក និង​ទីតាំង​ផ្លាស់​ទី​លំនៅ​ទីពីរគឺស្ថិត​​នៅឃុំ​ពាក់​ស្នែង​​។

ប៉ុន្តែលោក សុខ ស៊ា ​មេ​ឃុំ​ពាក់​ស្នែ​ងមាន​ប្រសាសន៍​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ថា មិន​ទាន់​មាន​ពលរដ្ឋណាម្នាក់​ផ្លាស់ទី​លំនៅទៅកាន់តំបន់​​នោះនៅឡើយ​​ទេ ព្រោះ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​មិន​ទាន់​រួច​រាល់​។ លោកស្រី​ ជួន អ៊ីម មេឃុំរុនតាឯកមានប្រសាសន៍ថា ការ​ប៉ាន់ប្រមាណចុងក្រោយសម្រាប់ចំនួនគ្រួសារដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅទៅតំបន់នោះមានចំនួន ២០០០គ្រួសារកាល​ពី​ខែមីនា ប៉ុន្តែ​មានប្រជាពលរដ្ឋ​ច្រើនទៀត​បានផ្លាស់​​មកកាន់កន្លែងតាំងទីលំនៅថ្មី​ចាប់​តាំង​​ពីពេលនោះមក។

អង្គការយូណេស្កូមិនបានឆ្លើយ​តប​ចំពោះសំណួរដែលខេមបូចា​បាន​ផ្ញើទៅ​កាលពីថ្ងៃសុក្រឲ្យ​បាន​ទាន់​​ពេលនៃ​ការ​ចេញ​ផ្សាយនេះទេ​ រួមទាំងការពន្យល់អំពីភាព​ខុសគ្នានៃចំនួនគ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋ​ដែលត្រូវ​បានផ្លាស់ទីលំនៅទៅកន្លែងតាំង​ទីលំនៅថ្មី​ផងដែរ។

លោក សុខ ស៊ា បានមាន​ប្រសាសន៍​ថា លោកគ្រោងនឹងស្នើគណៈកម្មាធិការអភិ​វឌ្ឍន៍ថា តើពួកគាត់​នឹងអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ​ផ្លាស់ទីលំនៅ​មក​តំបន់ពាក់​ស្នែង​នៅខែវិច្ឆិកាឬខែធ្នូ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​ចំនួន៣.៥០០គ្រួសារ​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា ​នឹង​មក​ដល់​នៅ​ក្នុង​ខែ​កក្កដា ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​ធ្វើ​បាន​ដោយ​សារ​តែ​​កង្វះ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។

លោក សុខ ស៊ា មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ដី​ទើប​តែ​ចាក់​បាន​៤០ភាគរយ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ប្រ​ព័ន្ធ​លូមិនទាន់រួចរាល់នៅឡើយ​។ ប្រសិន​បើ​យើង​មិន​ទាន់​បាន​រៀប​ចំ​ប្រព័ន្ធ​លូ ហើយ​យើង​ផ្លាស់​ទី​លំនៅ​ [ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​​ចូល] វា​អាច​ជន់លិច» ​។ លោក​បន្ត​ថា៖​ «​វា​ពិបាក​ដោយសារ​ផ្លូវ​ក៏​ធ្វើមិន​ទាន់បាន​​ល្អ​ដែរ ដូច្នេះ​ពេល​ប្រជាពលរដ្ឋ​សង់​ផ្ទះ​ វា​ក៏​មិន​​ល្អ​ដូច​នៅ​តំបន់​រុ​ន​​តា​ឯក​ដែរ។ បើ​មាន​ខ្យល់ ផ្ទះ​នឹង​រលំ​»

រហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន៣៦០០គ្រួសារបានចុះឈ្មោះដើម្បីរើ​ទីលំនៅ​មក​ទីនេះ​ ប៉ុន្តែពួកគេនឹងត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធត្រូវបានរួច​រាល់​យ៉ាងហោចណាស់​៨០ភាគរយ​ដែរ​។ លោក​បាន​បន្ត​ថា វា​ទើប​តែរួច​​រាល់​​បាន​ពាក់​កណ្តាល​ប៉ុណ្ណោះ​នៅ​ពេល​នេះ។

បញ្ហាមួយទៀតនៅពាក់​ស្នែង​ គឺជម្លោះដីធ្លីដែលមានប្រជាពលរដ្ឋចំនួន១២គ្រួសារបច្ចុប្បន្នកំពុង​រស់នៅតំបន់នោះ​តាំងពីមុនក្លាយជាកន្លែងតាំង​ទីលំនៅថ្មី ហើយ​ដែល​មិនចង់ចាកចេញ នេះបើ​តាម​ការ​អះអាង​របស់​លោកមេឃុំ។

លោក ខ្នូ​ សុវណ្ណ អាយុ ៦៧ ឆ្នាំ ដែល​រស់នៅ​លើ​ដី​ដែល​មាន​គោល​បំណងរៀប​ចំ​​សម្រាប់​ការ​តាំងទីលំនៅ​​ថ្មី​នោះ​បាន​និយាយ​ថា លោក​បាន​ទទួល​យក​ការ​ដោះដូរ​​ដី​ពី​រដ្ឋាភិបាល​រួច​ហើយ ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​ពេញ​ចិត្តទេ​។ លោក​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ដី​ប្រ​ហែល​មួយ​ភាគ​បី​នៃ​ផ្ទៃដី​មួយ​ហិកតា​ជា​ប្រាំ​ឡូត៍​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​ បើធៀប​​ពី​មុន​ ​លោក​​មាន​ដី​ពីរ​ហិកតា​កន្លះឯណោះ។

លោក​បាន​និយាយថា៖ «​ពួកគេ​បាន​ដោះ​ដូរ​ដី​ជាមួយ​យើង ប៉ុន្តែ​មិន​មាន​លិខិត​ផ្លូវការ​ណា​មួយ ដើម្បី​​បញ្ជាក់​ទេ។ ខ្ញុំ​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​ទេ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថាត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច»

កសិករម្នាក់ទៀត ដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះបានប្រាប់ខេមបូចា​កាលពីខែឧសភាថា លោក​ត្រូវបាន «បង្ខំ» ឱ្យទទួលយកដីទំហំ​តូចជាងមុន​​ ដើម្បីយក​កន្លែង​រៀបចំសម្រាប់​ការ​តាំងទីលំនៅថ្មី។

លោក ប្រាក់ សោភ័ណ អភិបាលខេត្តសៀមរាបបានបដិសេធមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយទេ ចំណែក​លោកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ មិន​អាចទាក់ទងសុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយបា​ន​​ទេ។

ពិធីបើកសម័យប្រជុំរបស់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកបានចាប់ផ្តើមនៅល្ងាចថ្ងៃអាទិត្យនៅទីក្រុងរីយ៉ាដ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត៕

(រាយ​ការណ៍​បន្ថែម​ដោយ Leila Goldstein)

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Amnesty International Calls on World Heritage Committee to Address Forced Evictions at Angkor Wat

367 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម