វិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ដេរស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើររបស់កម្ពុជា (GFT) មានតួលេខនាំចេញក្នុងកំណត់ត្រាដ៏ខ្ពស់សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥ បើគិតជាទឹកប្រាក់មានទំហំជិត១៦ពាន់លានដុល្លារ និងមានការកើនឡើងជាងពាក់កណ្ដាលធៀបនឹងផលិតផលនាំចេញសរុបរបស់កម្ពុជា ប៉ុន្តែការកើនឡើងទំហំនាំចេញនេះមិនបានផ្ដល់ផលដល់កម្មករនោះទេ។
ប្រាក់ឈ្នួលគោលអប្បបរមារបស់កម្មករក្នុងវិស័យនេះសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ បានឡើង២ដុល្លារលើសឆ្នាំ២០២៥ គឺសរុប២១០ដុល្លា។ ការដំឡើង២ដុល្លារនេះ គឺក្នុងគោលបំណងជួយសម្រួលដល់បញ្ហាអតិផរណាដែលកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះ។ យ៉ាងណា កម្មករបានលើកឡើងថាបញ្ហាតម្លៃម្ហូបអាហារ ថ្លៃជួលផ្ទះ និងថ្លៃធ្វើដំណើរខ្ពស់ បានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការចំណាយប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគាត់។ ការណ៍នេះបានបង្ហាញពីគម្លាតរវាងការកើនឡើងនៃការនាំចេញ និងភាពជាក់ស្ដែងរបស់ជីវិតកម្មករប្រចាំថ្ងៃ។
វិស័យកាត់ដេរ ដេរស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរ ជាប្រភពដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មបរទេស ដែលបច្ចុប្បន្នមានរោងចក្រប្រហែល១ ៨០០កំពុងដំណើរការ និងមានកម្មករកំពុងបម្រើការប្រហែល១,១លាននាក់ ដែលភាគច្រើនជាស្រ្តី។
វិស័យវាយនភ័ណ្ឌបានឡើងដល់កម្រិតគួរឲ្យកត់សម្គាល់ថ្មីក្នុងឆ្នាំ២០២៥ តំណាងឲ្យ៥៣ភាគរយនៃផលិតផលនាំចេញសរុបទាំងអស់របស់កម្ពុជា ហើយការនាំចេញនេះបានកើនឡើង១៦ភាគរយខ្ពស់ជាងឆ្នាំ២០២៤ ដែលកាលនោះមានកំណត់ត្រានៃការនាំចេញកើនឡើងរហូតដល់២៣ភាគរយ។ តួលេខពាណិជ្ជកម្មនៅប្រាំពីរខែដើមឆ្នាំ២០២៥ បានបញ្ហាញថា ការនាំចេញមានទំហំទឹកប្រាក់១៧,២ពាន់លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលមានចំនួន១៩,២ពាន់លានដុល្លារ។
នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ កម្មករក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ដេរស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរនឹងទទួលបានកម្រិតប្រាក់ខែគោលអប្បបរមាថ្មីដែលកំណត់ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលចំនួន២១០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ក្រោយរដ្ឋាភិបាលសម្រេចដំឡើងប្រាក់ខែ២ដុល្លារលើសឆ្នាំ២០២៥។ ប៉ុន្តែតាមការស្ទង់មតិ បង្ហាញថា កម្មករភាគច្រើននៅតែមានអារម្មណ៍ថាប្រាក់ខែគោលនៅមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការចំណាយប្រចាំថ្ងៃនោះទេ ហើយដើម្បីបំពេញការចំណាយប្រចាំថ្ងៃគឺត្រូវពឹងលើការធ្វើការថែមម៉ោង ឬក៏ខ្ចីបុលគេ។
អ្នកស្រី យៀង ដេត វ័យ២២ឆ្នាំ ជាកម្មករនៅរោងចក្រមួយក្នុងខេត្តតាកែវ បានឲ្យដឹងថាប្រាក់ឈ្នួលក្នុងវិស័យកាត់ដេរនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយបើធៀបទៅនឹងការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ និងតម្លៃទំនិញនៅលើទីផ្សារ។ កញ្ញាថា តម្លៃទំនិញ ប្រេងសាំង និងសម្ភារៈផ្សេងៗទៀតមានតម្លៃថ្លៃ ដែលនេះជាសម្ពាធផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងផ្លូវចិត្តមកលើរូបអ្នកស្រី។
អតិផរណារបស់កម្ពុជាបច្ចុប្បន្នមាននៅក្នុងរង្វង់៣,៧ភាគរយ ដែលបង្កឡើងដោយផ្ទាល់ពីតម្លៃម្ហូបអាហារ ដែលវាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់លើប្រាក់ចំណូលរបស់កម្មករ។ សហជីព និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សបានទាមទារឲ្យកម្មករបានទទួលប្រាក់ឈ្នួលគោល២៣២ដុល្លារក្នុងមួយខែសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ ដោយកើនឡើងពី២០៨ដុល្លារកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ អង្គការ និងសហជីពទាំងនោះអះអាងថា៖ «ប្រាក់ឈ្នួលសព្វថ្ងៃនៅមានកម្រិតទាបខ្លាំងក្នុងការជួយឲ្យជីវិតកម្មករមានភាពល្អប្រសើរ»។
ដើម្បីរកចំណូលឲ្យបានលើសពីប្រាក់ឈ្នួលគោល និងអាចទ្រទ្រង់គ្រួសារបាន អ្នកស្រី ដេត និងស្វាមីត្រូវធ្វើការថែមម៉ោង ប៉ុន្តែថានៅពេលថ្មីៗនេះពួកគេមិនសូវមានការងារទៀងទាត់នោះទេក្នុងមួយខែៗ ដោយវាអាស្រ័យលើការបញ្ជាទិញរបស់រោងចក្រ។
អ្នកស្រីសង្ឃឹមថា តម្លៃម្ហូបអាហារនឹងមានស្ថិរភាព ហើយតម្លៃទំនិញនឹងកាន់តែល្អប្រសើរជាងនេះ និងរដ្ឋាភិបាលនឹងពិចារណាដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលដល់កម្មករ ដើម្បីឲ្យសមទៅនឹងតម្លៃទំនិញលើទីផ្សារ និងបង្កើតបរិយាកាសកន្លែងធ្វើការសមរម្យ។
អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ប្រាក់ខែឡើងតិចតួច ប៉ុន្តែតម្លៃទំនិញឡើងខ្លាំង ដូចជាតម្លៃម្សៅទឹកដោះគោកូន និងអត្រាការប្រាក់។ ជាក់ស្ដែង តាំងពីមានជម្លោះព្រំដែន តម្លៃទំនិញហក់ឡើង សូម្បីម្ទេសក៏ថ្លៃដែរពេលនេះ»។
លោក ហ័រ ចំរើន កម្មករកាត់ដេរនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺលើកឡើងថា ការកើនឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោលសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ មិនទាន់អាចទប់ទល់នឹងការកើនឡើងតម្លៃទំនិញ ថ្លៃជួលបន្ទប់ និងប្រេងសាំងនោះទេ។ លោកជំរុញឲ្យក្រសួងការងារ និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីដោះស្រាយលើតម្រូវការរបស់កម្មករ ដែលកំពុងធ្វើការក្នុងវិស័យឆ្អឹងខ្នងសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាមួយនេះ។
លោកលើកឡើងថា៖ «តម្លៃទំនិញលើទីផ្សារថ្លៃ ប៉ុន្តែប្រាក់ឈ្នួលឡើងបាន២ដុល្លារ…ប៉ុន្តែតម្លៃទំនិញចាប់ផ្ដើមកើនឡើងទៀតហើយ។ ដូចនេះខ្ញុំសូមស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលជួយបញ្ចុះថ្លៃទំនិញ និងឆ្នាំក្រោយសូមជួយចរចាប្រាក់ឈ្នួលឲ្យឡើងបានយ៉ាងតិច៦ដុល្លារ ឬច្រើនជាងនេះ ព្រោះថាឡើង២ដុល្លារកម្មករមិនអាចរស់នៅបានសមរម្យទេ»។
លោកបន្តថា ការឡើងថ្លៃនៃថ្លៃធ្វើដំណើរ និងថ្លៃប្រេងសាំង បានបង្ខំឲ្យកម្មករញ៉ាំអាហារ «មានតម្លៃថោក មិនសូវមានអនាម័យ» ខណៈអ្នកលក់វិញថានេះក៏មកពីការឡើងថ្លៃបន្លែ ត្រី សាច់ដែរ។
ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោលអប្បបរមា គឺផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌចំនួនប្រាំពីរស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់ស្ដីពីប្រាក់ឈ្នួលគោលអប្បបរមា ដែលលក្ខខណ្ឌទាំងនោះរូមមានអតិផរណា ផលិតភាព លក្ខខណ្ឌទីផ្សារការងារ ការប្រកួតប្រជែង និងផលចំណេញរបស់វិស័យមួយនេះជាដើម។
បើតាមការស្ទង់មតិមួយរបស់ Asia Floor Wage Alliance នៅឆ្នាំ២០២៤ កម្មករចំណាយប្រចាំខែជាមធ្យម៤០៨ដុល្លារក្នុងមួយខែៗ ដោយចំណាយលើថ្លៃហូបចុក និងការចំណាយចាំបាច់នានា ដែលចំនួននេះស្ទើរតែគុណនឹងពីរធៀបនឹងប្រាក់ឈ្នួលដែលកម្មករទទួលបានប្រចាំខែជាមធ្យម២៥០ដុល្លារបូកទាំងការធ្វើការថែមម៉ោង និងអត្ថប្រយោជន៍តិចតួចផ្សេងទៀត។
លោក អាត់ ធន់ អនុប្រធានសហជីពស៊ីខៅឌូ (CCAWDU) បានឲ្យដឹងថា កំណើតប្រាក់ឈ្នួលគោលអប្បបរមាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ «នៅទាប»នៅឡើយ សម្រាប់ទ្រទ្រង់ការចំណាយដែលចេះតែកើនឡើងដោយសារតែទំនិញឡើងថ្លៃ ដែលការណ៍នេះបង្ខំឲ្យកម្មករខំប្រឹងសន្សំ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការងារថែមម៉ោង ដើម្បីបំពេញតម្រូវការចាំបាច់។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើសិនជាយើងប្រៀបធៀបកម្រិតជីវភាពជាមួយនឹងប្រាក់ឈ្នួល វាគឺលំបាក […] ទោះជាមានអតិផរណា [ប្រាក់ឈ្នួល] សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ នៅតែទាប»។ លោកបន្ថែមថា ការចរចាដំបូងឡើងគឺប្រាក់ឈ្នួលគោលចរចាមានតួលេខ២៥០ដុល្លារទៅ៣០០ដុល្លារ ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលបានឡើងតែចន្លោះពី២ដុល្លារទៅ៤ដុល្លារ។
លោកបន្ថែមថា ភាពទន់ខ្សោយរបស់សហជីពឯករាជ្យ និងភាពមានកម្រិតនៃការតស៊ូមតិរបស់កម្មករ បានកាត់បន្ថយសម្ពាធនៃការចរចាប្រាក់ឈ្នួល មិនដូចកាលឆ្នាំ២០១៣-២០១៤ នៅពេលមានកម្លាំងចូលរួមគ្នាបានច្រើន នោះប្រាក់ឈ្នួលក៏កើនឡើងច្រើនដែរ។
លោកបន្តថា៖ «ដូចនេះ រដ្ឋបានកំណត់ដោយប្រៀបធៀបប្រាក់ឈ្នួលទៅនឹងមន្ត្រីរាជការ ឬវិស័យផ្សេងទៀត និងឥទ្ធិពលរបស់កម្មករ និងប្រជាពលរដ្ឋ។ បើសិនជាគ្មានសម្ពាធទេ រដ្ឋាភិបាលក៏មិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ដែរ»។
តួលេខចេញដោយធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថា អត្រាអតិផរណាមានការធូរស្រាលនៅប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយអតិផរណាជាទូទៅមានអត្រា១,២៨ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំៗ ខណៈទំនិញដែលងាយឡើងថ្លៃរួមមានម្ហូបអាហារ ភេសជ្ជៈមិនមានជាតិអាល់កុល និងទំនិញមួយចំនួនទៀត ឡើងថ្លៃតែ០,៦៤ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។
លោក គី សិរីវឌ្ឍន៍ អ្នកស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ច និងជាប្រធានវិទ្យាស្ថានសិក្សាចិន នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ តម្លៃម្ហូបអាហារ និងថ្លៃឈ្នួលផ្ទះ «នៅទាប»នៅឡើយ ខណៈអតិផរណានៅកម្ពុជានៅមានកម្រិតទាបដែរ ព្រោះថាកម្រិតប្រាក់ចំណូលមិនទាន់ឡើងខ្ពស់ណាស់ណាទេ។ ហេតុនេះលោកថាពេលកម្រិតចំណូលធ្លាក់ចុះ អត្រាអតិផរណាក៏ធ្លាក់ចុះដែរ។
យ៉ាងណាលោកមើលឃើញថា តម្លៃប្រាក់ឈ្នួលក្នុងវិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជាបើធៀបទៅនឹងប្រទេសផ្សេងទៀតនៅអាចទទួលយកបាន មានន័យថា «មិនទាបពេក ឬខ្ពស់ពេក»។ អ្វីដែលសំខាន់លោកថាប្រាក់ឈ្នួលបានកើនឡើងរាល់ឆ្នាំតាមរយៈគណៈកម្មការប្រាក់ឈ្នួល។
ក្នុងន័យនេះលោកថា កម្ពុជាគួរតែបោះជំហានឆ្ពោះទៅរកឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងចាកចេញពីឧស្សាហកម្មដែលប្រើកម្លាំងច្រើន ហើយកម្មករត្រូវក្លាយជាកម្មករជំនាញ ដើម្បីអាចទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលខ្ពស់។ លោកបន្ថែមថា៖ «បើមិនដូចនោះទេ ការកើនឡើងប្រាក់ឈ្នួលនឹងក្លាយជាកត្តាធ្លាក់ចុះនៃការវិនិយោគ និងកម្មករប្រឈមមុខនឹងការបាត់បង់លទ្ធភាព និងសមត្ថភាពក្នុងការបំពេញការងារ»។
កាលពីឆ្នាំមុន AMRO បានព្យាករណ៍ថា កំណើតសេដ្ឋកិច្ចនឹងថមថយមកនៅត្រឹម៤,៩ភាគរយក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និងនៅត្រឹម៤,៧ភាគរយនៅឆ្នាំ២០២៦ ដោយអត្រាពន្ធគយអាមេរិកកើនឡើង ខណៈអតិផរណានឹងវិលទៅរកសភាពមុនពេលមានវិបត្តិកូវីដ-១៩ វិញ។
ស្ថាប័នមួយនេះបានផ្ដល់អនុសាសន៍ថា សម្រាប់រយៈពេលខ្លី រដ្ឋាភិបាលគួរគាំទ្រដល់គោលនយោបាយថវិកាឲ្យមានភាពបត់បែន និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយប្រទេសជិតខាង ទន្ទឹមជាមួយគ្នានេះត្រូវពង្រីកការនាំចេញ និងពង្រឹងការប្រកួតប្រជែង ដើម្បីធានាពីការរីកចម្រើនប្រកបដោយចីរភាព។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក ស៊ុន មេសា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ មិនអាចទាក់ទងសុំការអត្ថាធិប្បាយបានទេគិតមកដល់ម៉ោងផ្សាយនេះ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Cambodia’s Garment Export Boom Fails to Lift Living Standards, Workers Say
