សម្ព័ន្ធសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល នៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា បានដាក់ញត្តិទៅកាន់ស្ថានទូតបារាំង និងស្ថានទូតកាណាដា ប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញ ដោយទទូចឱ្យប្រទេសទាំងពីរជួយដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឱ្យបន្ធូរបន្ថយការរឹតត្បិតលើលំហសង្គមស៊ីវិលនៅមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ ដែលកម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៅថ្ងៃអាទិត្យ និងថ្ងៃចន្ទខាងមុខនេះ។
ញត្តិ ដែលចុះហត្ថលេខាដោយសហជីព និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សចំនួន២៦ រួមទាំងមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថា សង់ត្រាល់ បានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភទាក់ទងនឹងការរឹតត្បិតសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន និងការចូលរួមតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
អ្នកចុះហត្ថលេខាទាំងនោះ បានអំពាវនាវដល់រដ្ឋសមាជិក នៃអង្គការហ្វ្រង់កូហ្វូនីឱ្យ «គោរព និងលើកកម្ពស់តម្លៃស្នូលនានា រួមមាន សិទ្ធិមនុស្ស លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ការសន្ទនាសង្គម សមភាពយេនឌ័រ និងការចូលរួមប្រកបដោយអត្ថន័យរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃស្ថាប័នរបស់អង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF)»។
លោក វន់ ពៅ ប្រធានសមាគមប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យ នៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ បានថ្លែងបន្ទាប់ពីបានដាក់ញត្តិថា ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះចង់ឱ្យរដ្ឋសមាជិកលើកឡើងពីកង្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិមនុស្សជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មុនការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់នៅឆ្នាំ២០២៧ និងការបោះឆ្នោតជាតិនៅឆ្នាំ២០២៨។
លោកបានថ្លែងថា៖ «យើងចង់ឃើញសិទ្ធិសហជីព និងសិទ្ធិមនុស្សត្រូវបានផ្តល់តម្លៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ យើងបានជំរុញឱ្យបណ្តាប្រទេសដែលប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង ដែលមានអាជីវកម្មដំណើរការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គោរពដល់ការចូលរួមរបស់សហជីព ហើយប្រទេសកម្ពុជាក៏គួរតែបើកលំហសម្រាប់សហជីព ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចសម្តែងមតិបានដោយសេរី តាមគ្រប់ទម្រង់ទាំងអស់»។
ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះក៏បានអំពាវនាវឱ្យបញ្ចប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសកម្មជន និងដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពួកគេក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការបង្កើតសមាគម និងការជួបជុំ។
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ បានកត់ត្រា «អ្នកជាប់ឃុំដោយប្រើសិទ្ធិ» ចំនួន១១០នាក់ កំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួន ដែលក្នុងនោះមាន សកម្មជន មន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំង អ្នកសារព័ត៌មាន និងបុគ្គលផ្សេងទៀត ដែលអង្គការនេះ អះអាងថា ត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារដោយសារតែសកម្មភាពនយោបាយ សកម្មភាពតស៊ូមតិ ឬការបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេ។
លោក វន់ ពៅ បានបន្តថា បុគ្គលិកស្ថានទូតបារាំងបានប្រាប់លោកថា ឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង លោក អូលីវីយេ រីស្ហា នឹងលើកឡើងពីក្តីកង្វល់ទាំងនេះនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតកាណាដា លោក គ្រីស្ទៀន ដេសរ៉ូស បានជួបជាមួយតំណាងសហជីពនិងក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅខាងក្រៅស្ថានទូត ដើម្បីទទួលយកញត្តិ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំចង់ឱ្យអ្នកទាំងអស់គ្នាមានការជឿជាក់ថា ប្រទេសកាណាដានឹងបន្តសហការជាមួយសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីជួយការពារសិទ្ធិមនុស្ស។ យើងនឹងនៅតែជាមិត្តនឹងគ្នា។ ដូច្នេះ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា យើងអាចបន្តការសន្ទនាជាមួយគ្នាបាន»។
ស្ថានទូតកាណាដាបានលើកឡើងតាមរយៈសារបង្ហោះលើហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃពុធថា៖ «កាណាដាផ្តល់តម្លៃដល់លំហសង្គមស៊ីវិល ការចូលរួមតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ការសន្ទនាក្នុងសង្គម និងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស»។ ស្ថានទូតបារាំងមិនបានឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយនោះទេ។
លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល បានលើកឡើងថា អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកនយោបាយមួយចំនួន “ឆ្លៀតប្រើឱកាសទាំងនេះ ដើម្បីបង្កភាពចលាចល ”។ លោកបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា គឺជារដ្ឋឯករាជ្យមួយ ហើយប្រទេសដទៃទៀតមិនអាចជ្រៀតជ្រែកចូលក្នុងច្បាប់ និងស្ថាប័នរបស់កម្ពុជាបានឡើយ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ដោយជំទាស់នឹងតួលេខរបស់អង្គការ លីកាដូ ថា៖ «អ្នកមិនអាចពឹងផ្អែកលើប្រទេសដទៃឱ្យជួយអ្នក ដោយការដាក់សម្ពាធមកលើប្រទេសខ្លួនឯងនោះទេ។ យើងចាំបាច់ត្រូវគោរពតាមនីតិរដ្ឋរបស់កម្ពុជាផ្ទាល់ ហើយគ្មានបញ្ហាអ្វីនោះទេ»។
ញត្តិនេះ ធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានញត្តិស្រដៀងគ្នាមួយ ត្រូវបានដាក់ជូនកាលពីដើមខែនេះដោយលោក រ៉ុង ឈុន ជាសកម្មជននយោបាយដ៏លេចធ្លោម្នាក់។ ញត្តិនេះកើតមានតែប៉ុន្មានថ្ងៃមុនពេលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១៥-១៦ ខែវិច្ឆិកា ដែលជាការជួបជុំគ្នារបស់មេដឹកនាំមកពីរដ្ឋ និងរដ្ឋាភិបាលសមាជិកចំនួន៩០ ប្រទេស នៃអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី។
មេដឹកនាំនៃបណ្តាប្រទេសទាំងនោះ នឹងជួបប្រជុំគ្នា ដើម្បីកំណត់គោលនយោបាយរយៈពេលវែងរបស់អង្គការ ពិភាក្សាអំពីការទូតអន្តរជាតិ សន្តិភាព លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស ព្រមទាំងបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណែងដឹកនាំក្នុងអង្គការ។ ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា លោក ម៉ាក ខានី ត្រូវគេរំពឹងថា នឹងចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះដែរ។
លោក ថម អេនឌ្រូ អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក៏បានអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃចន្ទនេះ ឱ្យដោះលែងសកម្មជននានា រួមមានលោក កើត សារ៉ាយ លោកស្រី សេង ធារី និងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិចំនួន៥នាក់ ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ មុនកិច្ចប្រជុំកំពូលមកដល់។ លោកបានលើកឡើងថា ពួកគេត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយសារតែការអនុវត្តសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំដោយសន្តិវិធី និងការបង្កើតសមាគម។
កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរ នៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ បានលើកឡើងថា កញ្ញាសង្ឃឹមថា ញត្តិនេះនឹងទៅដល់ដៃលោក ម៉ាក្រុង។ កញ្ញាក៏បានអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យជួយដោះស្រាយវិវាទការងារដ៏អូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំនៅកាស៊ីណូណាហ្គាវើលដ៍ផងដែរ។
កញ្ញា ស៊ីថរ បានលើកឡើងថា៖ «យើងមិនអាចនិយាយថា កម្ពុជាគោរពសិទ្ធិសហជីពបានទេ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលមិនដោះស្រាយវិវាទសហជីព។ សមាជិកសហជីព ដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ពីការងារ បានរងនូវការប្រព្រឹត្តដោយអយុត្តិធម៌ ដូចជាអំពើហិង្សា ការយាយី និងការចោទប្រកាន់នានា ដែលទាំងអស់នេះ បង្ហាញឱ្យឃើញនូវស្ថានភាពដ៏អាក្រក់ នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា»។
កញ្ញា ស៊ីថរ បានលើកឡើងពីការដកហូតមួយផ្នែកនៃប្រព័ន្ថអនុគ្រោះពន្ធសម្រាប់កម្ពុជាដោយសហភាពអឺរ៉ុបកាលពីឆ្នាំ២០២០ ដោយសារក្តីបារម្ភពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិមនុស្ស។ កញ្ញាបានបន្ថែមថា៖ «បណ្តាប្រទេសដែលវិនិយោគនៅកម្ពុជា ផ្តល់តម្លៃដល់សិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិសហជីព ដូច្នេះប្រសិនបើយើងមិនអនុវត្តតាមទេនោះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់យើងជាមួយពួកគេនឹងមានកម្រិត»។
លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការ លីកាដូ បានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភពាក់ព័ន្ធនឹងសេរីភាព នៃការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាព ក្នុងការជួបជុំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយលោកបានបញ្ជាក់ថា របាយការណ៍នានាបង្ហាញថា ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កម្ពុជាត្រូវពិចារណាលើអ្វី ដែលសហគមន៍អន្តរជាតិបានលើកឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងការរឹតត្បិតលើលំហសង្គមស៊ីវិល និងបើកលំហសម្រាប់សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសហជីព»៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Before Francophonie Summit, Groups Urge France, Canada to Raise Rights Concerns
