យោងតាមសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថវិការបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុបានឱ្យដឹងថា ការចំ ណាយថ្នាក់ក្រោមជាតិរបស់កម្ពុជាសម្រាប់រដ្ឋបាលមូលដ្ឋាននៅឆ្នាំ២០២៧ ត្រូវគេរំពឹងថានឹងកើនឡើង១៧ភាគរយ ដល់ចំនួន១,២៤ពាន់លានដុល្លារ ធៀបនឹងចំនួន១,០៦ពាន់លានដុល្លារកាលពីឆ្នាំមុន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបែងចែកថវិកានេះមិនរាប់បញ្ចូលការបែងចែកសម្រាប់វិស័យសុខាភិបាល និងអប់រំ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីនិងខេត្ត ដែលស្ថិតក្រោមយន្តការផ្ទេរមុខងារដោយមានលក្ខខណ្ឌនោះទេ។
អ្នកភូមិមួយចំនួន ដែលត្រូវបានសម្ភាសបានលើកឡើងថា ការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយសាធារណជន និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីថវិកាមានកម្រិត បានធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនមិនបានដឹងអំពីថវិកា ដែលត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍនោះទេ។
យោងតាមសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថវិកា ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ការចំណាយនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដែលបានគ្រោងទុកសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ នឹងធ្វើឱ្យរដ្ឋបាលឃុំ ឬសង្កាត់ទទួលបានថវិកាប្រមាណ៩០៥លានរៀល (ស្មើនឹងប្រហែល ២២ ៣០០០ដុល្លារអាមេរិក) ដែលក្នុងនោះរួមមានថវិកាសម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍មូលដ្ឋានប្រមាណ ១១ ៥០០០ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ។
អ្នកស្រី អ៊ុក ឡាយហៀង ជាពលរដ្ឋរស់នៅឃុំបាស្រែ ខេត្តតាកែវ បាននិយាយថា៖ «មិនមានការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឱ្យបានទូលំទូលាយដល់សាធារណជននោះទេ ដូចជាតាមរយៈវេទិកា ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្នាក់ស្រុក ឬថ្នាក់ឃុំជាដើម។ ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមិនបានដឹងពីព័ត៌មានលម្អិតនោះទេ»។
អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានមិនបានដឹងអំពីថវិកាសរុប ដែលបានបែងចែកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋាននោះទេ ហើយយើងគ្រាន់តែដឹងខ្លះៗនៅពេល ដែលមានការសាងសង់ផ្លូវប៉ុណ្ណោះ»។
អ្នកស្រី ឡាយហៀង បានបន្ថែមថា៖ «យើងចង់ឱ្យមានការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានកាន់តែទូលំទូលាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់បានដឹងអំពីថវិកាអភិវឌ្ឍន៍ ដែលត្រូវបានបែងចែកទៅឱ្យសហគមន៍មូលដ្ឋានជារៀងរាល់ឆ្នាំ»។
លោក អ៊ុក ធីម អនុប្រធានភូមិស្វាយខាងត្បូង បានឱ្យដឹងថា អាជ្ញាធរឃុំបានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីថវិកាសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ ជាពិសេស គឺថវិកាសម្រាប់គម្រោងសាងសង់ផ្លូវ។
លោក អុក ធីម និយាយថា៖ «យើងបានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីថវិកាហើយ។ អ្នកខ្លះបានដឹង ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះទៀតមិនបានដឹងទេ ព្រោះ […] ប្រជាពលរដ្ឋមិនសូវចង់ចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំឡើយ លុះត្រាតែមានការផ្តល់ប្រាក់លើកទឹកចិត្ត ទើបពួកគាត់ព្រមចូលរួម»។
អ្នកស្រី មិត សុខមាន ជាពលរដ្ឋរស់នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ បាននិយាយថា ប្រជាពលរដ្ឋមានឱកាសតិចតួចណាស់ក្នុងការចូលរួមកិច្ចប្រជុំថ្នាក់ឃុំ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបែងចែកថវិកាសម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នានា។
អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «យើងមិនដែលដឹងពីចំនួនថវិកាសរុប ដែលត្រូវបានបែងចែកនោះទេ ព្រោះអាជ្ញាធរមិនបានបង្ហាញតួលេខទាំងនោះដល់ប្រជាពលរដ្ឋឡើយ»។
អ្នកស្រី សុខមាន មកពីឃុំអន្សាចំបក់ បានអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឱ្យបែងចែកថវិកាបន្ថែមទៀតនៅក្នុងផែនការចំណាយថវិកាឆ្នាំ២០២៧ ដើម្បីកែលម្អប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងស្តារប្រឡាយទឹកឡើងវិញ សម្រាប់ស្តុកទឹកទុកជួយដល់វិស័យកសិកម្មក្នុងមូលដ្ឋាន។
អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយបានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភជុំវិញកង្វះតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាពក្នុងការចំណាយលើការអភិវឌ្ឍនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ កាលពីខែកញ្ញា ក្រសួងមហាផ្ទៃបានរាយការណ៍អំពីការរកឃើញករណីគប់គិតគ្នាជាប្រព័ន្ធ និងការប្រើប្រាស់មូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍ឃុំខុសគោលដៅ។
លោក ឡាំ សុជាតិ នាយកប្រតិបត្តិ នៃវិទ្យាស្ថានតស៊ូមតិ និងគោលនយោបាយ (API) និងជាសមាជិក នៃក្រុមការងារថវិកា បានកោតសរសើរចំពោះការកើនឡើង នៃការបែងចែកថវិកាសម្រាប់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការស្នើដំឡើងថវិកាសម្រាប់ថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺជារឿងវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែថវិកាកាន់តែច្រើនមិនមែនមានន័យថា សេវាសាធារណៈនឹងកាន់តែល្អប្រសើរ ឬជីវភាពរស់នៅ នឹងត្រូវបានលើកកម្ពស់ដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ»។
លោក សុជាតិ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សេចក្តីព្រាងច្បាប់ថវិកាឆ្នាំ២០២៧ តាមព័ត៌មានថា ធ្វើឱ្យមានការកើនឡើងយ៉ាងច្រើននូវធនធានថវិកាសម្រាប់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការកើនឡើងជាក់លាក់នៃការចំណាយធៀបនឹងឆ្នាំមុន និងប្រភេទនៃការចំណាយនានា នៅតែត្រូវការការបញ្ជាក់បន្ថែម»។
លោកបានបន្តថា ផ្អែកលើការសង្កេតរបស់វិទ្យាស្ថានតស៊ូមតិ និងគោលនយោបាយ គឺមានវឌ្ឍនភាពមួយចំនួននៅក្នុងការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋ និងការឆ្លើយតបរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ លោកបានកត់សម្គាល់ថា មានស្ត្រី យុវជន ជនជាតិដើមភាគតិច និងក្រុមងាយរងគ្រោះផ្សេងទៀត បានចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនានៅថ្នាក់មូលដ្ឋានកាន់តែច្រើនឡើង ហើយបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងវេទិកាដែលគាំទ្រដោយ API ក៏មានចំនួនកើនឡើងផងដែរ។
លោក សុជាតិ បានថ្លែងថា៖ «ជារឿយៗ ការឆ្លើយតបមានភាពខ្លាំងក្លាជាងនៅដំណាក់កាល នៃការទទួលស្គាល់បញ្ហា បើធៀបនឹងដំណាក់កាលនៃការបែងចែកថវិកា ការបញ្ចប់គម្រោង ឬដំណាក់កាលថែទាំ»។
របាយការណ៍តាមដានឆ្នាំ២០២៦ របស់ API បានបង្ហាញថា សហគមន៍នានានៅតែបន្តជួបប្រទះបញ្ហា ដែលអូសបន្លាយយូរមកហើយ ពាក់ព័ន្ធនឹងទឹក អនាម័យ មណ្ឌលសុខភាព ផ្លូវថ្នល់ ការអប់រំ ដីធ្លី ធនធានធម្មជាតិ អគ្គិសនី ស្រះទឹកសម្រាប់ធានាសុវត្ថិភាពទឹក និងសេវាសាធារណៈរដ្ឋបាល។
លោក សុជាតិ បានបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋាភិបាលមិនគួរគ្រាន់តែបង្ហាញថា មានការបែងចែកថវិកាចំនួនប៉ុន្មាននោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបង្ហាញផងដែរថា តើថវិកានោះត្រូវបានចំណាយទៅលើអ្វី នរណាជាអ្នកទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងតើមានសេវាសាធារណៈអ្វីខ្លះ ត្រូវបានផ្តល់ជូនរួចរាល់»៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Government to Increase Local Administration Budget
