សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

ទំនប់វារីអគ្គិសនី និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុធ្វើឱ្យរាំងស្ទះទន្លេមេគង្គ៖ ជីវភាព និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីកំពុងរងគ្រោះ

ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង មានចម្ងាយ២គ.ម.ពីព្រំដែនកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)
ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង មានចម្ងាយ២គ.ម.ពីព្រំដែនកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)

ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងក្រចេះ ប្រទេសកម្ពុជា៖ ទន្លេមេគង្គ ជាទន្លេដ៏សំខាន់​ដែល​មនុស្ស​រាប់​លាន​នាក់ពឹង​អាស្រ័យ​នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ កំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិអេកូឡូស៊ី។ កម្រិតទឹក​ដែល​​មិនអាចទាយទុក​បានជាមុន ការថយចុះនៃបរិមាណត្រី និងការបាត់បង់សត្វផ្សោត គឺ​គំរាម​កំហែងដល់ការរស់នៅ និងប្រពៃណីរបស់​ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមដង​ទន្លេ។

ទន្លេដ៏មានអានុភាពបានហូរកាត់ខេត្តស្ទឹងត្រែងភាគខាងជើងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាប់ព្រំដែន​ប្រទេសឡាវ។ អន្លង់ទឹកជ្រៅរបស់វាជាជម្រកសត្វក្នុងទឹកដ៏ពិសេសមួយ រួមទាំងត្រីបបែល​យក្ស​ផងដែរ។ ពលរដ្ឋបានពឹងផ្អែកលើធនធានទឹកទន្លេជាយូរមកហើយ ដោយបាន​នេសាទ​ដាក់មង ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត និងរកប្រាក់ចំណូល។

លោក ផយ វណ្ណា អាយុ៥៨ឆ្នាំ បានឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកពីការផ្លាស់ប្តូរទន្លេមេគង្គ។ សមាជិក​សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រះរំកិលបានចង្អុលបង្ហាញពីការប្រែប្រួលឡើងចុះនៃកម្រិតទឹកដែលបណ្ដាលមកពីការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី និងការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ថាជាការ​គំរាម​កំហែង​ដ៏ធំ។

លោកពន្យល់ប្រាប់ខេមបូចាថា៖ «ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះកំពុងបំផ្លិចបំផ្លាញព្រៃលិចទឹកដែល​មាន​សារៈសំខាន់ចំពោះប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរបស់​ទន្លេ»

ទឹក​​ជំនន់​នៅខេត្តស្ទឹង​ត្រែង​​ធ្វើឲ្យ​ដើមឈើរលំបះ​គល់​ឡើង​លើ ដោយធ្វើឲ្យដើមឈើ​ផ្សេង​ទៀតលិច​ទឹក នៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)

ទោះបីជាជួបប្រទះការលំបាកយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏លោកវណ្ណានៅតែស្រឡាញ់​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ទន្លេមេគង្គដែរ។ លោកនិយាយថា៖ «ទឹកជ្រោះ កោះ សត្វព្រៃចម្រុះ គឺទាំងនេះតែងតែ​ជាកំណប់ទ្រព្យរបស់យើង ។ តែគួរឲ្យសោកស្ដាយ ការបាត់បង់សត្វផ្សោត ដែលជាការ​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវទេសចរដ៏ធំ គឺ​បានបង្ក​ឲ្យ​ខូច​​ប្រយោជន៍»។ លោកបន្តនិយាយ​ទាំង​សោក​ស្ដាយ​​ថា៖ «ទំនប់​វារីអគ្គិសនី និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សត្វ​ទាំង​នេះ​បាត់​បង់ ហើយ​​ក៏​បាត់​ចំណូលពីវិស័យទេសចរណ៍ជាច្រើនរបស់យើងដែរ​»

ផលវិបាក​ គឺធ្ងន់​ធ្ងរ។ លោក​វណ្ណា និយាយ​​ថា​៖ «​គ្រួសារ​​​ដែល​នេសាទត្រី​​​រាប់​​​ជំនាន់​មកហើយ​​មិន​​អាច​រកអង្ករ​ច្រក​ឆ្នាំង​បាន​ទេ។ ​ចំនួន​ត្រី​កំពុង​​ថយ​​ចុះ ​ដោយ​សារ​​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី ការ​នេសាទ​​ខុស​​ច្បាប់ និង​​​លំនាំ​​ទន្លេ​​ត្រូវ​រាំង​​​ស្ទះ​។ អ្នក​ភូមិ​ខ្លះ​​គ្មាន​ជម្រើសអ្វី​​ក្រៅ​ពី​ចាកចេញ​ទៅ​​រក​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​កន្លែង​ផ្សេងទេ»

ការ​​ធ្លាក់​ចុះទិន្នផល​ត្រី​​​របស់​​ប្រទេស​​កម្ពុជា​​​​បង្ហាញ​នូវ​ស្ថាន​​ភាព​​​មិន​​ល្អ​។ រដ្ឋ​បាល​ជល​ផល​បានរាយការណ៍ពីការធ្លាក់ចុះទិន្នផល​ត្រី​ ១៣,៧១% ពី​ឆ្នាំ២០១៩ ដល់ ២០២០ ជា​មួយ​នឹងការធ្លាក់ចុះ ៧,៣% បន្ថែម​ទៀត​នៅឆ្នាំ២០២១។

លោក​ ផយ វណ្ណា លើក​ឡើង​ពី​ការថយ​ចុះទិន្នផល​ត្រី​នេះទៅនឹង​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​នៅ​ខ្សែ​ទឹក​​ខាង​​លើ។ លោក​​អះអាង​​ថា​៖ «​ការ​សាង​សង់​​ទំនប់​នេះ​គំរាមកំហែង​ដល់​​សត្វផ្សោត​ និង​ប្រព័ន្ធ​អេ​កូឡូស៊ី​ទាំង​មូល​​។ យើង​​បាន​​ដាក់​ញត្តិ​សុំ​ឲ្យ​មាន​វិធានការ​ ប៉ុន្តែ​​ពួក​គេ​​បាន​​បំផ្ទុះ​ថ្ម​​ដោយ​​មាន​ការ​បំពុល​​ទឹក​ ដែល​បង្ក​​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​សត្វ​ព្រៃ និង​មនុស្ស​​ដូច​ៗគ្នា»

លោក​វណ្ណា​ចាត់​ទុក​ភាព​អសកម្មរបស់រដ្ឋាភិបាលថា ​ជាកត្តារួម​​​ផ្សំ​។ លោក​​​ថា​៖ «​[​អាជ្ញាធរ​] មិន​​អើពើ​នឹង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ ហើយ​ក៏​​មិន​អនុវត្ត​ច្បាប់​ដែរ​។ ពួកគេ​​​ធ្វេសប្រហែស​នឹង​កាតព្វ​កិច្ច​របស់​​ខ្លួន ឯ​​ប្រជាជន​​កំពុង​រង​​ទុក្ខ»

គ្រោងឆ្អឹង​សត្វ​ផ្សោតងាប់ ដែល​ដាក់​តាំង​​បង្ហាញ​នៅ​សហគមន៍​ទេសចរណ៍​ព្រះរំកិល ក្នុង​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២៤។​ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)

កិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ​អ្នកភូមិ ពួក​គេ​ក៏​​មាន​ការ​វាយតម្លៃដូច​លោក ​វណ្ណា ដែរ​។ អ្នក​​ភូមិម្នាក់​​ត្អូញត្អែរ​ថា សត្វ​ផ្សោតលែង​មាន​នៅក្នុង​អន្លង់ឈើទាល​តាំងពីឆ្នាំ២០២២ មក​ម្ល៉េះ។ ទេសចរណ៍​​កំពុង​​ធ្លាក់​​ចុះ ដំណាំ​ក៏​ខូច​ ហើយ​ទឹក​​ក៏​ខ្វះ​ខាត។ វា​ពិបាក​​​ចិញ្ចឹម​​ជីវិតណាស់​»។

ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​​​នៅ​ខ្សែ​​ទឹក​​ខាងលើ

ទំនប់វារី​អគ្គិសនី​​​ដន​សាហុង ​​នៅ​​ចម្ងាយ​តិច​​​​​​ជាង​​២​​គីឡូម៉ែត្រ​​​ពី​​ព្រំដែន​​កម្ពុជា​​​​នៅ​​ភាគ​​ខាង​​ត្បូង​​ប្រទេស​ឡាវ​​បាន​​ស្ថិត​​នៅ​លើ​​ទន្លេ​មេគង្គ​អស់​រយៈពេល​ជាង​៣​ឆ្នាំ​​មក​​ហើយ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​បានកំណត់តំបន់នេះជា​ច្រកដ៏សំខាន់សម្រាប់​ចរាចរត្រីពាស​ពេញ​អាង​ទន្លេមេគង្គក្រោម​។

គម្រោងនេះ គឺជាការអភិវឌ្ឍ​រួមគ្នារវាងក្រុម​ហ៊ុន មេហ្កា ហ្វើស​ ខរភឺរេសិន ប៊ឺហាដ (Mega First Corporation Berhad) របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងរដ្ឋាភិបាលឡាវ។ ការ​សិក្សាពី​សមិទ្ធិ​លទ្ធផល​​​ដែលបានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៦​ បាននាំឱ្យ​មាន​ចុះ​កិច្ច​ព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០១៥ ដើម្បី​សាងសង់ និងបើក​ដំណើរការ​វារី​អគ្គិសនី​នេះ​ ដោយប្រតិបត្តិការ​​ចាប់ផ្តើ​ម​នៅ​ឆ្នាំ២០២០។

គម្រោងវារីអគ្គិសនីដនសាហុង ផលិតថាមពលអគ្គិសនីបាន២៦០មេហ្គាវ៉ាត់ ហើយនឹងស្ថិត​នៅ​លើ​បណ្តាញ​ផ្លូវ​ទឹក​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​​បណ្តាញ​ផ្លូវទឹក​​ប្រទាក់​​ក្រឡា​គ្នា​ក្នុងតំបន់ប្រជុំ​កោះ​នៃ​ទន្លេមេគង្គ ​ភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវ។ គម្រោងនេះ​ប្រើប្រាស់ទឹក​ទន្លេ ១៥​% នៃ​រំហូរ​ទន្លេ​មេគង្គសរុប​។

យោងតាមអង្គការ អើសរ៉ាយស៍ អ៊ិនធឺណេសិនណល (Earthrights International) ដែលជាអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថានមិន​ស្វែងរក​ប្រាក់ចំណេញ​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ ទំនប់វារីអគ្គិសនី​ដនសាហុង គឺ​បង្កការ​គំរាម​កំហែងយ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ង​រដល់ជល​ផល​ពាណិជ្ជ​កម្ម និងលក្ខណៈ​​គ្រួសារ​របស់​អាង​ទន្លេមេគង្គ​ក្រោម។

បន្ថែមលើ​នេះទៀត​ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍​ជលផលទឹកសាបកម្ពុជា បាន​រកឃើញ​នៅ​ក្នុងការសិក្សាឆ្នាំ២០១២ ថា ទំនប់វារី​អគ្គិសនី​​ស្ទឹង​ត្រែង នឹងកាត់​បន្ថយទិ​ន្នផលអា​ហារ​ក្នុង​ជលផល ដោយការសាង​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ស្ទឹងត្រែង ដែល​គេ​ព្យាក​រថានឹងកាត់​​បន្ថយ​ទិន្នផល​​ត្រី និងសត្វក្នុង​ទឹក​ផ្សេង​ទៀតបានពី​ ៦% ដល់​ ២៤% ឬ ៣៤ ០០០​ដល់​១៤៥ ០០០ តោន នៅ​ឆ្នាំ២០៣០។

សម្រាប់​អ្នកដែលហៅ​ទន្លេ​នេះ​ថាជា​ផ្ទះ​​

អ្នកស្រី ហម អាយុ៤០ឆ្នាំ ជាស្ត្រី​មាន​កូនបួននាក់​មកពីកោះឈើ​ទាល​ធំ សង្កត់ធ្ងន់​លើ​តួនាទី​ដ៏សំខាន់​របស់ទន្លេមេគង្គនៅក្នុ​ងសហគមន៍របស់អ្នក​ស្រី​។ អ្នកស្រី​បញ្ជាក់​​ថា​៖ «​មាន​ទន្លេ ​គឺ​​មាន​​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​»។ អ្នក​ស្រី​បាន​​កត់សម្គាល់​​ពី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​​អេកូឡូស៊ី​ថ្មីៗ​​ គឺ​រួម​មាន​​កម្រិត​ទឹក​ប្រែ​ប្រួល​​ឡើង​​ចុះ កំដៅ​ថ្ងៃ​​កើនឡើង បន្លែ​​លិច​​ទឹក និង​​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ចំនួន​​ត្រី និង​ការ​មើលឃើញ​​​ផ្សោតកាន់​​តែ​តិច​។

អ្នក​ស្រី ហម​ សំដៅ​ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះទៅ​នឹងការ​សាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង ដោយអះអាងថា វា​ធ្វើ​ឲ្យ​ទិន្នផលនេសាទធ្លាក់​ចុះ​ និងពិបាក​​ដាំ​ដុះដំណាំតា​ម​ច្រាំង​ទន្លេ។ អ្នក​​ស្រី​​ពន្យល់​​ថា​៖ «​មិន​អាច​​ដាំ​​បន្លែបន្លុក​​នៅ​ក្បែរ​ច្រាំង​​ទន្លេ​​បាន​​​ទេ។ ជូន​កាល​ ពួកគេបញ្ចេញ​ទឹក ហើយបង្កជា​ទឹកជំនន់។ ខ្ញុំ​​ត្រូវ​ទិញ​គ្រាប់ពូជ​មក​ដាំឡើង​​វិញ គឺ​​​ពិបាក​ណាស់»

ភូមិកោះឈើទាលធំ អ្នក​ស្រី ហម អាយុ៤០ឆ្នាំ កំពុងស្រោច​ដំណាំ​​តាម​ច្រាំង​ទន្លេកាលពី​ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)

អ្នកស្រី​ក៏​​​ព្រួយ​បារម្ភ​​អំពី​សុខភាព​ដែរ ដោយ​រៀបរាប់​​ពី​ករណី​ដែល​​ទឹក​ទន្លេ​ប្រែ​ពណ៌​ស​​ស្គុស បន្ទាប់​​ពី​​ដាំ​ពុះ ដែល​ធ្វើ​​ឱ្យ​កូន​អ្នក​ស្រី​​ក្អក។ អ្នក​ស្រី​​​ពឹងអាស្រ័យ​​​​លើ​​ទន្លេ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ស្រី​​បារម្ភ​ចំពោះ​​សុខភាព​​គ្រួសារ​របស់​អ្នក​ស្រី​ ​នៅ​​ពេល​​គុណភាព​ទឹក​មិន​អាច​​គ្រប់​គ្រង​​បាន។ អ្នក​ស្រី​​​​ថា​៖ «​ខ្ញុំ​​ខ្លាចថា​​​ ខ្ញុំប្រហែល​គ្មាន​លុ​​យ​​ព្យាបាលទេ​ ​បើ​ធ្លាក់​ខ្លួន​​ឈឺ​»​

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកវិនិយោគទំនប់វារីអគ្គិសនីបានចេញរបាយការណ៍វាយ​តម្លៃ​ផល​ប៉ះពាល់បរិស្ថាន (EIA) ដោយបញ្ជាក់ថា គម្រោងវារីអគ្គិសនីដនសាហុងនឹងមានផល​ប៉ះ​ពាល់​តិចតួចបំផុតទៅ​លើលំហូរទឹកខាងក្រោម​នៅកម្ពុជា ឬដីសណ្ដមេ​​គង្គ។ នេះបង្ហាញ​ថា គម្រោង​នេះនឹងមិន​ប៉ះពាល់ដល់អេកូឡូស៊ី​ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់បឹងទន្លេសាប ឬ​មាន​អត្រាការហូរ​ចូល​ទឹក​​​សមុទ្រ​នៅក្នុង​​តំបន់​ដីសណ្ត​​នោះទេ។

គ្មានសត្វណា​រួចខ្លួន​​ទេ

លោក អ៊ាម សំអ៊ុន ប្រធានផ្នែកស្រាវជ្រាវជីវៈចម្រុះនៃមូលនិធិសត្វព្រៃពិភពលោក (WWF) សង្កេតមើល​ពីផលប៉ះពាល់ដ៏ធំទូលាយនៃការប្រែប្រួលអាកាស​ធាតុ។ ទាំងនេះ​រួមមាន​ការ​កើនឡើ​ង​សី​តុណ្ហភា​ព​សកល ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការ​ប្រែប្រួលលំហូរ​ទឹកទន្លេ​មេគង្គ​។ លោក​កត់​សម្គាល់​​ថា ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទាំង​នេះ​ប៉ះពាល់​ផ្ទាល់​​ដល់​ការ​បន្ត​​ពូជ​​ត្រី ការ​ធ្វើ​ចរាចរ​ និង​ការ​រក​ចំណី។

លោក សំអ៊ុន ពន្យល់ថា៖ «យើងបានឃើញការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាង​គំហុក​នៅក្នុងកម្រិត​ទឹក និង​​​លំហូរ​ទន្លេ​​មេគង្គ»​​

លោកបន្ត​ថា៖ «នេះបានធ្វើ​ឱ្យមា​ន​ផ្នែក​​រាក់ៗ ការកើនឡើងសីតុណ្ហភាពទឹក និង​ការ​រំខាន​ទូទៅ​ដល់​​ត្រី សត្វ​ផ្សោត និងជីវៈចម្រុះផ្សេងទៀតដែលពឹងផ្អែកលើទន្លេ»

លោក សំអ៊ុន បញ្ជាក់​ថា ខណៈ​ដែល​ការ​​ប្រែប្រួល​អាកាស​​ធាតុ​ទំនង​​ជា​ប៉ះ​ពាល់​ចំនួន​សត្វ​ផ្សោត​ ក៏​នៅ​​មិន​ទាន់​មាន​​ការ​សិក្សា​ជាក់​​លាក់​​នៅ​ឡើយ​ទេ​។ លោក​​​និយាយ​​​ថា វិធី​​នេសាទ​​ខុស​​ច្បាប់ រួម​​ទាំង​ការ​រាយ​​មង​ និង​​ឧបករណ៍​​ឆ​ក់​ គឺ​បង្ក​ការ​គំរាម​កំហែង​​ខ្លាំង​បំផុត​​ដល់​​​​សត្វ​​​ផ្សោត​​។

លោក សំ​អ៊ុន និយាយ​​ថា​៖ «​ការ​ពិនិត្យ​សាក​សពសត្វ​​​ផ្សោត​​បង្ហាញ​​​ថា ការ​នេសាទ​​ខុស​ច្បាប់​ទាំង​នេះ​ជា​មូលហេតុ​ចម្បង​នៃ​ការ​​​ស្លាប់​​​»​

រស់នៅក្រោមការ​គំរាមកំហែង

តំបន់មហាទន្លេមេគង្គ​ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើទន្លេមេគង្គ ដែល​ជា​មណ្ឌល​ជីវៈ​ចម្រុះ​ប្រភេទ​ថ្មី​ជាង​មួយពាន់ប្រ​ភេទ​ដែលត្រូវបានគេ​រកឃើញក្នុងរយៈពេលត្រឹម​តែ១០​ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ​។ ទន្លេនេះគឺជាជម្រក​​សត្វចម្លែកៗ និងប្លែក​​ជាច្រើនប្រភេទ រួមមាន ត្រីរាជ​ ត្រីបបែល​ទឹក​សាបដ៏ធំ កន្ធាយ​​​ក្បាល​កង្កែប​ និង​សត្វ​ផ្សោត។

សិក្ខាសាលាអនឡាញ​ឆ្នាំ២០២២ បានរៀបរាប់លម្អិតអំពីផលប៉ះពាល់ដ៏អាក្រក់នៃទំនប់​វារីអគ្គិសនីខ្សែ​ទឹក​ខាង​​លើក្នុង​ប្រទេសចិន និងឡាវ។ ទំនប់ទាំងនេះ​រំខាន​ដល់​វដ្ត​ធម្មជាតិ​របស់ទន្លេ​មេគង្គ ដោយ​ផ្លាស់ប្តូរ​រយៈពេលស្ងួត​​​ដ៏សំខាន់​ស​ម្រាប់​​ព្រៃលិច​​ទឹក និង​ប៉ះពាល់​ដល់ប្រភេទ​សត្វ​ផ្សេងៗ។

លោក កិ វ៉ាន់​សៃ អាយុ៧៣ឆ្នាំ មេភូមិឈើទាលធំ បាន​សោក​ស្តាយ​ពី​ការបាត់​បង់ត្រី និង​ផ្សោត​ពីអន្លង់​​ទឹក​ព្រះរំកិល។ ការធ្លាក់ចុះនៃអេកូឡូស៊ីនេះបាន​កាត់​បន្ថយទេសចរណ៍​យ៉ាង​គំហុក​ និង​នាំឱ្យមានការលំបាកផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច ដោយ​បង្ខំឱ្យអ្នក​ភូមិប្រហែល៤០% ធ្វើចំណាក​ស្រុកដើម្បីរក​ការងារ​ធ្វើ។

រសៀល​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២៤។ អ្នក​​នេសាទ​​ឈរ​លើ​ទូក​បង់​សំណាញ់​​តាម​​ដង​ទន្លេ​​មេគង្គ​។ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)

លោក វ៉ាន់សៃ បាន​ចោទ​ថា ​​មាន​ការ​ឃុបឃិត​គ្នា​រវាង​អ្នក​នេសាទ​ខុស​​ច្បាប់ និង​​មន្ត្រី​មូល​ដ្ឋាន​។​ លោក​​បញ្ជាក់​​ថា​៖ «​ប្រជាពលរដ្ឋ​នេសាទ​​ខុសច្បាប់​ដោយ​សារ​មាន​​ទំនាក់​ទំនង​​ជាមួយ​​អាជ្ញាធរ។ បើគេ​លុប​បំបាត់​បញ្ហា​នេះ គ្មាននរណាម្នា​ក់ហ៊ាន​ធ្វើ​ទេ។ ខ្ញុំ​មិន​​បន្ទោស​អ្នក​ណា​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​​ជា​ការ​​ពិត»

លោក យ៉ាន់ ស៊ុនតាក់ អាយុ៦៩ឆ្នាំ មេភូមិព្រះរំកិល សម្តែងការសោកស្ដាយចំពោះការ​បាត់​បង់​សត្វផ្សោតនៅអន្លង់ឈើទាល។ លោកសង្កេតឃើញការងាប់​ដើម​ឈើ​លិច​ទឹកធំៗ​ ដោយ​សារ​តែ​ការប្រែប្រួល​មិន​ទៀង​ទាត់​នៃទន្លេមេគង្គ ដោយ​កត់​សម្គាល់ពីរ​បៀប​ដែល​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​កម្រិត​ទឹក​រារាំង​កា​រលូតលាស់​ឫ​ស និង​នាំឱ្យដើ​ម​ឈើ​ងាប់​តែ​ម្តង​។

តើអ្នក​ណា​ត្រូវ​ស្តីប​ន្ទោស​?

លោក អ៊ាន ប៊ឺត (Ian Baird) សាស្ត្រាចារ្យភូមិ​សាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ វិនស្កុនសិន ម៉ាឌីសុន (Wisconsin-Madison) ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក​បានប្រាប់ខេមបូចា​ថា អ្វីដែលកំពុង​កើតឡើងចំពោះទន្លេ​ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗ​នេះ គឺថា​ទំ​នប់វារីអគ្គិសនីនៅក្នុងប្រទេស​ចិន​កំពុងស្តុកទឹក​នៅរដូវវស្សា ហើយបញ្ចេញវា​នៅរដូវ​ប្រាំង ដែល​នាំឱ្យទឹកទន្លេមេគង្គ​កាន់តែ​ច្រើននៅរដូវ​ប្រាំង​។

ទឹក​ដែលកើនឡើងនេះកំពុងបំ​ផ្លាញ​ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៃទន្លេមេគង្គក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា ដោយ​​បណ្តាលឱ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​​ព្រៃលិចទឹកតាមរ​ដូវនៅចន្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ឡាវ រហូតដល់​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង នៅភាគឦសាននៃប្រទេស​កម្ពុជា​។

 លោក ប៊ឺត​ បាន​និយាយថា៖ «វា​ជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ប្រភេទសត្វក្នុងទឹក​ជាច្រើន ក៏ដូចជា​ការរស់នៅ​របស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់​ផងដែរ»

លោក ប៊ឺត​ លើកឡើងថា ទំនប់វារីអគ្គិសនី​​ដន​​សាហុង មិន​​ប៉ះពាល់​ជា​​ចម្បង​ដល់​​ទន្លេ​ខ្សែទឹក​ខាង​ក្រោម ឬ​​ជន់​​លិច​ដើម​ឈើ​​ទេ។ ចំពោះទំនប់វារី​អគ្គិសនី​​ទាំង១៣​នៅភាគខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ចិន គឺ​មានតែពីរ​ប៉ុណ្ណោះដែលមានអាង​ស្តុក​ទឹកធំៗ​ដែលអាច​ស្តុក​ទឹក​បាន​ក្នុង​រដូវវស្សា ហើយ​បញ្ចេញ​នៅរដូវ​ប្រាំង។

លោក ប៊ឺត ​បញ្ជាក់​ថា៖ «ទំនប់វារី​អគ្គិសនី​​ដន​សាហុង ​មាន​អាង​​តូច​មួយ ហើយ​វា​​មិន​អាច​ស្តុក​ទឹក​ក្នុង​រដូវវស្សា ហើយ​បញ្ចេញ​​នៅ​រដូវប្រាំង​បាន​ទេ​​។ ​វា​អាចបណ្តាល​ឱ្យមានការប្រែប្រួលទឹក​ប្រចាំ​​ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ​វាមិន​អាច​ផ្លាស់ប្តូរកម្រិតទឹក​តាម​រដូវកាល​បានទេ»

អ្នក​នេសាទ​ម្នាក់​​រង់​ចាំ​ពេល​ល្អ​ ដើម្បី​​បង់​សំណាញ់​​នៅ​ជិត​អន្លង់​​ផ្សោត ក្នុង​​សហគមន៍​​កោះផ្តៅ ខេត្ត​​ក្រចេះ នៅ​ថ្ងៃទី ១០ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០២៤។ (សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ)

លោក ប៊ឺត​ ​ព្រួយ​​បារម្ភ​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​​ខ្សែ​ទឹក​ខាង​ក្រោម​​ពី​​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​​​ខ្សែ​ទឹក​ខាង​​លើ​ទៅ​​លើ​​​កម្រិត​​ទឹក​​ក្នុង​រដូវ​ប្រាំង​​ក្នុង​ទន្លេមេគង្គ​​នៅ​​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លំហូរកើនឡើង​ទាំង​នេះ​កំពុង​ជះ​ឥទ្ធិពល​​អវិជ្ជមានដល់​អេកូ​ឡូស៊ី​នៃទ​ន្លេ និង​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់​ប្រជាជន​ដែលពឹងផ្អែកលើវា​។

លោក ប៊ឺត​ បានបន្ថែមថា៖ «មធ្យោបាយដ៏ល្អបំផុត ដើម្បី​បន្ធូរ​បន្ថយ​​ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះ គឺ​​សម្រាប់​​ទំនប់​​វារីអគ្គិស​នី​ខ្សែ​ទឹក​ខាង​លើ ត្រូវ​បញ្ចេញទឹក​ចុះក្រោម​តាម​របៀបមួយ​ដែលហូរ​តាម​លំហូរធម្មជាតិ​»

 អ្នកស្រី ពុន ច័ន្ទធីតា សមាជិកសកម្មនៃសហគមន៍ព្រះរំកិល សង្កេតឃើញការថយចុះ​​ព្រៃ​ឈើ​កាន់​តែ​ច្រើន​ និងការថយចុះ​ត្រីគួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​។ អ្នកស្រីសន្មតថា​ នេះ​​បណ្តាល​​​​​មក​​ពី​​លំហូរទឹក​​កើន​ឡើង និងទឹកជំនន់អូស​បន្លាយយូរ ដែល​​កត្តា​ទាំង​​ពីរ​នេះ​​រារាំង​ការលូតលាស់​ឫស​របស់​ដើម​ឈើ។

អ្នក​ស្រី​បន្ត​ថា៖ «មូលហេតុ​ដែល​ព្រៃ​ត្រូវ​ជន់​លិច​​ ​គឺ​ដោយសារ​តែ​​ទឹក​​ហូរ​ខ្លាំង​​ជាង​​មុន។ ទី​​២ ដើម​ឈើ​ត្រាំ​​ទឹក​រយៈពេល​៥​ឆ្នាំ ហើយ​​ទឹក​ទន្លេ​​​មិន​ស្រក​ ដូច្នេះ​ទើប​​ដើមឈើ​​មិន​ចាក់​​ឬ​ស​​»​​

គណៈ​កម្មការទន្លេមេគង្គ និងអ្នកនាំពាក្យក្រ​សួង​បរិស្ថាន មិនបាន​ឆ្លើយតប​នឹង​សំណើ​សុំការ​អត្ថាធិប្បាយរបស់ខេមបូចា​ទេ។

យោងតាមការស្ទង់​​ឆ្នាំ ២០២០​ លោក អ៊ាម​ សំអ៊ុន រាយការណ៍​ពីចំនួន​​ថេរ​នៃសត្វផ្សោតចំនួន ៨៩​​ក្បាល។ លោក​កត់សម្គាល់ការថយចុះជាប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងចំនួន​ក្បាល​ និងជួរ​ភូមិ​សាស្ត្រ។

លោក សំអ៊ុន សង្កត់ធ្ងន់​លើតួនាទី​របស់សត្វ​ផ្សោតជាប្រភេទសត្វ​តំណាង និង​ជាសូចនាករ​​នៃសុខភាព​ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ លោក​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា ការ​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​​អភិរក្ស​​ផ្តល់​​អត្ថ​ប្រយោជន៍​​ដល់​ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​ទន្លេ​ទាំង​មូល។

សត្វ​ផ្សោត​មាន​​សារៈសំខាន់​ផ្នែក​សេដ្ឋ​កិច្ច ដោយ​​ទេសចរណ៍​​​ជា​ប្រភព​​ចំណូល​ដ៏​​សំខាន់​​សម្រាប់​​​សហគមន៍​​មូល​ដ្ឋាន​។

វិស័យ​ទេសចរណ៍បានធ្លាក់ចុះ៧០% នៅ​ព្រះរំកិល ដោយ​សារ​តែ​ការងាប់​​សត្វផ្សោត ទោះបី​ជា​​​​កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីលើកកម្ពស់អ្វី​ទាក់​ទាញ​​ផ្សេងទៀត​ គឺ​​បង្ហាញ​ថា​នឹង​បានជោគជ័យ​ក៏ដោយ។

លោក ​វណ្ណា មើល​គ្រោង​ឆ្អឹងសត្វ​ផ្សោត ដែល​ដាក់តាំងនៅការិយាល័យទេសចរណ៍ព្រះ​រំកិល​។ គ្រោង​ឆ្អឹង​ទាំង​នេះ​ គឺ​ជាសក្ខីភាព​​ដ៏​សោះ​កក្រោះ​​ចំពោះ​​ការបាត់បង់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដែល​ជា​ហេតុការណ៍​ស្រដៀង​គ្នា​ដ៏គួរ​ឱ្យខ្លាចនៃអ្វីដែល​ធ្លាប់​​សម្បូរ​​​ពាស​ពេញ​​​ទឹក​​ទន្លេ​នេះ។

លោក ​វណ្ណា និយាយ​​ថា​៖ «​នេះ​​ជា​អ្វី​ដែល​នៅ​សល់​​​​សម្រាប់​ភ្ញៀវ​​ទេស​ចរ និង​​សម្រាប់កូន​​ចៅ​របស់​​យើង​​ដែល​អាច​ស្រមៃ​​​មើល​ឃើញ​ផ្សោត​​​រស់​»

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Dams And Climate Change Choke The Mekong: Livelihoods And Ecosystems Are At Stake

8,008 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម