ពីរឆ្នាំក្រោយបើកការដ្ឋានសាងសង់ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារដែលរស់នៅតាមបណ្ដោយផ្លូវដែលត្រូវជីកព្រែកកំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជាដោយសារតែការសងសំណងនៅពន្យារពេល និងបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ បើទោះបីជាចិនទើបបានផ្ដល់ជំនួយហិរញ្ញប្បទានដល់គម្រោង១,២ពាន់លានដុល្លារនេះក៏ដោយ។
កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់បានចូលរួមអបអរពិធីបើកការដ្ឋានសាងសង់ព្រែកជីកមួយនេះនៅក្នុងឃុំព្រែកតាកែវ ក្នុងខេត្តកណ្ដាល។ រដ្ឋាភិបាលបានហៅគម្រោងព្រែកជីកនេះថាជាការកែប្រែមុខមាត់ថ្មីក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូនផ្លូវទឹករបស់កម្ពុជាដែលបានតភ្ជាប់ពីទន្លេមេគង្គទៅកាន់ឈូងសមុទ្រថៃ។ តាំងពីពេលនោះមក ដំណើរការសាងសង់ត្រូវបានធ្វើឡើងតិចតួច ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលបានឲ្យដឹងថា ក្រុមការងារបានបញ្ចប់ការបោះបង្គោលព្រំដីរបស់ព្រែកបានរួចរាល់។
សម្រាប់រយៈពេលពីរឆ្នាំមកនេះ ព័ត៌មានលម្អិតទាក់ទងនឹងដំណើរការប្រភពហិរញ្ញវត្ថុរបស់គម្រោងមានតិចតួច ធ្វើឲ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់លើប្រភពធនធានសម្រាប់គាំទ្រគម្រោងដ៏ធំបំផុតរបស់ជាតិមួយនេះ។ ប៉ុន្តែអ្វីៗបានប្រែប្រួលនៅដើមខែកក្កដា កន្លងមកនេះ ពេលដែលរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា ភាគីចិនបានផ្ដល់កម្ចីសម្បទាន និងកញ្ចប់ជំនួយដល់គម្រោងមួយនេះ ដែលការណ៍នេះបានបញ្ជាក់ពីជំហររបស់ទីក្រុងប៉េកាំងក្នុងការជួយគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុតាំងពីគម្រោងចាប់ផ្ដើមមក។
បើទោះបីជាមានការបញ្ជាក់ពីមន្ត្រី និងការប្រកាសពីប្រភពជំនួយហើយក្ដី ផលប៉ះពាល់របស់គម្រោងព្រែកជីកនេះបានធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមបណ្ដោយផ្លូវព្រែកកំពុងជួបបញ្ហាជីវភាព។ តាមរយៈការសម្ភាសជាមួយប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់បានរកឃើញថាមានប្រជាពលរដ្ឋខ្លះបានទទួលសំណងរួចរាល់ ខណៈខ្លះទៀតមិនទាន់បាននៅឡើយ និងមានមួយចំនួនទៀតបានខកខានធ្វើស្រែលើដីរបស់ខ្លួនអស់ជាច្រើនរដូវ ហើយក៏មានអ្នកខ្លះទៀតកំពុងរង់ចាំពេលវេលាច្បាស់លាស់ក្នុងការរើលំនៅឋានចេញផងដែរ។
ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងស្រុកអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវ និយាយដោយសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះព្រោះបារម្ភពីសុវត្ថិភាពបានឲ្យដឹងថា៖ «គេប្រាប់យើងថាការសាងសង់ចាប់ផ្ដើមនៅខែវិច្ឆិកា [២០២៥]។ ពេលនោះជាខែដែលយើងត្រូវធ្វើស្រូវ ហើយពួកគេហាមមិនឲ្យយើងធ្វើ។ យើងមិនហ៊ានធ្វើស្រែនៅលើដីនោះទេ។ មកដល់ពេលនេះវាកន្លងទៅជាច្រើនខែហើយ យើងនៅតែមិនអាចទៅធ្វើស្រែលើដីទាំងនោះបាន ហើយយើងក៏មិនទាន់បានទទួលសំណងដែរ»។
ពលរដ្ឋដដែលឲ្យដឹងថា ដីស្រែចំនួន១,៥ហិកតា និងដីលំនៅឋានរបស់លោកទាំងស្រុងរងផលប៉ះពាល់ពីគម្រោងមួយនេះ។ លោកបញ្ជាក់ថា កន្លងមកតាមរយៈដីស្រែទាំងនេះលោកអាចធ្វើស្រូវដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារបានពេញមួយឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែពេលនេះលោកថាមិនអាចចូលធ្វើស្រែលើដីនោះបានទៀតទេ ដែលនាំឲ្យគ្រួសារលោកត្រូវបង្ខំចិត្តទិញស្រូវមកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារវិញ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យគ្រួសារកាន់តែមានបន្ទុកធ្ងន់លើផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។
ខណៈដែលប្រជាពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់មួយចំនួនបានទទួលសំណងរួចហើយ លោកថាលោកកំពុងរង់ចាំសំណងនេះដែរ និងសង្ឃឹមថាសំណងសម្រាប់គ្រួសារលោកនឹងទទួលបានឆាប់ៗ ហើយអាចផ្លាស់ទីលំនៅចេញបាន។ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏មិនចង់ឃើញគម្រោងនេះដំណើរការដែរ។
ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតរស់នៅភូមិជាមួយគ្នាបានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា លោកបានទទួលសំណងរួចរាល់ហើយសម្រាប់ដីស្រែប្រាំបីហិកតា ប៉ុន្តែថាសំណងលើដីលំនៅឋាននៅមិនទាន់បានទទួលនៅឡើយ។ លោកថាការផ្ដល់សំណងផ្អែកទៅលើទីតាំងរបស់ដី។ ដីលំនៅឋានរបស់លោកត្រូវបានវាយតម្លៃថាមានតម្លៃ៥២ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ។
លោកឲ្យដឹងថា៖ «សំណងសរុបដែលខ្ញុំទទូលបានគឺជាង២០ម៉ឺនដុល្លារ។ គិតមកដល់ពេលនេះខ្ញុំទើបទទួលបានប្រហែល១០ម៉ឺនដុល្លារ»។
បើទោះបីជាបានទទួលសំណងខ្លះហើយក៏ដោយ លោកថាមិនសូវពេញចិត្តនឹងចំនួនទឹកប្រាក់សំណងនេះទេ។ លោកឲ្យដឹងថា ដីស្រែរបស់លោកក្នុងមួយឆ្នាំអាចរកប្រាក់បានប្រហែល២ម៉ឺនដុល្លារ ហើយដីផ្ទះរបស់លោកក៏អាចបើកអាជីវកម្មនៅតាមផ្លូវធំបានទៀតផង ដែលនេះធ្វើឲ្យលោកគិតថាសំណងមិនសមនឹងអ្វីដែលលោកបាត់បង់នោះទេ។
ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោលាតសន្ធឹងកាត់ខេត្តកណ្ដាល តាកែវ កំពត និងកែប។ ការសិក្សាថ្មីមួយរបស់អង្គការ NGO Forum បានរកឃើញថាគម្រោងនេះអាចប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋ២ ៣០៥គ្រួសារ។ ក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានចំណុចទីពីរនៃព្រែកនេះក្នុងខេត្តតាកែវកាលពីខែមេសា រដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់ថាទឹកប្រាក់ចំនួន២១៧លានដុល្លារបានត្រៀមសម្រាប់សំណងលើដីដែលរងផលប៉ះពាល់ និងផលប៉ះពាល់ផ្សេងទៀតនៅតាមបណ្ដោយព្រែកជីកនេះ។
មេឃុំអង្គរបុរី លោក ហែម ឃិត បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា ព័ត៌មានលម្អិតពីទំហំដីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ រួមទាំងដីស្រែ និងដីផ្ទះ ត្រូវបានមន្ត្រីរបស់ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោបានបញ្ជូនទៅគណៈកម្មការសំណងរួចរាល់ហើយ ប៉ុន្តែលោកមិនដឹងថាហេតុអ្វីបានជាមានប្រជាពលរដ្ឋខ្លះបានទទួលសំណង និងនៅមានខ្លះទៀតមិនទាន់បានទទួលបែបនេះ។
អ្នកភូមិម្នាក់ទៀតរស់នៅភូមិត្រើយឃ្លោក ឃុំដូងខ្ពស់ ស្រុកបុរីជលសារ ខេត្តតាកែវ លោក អ៊ុក សំអាត បានឲ្យដឹងថា លោកពេញចិត្តនឹងសំណងដែលទទួលបាន ដោយថាក្រុមហ៊ុនបានផ្ដល់សំណងដល់លោកដោយ «គិតគ្រប់យ៉ាងដែលមាននៅលើដីស្រែ រួមទាំងដើមឈើ»។ លោកបានទទួលសំណង២ម៉ឺនដុល្លារ។
លោកឲ្យដឹងថា៖ «ក្រោយពីបានទទួលសំណង វាធ្វើឲ្យខ្ញុំស្ងប់ចិត្ត»។ បុរសវ័យ៤០ឆ្នាំដដែលបានបន្តថា៖ «ពីមុនគ្រប់គ្នាមានការព្រួយបារម្ភ ព្រោះថា [យើង]មិនដឹងថាពេលណាបានទទួលសំណង ឬមិនដឹងថាសំណងគ្រប់គ្រាន់ឬអត់»។
លោក អ៊ុក សំអាត បានទទួលសំណងកាលពីខែមីនា មុនការបើកការដ្ឋានចំណុចទី២ក្នុងខេត្តតាកែវ កាលពីខែមេសា។ យ៉ាងណាលោកថា អ្នកភូមិខ្លះនៅក្នុងស្រុករបស់លោក ជាពិសេសអ្នកមានផលប៉ះពាល់ដល់ដីលំនៅឋាន នៅបន្តរង់ចាំសំណងនៅឡើយ។
លោក សំអាត មិនដឹងថា ហេតុអ្វីការផ្ដល់សំណងត្រូវពន្យារពេលសម្រាប់អ្នកភូមិមួយចំនួនទេ ប៉ុន្តែលោកយល់ថាអាចទាក់ទងនឹងក្រុមហ៊ុនដែលចូលរួមក្នុងការសាងសង់។ ក្រុមហ៊ុនដែលកំពុងធ្វើការក្នុងភូមិរបស់លោកគឺជាក្រុមហ៊ុនចិន ដោយឡែកការដ្ឋាននៅជិតភូមិរបស់លោកប្រហែលជាដឹកនាំសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក។
ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកជាច្រើនបានចូលរួមក្នុងគម្រោងព្រែកជីកនេះ ព្រមទាំងមានក្រុមហ៊ុនម៉ៅការធ្វើការនៅចំណុចផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ លោកបន្តថា ការដ្ឋាននៅមូលដ្ឋានរបស់លោកមានដំណើរការសាងសង់ទៅមុខបណ្ដើរៗហើយ រួមទាំងការកាយព្រែកផងដែរ។
បើតាមរដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកមានភាគហ៊ុន៥១ភាគរយក្នុងគម្រោងដែលមានទំហំទុនវិនិយោគ១,២ពាន់លានដុល្លារនេះ ខណៈក្រុមហ៊ុនចិនមានភាគហ៊ុន៤៩ភាគរយ។
កាលពីខែមុន លោក ស៊ុន ចាន់ថុល អនុប្រធានទី១នៃក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានឲ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលចិនបានអនុម័តកម្ចី២០០លានដុល្លារសម្រាប់គាំទ្រគម្រោងព្រែកជីក ព្រមទាំងបានផ្ដល់ជំនួយ២០០លានដុល្លារផ្សេងទៀតផងដែរ។ លោកឲ្យដឹងដែរថា ថ្នាក់ដឹកនាំចិនក៏នឹងផ្ដល់កម្ចី១ពាន់លានដុល្លារដល់ក្រុមហ៊ុននានាដើម្បីចំណាយលើការសាងសង់ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោនេះ។
ខេមបូចា បានស្វែងរកព័ត៌មានបញ្ចាក់ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសាធារណការ ក៏ដូចជាលោក ហេង សុធី អ្នកនាំពាក្យគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដើម្បីសុំការបញ្ជាក់ពីកម្ចី១ពាន់លានដុល្លារនេះ ប៉ុន្តែមិនបានទទួលការឆ្លើយតបណាមួយឡើយគិតមកដល់ម៉ោងផ្សាយនេះ។
ម្ចាស់ភាគហ៊ុនធំក្នុងគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ គឺក្រុមហ៊ុន OCIC និងកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ និងកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុបានបដិសេធធ្វើអត្ថាធិប្បាយ និងបានបង្វែរសំណួរទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឈន៍កម្ពុជាវិញ។
លោក អំ សំអាត នាយកកិច្ចការទូទៅរបស់អង្គការលីកាដូ មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរគួរតែផ្ដល់ព័ត៌មានឲ្យបានច្បាស់លាស់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ទាំងអំពីព័ត៌មានគម្រោង និងនីតិវិធីសំណង ដើម្បីកាត់បន្ថយក្ដីកង្វល់។
លោកជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការផ្ដល់សំណងដោយផ្អែកលើការសិក្សាដែលបានធ្វើរួចហើយពីសំណាក់គណៈកម្មាធិការអន្តរក្រសួង។ លោកបន្ថែមថា ការពន្យារពេលផ្ដល់សំណងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមានការព្រួយបារម្ភ និងជាផ្នែកមួយធ្វើឲ្យគម្រោងមានការវិវត្តយឺតយ៉ាវ។
សារព័ត៌មានខេមបូចា មិនអាចទាក់ទងសុំការអត្ថាធិប្បាយពីស្ថានទូចចិនប្រចាំកម្ពុជាបាននោះទេ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Funan Techo Canal Moves Ahead With Chinese Financing, But Compensation Lags
