សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

ក្នុងតំបន់អភិរក្សព្រៃឡង់ សហគមន៍ត្រូវបង្ខំឱ្យចេញ តែក្រុមហ៊ុនរ៉ែទទួលបានការស្វាគមន៍

រូបភាពពី Sentinel-2 ថតនៅថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពរុករករ៉ែនៅក្នុងតំបន់ដែលត្រូវបានកំណត់ជាកន្លែងរុករករបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development។ (រូបភាពពីអង្គកាលីកាដូ និងលោក Jack Brook/ខេមបូចា)
រូបភាពពី Sentinel-2 ថតនៅថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពរុករករ៉ែនៅក្នុងតំបន់ដែលត្រូវបានកំណត់ជាកន្លែងរុករករបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development។ (រូបភាពពីអង្គកាលីកាដូ និងលោក Jack Brook/ខេមបូចា)

ស្រុកសណ្តាន់ នៃខេត្តកំពង់ធំ៖ លោក សុខ ហេង មេភូមិស្នងអន បានបង្ហាញដោយមោទនភាពរូបថតផ្ទះថ្មីរបស់លោកដែលបានសាងសង់ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ ហើយលោកបានដាក់វានៅលើអេក្រង់ទូរសព្ទ។ ប៉ុន្តែ​ក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development ដែលជា​ក្រុមហ៊ុន​រុក​រក​រ៉ែ​មាស​ដែលមាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​អង្គភាព​អង្គរក្ស​របស់​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន ពេលនេះ​​គំរាម​រុះរើ​ផ្ទះរបស់លោក ហើយក៏​បាន​ទន្ទ្រាន​កាន់កាប់​ដីស្រែ​របស់​អ្នកជិតខាង​ដែរ។

លោក​ ហេង បានបដិសេធសំណើររបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ដែលផ្តល់ប្រាក់ចំនួន១០០០ដុល្លារជាថ្នូរនឹងការរុះរើផ្ទះ​ ដោយលោកថាលោកនៅតែមានសិទ្ធិពេញលេញលើផ្ទះនេះ។

លោកហេង ដែលបានអះអាងថាគ្រួសារនិងអ្នកជិតខាងរបស់លោកបានចូលមករស់នៅតំបន់នេះមុនក្រុមហ៊ុនរយៈពេលយ៉ាងយូរមកហើយបានប្រាប់ថា៖ «ខ្ញុំបានបដិសេធ។ ពួកគេ​គ្មាន​សិទ្ធិ​រារាំង​ប្រជាជន​របស់​ខ្ញុំ​ [មិនឱ្យរស់នៅទីនេះទេ] ។ ដរាបណាពួកគេ [ក្រុមហ៊ុន Late Cheng] ផ្តល់សំណងតិចតួច ខ្ញុំនឹងមិនទៅណាទេ»។​

លោក សុខ ហេង បង្ហាញរូបថតផ្ទះដែលទើបនឹងសាងសង់ថ្មីៗនេះលើផ្ទៃដី ៥ ហិកតា ដែលក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development បានស្នើសុំឱ្យគ្រួសារលោករុះរើ។ រូបភាពកាលពីថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ (ខេមបូចា/Jack Brook)
លោក សុខ ហេង បង្ហាញរូបថតផ្ទះដែលទើបនឹងសាងសង់ថ្មីៗនេះលើផ្ទៃដី ៥ ហិកតា ដែលក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development បានស្នើសុំឱ្យគ្រួសារលោករុះរើ។ រូបភាពកាលពីថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ (ខេមបូចា/Jack Brook)

លោក ហេង និង​គ្រួសារ​បាន​រស់នៅ និង​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ​លើ​ផ្ទៃដី​ចំនួន ៥ ហិកតា​ក្នុង​ឃុំ​សុចិត្រ ស្រុក​សណ្តាន់ ខេត្ត​កំពង់ធំ ក្បែរ​តំបន់​ទេសចរណ៍​ភ្នំជី ជិត២០ឆ្នាំ​មក​ហើយ។

ទាំង​លោក ហេង និង​ពលរដ្ឋ​ប្រមាណ ១៥០​គ្រួសារ​នៅ​តំបន់​នោះ មិន​មាន​បណ្ណ​កម្មសិទ្ធិ​ដី​ដែល​ចេញ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​សម្រាប់ដីលំនៅដ្ឋាន​ និង​ចម្ការ​របស់​ពួក​គាត់​ទេ។ ភូមិ​របស់​ពួក​គាត់​នៅ​តែ​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ទេ ព្រោះ​វា​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ការពារ​នៃ​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃឡង់។ នេះ​បើ​តាម​មេ​ឃុំ សុចិត្រ លោក ប្រាក់ មិន។

ប៉ុន្តែ​ឋានៈជា​តំបន់អភិរក្ស​​នេះ​មិន​បាន​បញ្ឈប់​ក្រុមប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា​ពី​ការ​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ដោយ​ស្របច្បាប់​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី ៣១ ខែ​សីហា​ដល់​ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ទេ។ ការជីកយករ៉ែអាចត្រូវបានអនុញ្ញាតនៅក្នុងតំបន់ការពារ ប្រសិនបើបទប្បញ្ញត្តិដូចជាការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានត្រូវបានអនុវត្ត។ ប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុននេះមានទំហំ៥៨០០ ហិកតា នេះបើយោងតាមផែនទីដែលបានមកពីការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដែលខេមបូចាបានឃើញ ។

ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល កន្លងបានចេញលិខិតអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនមួយរុករករ៉ែលើផ្ទៃដី ១៥​ ១០០ ហិកតា កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់។

យោងតាមក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា គម្រោងរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng តម្លៃ១៣លានដុល្លារ ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងផលិតមាសបាន១៨០គីឡូក្រាមក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយក្រុមហ៊ុននេះចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការចាប់ពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣តទៅ។​ លោក អ៊ឹង ឌីប៉ូឡា អគ្គនាយកនៃក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ត្រូវបានដកស្រង់សម្តីដោយសារព័ត៌មានCambodianess ថាក្រុមហ៊ុន Late Cheng គ្រោងនឹងបង់ប្រាក់ដល់រដ្ឋាភិបាលចំនួន ២៥ ម៉ឺនដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗ ជាសួយសារអាករ។ លោក ឌីប៉ូឡា មិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណើ​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ពីខេមបូចាទេ។

ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែមាសមួយទៀតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមហ៊ុន Late Cheng គឺក្រុមហ៊ុន Cambodia K88 Industry Co. Ltd បានទទួលការអនុញ្ញាតឱ្យ «រុករករ៉ែលោហធាតុ» នៅឆ្នាំ ២០២០ នៅក្នុងតំបន់ដែលជាប់នឹងដីសម្បទានរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ដែលមានផ្ទៃដីចំនួន៩៣៣៤ហិកតា។ ឯកសាររបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុននេះដំណើរការដោយមានលោក ឈួន យូ ដែលកំពុងកាន់តួនាទីជាអគ្គនាយករងផ្នែកបរិក្ខារបច្ចេកទេសនៃក្រសួងការពារជាតិ នេះបើយោងតាមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ។

បើទោះបីជាដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រៃឡង់គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីព្រៃការពារចំនួន៤៣១ ៦៨៣ហិកតាក៏ដោយ តំបន់នេះត្រូវបានញាំញីដោយការកាប់ឈើខុសច្បាប់ជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ យោងតាមទិន្នន័យពី Global Forest Watch បានឱ្យដឹងថា ព្រៃឈើប្រមាណ១១​ ២០០ហិកតាត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដែលជាអត្រាខ្ពស់បំផុតក្នុងកំណត់ត្រា។ ដោយលើកឡើងពីការឆ្លើយតបមិនគ្រប់គ្រាន់របស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះការកាប់ឈើខុសច្បាប់ទ្រង់ទ្រាយធំ និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសកម្មជនក្នុងស្រុក ទីភ្នាក់ងារ USAID បានកាត់បន្ថយការផ្តល់មូលនិធិរបស់ខ្លួនដល់កម្មវិធីរដ្ឋាភិបាលដែលធ្វើការនៅក្នុងតំបន់នេះកាលពីខែមិថុនាឆ្នាំមុន។

អ្នកស្រី Courtney Work ​នរវិទ្យា​ផ្នែក​ទេសភាព​ព្រៃឈើ និង​ជាសាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ National Chengchi នៅ​តៃវ៉ាន់​បាន​និយាយ​ថា ស្ទើរតែ​មិន​មាន​សហគមន៍​ណាមួយ​ក្នុង​ឬ​ជុំវិញ​ព្រៃឡង់​មាន​បណ្ណ​កម្មសិទ្ធិ​ដី​ជា​ផ្លូវការ​ទេ។ តំបន់​ការពារ​ព្រៃឡង់​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដែន​តំបន់​នៅ​ឡើយ​ទេ ដែល​អាច​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​សហគមន៍​មួយ​ចំនួន​ទទួល​បាន​បណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ដីធ្លី។

អ្នកស្រីបន្ថែមថា នៅពេលដែលដីត្រូវបានផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនមួយ អ្នកដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ដីសម្បទាន តែងតែបាត់បង់ដីកសិកម្មរបស់ពួកគាត់ភ្លាមៗ ប៉ុន្តែជាទូទៅពួកគាត់អាចនៅសល់ផ្ទះសម្បែង ឬដីស្រែតូចៗ។’

អ្នកស្រី Work បានបន្តថា៖ «អសន្តិសុខក្នុងការកាន់កាប់ដីធ្លីនៅតែជាបញ្ហា ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកភូមិក្នុងតំបន់ការពារ។ ក្រុមហ៊ុនតែងតែមានអាទិភាព»។​

លោក សុខ ហេង មេភូមិស្នងអនអង្គុយនៅហាងមួយកន្លែងក្នុងភូមិ ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនទាន់ទទួលស្គាល់នៅឡើយដោយសារវាស្ថិតនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់។ រូបថតថ្ងៃទី០២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)
លោក សុខ ហេង មេភូមិស្នងអនអង្គុយនៅហាងមួយកន្លែងក្នុងភូមិ ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនទាន់ទទួលស្គាល់នៅឡើយដោយសារវាស្ថិតនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់។ រូបថតថ្ងៃទី០២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)

ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដែលមានភាពស្រពិចស្រពិល

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែកន្លងទៅនេះ ដោយសារតែក្រុមហ៊ុន Late Cheng ហាក់ចាប់ផ្តើមនូវប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួន  អ្នកភូមិចំនួន២០គ្រួសារត្រូវបានរារាំងមិនឱ្យចូលទៅកាន់ដីស្រែចំការរបស់ពួកគាត់ និងចូលរួមក្នុងការជីកយករ៉ែមាសតាមលក្ខណៈប្រពៃណីរបស់ពួកគាត់ទេ។ នេះបើយោងតាមការអះអាងរបស់អ្នកភូមិស្នងអន។

ក្រុម​អ្នក​ស្រុក​និយាយ​ថា ក្រុមហ៊ុន​ក៏​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឈូស​ឆាយ និង​កាន់កាប់​ដី​ជា​ច្រើន​កន្លែង ដោយ​មិន​បាន​ចែក​រំលែក​ការ​វាយ​តម្លៃ​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ជា​សាធារណៈ ឬ​ផ្តល់​សំណង​សមរម្យ​សម្រាប់​ការ​បាត់បង់សម្បត្តិ​របស់​ពួក​គាត់ទេ។

នៅហាងសាច់អាំងមួយនៅកាច់ជ្រុងពីច្រកចូលរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng លោកហេងបានចែករំលែករូបថតអាងមានផ្ទុកសារធាតុគីមីមួយពីទូរសព្ទរបស់លោក ដែលអាងទឹកនេះខណ្ឌដាច់ពីដីដោយតង់មួយប៉ុណ្ណោះ។ លោកហេង បាននិយាយថា វាជាអាងមួយក្នុងចំណោមអាងប្រហែល១០ដែលប្រើក្នុងប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ។

រូបថត​អាង​គីមី​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ​រុក​រក​រ៉ែ​មាស​របស់​ Late Cheng ចែក​រំលែក​ដោយ​មេ​ភូមិ​ស្នងអន គឺ សុខហេង។ រូបថតផ្តល់ឲ្យ
រូបថត​អាង​គីមី​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ​រុក​រក​រ៉ែ​មាស​របស់​ Late Cheng ចែក​រំលែក​ដោយ​មេ​ភូមិ​ស្នងអន គឺ សុខហេង។ រូបថតផ្តល់ឲ្យ

លោក​ថា លោក​បារម្ភ​ចំពោះ​សុខភាព​សហគមន៍ ប្រសិនបើ​សារធាតុ​គីមី​បំពុល​ទឹក​ក្រោម​ដី​ជុំវិញ។ ដំណើរការនៃការទាញយកមាសជាធម្មតាពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហូរសារធាតុផ្សេងៗចេញពីរ៉ែដោយប្រើស្យានីតរាវ (liquid cyanide )ហើយអាចមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើរក្សាទុកមិនត្រឹមត្រូវ។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៨ ការ​បង្ហូរ​ជាតិ​គីមី​ពី​ប្រតិបត្តិការ​រុក​រក​រ៉ែ​មាស​នៅ​ខេត្ត​ក្រចេះ និង​មណ្ឌលគិរី ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​ជា​ដើមចមនៃ​ការ​ស្លាប់​មនុស្ស​រាប់​សិប​នាក់ និង​ពុល​រាប់​រយ​នាក់​ទៀត។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានប្រាប់ថា ក្រុមហ៊ុន Late Cheng និងក្រុមហ៊ុន K88 បានធ្វើការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន-សង្គម ប៉ុន្តែមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានជាក់លាក់បន្ថែម ឬចែករំលែកលទ្ធផលនៃការវាយតម្លៃនោះទេ។ លោក​អះអាង​ថា ក្រុមហ៊ុន​ទាំង​ពីរ​កំពុង​ប្រតិបត្តិការ​ស្រប​ច្បាប់​នៅ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​​ការពារសត្វព្រៃនៅតំបន់​ព្រៃឡង់។

លោក​បាន​បន្ត​ថា​៖ «​ក្នុង​ករណី​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ណាមួយកើតចេញទ្បើងពី​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង ពួកគេ [​ក្រុមហ៊ុន​] គួរ​ធ្វើ​របាយការណ៍​ជាក់លាក់​ទៅ​អាជ្ញាធរ​មានសមត្ថកិច្ចដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​»​

ផ្ទុយទៅវិញក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែមាសរបស់អូស្ត្រាលី Renaissance Minerals ដែលក៏បង្កដល់ជីវភាពរបស់អ្នកស្រុកដែល បានផ្សាយព័ត៌មានលម្អិតអំពីប្រតិបត្តិការ និងការវាយតម្លៃបរិស្ថាននៅលើគេហទំព័ររបស់ខ្លួន ខណៈប្រតិបត្តិការនិងការវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng និងK88 នៅតែមានភាពស្រពិចស្រពិល។​

ផែនទីដែលខេមបូចាបានឃើញបញ្ជាក់អំពីប្រតិបត្តិការដែលបានគ្រោងទុកដោយក្រុមហ៊ុន Late Cheng បង្ហាញថាក្រុមហ៊ុនដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុនចិនដែលមានឈ្មោះថា Green Balance Environmental Consulting Co., Ltd. បានធ្វើការវាយតម្លៃ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនមិនបានឆ្លើយតបនឹងសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយទេ។

ផែនទីនៃការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng  បង្ហាញទីតាំងប្រតិបត្តិការ V1 ស្ថិតក្នុងភូមិស្នងអន, V2 នៅដំណាក់ក្រសាំង និង V5 នៅតំបន់ភ្នំជី។ ផែនទីនេះត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងរូបភាពផ្កាយរណបដែលថតដោយ Sentinel-2 កាលពីថ្ងៃទី១១ខែធ្នូ ដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពរុករករ៉ែនៅក្នុងតំបន់ដែលត្រូវបានចាត់តាំងជាកន្លែងប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development នៅក្នុងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់ក្រុមហ៊ុន។ (រូបភាព៖ លីកាដូ​ និង Jack Brook/ខេមបូចា)
ផែនទីនៃការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng  បង្ហាញទីតាំងប្រតិបត្តិការ V1 ស្ថិតក្នុងភូមិស្នងអន, V2 នៅដំណាក់ក្រសាំង និង V5 នៅតំបន់ភ្នំជី។ ផែនទីនេះត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងរូបភាពផ្កាយរណបដែលថតដោយ Sentinel-2 កាលពីថ្ងៃទី១១ខែធ្នូ ដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពរុករករ៉ែនៅក្នុងតំបន់ដែលត្រូវបានចាត់តាំងជាកន្លែងប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng Mining Development នៅក្នុងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់ក្រុមហ៊ុន។ (រូបភាព៖ លីកាដូ​ និង Jack Brook/ខេមបូចា)

ផែនទីបង្ហាញថាក្រុមហ៊ុន Late Cheng ហាក់ដូចជាបានបែងចែកទីតាំងប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនជាបីតំបន់៖ មួយស្ថិតនៅក្បែរភូមិស្នងអន មួយទៀតនៅតំបន់ដំណាក់ក្រសាំង និងទីបីនៅតំបន់ភ្នំជី។ រូបភាពផ្កាយរណបបង្ហាញពីសញ្ញានៃការជីកយករ៉ែនៅក្នុងតំបន់ទាំងនេះ ប៉ុន្តែប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនហាក់ដូចជាពង្រីកទៅខាងក្រៅលើសពីតំបន់ទាំងនេះទៀតផង។

យោងតាមអនុក្រឹត្យឆ្នាំ២០០៩របស់រដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុនត្រូវតែពិគ្រោះយោបល់ជាមួយ«អ្នកទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីគម្រោង» នៅពេលធ្វើការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ប៉ុន្តែមេភូមិស្នងអន លោក ​​ហេង និងគ្រួសារចំនួនបួនផ្សេងទៀតដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng និយាយថារឿងនេះមិនដែលកើតឡើងទេ។

វិនិយោគិនដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកមានអំណាច

កាលពីខែវិច្ឆិកា នៅពេលដែលអ្នកសារព័ត៌មានខេមបូចា បានចុះទៅដល់តំបន់នោះ នគរបាលបានយាមផ្លូវដីសម្រាប់ចូលទៅតំបន់សម្បទានឱ្យក្រុមហ៊ុន K88 និង Late Cheng ដែលផ្លូវទាំងនោះត្រូវបានបិទដោយប៉ារាស់។ លោក ហេង បានឱ្យដឹងថានរគបាលទាំងនោះដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ទោ កែវ ធូ សមាជិកនៃអង្គភាពអង្គរក្ស ដែលជួយយាមប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន។

មន្ត្រីនគរបាលដែលមានពាក់ឯកសណ្ឋាននៅប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យក្រុមហ៊ុន Late Cheng ដែលបដិសេធមិនផ្តល់ឈ្មោះ និងរារាំងអ្នកយកព័ត៌មានខេមបូចា បាននិយាយថា៖ «សហគមន៍មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលដោយគ្មានការព្រមព្រៀងពីក្រុមហ៊ុននោះទេ»។ មន្ត្រី​ប៉ូលិស​ម្នាក់​ដែល​ឈរជើង​នៅ​ជិតបុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យរបស់ក្រុមហ៊ុនK88 បាន​និយាយ​ថា លោក​នឹង​មាន​បញ្ហា​ប្រសិន​បើ​អ្នក​កាសែត​ចូល​ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត។

ខណៈ​ប្រធាន​អង្គភាព​អង្គរក្ស លោក ហ៊ីង ប៊ុនហៀង មិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណើ​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​នោះ​ទេ អ្នកនាំពាក្យ​អគ្គស្នងការ​នគរបាល​ជាតិ លោក ឆាយ គឹមឃឿន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រសិន​បើ​ក្រុមហ៊ុន​ណា​មាន​អាជ្ញាបណ្ណ​ប្រតិបត្តិការ​ស្រប​ច្បាប់ អាច​ស្នើ​សុំ​ការពារ​សន្តិសុខបាន។

លោក​បាន​បន្ត​ថា​៖ «​នេះ​ជា​វិធានការ​មួយ​ដែល​យើង​មានផែនការ​ការពារ​អ្នក​វិនិយោគគិន​របស់​យើង​។ វាមិនមែនជាបញ្ហាឯកជនទេ ប៉ុន្តែការពារអ្នកវិនិយោគគិនដែលមានប្រតិបត្តិការស្របច្បាប់​ មានសំណើរត្រឹមត្រូវ»។

វិនិយោគិនរបស់ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែមានទំនាក់ទំនងល្អជាពិសេស។

តាមព័ត៌មានដែលបង្ហោះលើគេហទំព័រក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបង្ហាញថាក្រុមហ៊ុន Late Cheng ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិចិនបួននាក់គឺ Dong Shuangyong, Feng Zhirong, Yin Guozhong និង Zhao Ying Ming និងភរិយាជនជាតិខ្មែររបស់ Zhao គឺ សឿន ពិសី។ យោង​តាម​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក Dong, Feng និង Yin សុទ្ធ​តែ​បាន​ក្លាយ​ជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចូល​សញ្ជាតិ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០២០។

លោក Ying Ming និងនាយក K88 លោក Chun You មន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ត្រូវបានភ្ជាប់ជាសហនាយកនៃក្រុមហ៊ុន Phnom Penh Zhe Long Mining Development Co., Ltd. និង Phnom Penh Zhe Long Construction Development Co. Ltd​ ។​

តាមរយៈការបរិច្ចាគ លោក Zhao និងអ្នកស្រី ពិសី បានពង្រឹងទំនាក់ទំនងទៅកាន់ឥស្សរជនដែលកំពុងកាន់អំណាច និងយោធា និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ក្នុងស្រុក។

ការ​បង្ហោះ​តាម​ហ្វេស​ប៊ុក​បានបង្ហាញថាប្តីប្រពន្ធមួយគូរនេះ​ក្នុង​ខែ​កញ្ញាបានថតរូប​ជាមួយ​ប្រធាន​អង្គភាព​អង្គរក្ស លោក ហ៊ីង ប៊ុនហៀង និង​នាយ​ឧត្តម​សេនីយ៍ ហ៊ុន ម៉ាណែត កូនប្រុស​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​អ្នក​ស្នង​មរតក​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។

លោក កេង វ៉ាន់នី ស្នងការរងនគរបាលខេត្តធំ បានសរសេរបន្ទាប់ពីប្តីប្រពន្ធមួយគូរនេះបានបរិច្ចាគប្រាក់៥០០ដុល្លាសម្រាប់សាងសង់អាគារធ្វើការរបស់លោកថា៖ «ខ្ញុំបាទសូមឲ្យទេវតាឆ្នាំថ្មីតាមបីបាច់ថែរក្សាលោកZHAO YING MING និងភរិយា សឿន ពិសី ព្រមទាំងបុត្រឲ្យជួបតែពុទ្ធពរបួនប្រការគឺ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈកុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ»។​

កាល​ពី​ខែ​មេសា​កន្លង​ទៅ​នេះ ក្រុមហ៊ុន Late Cheng  ក៏បាន​បរិច្ចាគ​ថវិកា​ចំនួន ៥០ ០០០ ដុល្លារ ដល់​កាកបាទ​ក្រហម​កម្ពុជា ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​អ្នកស្រី ប៊ុន រ៉ានី ដែលជាភរិយា​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន ដើម្បី​រំលឹក​ខួប​លើក​ទី ១៥៩ នៃ​ទិវា​ពិភពលោក​កាកបាទ​ក្រហម។ កាលពីឆ្នាំមុន ក្រុមហ៊ុនបានបរិច្ចាគដោយផ្ទាល់ចំនួន៣០០០ដុល្លារដែរ។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១ មក ក្រុមហ៊ុន Late Cheng បានផ្តល់គ្រឿងបរិក្ខារពេទ្យដល់យោធាភូមិភាគទី៤ ខេត្តកំពង់ធំ និងបានរ៉ាប់រងលើថ្លៃសាងសង់អគារនគរបាលខេត្តកំពង់ធំ រួមទាំងអំណោយចំនួន១០​ ០០០ ដុល្លារក្នុងខែមេសា។

ទាំងនាយកក្រុមហ៊ុនLate Cheng ឬក្រុមហ៊ុន K88  មិនបានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណើសុំអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកសារព័ត៌មានខេមបូចាទេ។

លោក Zhao Ying Ming នាយក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​នាយក​ដទៃទៀតរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ជួប​ជាមួយ​អ្នក​ភូមិស្នងអន ក្នុង​រូបថត​បង្ហាញ​ដោយ​មេភូមិលោក សុខ ហេង នៅ​ថ្ងៃ​ទី២ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)
លោក Zhao Ying Ming នាយក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​នាយក​ដទៃទៀតរបស់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ជួប​ជាមួយ​អ្នក​ភូមិស្នងអន ក្នុង​រូបថត​បង្ហាញ​ដោយ​មេភូមិលោក សុខ ហេង នៅ​ថ្ងៃ​ទី២ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)

តើមានផលប៉ះពាល់លើគម្រោងរេដបូក (REDD+)ដែរឬទេ?

លោក អ៊ំ សូនី នាយកប្រចាំប្រទេសនៃអង្គការអភិរក្សអន្តរជាតិកម្ពុជា(Conservation International Cambodia) មានប្រសាសន៍ថា អាជីវកម្មរុករករ៉ែមាសដូចក្រុមហ៊ុន Late Cheng និង K88 ក៏ជាកត្តាជំរុញការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើផងដែរ។

នោះបង្កើតជាសំណួរពីសក្តានុពលនៃផលប៉ះពាល់បណ្តាលមកពីអាជីវកម្មរ៉ែដែលមានលើផែនការពង្រីកគម្រោងអភិរក្សអន្តរជាតិ «កាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការរិចរិលព្រៃឈើ» (REDD+) នៅក្នុងតំបន់នេះ។ REDD+ អនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនបង់ប្រាក់ដើម្បីការពារព្រៃឈើជាមធ្យោបាយទូទាត់ការបំភាយកាបូនរបស់ពួកគេ ដោយគម្រោងនេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយអង្គការខ្លះថាជាមធ្យោបាយដើម្បីរកប្រាក់ពីការអភិរក្សរយៈពេលវែងនៃព្រៃឈើដែលនៅសេសសល់របស់កម្ពុជា។

អង្គការ Conservation International រួមជាមួយនឹងក្រសួងបរិស្ថាន និងសាជីវកម្ម Mitsui Banking របស់ប្រទេសជប៉ុន ស្វែងរកការអនុវត្តគម្រោង REDD+ នៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់ ដែលត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់រួចហើយដោយការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ដែលបណ្តាលមកពីដីសម្បទានរ៉ែថ្មកំបោរថ្មីមួយ និងផែនការសម្រាប់ខ្សែបណ្តាញបញ្ជូនថាមពលអគ្គិសនី។

ខណៈពេលដែលប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែមាសមិនត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយនឹងគម្រោង REDD+ បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងផ្នែកខេត្តស្ទឹងត្រែងនៃដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់ គម្រោង REDD+ កំពុងពង្រីកទៅខេត្តក្រចេះ និងកំពង់ធំ ដែលជាតំបន់ព្រៃឡង់ដែលក្រុមហ៊ុន K88 និង Late Cheng  កំពុងដំណើរការ។ លោក អ៊ំ សូនី បាននិយាយថា ព្រំប្រទល់ REDD+ មិនត្រូវបានបញ្ជាក់ទេថា «ទីតាំងគម្រោង និងសហគមន៍គោលដៅកំពុងត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងធ្វើឱ្យមានសុពលភាព»។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «យើងកំពុងធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដែលវាអាចមានលើគម្រោង [REDD+] និងបង្កើនអត្ថប្រយោជន៍ជាអតិបរមាសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់ប្រទេស ក៏ដូចជាសមតុល្យការអភិរក្ស និងលទ្ធផលនៃការអភិវឌ្ឍន៍។ ដោយសារវានៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំ វាលឿនពេកក្នុងការនិយាយថាតើការជីកយករ៉ែនឹងប៉ះពាល់ដល់ទីតាំងគម្រោងយ៉ាងដូចម្តេច»។

ការចូលទៅដីស្រែចម្ការត្រូវបានរឹតត្បិត

អ្នក​ភូមិ​ស្នង​អន​ភាគ​ច្រើន​មក​ព្រៃឡង់​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៩០ ឬ​ដើម​ឆ្នាំ​២០០០ ដោយ​ស្វែង​រក​ដី​និង​ឱកាស​សេដ្ឋកិច្ច។ ពេលខ្លះការប៉ុនប៉ងជីកយករ៉ែមាសខ្នាតតូចជាច្រើនដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើផែនការនិងការបូមយកមាសចេញឬការប្រើប្រាស់សារធាតុស្យានីតសម្រាប់ច្រោះ ក៏ដូចជាប្រតិបត្តិការរុករករ៉ែខ្នាតធំដែលមិនមានការគ្រប់គ្រង និងគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណបានរីកសាយភាយ។​

ផ្លូវ​កាត់​ភូមិ​ស្នង​អន ឆ្ពោះទៅកាន់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)
ផ្លូវ​កាត់​ភូមិ​ស្នង​អន ឆ្ពោះទៅកាន់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)

ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍បានរាយការណ៍កាលពីឆ្នាំ២០១២ ថា ដើមឈើជាច្រើនបានងាប់ដោយសារការបំពុលពីការជីកយករ៉ែមាសនៅជុំវិញព្រៃឡង់ក្នុងខេត្តក្រចេះ និងកំពង់ធំ ខណៈដែលមន្ត្រីមូលដ្ឋានត្រូវបានសូកប៉ាន់ដើម្បីកុំឱ្យពួកគេចាប់អារម្មណ៍រឿងនេះ។ ប្រតិបត្តិការកាប់ឈើខុសច្បាប់បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ ស្ថានភាពព្រៃឈើ។

ដោយស្វះស្វែងរកការទទួលស្គាល់ពីវត្តមានដ៏យូររបស់ពួកគេ សហគមន៍ស្នងអន បានដាក់ពាក្យស្នើសុំទៅក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីក្លាយជាភូមិផ្លូវការក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ។

ប៉ុន្តែ​អគ្គនាយក​នៃ​អគ្គនាយកដ្ឋាន​រដ្ឋបាល​របស់​ក្រសួង លោក ប្រាក់ សំអឿន បានអះអាងថា ក្រសួង​មិនទាន់​ឃើញ​សំណើរ​នេះ​នៅឡើយ​ទេ​។

ប្រធានគណៈកម្មការវត្តស្នងអន លោក ប៉េស ពិសិដ្ឋ អាយុ ៦២ ឆ្នាំ ជាអតីតទាហានជាមួយកងកម្លាំងទ័ពព្រៃរបស់ សឺន សាន បាននិយាយថា ជាលទ្ធផលនៃប្រតិបត្តិការរបស់ Late Cheng លោកមិនអាចចូលប្រើប្រាស់ផ្ទៃដី ៤ ហិកតាដែលលោកបានដាំដុះបានទៀតទេ ចាប់តាំងពីបានមកដល់តំបន់នេះនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ។ បន្ទាប់ពីចាកចេញពីជំរុំជនភៀសខ្លួន Site Two ។ អ្នក​ភូមិ​ព្រួយ​បារម្ភ​ព្រោះ​ក្រុមហ៊ុន​បាន​បិទ​មិន​ឱ្យ​ចូល​ដី​ចម្ការ​នៅ​ផ្លូវ​ដី​ក្រហម​ដែល​ចូល​ព្រៃ។

លោក ពិសិដ្ឋ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ផ្លូវ​នេះ​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ភូមិ​សាង​សង់ ហើយ​នៅ​ពេល​ដែល​ពួកគេ [ក្រុមហ៊ុន Late Cheng និង K88] មក ពួកគេ​ចាប់​ផ្តើម​បិទ​ផ្លូវ។ [អ្នកភូមិ] មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូល [តំបន់ក្រុមហ៊ុន] ទេ សូម្បីតែបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនក៏មិនអាចចេញមកស្នាក់នៅផ្ទះបានងាយស្រួលដែរ»។

អ្នកភូមិ​ស្នង​អន​ម្នាក់​កាន់​សំណល់​រ៉ែ​មួយ​ដុំ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​រុក​រក​រ៉ែ​មាស​មួយ​ដែល​កំពុង​ប្រតិបត្តិការ​នៅ​តំបន់​នោះ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)
អ្នកភូមិ​ស្នង​អន​ម្នាក់​កាន់​សំណល់​រ៉ែ​មួយ​ដុំ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​រុក​រក​រ៉ែ​មាស​មួយ​ដែល​កំពុង​ប្រតិបត្តិការ​នៅ​តំបន់​នោះ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២២។ (Jack Brook/ខេមបូចា)

អ្នកស្រី ឡាច អ៊ុន អាយុ៦០ឆ្នាំ និងប្តីឈ្មោះ សែន អន អាយុ៦១ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកជិតខាងរបស់លោកពិសិដ្ឋបាននិយាយថា ពួកគាត់រស់នៅតំបន់នោះជិតបីទសវត្សរ៍មកហើយ ហើយត្រូវបានក្រុមហ៊ុន Late Cheng ប្រាប់ពួកគាត់ថា ពួកគាត់មិនអាចប្រើម៉ាស៊ីនច្រូតកាត់ ដើម្បីភ្ជួរដីទំហំ ៤ ហិកតាទៀតទេ។ ក្រុមហ៊ុនក៏បានហាមឃាត់ការជីករ៉ែលក្ខណៈគ្រួសារដែរ បើទោះបីជាគ្រួសារខ្លះអាចចុះកិច្ចសន្យាបន្តការជីករ៉ែរាក់ៗ ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនស្នើសុំបញ្ឈប់ត្រូវតែឈប់តាមគោលការរបស់ក្រុមហ៊ុន។ នេះបើយោងកិច្ចសន្យាចំនួនពីរដែលខេមបូចាបានអាន ។

 អ្នកស្រី អ៊ុន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​នេះ​ទៅ យើង​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ដាំ​ដំណាំ​ទេ ប៉ុន្តែ​អាច​ដាំ​ស្រូវ​បាន ហើយ​ខ្ញុំ​មិនដឹងថាឆ្នាំ​ក្រោយ​ទេម៉េចវិញទៀតទេ។ ទោះបីខ្ញុំមានដីស្រែនៅទីនោះ [ក្នុងតំបន់ក្រុមហ៊ុន Late Cheng] ក៏ដោយ ពួកគេបានរឹតបន្តឹងយើងមិនឱ្យចូលទៅខាងក្នុងទេ»

អ្នកស្រី អ៊ុន បានបន្ថែមថា ៖ «ប្រសិនបើយើងមិនអាចធ្វើស្រែបានទេ យើងនឹងទៅធ្វើការរើសគ្រាប់ស្វាយចន្ទី និងប្រមូលដំឡូងមី»។

អ្នកជិតខាងរបស់ពួកគេឈ្មោះ សំ សាម អាយុ៦១ឆ្នាំ បាននិយាយថាអ្នកស្រីបានមករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងឃុំសុចិត្រក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ និងបានដាំដុះដំណាំលើផ្ទៃដី ១០ ហិកតា។ កាល​ពី​ពីរ​ឆ្នាំ​មុន អេស្កាវ៉ាទ័រ​ក្រុមហ៊ុន Late Cheng ​បាន​បំផ្លាញ​ចោល​អស់​​បី​ហិកតា។

 អ្នកស្រីសាម បាន​និយាយ​ថា ៖ «ពេល​គេ​កាន់កាប់​ដី​យើង គេ​ឱ្យតែ ១០០ ដុល្លារ ហើយ​ពេល​យើង​ទៅ​ឃាត់​គេ​មិន​ស្តាប់ទេ។ គេ​ហាម​យើង​មិន​ឱ្យដាំ​ដំណាំ​ធំៗ​ដូច​ជា​ដើម​ស្វាយចន្ទីអីហ្នឹង»

បើគ្មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីដែលទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋទេ ប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះមានលទ្ធភាពផ្លូវច្បាប់តិចតួចក្នុងការទទួលបានដី និងចម្ការរបស់ពួកគាត់ដែលបាត់បង់។ មេភូមិ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ លោក ហេង បាន​សោក​ស្តាយ​ចំពោះ​អ្វី​ដែល​លោក​ចាត់​ទុក​ការ​ខ្វះ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​លើ​សកម្មភាព​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន។

លោក​បាន​បន្ត​ថា ​៖ «​ពួកគេ [​ក្រុមហ៊ុន​] បាន​ប្រើ​អំណាច​ដើម្បី​ធ្វើ​អ្វីៗ​តាម​អំពើ​ចិត្ត គ្មាន​នរណា​ហ៊ាន​រារាំង​ពួកគេ​ឡើយ​។ ពួកគេ​បាន​កាប់​ឆ្ការ​ដី និង​ព្រៃ​ឈើ គ្មាន​នរណា​អាច​រារាំង​បាន​ទេ»

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ In Protected Prey Lang Forest, Communities Pushed Out But Mining Companies Welcomed In

709 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម