សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា៖ ដំណើរការថវិការបស់កម្ពុជាខ្វះតម្លាភាព និងការត្រួតពិនិត្យ

អគាររដ្ឋសភានៅរាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង)
អគាររដ្ឋសភានៅរាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ (ខេមបូចា/ព្រីង សំរាំង)

ដំណើរការថវិការបស់ប្រទេសកម្ពុជាខ្វះតម្លាភាព និងការត្រួតពិនិត្យ​​គ្រប់គ្រាន់ នេះបើយោងតាម​របាយ​ការណ៍​ចេញផ្សាយនៅខែវិច្ឆិកា របស់​​អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា (TI) ជា​អង្គការ​ឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយ។

របាយ​ការណ៍​នេះលើក​ឡើង​ថា ការពិភាក្សានៅ​ក្នុងគណៈកម្មាធិការត្រួតពិនិត្យ​ការ​ចំណាយ​ថវិកានៅ​រដ្ឋសភា គឺមានលក្ខណៈច្បោលៗ ហើយថវិកាត្រូវបានចំ​ណាយ​ «យ៉ាងទូលំទូលាយដោយ​គ្មាន​ការ​សួរ​ដេញ​ដោលពីសមាជិក​សភា​»។ ជារឿយៗ ​​ឯកសារ​ថវិកា​មិន​ត្រូវ​បាន​គេបង្ហាញជា​​សាធារណៈនោះ​​ទេ ហើយ​បើ​ទោះបីជា​មាន​​​ ក៏ឯកសារទាំងនោះ​​មិន​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ក្នុង​លក្ខណៈ​ដែល​អាច​ងាយ​យល់ដែរ។

លោក អ៊ឹម ណូរិន នាយក​កម្មវិធី​អង្គការតម្លាភាព​កម្ពុជា​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ផលប៉ះ​ពាល់នៃការត្រួតពិនិត្យផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុទន់​ខ្សោយអាចមានច្រើនណាស់។ មាន​ន័យ​ថា ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ​ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដៃ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​អាច​ប្រើ​ប្រាស់​​ថវិកា​​​ដោយ​គ្មាន​ការ​ដាក់កំហិត​»។

ការវាយតម្លៃដែលពិនិត្យ​ទៅលើនីតិកាលចុងក្រោយពីឆ្នាំ២០១៨-២០២៣បង្ហាញពីគម្លាតជាច្រើនក្នុងការត្រួតពិនិត្យលើការចំណាយ​ហិរញ្ញវត្ថុដោយសភាកម្ពុជា។ ច្បាប់​កម្ពុជា​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ តើ​រដ្ឋសភា​អាច​ធ្វើ​វិសោធនកម្មច្បាប់​​ថវិកា​ដោយ​គ្មាន​ការ​​យល់ព្រម​ពី​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ឬយ៉ាងណាទេ។

រដ្ឋាភិបាលក៏អាចបង្កើនការចំណាយដោយមិនមានការយល់ព្រមពីសភាសម្រាប់អ្វី​​​ ដែលគេ​ចាត់ថ្នាក់ជាឥណទានប៉ាន់ស្មាន ដែលរួមមានបំណុលសាធារណៈ ប្រាក់ខែ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភបុគ្គលិក ក៏ដូចជាថ្លៃសមាជិកភាពសម្រាប់អង្គការអន្តរជាតិ និងអន្តររដ្ឋាភិបាល។

របាយការណ៍នេះអះអាងថា សម្រាប់ការរៀបចំបំណុលដែលធ្វើឡើងដោយរដ្ឋាភិបាល រដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនបាន​ចែង​ថា តើការងារទាំងនេះត្រូវការការយល់ព្រមពីសមាជិកសភាឬក៏អត់នោះទេ​។ ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈចែងថា មានតែរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យជាប់​បំណុល ដែល​បង្ហាញថា មិនចាំបាច់មាន​ការអនុម័តយល់ព្រម​ពីរដ្ឋសភានោះ​​ទេ ដរាបណាបំណុលទាំងនោះត្រូវបានកំណត់​​រួច​ហើយ។

លោក ណូរិន​ បានកត់សម្គាល់ថា ហានិភ័យគឺ «ធំ និងចម្រុះ» នៅក្នុងប្រព័ន្ធថវិការបស់ប្រទេសកម្ពុជា​ ពីព្រោះមិនមានការត្រួតពិនិត្យ និងតុល្យភាពដោយសារ​គ្មាន​​គណបក្សប្រឆាំងខ្លាំង។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ស្ថាប័ន​នីតិ​ប្រតិបត្តិ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​សិទ្ធិ​អំណាច​​​កែ​សម្រួល​ថវិកាតាម​ចិត្ត​ ​ដោយ​គ្មាន​​ការ​ពិនិត្យ​ពិច័យ​ពី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​ក្នុង​សភា។ លោក ណូរិន​ គិត​ថា ​មាន​ឱកាស​តិច​តួចណាស់​​ក្រោម​ប្រព័ន្ធ​បច្ចុប្បន្ន​ដែលថា ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​ពុករលួយ​នឹង​ទទួល​ទណ្ឌកម្ម​​ពី​​គណបក្ស​កាន់​អំណាចនោះ។

លោក ណូរិន​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​​ថា៖​ «ទោះបី​ជា​រដ្ឋសភា​ចូលរួម​ក្នុង​ដំណើរការ​ថវិកា​ក៏ដោយ ក៏តួនាទី​របស់​សភា​នៅ​មាន​កម្រិត ​បើ​ធៀប​នឹង​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ផ្សេង​ទៀត​។ ដូច្នេះ​ការ​សម្រប​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់ ​គឺ​ជា​ការ​ចាំបាច់ ​ដើម្បី​ពង្រឹង​តួនា​ទី​​របស់​សមាជិក​សភា​នៅ​ពេល​និយាយ​ដល់​ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ»។

បើតាម​លោក ណូរិន សភាគួរតែអាចអនុម័តលើការរៀបចំបំណុលសាធារណៈ និងវិសោធនកម្មច្បាប់​ថវិកា ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ការ​ពិភាក្សា​ដ៏​សំខាន់ និង​បើក​ចំហ​នៅ​ក្នុង​សភា ក៏​សំខាន់​ផងដែរ ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​បញ្ហា​ជាមួយ​នឹង​ការ​ចំណាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល។

របាយ​ការណ៍​នេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃរបាយការណ៍ពហុប្រទេសដែលរៀប​ចំ​ឡើង​ដោយអង្គការ​ TI ដែលរួមបញ្ចូលលទ្ធផល​ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យតាម​ដាន​របស់​សភាពីប្រទេសចំនួន១០។ របាយ​ការណ៍​នេះបញ្ជាក់ថា អំពើពុករលួយនៅតែបន្តកើតមាននៅក្នុងប្រទេស ដោយកម្ពុជាឈរនៅលេខរៀងទី១៥០ ក្នុងចំណោម១៨០​ប្រ​ទេស​​នៅលើសន្ទស្សន៍នៃ​ការយល់ឃើញអំពីអំពើពុករលួយឆ្នាំ២០២២ របស់អង្គការ​ TI ។

លោក ឱម យ៉ិនទៀង ប្រធានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានប្រាប់ខេមបូចា​ថា របាយការណ៍នេះមានភាពលម្អៀង ដោយអះអាងថា ព័ត៌មានដែល TI បាន​បញ្ចូលអំពី​ឥទ្ធិពល​​​​​របស់​គណបក្សនយោបាយ​ប្រឆាំង គឺតែមួយខាង។

លោកចោទសួរថា៖ «TI ផ្តោតតែលើគុណសម្បត្តិរបស់គណបក្សប្រឆាំងប៉ុណ្ណោះ។ បើគ្មានបក្សប្រឆាំង តើកម្ពុជានឹងរលាយឬ?។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលពួកគេវាយតម្លៃដោយលម្អៀង។ សម្រាប់​យើងខ្ញុំ ​ផ្អែក​លើ​អ្វី​ដែល​យើង​សង្កេត​ឃើញ​ ពេលណា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ខ្សោយ គណបក្ស​កាន់​អំណាច​កាន់តែ​យកចិត្តទុកដាក់ជាងមុន​»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា គណបក្ស​កាន់​អំណាច​កំពុង​ព្យាយាម​ពង្រឹង​កិច្ច​ប្រឹង​ប្រែង​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​របាយការណ៍​វាយ​តម្លៃ​របស់អង្គការ​តម្លាភាព​កម្ពុជា​។

លោក ឡេង ប៉េងឡុង អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋសភាមិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណើ​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​ទេ។

លោក គឹមសួរ ភីរិទ្ធ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​​ភ្លើងទៀន​​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖​ «ថវិកា​ខ្វះ​តម្លាភាព​ក្នុង​វិស័យ​មួយ​ចំនួន» ដោយ​បន្ថែម​ថា​ ការចំណាយ​ថវិកា​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន​ «​ត្រូវ​បាន​បង្កប់​ក្នុង​ការ​ចំណាយ​ខ្ជះខ្ជាយ​ដោយ​គ្មាន​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ»។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍ថា ថវិកា​ជាតិ​ជា​ចំណុច​ស្នូល​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស ហើយ​ការត្រួតពិនិត្យ និង​តុល្យភាព​មាន​សារៈសំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​ដំណើរការ​នេះ។ កាល​ពី​មុន នៅ​ពេល​ដែល​ប្រទេសកម្ពុជា​​​មាន​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​​នីតិបញ្ញត្តិ មានការ​ជជែក​ដេញដោល​យ៉ាង​សកម្ម​ជុំវិញ​ថវិកាជាតិ។ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ លោកទទួល​ស្គាល់ថា មានកែសម្រួល​​តិច​តួច​ណាស់ដែលអាចធ្វើ​ទៅបាន​ ​ដោយសារតែ​ការគ្រប់គ្រង​អំណាច​លើសលប់របស់​គណបក្ស​កាន់អំណាច​។

ការស្ទង់មតិឆ្នាំ២០២១ របស់​អង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញអន្តរជាតិភាព​ជាដៃគូរ​ថវិកាអន្តរជាតិ បានរកឃើញថា ប្រទេសកម្ពុជា មានភាពយឺតយ៉ាវជាងបណ្តា​ប្រ​ទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ភាគច្រើនផ្សេងទៀត ជុំវិញ​ការទទួលបានជាសាធារណៈនូវព័ត៌មាន​​ថវិការបស់រដ្ឋាភិបាល។ កម្ពុជាទទួលបានពិន្ទុ៣៣ លើ១០០ សម្រាប់តម្លាភាព និងពិន្ទុ ០ លើ ១០០ សម្រាប់ការចូលរួមជាសាធារណៈទាក់ទងនឹងការសម្រេចចិត្តលើថវិការដ្ឋាភិបាល៕

(រាយការណ៍​បន្ថែម​ដោយ Leila Goldstein)

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Transparency International: Cambodia’s Budget Process Lacks Transparency and Regulation

135 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម