បន្ទាយមានជ័យ, ស្រុកស្វាយចេក៖ ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាជនភៀសសឹកពីជម្លោះព្រំដែនរាប់ពាន់គ្រួសារបានចាកចេញពីជំរំតង់មកនៅផ្ទះដែលរដ្ឋាភិបាលបានផ្ដល់ជូន។ ទន្ទឹមនឹងបានផ្ទះថ្មីស្នាក់នៅ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានលើកឡើងថា ទីតាំងរស់នៅថ្មីបានកែប្រែជីវភាពរបស់ពូកគាត់បានតិចតួចនៅឡើយ។
ជាច្រើនខែក្រោយពីការរត់គេចចេញពីផ្ទះដោយសារគ្រាប់ផ្លោង និងការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងទាហានកម្ពុជា-ថៃតាមបណ្ដោយព្រំដែន ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនអះអាងថាពួកខ្លួនកំពុងប្រឈមនឹងការពិបាកក្នុងការរកការងារធ្វើ សាលារៀនមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់តម្រូវការកូនៗ ហើយលក្ខខណ្ឌរស់នៅក៏មានការលំបាក និងមិនទាន់ច្បាស់ថាអាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានបានវិញនៅពេលណា។
អ្នកស្រី សុខ ហ៊ន វ័យ៦២ឆ្នាំលើកឡើងថា៖ «ពេលមេឃភ្លៀង ធ្វើឲ្យខ្ញុំនឹកផ្ទះ»។ បច្ចុប្បន្នផ្ទះរបស់អ្នកស្រីត្រូវបានទាហានថៃព័ន្ធបន្លាលួសយកនៅតាមព្រំដែនខេត្តបន្ទាយមានជ័យក្រោយមានជម្លោះព្រំដែនកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំមុន។
អ្នកស្រី ហ៊ន គឺជាជនភៀសសឹកម្នាក់ក្នុងចំណោមជនភៀសសឹកជាង១១ ៦០០នាក់ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងផ្ទះដែលរៀបចំដោយរដ្ឋាភិបាលកាលពីដើមឆ្នាំនេះ។ នេះបើតាមតួលេខផ្លូវការ។
ផ្ទះបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់កាលពីខែមីនា ប៉ុន្មានខែក្រោយមានបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ បន្ទាប់ពីមានការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាម្ដងកាលពីខែកក្កដា និងម្ដងទៀតកាលពីខែធ្នូ នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរដែលមានប្រវែងប្រហែល៨១៧គីឡូម៉ែត្រ។ ការប្រយុទ្ធគ្នានេះបានធ្វើឲ្យមានអ្នកស្លាប់ជិត១០០នាក់ និងមានជនភៀសសឹកប្រហែល១លាននាក់សម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ។
ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជារាប់ពាន់គ្រួសារភាគច្រើនមកពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងព្រះវិហារ បានចំណាយពេលស្នាក់នៅក្នុងជម្រកប្រក់តង់នៅជំរំភៀសសឹកជាច្រើនខែ បន្ទាប់ពីទាហានថៃបានចូលកាន់កាប់ទីតាំងលំនៅឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះក្រោយមានបទឈប់បាញ់កាលពីខែធ្នូ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាត់ទុកក្រុមទាហានថៃថាបានទន្ទ្រានកាន់កាប់តំបន់ក្នុងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន តែរដ្ឋាភិបាលថៃបានច្រានចោលការចោទប្រកាន់នេះ។
នៅខេត្តព្រះវិហារ ប្រជាពលរដ្ឋជាជនភៀសសឹកជាង៦០០គ្រួសារបានប្ដូរទៅរស់នៅផ្ទះដែលរដ្ឋាភិបាលរៀបចំឲ្យជាបណ្ដោះអាសន្ន។ នេះបើតាមការឲ្យដឹងពីអភិបាលរងខេត្តលោក គឹម ចាន់បញ្ញា។ ដោយឡែកលោកថានៅមានប្រជាពលរដ្ឋប្រហែល៧០០គ្រួសារទៀតកំពុងស្នាក់នៅក្នុងជំរំតង់នៅឡើយដោយសារតែ «លក្ខខណ្ឌមិនមានសុវត្ថិភាព»។
អ្នកស្រី ហ៊ន និងស្វាមី បានចាកចេញពីការរស់នៅក្នុងតង់នៅក្នុងវត្តមួយកន្លែងមករស់នៅក្នុងផ្ទះដែលរដ្ឋាភិបាលសង់ឲ្យ និងមានដីទំហំ២០ម៉ែត្រគុណនឹង៣០ម៉ែត្រ កាលពីខែមីនា ដូចទៅនឹងប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់គ្រួសារផ្សេងទៀតក្នុងស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យដែរ។
អ្នកស្រី ហ៊ន កាលមុនផ្ទុះជម្លោះព្រំដែន គឺជាម្ចាស់ហាងសម្លៀកបំពាក់មួយកន្លែងនៅក្នុងតំបន់បឹងត្រកួន។ អ្នកស្រីឲ្យដឹងថា៖ «ផ្ទះថ្មីវាមិនដូចផ្ទះចាស់របស់យើងទេ។ តាំងពីមកនៅទីនេះ វាស្ងាត់ខ្លាំងណាស់។ អ្នកទាំងអស់គ្នាសុទ្ធជាជនភៀសសឹក ហើយពួកគាត់ក៏មិនសូវមានលុយច្រើនមកទិញខោអាវយើងដែរ»។
ទោះជាបានចាកចេញពីជំរំតង់មករស់នៅក្នុងផ្ទះមួយខ្នងដែលមានប្រព័ន្ធទឹក ភ្លើង ក៏មានប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាកាលពីខែឧសភា ថា ជីវភាពរបស់ពួកគាត់បានធ្លាក់ក្នុងភាពក្រីក្រ និងភាពមិនច្បាស់លាស់សម្រាប់អនាគត។
ក្រសួងមហាផ្ទៃបានឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ថា ប្រជាពលរដ្ឋជិត ៣០ ០០០នាក់កំពុងនៅតំបន់ជម្លៀសនៅឡើយ និងថាមានស្រ្តីជាង១៥ ៣០០នាក់ និងមានកុមារជាង១០ ០០០នាក់។
កូនប្រុសអ្នកស្រី ហ៊ន គឺលោក ហួរ គឹមហាក់ បានមកនៅជាមួយម្ដាយជាបណ្ដោះអាសន្ន ដោយមានទាំងកូនប្រុសអាយុ៦ឆ្នាំម្នាក់ផង ក្រោយពីភៀសខ្លួនពីតំបន់ព្រំដែន។ លោកថាពេលនេះលោកកំពុងពិបាកក្នុងការរកការងារធ្វើ។
មុនមានជម្លោះព្រំដែន លោក គឹមហាក់ បានបើកហាងលក់ទូរសព្ទដៃ និងអាចរកប្រាក់ចំណូលប្រហែល៧០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។ លោកថាផ្ទះរបស់លោករងការខូចខាតនៅអំឡុងពេលប្រយុទ្ធគ្នា។
លោកលើកឡើងថា៖ «វានឹងត្រូវការពេលច្រើន ដើម្បីកសាងជីវិតនៅទីនេះឲ្យប្រសើរឡើងវិញ។ បញ្ហាធំបំផុតនៅពេលនេះគឺមិនមានប្រាក់ដើម្បីបើកអាជីវកម្ម។ ទោះបីជាយើងលក់ដូររបស់របរបន្តិចបន្តួចនៅទីនេះ ក៏មិនសូវមានអ្នកទិញដែរ។ វាមិនដូចនៅតំបន់បឹងត្រកួន នៅនោះមានមនុស្សរស់នៅច្រើន»។
ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនទៀតដែលកំពុងរស់នៅតំបន់ផ្សេងមួយទៀតក្នុងតំបន់លំនៅឋានបណ្ដោះអាសន្នដែលមានផ្ទះប្រហែល ២ ៨០០ខ្នង ក្នុងស្រុកស្វាយចេក ក៏បានលើកពីបញ្ហាប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះដែរ។
អ្នកស្រី ឆាយ សៀវឡាង មកពីតំបន់ជម្លោះភូមិព្រៃចាន់ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានឲ្យដឹងថាស្ថានភាពរស់នៅក្នុងផ្ទះបណ្ដោះអាសន្នមានសភាពល្អប្រសើរជាងកាលរស់នៅក្នុងតង់នៅក្នុងវត្ត។ អ្នកស្រី និងគ្រួសារបានរស់នៅជំរំក្នុងវត្តអស់ពេលជាច្រើនខែមុននឹងមករស់នៅក្នុងផ្ទះដែលរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ជូន។ ប៉ុន្តែបញ្ហានៅតែមានសម្រាប់អ្នកស្រី។
អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «ពេលខ្លះទឹកចេញតែពេលយប់ ហើយខ្ញុំត្រូវក្រោកតាំងពីម៉ោង៣ទាបភ្លឺដើម្បីបើកទឹកទុកប្រើប្រាស់ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងមួយថ្ងៃ ព្រោះថាមានអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើន ហើយប្រព័ន្ធទឹកក៏មិនសូវដំណើរការបានស្រួលដែរ»។
អ្នកស្រីបន្ថែមថាពេលមានខ្យល់ខ្លាំងម្ដងៗភ្លើងដាច់ជាច្រើនម៉ោងផងដែរ។
អ្នកស្រីបន្តថា៖ «វាក្ដៅណាស់ ប៉ុន្តែយើងចេះតែទ្រាំទៅ ព្រោះយើងមិនដឹងថាត្រូវធ្វើអ្វីទៀត»។ អ្នកស្រីលើកឡើងទៀតថា ពេលមានខ្យល់ខ្លាំង និងភ្លៀងធ្លាក់ក្នុងខែវស្សា គឺធ្វើឲ្យអ្នកស្រីកាន់តែព្រួយបារម្ភថាផ្ទះប្រក់ស័ង្គសី សសរធ្វើពីដែករបស់អ្នកស្រីអាចនឹងរលំ។
អ្នកស្រីឲ្យដឹងទៀតថា ជំនួយឧបត្ថម្ភផ្សេងៗក៏មានកាន់តែតិចតាំងពីគ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកប្ដូរមកនៅផ្ទះរបស់រដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ឲ្យ។
អ្នកស្រីឱ្យដឹងថា ជំនួយដែលអ្នកស្រីបានទទួលលើកចុងក្រោយនៅខែមេសា ដែលមានដូចជាអង្ករ មី និងទឹកស៊ីអ៊ីវ។
អ្នកស្រីបន្តថា៖ «វាពិបាក ព្រោះយើងមិនទាន់អាចរកចំណូលបាននៅឡើយ»។
អ្នកស្រី សៀវឡាង បានស្នាក់នៅនិងធ្វើការងារនៅផ្ទះ ខណៈស្វាមីអ្នកស្រីបានការងារជាជាងសំណង់ និងពេលខ្លះធ្វើជាជាងជួសជុលនៅខេត្តជិតៗតែបានចំណូលមិនសូវច្រើននោះទេ។
ភ្នាក់ងារផ្ដល់ជំនួយដល់គ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកក៏បានបង្ហាញកង្វល់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះដែរ។
លោក ឈុំ ស៊ីវុទ្ធិន មន្ត្រីបច្ចេកទេសជាន់ខ្ពស់គ្រប់គ្រងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគ្រោះមហន្តរាយ របស់អង្គការទស្សនៈពិភពលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅដំណាក់កាលនេះ គ្រួសារភាគច្រើនគឺកំពុងពិបាកជីវភាព ដោយសារតែពួកគាត់ពឹងលើជំនួយឧបត្ថម្ភច្រើនដើម្បីបំពេញតម្រូវការប្រចាំថ្ងៃ។ ខណៈដែលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនៅតែបន្ត ស្ថានភាពទូទៅក៏ហាក់នៅតែមានភាពផុយស្រួយ និងមិនច្បាស់លាស់»។
លោកបន្ថែមថា អ្វីដែលគួរឲ្យបារម្ភខ្លាំងគឺការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល និងកម្រិតជីវភាពធ្លាក់ចុះ និងភាពមានកម្រិតក្នុងការស្វែងរកអ្វីផ្សេងបានលើសពីការផ្គត់ផ្គង់អង្ករ ដែលនេះនឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់លើសេចក្ដីត្រូវការរបស់ពួកគាត់។
តំណាងអង្គការយូនីសេហ្វប្រចាំកម្ពុជា Will Parks បានឲ្យដឹងថា គេត្រូវការប្រាក់ជាង២,១លានដុល្លារដើម្បីស្ដារឡើងវិញនូវសេវាចាំបាច់នានា និងការគាំទ្រដល់ក្រុមគ្រួសារ និងកុមារភៀសសឹកទាំងនោះ។
អាជ្ញាធរបានឲ្យដឹងថាខ្លួនមានផែនការរួចរាល់ហើយក្នុងការអភិវឌ្ឍ និងបន្ថែមប្រភពធនធានដល់ក្រុមគ្រួសារភៀសសឹក។
អភិបាលរងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក ឃ្លោក នួយ មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងរៀបចំកម្មវិធីលើកកម្ពស់ជីវភាពដល់ក្រុមគ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក។
លោកបានឲ្យដឹងថា៖ «ពេលនេះយើងកំពុងរៀបចំឲ្យមានឱកាសការងារសម្រាប់ពួកគាត់ រួមទាំងគម្រោងកសិកម្មទំនើប និងការចិញ្ចឹមសត្វ ដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរបស់ពួកគាត់»។
អភិបាលរងស្រុកថ្មពួក លោក ឈើយ ជឿម ស្រុករបស់លោកមានប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកច្រើន បានឲ្យដឹងថា បញ្ហាប្រឈមនៅតែមាន ជាពិសេសគឺបញ្ហាទឹកលិចផ្លូវទីលំនៅក្នុងតំបន់ផ្ទះស្នាក់នៅ និងកង្វះការងារ។
លោកបន្ថែមថា ក្រសួងពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងក្រសួងកសិកម្ម បានរៀបចំផែនការគាំទ្រកម្មវិធីចិញ្ចឹមសត្វ និងបានចែកមេមាន់១៥០ក្បាលដល់ប្រជាពលរដ្ឋមួយគ្រួសារៗផងដែរ។ លោកមិនបានបញ្ជាក់ទេថាតើកម្មវិធីនេះនឹងចាប់ផ្ដើមនៅពេលណា។
ចាប់ពីខែឧសភា គ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកនឹងចាប់ផ្ដើមទទួលប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែមក្នុងមួយខែ២០ម៉ឺនរៀលសម្រាប់រយៈពេលមួយឆ្នាំ នេះបើតាមលោកអភិបាលរងស្រុក ដែលចំនួនប្រាក់ឧបត្ថម្ភសរុបឡើងដល់៣០ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយខែ។
លោក ជឿម ឲ្យដឹងទៀតថា ក៏មានជំនួយបន្ថែមដោយផ្ដល់ស៊ីទែនទឹកសម្រាប់គ្រួសារមួយៗផងដែរ។ ដូចគ្នាដែរ រដ្ឋាភិបាលនឹងជួយចេញថ្លៃទឹក និងភ្លើងក្នុងមួយគ្រួសាររហូតដល់៣០គីឡូវ៉ាត់ម៉ោងក្នុងមួយខែ និងមានផ្ទៃដី៥០ហិកតាផ្សេងទៀតបម្រុងទុកសម្រាប់សហគមន៍កសិកម្ម។
លោកបន្ថែមថា កាកបាទក្រហមកម្ពុជា និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនក៏បានជួយជីកអណ្ដូងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ផងដែរ។
លោក នួយ ឲ្យដឹងដែរថា កូនសិស្សចំនួន ១ ៧៣៥នាក់បានចុះឈ្មោះចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យដែលទើបបង្កើតថ្មីនៅក្នុងតំបន់ផ្ទះបណ្ដោះអាសន្ន។ លោកបន្ថែមថា ការសិក្សាអប់រំ «ដំណើរការទៅដោយរលូន» និងថាអាជ្ញាធរមានគម្រោងដំឡើងកម្រិតសិក្សាឲ្យដល់ថ្នាក់វិទ្យាល័យ។
សាលារៀនចំនួន១២ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងព្រះវិហារនៅបន្តបិទដំណើរការ។ នេះបើតាមការឲ្យដឹងរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។ ក្នុងខេត្តឧត្តមានជ័យ ដែលមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃកាលពីឆ្នាំទៅដែរនោះ នៅមានសាលារៀនចំនួនប្រាំបី និងមន្ទីរពេទ្យចំនួនប្រាំនៅបន្តបិទទ្វារ។
អ្នកស្រី ថៃ សាខេង គ្រូបង្រៀននៅអនុវិទ្យាល័យទើបបង្កើតថ្មីនៅតំបន់ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកបានឲ្យដឹងថា គ្រូៗនៅខ្វះខាតសម្ភារសិក្សា បរិក្ខារបង្រៀននៅមានកម្រិត ហើយកូនសិស្សពិបាកទៅរៀនដោយសារផ្លូវពិបាកធ្វើដំណើរមានភក់ជ្រាំច្រើន និងទឹកលិចផងដែរ។
អ្នកស្រីបន្ថែមថា មុខវិជ្ជាកីឡា និងសិល្បៈត្រូវបានកាត់ចោលដោយសារតែខ្វះសម្ភារ ទីតាំង និងគ្រូបង្រៀន។
អ្នកស្រីឲ្យដឹងទៀតថា៖ «យើងតែងតែមានការព្រួយបារម្ភ ប៉ុន្តែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នយើងត្រូវតែសម្របខ្លួន»។
មិនមែនប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកទាំងអស់បានទទួលផ្ទះបណ្ដោះអាសន្នទេ នៅមានប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារទៀតកំពុងរង់ចាំផ្ទះដែលកំពុងសាងសង់។
បើតាមលោក ជឿម នៅមានប្រជាពលរដ្ឋយ៉ាងតិច២៧៧គ្រួសារទៀតក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យមិនទាន់បានទទួលផ្ទះបណ្ដោះអាសន្ននេះនៅឡើយ និងថាមានខ្លះទៀតកំពុងស្នាក់នៅជាមួយសាច់ញាតិទម្រាំផ្ទះដែលរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ជូនសាងសង់រួចរាល់។
សម្រាប់អ្នកស្រី ហ៊ន ជីវិតនៅទីតាំងថ្មីនេះប្រៀបដូចជាល្បែងរង់ចាំអ៊ីចឹងដែរ។
អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «យើងពិបាកចិត្ត ប៉ុន្តែយើងមិនដឹងធ្វើម៉េច។ យើងបានត្រឹមសង្ឃឹមថារដ្ឋាភិបាលនឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានឆាប់ៗ ហើយយើងអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ និងប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតជាថ្មី»៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ New Houses, Few Opportunities for Cambodia’s Border Displaced
