លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានយកឱកាសថ្លែងសុន្ទរកថាបើកកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី នៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ដើម្បីបង្ហាញពីវត្តមានកងទ័ពថៃនៅលើផ្នែកខ្លះនៃទឹកដីកម្ពុជា ក្រោយប្រទេសទាំងពីរមានការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធនឹងគ្នានៅតាមព្រំដែនកាលពីឆ្នាំមុន។
លោកមានប្រសាសន៍ក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំថា៖ «កម្ពុជាមិនមែនជាអ្នកចាប់ផ្តើមបាញ់មុននោះទេ» ដោយសំដៅទៅលើការប៉ះទង្គិចគ្នាចំនួនពីរលើកក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដែលភាគីនីមួយៗបានចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមក។ លោកបន្តថា៖ «ផ្នែកខ្លះនៃទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា នៅតែត្រូវបានកាន់កាប់ដោយកងទ័ពថៃ»។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណជាង ២០ ០០០ នាក់ នៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញបាននៅឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះ លោកបានអំពាវនាវឱ្យមានការគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ និងស្នើឱ្យបន្តដំណើរការបោះបង្គោលព្រំដែនរួមគ្នាឡើងវិញ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏បានស្នើនួវរបៀបវារៈគន្លឹះចំនួនបី «ការបង្ការ ការត្រៀមខ្លន និងការកងសាងវិបុលភាព» ដល់អង្គការហ្រ្វង់កូហ្វូនី ដោយបានស្នើឲ្យបណ្ដាញហ្វ្រង់កូហ្វូនីសម្របសម្រួលជម្លោះមុនមានអំពើហិង្សាកើតឡើង រៀបចំកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលយុវវ័យលើបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឬ AI និងរឹតចំណងពាណិជ្ជកម្មឲ្យកាន់តែជិតស្និទ្ធរវាងប្រទេសជាសមាជិកហ្វ្រង់កូហ្វូនី និងប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន។
ការលើកឡើងពីបញ្ហាព្រំដែនរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកើតមានក្រោយប្រទេសថៃព្រមានកម្ពុជាមិនឲ្យលើកបញ្ហាជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល ដោយថាការលើកបែបនេះនឹងធ្វើឲ្យបាត់បង់កិច្ចខិតខំកសាងទំនុកចិត្តគ្នាឡើងវិញ។
សកម្មជន និងអ្នកជំនាញអង្គការសហប្រជាជាតិក៏បានដាក់សម្ពាធដល់កម្ពុជាលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាកាលមុនកិច្ចប្រជុំចូលមកដល់ផងដែរ។ សកម្មជនកម្ពុជាបានដាក់ញត្តិនៅស្ថានទូតបារាំង និងកាណាដា ដើម្បីជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងឲ្យប្រទេសទាំងពីរជួយអន្តរាគមន៍លើជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិលោក Tom Andrews បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំជាង១០០នាក់ ដោយលោកជឿថាអ្នកទាំងនោះត្រូវជាប់ឃុំដោយសារតែការប្រើសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំ និងការប្រមូលផ្ដុំដោយស្របច្បាប់ និងបានអំពាវនាវឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលជួយឲ្យមានការដោះលែងអ្នកទាំងនោះ។
កិច្ចប្រជុំកំពូលរយៈពេលពីរថ្ងៃនេះ មានប្រធានរដ្ឋ និងរដ្ឋាភិបាលមកពីប្រទេសជាសមាជិកចំនួន៩០បានចូលរួម ក្នុងក្រមខណ្ឌអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី ឬហៅកាត់ថា OIF។ សមាជិកអង្គការអន្តរជាតិមួយនេះមានគោលដៅអាទិភាពយូរអង្វែង គឺការពិភាក្សាផ្នែកការទូត សន្តិភាព ប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស និងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមេដឹកនាំថ្មី។
ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នារវាងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ជាប្រទេសនៅតំបន់អាហ្វ្រិកមានអ្នកនិយាយភាសាបារាំងច្រើនជាងគេ និងប្រទេសរវ៉ានដា ក៏ជាកង្វល់មួយរបស់កិច្ចប្រជុំកំពូលនេះដែរ។ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ បានគំរាមថាខ្លួននឹងដកខ្លួនចេញពីអង្គការមួយនេះ បើសិនជាលោកស្រី Louise Mushikiwabo ជនជាតិរវ៉ាន់ដា ជាប់ឆ្នោតជាអគ្គលេខាធិការសម្រាប់អាណត្តិទី៣ ហើយការបោះឆ្នោតនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅថ្ងៃចន្ទ ស្អែកនេះ។
លោក Emmanuel Macron គឺប្រធានាធិបតីបារាំងដំបូងគេដែលបានមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាគិតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣។ លោកមានប្រសាសន៍ថាអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនីត្រូវដើរតួនយោបាយក្នុងពិភពលោកមួយដែលកំពុងប្រឈមបញ្ហាជាច្រើនជំពូកនេះ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក កើតឡើងក្រោយប្រទេសបារាំងបានប្រឈមនឹងមហាបាតុកម្មជាច្រើនសប្ដាហ៍ទាក់ទងនឹងបញ្ហាជីវភាព សេវាសាធារណៈ និងប្រព័ន្ធអប់រំ និងមានមនុស្សជាង១០ម៉ឺននាក់បានចុះផ្លូវធ្វើបាតុកម្មនៅទូទាំងប្រទេសកាលពីថ្ងៃសៅរ៍កន្លងទៅ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភាសារួមរបស់យើងបាននាំយើងឲ្យមានការសន្ទនា និងការសម្រុះសម្រួល…វាបានផ្ដល់ឲ្យយើងនូវពាក្យពេចន៍ និងឧបករណ៍ដើម្បីធានាថានីតិរដ្ឋត្រូវបានឲ្យតម្លៃខ្ពស់ជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ»។
នៅក្នុងដំណាក់កាលមួយដែលមានការបែកខ្ញែកគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល លោក Macron បានអំពាវនាវឲ្យមានការស្រុះស្រួលគ្នា «ដើម្បីរក្សាចំណងសាមគ្គីភាព»។
លោកបន្ថែមថា៖ «យើងអាចមានភាពខុសប្លែកគ្នាដោយមិនចាំបាច់បែងចែកគ្នា…យើងអាចការពារអត្តសញ្ញាណរបស់យើងដោយមិនចាំបាច់តាំងខ្លួនប្រឆាំងនឹងអ្នកផ្សេងទៀត»។
ក្រោយមកលោកបានប្រគល់ប្រធានប្ដូរវេនកិច្ចប្រជុំពីបារាំងមកឲ្យកម្ពុជា។ កម្ពុជាធ្លាប់ជាប្រទេសមួយនៃបារាំងឥណ្ឌូចិន ដែលក្រោយមកបានទទួលឯករាជ្យពីបារាំងនៅឆ្នាំ១៩៥៣។ បើតាមអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី កម្ពុជាមានប្រជាជនតែ០,១៦ភាគរយដែលអាចនិយាយភាសាបារាំងបាន។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសលោក ចាន់ រតនា ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃអាទិត្យនេះថាថៃ ដែលជាប្រទេសអ្នកសង្កេតការណ៍របស់ហ្វ្រង់កូហ្វូនីតាំងពីឆ្នាំ២០០៨ បានបញ្ជូនអ្នកសង្កេតការណ៍មកចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះដែរ។
លោកបានច្រានចោលការទំទាស់របស់ថៃដោយថា «ជាទម្លាប់ដដែលៗរបស់ពួកគេ» និងថាកម្ពុជាបានត្រៀមខ្លួនជាយូរមកហើយដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន។
លោក រតនា មានប្រសាសន៍ទៀតថាអ្នកសង្កេតការណ៍ថៃ ក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីកាលពីថ្ងៃសៅរ៍បានចុះឈ្មោះឡើងថ្លែងសុទ្ទរកឋា ប៉ុន្តែបែរជាមិនឡើងថ្លែងវិញពេលត្រូវបានអញ្ជើញ។ លោកថា៖«នេះជាសិទ្ធិរបស់ពួកគាត់»។
ស្ថានទូតថៃប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញមិនបានឆ្លើយតបសំណើសុំអត្ថាធិប្បាយនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកកបាននិយាយថាតំបន់ព្រំដែនដែលទាហានខ្លួនបានចូលកាន់កាប់ក្រោយមានបទឈប់បាញ់កាលពីខែធ្នូ ថាជាតំបន់ស ឬជាដីរបស់ខ្លូន។ ចំណែករដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាវិញថាដីទាំងនោះជាកម្មសិទ្ធិរបស់កម្ពុជា។
នៅថ្ងៃចន្ទ ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងអស់នឹងបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអគ្គលេខាធិការហ្វ្រង់កូហ្វូនី សម្រាប់អាណត្តិបួនឆ្នាំ ដោយចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ២០២៧ និងសម្រេចចុះឈ្មោះសមាជិកថ្មីៗ។ ដូចគ្នាដែរប្រទេសជាសមាជិកក៏ត្រូវរំពឹងថានឹងចេញនូវសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ក្រុងភ្នំពេញ និងដំណោះស្រាយស្ដីពីសន្តិសហវិជ្ជមាន សេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចហសប្រតិបត្តិការវប្បធម៌ ដំណោះស្រាយជម្លោះ និងការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Hun Manet Opens Francophonie Summit by Accusing Thailand of Occupying Cambodian Land







