សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

សិល្បករចាប៉ីដងវែងមួយចំនួនត្អូញត្អែរពីទីផ្សារធ្លាក់ចុះទោះបីជាកូវីដ១៩ធូរស្បើយ

លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ឯ យិន លេងចាប៉ីដងវែងនៅឯផ្ទះរបស់គាត់ក្នុងខេត្តព្រៃវែង។ រូបថតនៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២។ ខេមបូចា/ ម៉ិច ជូឡាយ
លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ឯ យិន លេងចាប៉ីដងវែងនៅឯផ្ទះរបស់គាត់ក្នុងខេត្តព្រៃវែង។ រូបថតនៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២។ ខេមបូចា/ ម៉ិច ជូឡាយ

សិល្បករចាប៉ីដងវែងដែលមានវ័យចាស់ៗនិងពិការភាពមួយចំនួនបានត្អូញត្អែរថា អាជីព​ចាប៉ីដងវែងរបស់ពួកគាត់បានជួបនឹងបញ្ហាមួយចំនួនដែលបណ្តាលឱ្យខ្វះខាតថវិកាក្នុងការ​ចំណាយក្នុងគ្រួសារនិងព្យាបាល​ជំងឺ ទោះបីជាបញ្ហាកូវីដ១៩បានធូរស្បើយក៏ដោយ។

លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ឯ យិន មានវ័យ៦៥ឆ្នាំ បានរៀបរាប់ថា គាត់ចាប់អាជីពចាប៉ីដងវែងនេះ​ជា​យូរ​ឆ្នាំ​មកហើយ ក្រោយពេលលោកពិការភ្នែកទាំងសងខាងដោយសារត្រូវគ្រាប់ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាមក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ ហើយដោយសារតែពិការរភាពធ្វើអោយ​លោកចាប់យកជំនាញ​ចាប៉ីដងវែងដើម្បីចញ្ចឹមជីវិត។

លោកបានរំលឹកពីអាជីពនេះថា គាត់បានរៀនចាប៉ីដងវែងក្នុងឆ្នាំ១៨៨៦​ ហើយជាងរៀងរាល់​ឆ្នាំក្នុង​ឱកាស​បុណ្យអុំទូក ​គេ​តែងតែមានការប្រឡងចាប៉ីដងវែងក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ ដូចនេះ​ហើយលោក​បាន​ចូល​ប្រឡង​ចាប៉ីដងវែងនេះក្នុងឆ្នាំ២០០១ ប៉ុន្តែមិនបានជាប់​ចំណាត់ថ្នាក់​អ្វី​ទេ ប៉ុន្តែលោក​មិនបានបោះបង់​ចោលទេ ដូច្នេះហើយក្នុងឆ្នាំ២០០២ លោកក៏បានព្យាយាម​ប្រឡង​ម្តងទៀត ហើយក៏ទទួល​បាន​ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ លោកក៏ទទួលបាន​ចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ បន្ទាប់​មក​លោកក៏ត្រូវបានគេអញ្ជើញអោយលេងចាប៉ីដងវែងក្នុង​កម្មវិធី​ផ្សែងៗ។

លោក យិន បានឱ្យដឹងទៀតថា អាជីពចាប៉ីដងវែងរបស់លោកបានជួបនឹងបញ្ហា ដោយសារ​បញ្ហាកូវីដ​ផ្ទុះឡើង ដូច្នេះវាបានបណ្តាលឱ្យជីវភាពរបស់គាត់ក៏ធ្លាក់ចុះផងដែរ។

លោកប្រាប់ថា៖ «តាំងពីកូវីដមកទីផ្សារចាប៉ីដងវែងក៏ធ្លាក់ ចាប៉ីដែលគេជួលហើយ​គេក៏រើ​[លប់​ចោល]អស់វិញ។ កាលពីមុនក្នុងមួយខែរកបានបីទៅបួនរោង​ប៉ុន្តែឥឡូវ ក្នុងមួយខែបានតែ​មួយ​រោងហើយមានពេលខ្លះគឺទទេ»

លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ឯ យិន បានរៀបរាប់បន្តថា គាត់ក៏មានជំងឺប្រចាំកាយ គឺជំងឺឫសដូងបាត និងលើសឈាម ដូចនេះគាត់ត្រូវការថវិកាដើម្បីព្យាបាលជំងឺជាប្រចាំ ប៉ុន្តែនៅពេលដែល​អាជីពនេះជួបបញ្ហា ធ្វើឱ្យគាត់អត់មានលុយព្យាបាលជំងឺ។

លោក ឯ យិន ថ្លែងថា៖ «មិនហ៊ានទៅពេទ្យពេលឈឺម្តងៗបានត្រឹមតែទិញថ្នាំនៅ ហ្វាម៉ាស៊ី (Pharmacy) ឱ្យគេផ្សំឱ្យអស់១ម៉ឺនជាងលេបបានពីរទៅបីថ្ងៃ នៅពេលខ្វះលុយខ្លាំង [គាត់]តេ​ទៅលោកជំទាវភឿង សកុណា ហើយលោកជំទាវតែងតែជួយ ដោយប្រើប្រាស់​ថវិកា​ផ្ទាល់​របស់លោកជំទាវ»

លោកបានបន្តថា ទោះបីជារាជរដ្ឋាភិបាលបានបើកឱ្យដំណើរការឡើងវិញលើ​គ្រប់វិស័យ​ទូទាំងប្រទេស ប៉ុន្តែគាត់មិនសូវឃើញមានអ្នកហៅឱ្យទៅច្រៀង​ដែរ។ ដោយឡែក ​ថ្ងៃមុន  បានតែមួយរោងពីនាក់បង វណ្ណា រុន ទទួលបានលុយម្នាក់ ៤០ម៉ឺន ហើយគ្រាន់តែដកថ្លៃ​ធ្វើដំណើរសល់តែម្នាក់២០ម៉ឺន។

លោក យិន បានឱ្យដឹងថា ការបង្រៀនសិស្សក៏មានការអន់ថយដែរ ដោយសារតែកូនសិស្ស​ប្រឹងប្រែងរៀន តែទីផ្សារមិនសូវមាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការមកហាត់រៀនចាប៉ី គឺឆ្ងាយ​ ដោយ​សារ​​តែលោកព្រឹទ្ធាចារ្យ បានដូរទីតាំងបង្រៀនពីភ្នំពេញទៅខេត្តព្រៃវែងវិញ ដោយសារ​តែ​គាត់​មិនមានប្រាក់បងថ្លៃផ្ទះជួល ហើយម្ចាស់ផ្ទះក៏ឱ្យចេញ គាត់ក៏សម្រេចចិត្តទៅរស់នៅឯ​ខេត្ត​ព្រៃវែងវិញ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ដោយសារតែខានបង់បន្ទប់ជួលជិតមួយឆ្នាំ តែសំណាងម្ចាស់ផ្ទះបាន​អនុគ្រោះ គេថា រើឥវ៉ាន់ចេញទៅ ហើយមិនចាំបាច់បង់ថ្លៃបន្ទប់ទេ»

លោក យិន បានសំណូមពរទៅកាន់ក្រសួង​វប្ប​ធម៌​និង​វិចិត្រ​សិល្ប:​ដែលមានលោកជំទាវ ភឿង សកុណា ជារដ្ឋមន្ត្រីថា៖ «សូមជួយបណ្តុះបណ្តាលខាងសិល្ប:ចាប៉ីអោយមាន​ការ​ផុសផុល និងបន្តជួយឧបត្ថម្ភជាសម្ភារៈ និងថវិកាដល់សិស្សដែលចង់រៀនចាប៉ីដងវែងដែល​ខ្វះខាតថវិកា ​ដោយសារតែកាលពីមុនក្រសួងបានជួយឧបត្ថម្ភដែរ ប៉ុន្តែក្រោយមកទៀត​ក៏ត្រូវបាន​កាត់​ផ្តាច់​វិញ​មិនដឹងថា ដោយសារតែមូលហេតុអ្វី​»

ក្មេងៗកំពុងរៀនលេងចាប៉ីដងវែងក្នុងកម្មវិធីមួយ។ រូបភាពបានពីហ្វេសប៊ុករបស់មូលនិធិ​ចាប៉ីដងវែង​

លោក អ៊ិន សារុន ដែលមានវ័យ៨០​ឆ្នាំ គាត់ពិការភ្នែកទាំងសងខាង​ដោយសារតែជំងឺ​លើស​ឈាម​កាលពីលោកអាយុ៦០ឆ្នាំ។ លោកបានចេញច្រៀងចាប៉ីដងវែងតាំងពីឆ្នាំ១៩៦៣​ ក្នុង​វ័យ​២១ឆ្នាំ។​ ទោះបីជាលោកស្ថិតក្នុងវ័យ៨០ឆ្នាំក៏ដោយក៏លោកនៅតែបន្តច្រៀង​ចាប៉ីដងវែង​ដោយ​សារតែលោកត្រូវការថវិកាដើម្បីចញ្ចឹមគ្រួសារនិងព្យាបាលជំងឺផ្ទាល់ខ្លួន។

លោក សារុន បានថ្លែងថា៖ «​លោកបានទទួលប្រាប់ឧបត្ថម្ភចំនួន ១០ម៉ឺនរៀងជារៀង​រាល់ខែ​ពីលោកជំទាវភឿង សកុណា ប៉ុន្តែសំរាប់ថវិកានេះពិតជាមិនអាចព្យាបាលជំងឺ​គ្រប់គ្រាន់ទេ​ដោយសារតែលោកមានជំងឺជាច្រើនដូចជាជំងឺក្រពះ ពោះវៀន និងខ្លាញ់រុំបេះដូងផង​ដែរ»

ភិន សាវៃ ជាអ្នកសម្របសម្រួលមូលនិធិចាប៉ីដងវែង បានមានប្រសាសន៍ថា លោកបាន​ចាប់​ផ្តើមរៀនចាប៉ីដងវែងនេះតាំងពីឆ្នាំ២០១៥មកម៉្លេះពីលោកព្រឹទ្ធាចារ្យ គង់ ណៃ​។

លោកបន្តថា ព្រឹទ្ធាចារ្យចាប៉ីដងវែងមួយចំនួនដែលមានពិការភាពដូចជាព្រឹទ្ធាចារ្យកោសល្យ​វោហារ គង់ ណៃ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ កែ ប៉ិច លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ សាក់ ភារម្យ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ឯ យិន លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ណូន សុខ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ងាំ ងូ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ អ៊ិន សារុន និងព្រឹទ្ធាចារម្យមួយចំនួនទៀតដែលមិនបានរៀបរាប់ឈ្មោះអស់។

លោកឱ្យដឹងទៀតថា លើសពីនេះក៏មានព្រឹទ្ធាចារ្យរបស់យើងមានវ័យជរាផងដែរដូចជា លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ សៅ អៀង លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ឯល បៀន ហៅតាកំពូលពេជ្រ ឬ ឯល ពេជ្រ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ស្មៀន យាន់ ព្រឹទ្ធាចារ្យ នេត ប៉េ ព្រឹទ្ធាចារ្យ អ៊ុង សឿន ហៅតាពូថៅឆែប ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រឹទ្ធចារ្យ ស្មៀន ឈឺន ហៅតាពូថៅហោះ និងព្រឹទ្ធាចារ្យមួយចំនួនទៀតនៅ​ខេត្តពោធិសាត់។

លោក សាវៃ លើកឡើងថា៖ «ក្នុងកំឡុងពេលកូវីដ ក្នុងអាជីពជាអ្នកសិល្បៈចាប៉ីដងវែង ដែលមិនសូវមានទីផ្សារបានធ្វើឲ្យលោកទាំងអស់ជួបបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទាំងដែលខ្លួនពិការ និងបាត់បង់ថវិកាក្នុងការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ»

លោក សាវៃ បន្តទៀតថា លោកចង់ជួយជ្រោមជ្រែងចាប៉ីនេះ ហើយលោកបានបង្កើត​ក្រុមមូលនិធិ​ចាប៉ីដង​វែងដើម្បីកៀរគរថវិកាជួយជ្រោមជ្រែងចាប៉ីដងវែង​និងរៀបចំកម្មវិធី​ផ្សព្វផ្សាយ​ឱ្យចាប៉ីដងវែង​មានភាពរស់រវើកឡើងវិញ។

លោករំពឹងទុកថា៖ «លោកចង់ឃើញចាប៉ីដងវែងរីកចម្រើនឡើងវិញជាមួយនឹងអ្នករៀនសូត្រ​បាន​ច្រើន និងមានទីផ្សារឡើងវិញ»

ព្រឹទ្ធាចារ្យកោសល្យ​វោហារ គង់ ណៃលេងចាប៉ីដងវែងក្នុងកម្មវិធីមួយនៅភ្នំពេញ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២។ រូបភាពបានពីហ្វេសប៊ុក លោក​ គង់ ណៃ

លោក សាំង ហៀត អាយុ៦០​ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកលក់ដូរនៅក្នុងខេត្តព្រៃវែងប្រាប់ថា គាត់គាំទ្រ​និងចូលចិត្តស្តាប់ចាប៉ីដងវែង ប៉ុន្តែគ្រាន់តែឥឡូវមិនសូវមានចាក់តាមវិទ្យុ រឺទូរទស្សន៍ទេ។   

លោក ហៀត ឱ្យដឹងថា៖ «គាត់ចូលចិត្តស្តាប់ចាប៉ីដងវែងដោយសារតែវាពិរោះនិងមានបង្កប់​អត្ថន័យអប់រំជាមួយនឹង​សំណើច ប៉ុន្តែពេលនេះមិនសូវបានស្តាប់ដូចពីមុនទេ​ដោយសារតែ​មិនឃើញគេចាក់តាមទូរទស្សន៍ដូចកាលពីមុន»។ លោកបន្តថា៖ «កាលពីក្មេងគាត់ពេល​មាន​បុណ្យទានម្តងៗ គាត់តែងតែទៅស្តាប់ចាប៉ីដងវែងនៅក្នុងវត្តអារាម ប៉ុន្តែឥឡូវមិនមានដូចពី​មុន​​ទេ»

លោក ពៅ ពិសិដ្ឋ មានអាយុ៤០ឆ្នាំ ជាអ្នករត់កង់បីអស់រយៈពេល១៥ឆ្នាំហើយ បានឱ្យដឹងថា 

គាត់ចូលចិត្តស្តាប់ចាប៉ីដងវែងកាលពីមុនដោយសារតែវាពិរោះ ហើយមានពាក្យចុងជួន និង កំប្លែងធ្វើអោយសប្បាយចិត្ត។ តែឥឡូវសិល្បករក្មេងៗលេង គាត់ស្តាប់មិនសូវ​យល់ហើយ​ក៏មិនពិរោះដូចចាស់ៗពីមុនដែរ។

លោក ស៊ីយ៉ុន សុភារិទ្ធ​ ជាអគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានបច្ចេទេសនៃ​ក្រសួងវប្បធម៍​និង​វិសិល្បៈ ថ្លែងថា នៅឆ្នាំ២០២០ សិល្បករចាប៉ីដងវែងសរុបមានចំនួន១២៤ ហើយ​ក្នុងនោះ​មានស្ត្រីប្រាំបីនាក់។ ហើយឥឡូវនេះមាន​សិល្បករចាប៉ីដងវែងចំនួនបីនាក់ កំពុងតែបំរើការ​ក្នុងក្រសួង​វប្ប​ធម៌​និង​វិចិត្រ​សិល្ប:។

លោក សុភារិទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ក្រសួង​វប្ប​ធម៌​និង​វិចិត្រ​សិល្ប: មិនអាចជួយសិល្បករ​បាន​ទាំងអស់នោះទេ ​ព្រោះក្រសួងខ្វះខាតថវិកាប៉ុន្តែក្រសួងបានជួយជាករណីចាំបាច់»

ចាប៉ីដងវែង គឺជាឧបករណ៍តន្ត្រីដែលមានខ្ទង់ ហើយមានការផ្លាស់ប្តូរសំឡេង គឺប្រែប្រួល​ទៅតាមគម្លាតខ្ទង់ដែលអ្នកលេងចាប់ខ្ទង់នីមួយៗទៅតាមចង្វាក់នៃខ្ទង់។ ជាការពិតណាស់ បានជាគេហៅថាចាប៉ីដងវែង ព្រោះវាមានដងវែងទន្ទាំ។ ចាប៉ីដងវែង មានឈ្មោះដើមថាជា ឈើប៉ីដងវែង ជាឧបករណ៍ដែលមានខ្សែពីរ ឬបួន តែមានសំនៀងតែពីរប៉ុណ្ណោះ។

ផ្អែកលើព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលដូនតាខ្មែរយើងបន្សល់មកតាំងរាជធានីនៅរាជធានី​ភ្នំពេញក្នុងគ.ស ១៤៣២ នោះគេអាចសន្និដ្ឋានបានថា វត្តមានរបស់ចាប៉ីដងវែងក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ គឺកើតមានឡើងមុនឆ្នាំ ១៤៣២ ទៅទៀត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ចាប៉ីដងវែង ជាឧបករណ៍តន្ត្រី​ដែល​ទទួលឥទ្ធិពលពីព្រះពុទ្ធសាសនា និងសម្រាប់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ​ផង​ដែរ ដូចជាការសម្តែងចាប៉ីដងវែង ក្នុងន័យអប់រំ និងការសម្តែងក្នុងភ្លេងអារក្ស ភ្លេងការ និង​ភ្លេង​មហោរី។ល។

កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦ ចាប៉ីដងវែង ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុង​បញ្ជីសម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីនៃមនុស្សជាតិ នៅពីវេលាម៉ោង២រសៀល (ម៉ោងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ) ត្រូវនឹងម៉ោង១០ព្រឹក នៅទីក្រុង Addis Ababa ប្រទេសអេត្យូពី។ ការណ៍នេះ បានធ្វើឲ្យ​វប្បធម៍​ខ្មែរ ជាពិសេសសិល្បៈចាប៉ីដងវែង បានបង្ហាញវត្តមានជាថ្មីម្តងទៀតលើឆាកអន្តរជាតិ ក៏ដូចជាការបង្ហាញនូវក្តៅសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំទៅសិល្បករ សិល្បការិនី ជាពិសេសដល់​ស្រទាប់យុវនជនជំនាន់ក្រោយឲ្យបន្តការខិតខំសិក្សារៀនសូត្រដើម្បីបន្តថែរក្សានូវមរតក​មនុស្សរស់មួយនេះឲ្យបានស្ថិតស្ថេរគង់វង្សជានិច្ចនិរន្ត។

314 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម