រង្វង់មូលស្រអែម ខេត្តព្រះវិហារ៖ ចម្ងាយប្រមាណ ១៧ គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនថៃ ដែលជាកន្លែងផ្ទុះអាវុធយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅនៅសមរភូមិភ្នំទ្រព្យ និងប្រាសាទព្រះវិហារ អ្នកភូមិកំពុងវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញបណ្តើរៗហើយ ដើម្បីបន្តការងារ និងពិនិត្យមើលកសិដ្ឋានរបស់ពួកគេ បន្ទាប់ពីស្ថានភាពនៅព្រំដែនស្ងប់ស្ងាត់។
ប៉ុន្តែទោះបីជាពួកគេសម្តែងក្តីរីករាយ និងធូរស្រាលចំពោះស្ថានការណ៍ក៏ដោយ ក៏ការភ័យខ្លាចនៃការបាញ់ជាថ្មីនៅតែមាន។
អាជីវករលក់ផ្លែឈើម្នាក់ គឺអ្នកស្រី វង់ សុខហេង ដែលលក់នៅរង្វង់មូលនេះ ក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត បាននិយាយថា គ្រួសាររបស់អ្នកស្រីបន្តរស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាចគ្រប់ពេលវេលា។ អ្នកស្រីបន្តថា៖ «អីវ៉ាន់នៅលើឡាននៅឡើយទេ អត់បានទម្លាក់ចុះទេ ម៉េចម៉ាមួយខ្លួនទៅទៀត បើសិនជាមានបញ្ហាអី។ ខ្ញុំរាល់ថ្ងៃកូនពីរនេះ ប្ដីប្រពន្ធពីរនាក់ទៀត នៅដោយប្រថុយជីវិតហ្មង»។
ក្នុងចំណោមជនភៀសខ្លួនជាង១២,០០០គ្រួសារ មានប្រមាណ ៤ ០០០ គ្រួសារបានវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញគិតត្រឹមថ្ងៃចន្ទសប្ដាហ៍នេះ។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់អភិបាលស្រុកជាំក្សាន្ត លោក ចិន ខន្តី បានបង្ហាញថា ផ្ទះចំនួន៧៧ខ្នង វត្តចំនួន២កន្លែង សាលាបឋមសិក្សាចំនួន២ មណ្ឌលសុខភាពចំនួន១ និងរូបសំណាកតាអ៊ុំចំនួន ១ខ្នង ត្រូវបានខូចខាតដោយសារការបាញ់ផ្លោងរបស់យោធាថៃ ដែលធ្វើឱ្យស្រុករបស់លោករងការប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតក្នុងពេលមានជម្លោះ។
អ្នកស្រី សុខហេង បាននិយាយថា នេះជាលើកទី៣ហើយ ដែលអ្នកស្រីបានត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ចាប់តាំងពីការប្រយុទ្ធគ្នាបានចាប់ផ្តើមកាលពីចុងខែឧសភា ដោយសង្ឃឹមថា ការវិលត្រឡប់មកវិញលើកនេះ នឹងមានសន្តិភាពយូរអង្វែង។
អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «បើយើងទៅភៀសសឹក អត់បានលក់ដូរអី អត់មានចំណូលចូល ចឹងយើងត្រូវចំណាយ ហើយយើងក៏អត់មានថវិកាអីត្រូវតែត្រៀមចំណាយអីដែរ។ ចឹងបានថាត្រលប់មកនេះវិញ លក់ដូរមួយថ្ងៃ ដោះស្រាយមួយថ្ងៃ»។
បើទោះជាបទឈប់បាញ់បានធ្វើឡើងតាំងពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដាក៏ដោយ ក៏ស្ត្រីវ័យ៣៣ឆ្នាំរូបនេះ បានសង្កេតឃើញថារង្វង់មូលស្រអែម ដែលធ្លាប់មានមនុស្សម្នាកកកុញជារៀងរាល់ល្ងាច នៅតែស្ងប់ស្ងាត់ដដែល។
អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «អត់ដូចមុនទេបងអើយស្ងាត់ណាស់ ព្រោះអត់ទាន់មានប្រជាពលរដ្ឋមកវិញចឹង ហើយអត់សូវមានមនុស្សឡើងផ្សារ ដល់ពេលទៅលក់ដូរអត់ដូចមុនទេ បានមួយៗចឹង ខុសគ្នាពីមុនឆ្ងាយ សឹងតែថា៧០ភាគរយ»។
កំពុងអង្គុយចិតបន្លែសម្រាប់ដាក់ឱ្យសត្វមាន់ និងទា អ្នកស្រី តាំង ជូឃីម អាយុ៥១ឆ្នាំ បាននិយាយថា មាន់ទារបស់គាត់ប្រមាណ ១០០ ក្បាលបានងាប់ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះ ដែលជាឧបទ្ទវហេតុមួយដែលកំពុងត្រូវបានស៊ើបអង្កេតដោយអាជ្ញាធរ។ អ្នកស្រី សង្ស័យថា សត្វចិញ្ចឹមរបស់គាត់អាចនឹងត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារធាតុគីមីដែលបញ្ចេញដោយយោធាថៃ។
អ្នកស្រី ជូឃីម រស់នៅភូមិស្រអែម ឃុំកន្ទួត បាននិយាយថា អ្នកស្រីបានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីភូមិទៅជំរំសុវត្ថិភាពនៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ដែលជាថ្ងៃទីបីនៃការប្រយុទ្ធគ្នា ដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីសំណាក់យោធាថៃកាន់តែមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ។
អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «[គ្រាប់]ធ្លាក់ឮឡើងខ្ទរស័ង្កសីអស់ហើយបានអ៊ំទៅ កុំអីក៏អ៊ំមិនទៅដែរ ខ្លាចគ្រាប់វារោយពីលើយន្តហោះហ្នឹងបានអ៊ំរត់ទៅ កុំអីអ៊ំអត់ចាកចោលផ្ទះទេ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា ជីវិតនៅក្នុងជំរំដែលពួកគេត្រូវដេកក្នុងតង់នៅលើដីគឺ «មិនដូចជាដេកនៅផ្ទះនោះទេ»។
អ្នកស្រី សង្ឃឹមថា បទឈប់បាញ់នឹងរក្សាបាន «ជារៀងរហូត» ដោយសារគាត់ត្រូវបង្ខំឱ្យបោះបង់ចោលផ្ទះរបស់ខ្លួន ដោយរារាំងអ្នកស្រីពីការច្រូតស្រូវ និងរកប្រាក់ចិញ្ចឹមជីវិត។ អ្នកស្រីបន្តថា សំឡេងនៃការបាញ់ផ្លោងរបស់យោធាថៃបានលងបន្លាចគាត់គ្រប់ពេលវេលា។
អ្នកស្រីបន្តថា៖ «រាល់ថ្ងៃគេងនៅខ្នើយអារម្មណ៍ថា ក្ដូងៗ អារម្មណ៍អត់ស្ងប់នៅឡើយ បាក់ហើយបាក់ស្មារតី»។
ក្នុងអំឡុងពេលជម្លៀសនៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា មន្ត្រីធនាគារម្នាក់បានទូរសព្ទមក និងទាមទារឱ្យអ្នកស្រីទូទាត់ប្រាក់កម្ចីចំនួន ៥ ០០០ ដុល្លារ។ ដោយអ្នកស្រីត្រូវបង់ ២០០ដុល្លារ (ប្រាក់ដើម និងការប្រាក់) ក្នុងមួយខែ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីបាននិយាយថា គាត់មិនមានប្រាក់សម្រាប់បង់ទេ ដោយសារតែគាត់មិនទាន់អាចរកប្រាក់បាន។
អ្នកស្រីបន្តថា៖ «គេឈប់បាញ់ឈប់អីទៅសប្បាយចិត្តបានច្រូតស្រូវ នៅស្រុកភូមិនេះ បើទៅទៀតអស់សង្ឃឹមហើយ សង្ឃឹមអីទេ សង្ឃឹមស្រូវស្រែអង្ករហ្នឹងហើយ។ ស្រុកស្រែចម្ការនេះ យើងរត់ទៅ ដាច់លុយអីទៅ បានណាផ្ដល់ឱ្យចាយ បើយើងនៅផ្ទះសម្បែងចេះតែរកតាមចិញ្ចើមថ្នល់ហ្នឹងទៅ បានលុយដោះស្រាយរាល់ថ្ងៃនឹងទៅ»។
ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត គឺអ្នកស្រី នៅ ធីតា ជាអ្នកលក់ចេកអាំងប្រហែល១០០ម៉ែត្រពីរង្វង់មូលស្រអែម បាននិយាយថា ចេកពីរស្ទោងបានរងការខូចខាត ខណៈមាន់ប្រមាណ៣០ក្បាលបានងាប់ បន្ទាប់ពីអ្នកស្រីជម្លៀសខ្លួនទៅជំរំសុវត្ថិភាព។ អ្នកស្រី ឱ្យដឹងដែរថា គាត់បានខ្ចីប្រាក់ចំនួន ៧០០ ០០០ រៀល (ប្រហែល ១៧៥ ដុល្លារ) ពីកូនរបស់អ្នកស្រី ដើម្បីបង់ឱ្យធនាគារក្នុងខែសីហា ដោយសារតែគាត់មិនអាចរកប្រាក់ចំណូលបាន។
អ្នកស្រីបានប្រាប់ សារព័ត៌មានខេមបូចា ថា៖«ចង់សំណូមពរឱ្យស្រុកសន្តិភាពទៅ ខ្វះខាតខ្វះខាតអត់មានលុយទិញអី សល់លុយតែ៥ម៉ឺនទៅទិញចេកមិញ រាល់ថ្ងៃរកស៊ីយករបស់គេមកលក់ដល់បានដើមឱ្យគេចឹង យើងអត់មានដើម»។
កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ណែនាំឱ្យលើកលែងការប្រាក់ និងពន្យាការបង់ប្រាក់ដើមសម្រាប់ទាហានជួរមុខរយៈពេលប្រាំមួយខែ និងលុបចោលបំណុលរហូតដល់ ៨០ លានរៀល (ប្រមាណ ២០ ០០០ ដុល្លារ) ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់យោធិនដែលបានស្លាប់ ឬពិការ។
ធនាគារ និងគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុក៏បាននិយាយផងដែរថា ពួកគេនឹងលះបង់ការបង់ការប្រាក់ និងដាក់ការពន្យាពេលរយៈពេលបីខែនៃការទូទាត់ប្រាក់ដើមសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជាដែលបានភៀសខ្លួនទៅកាន់ទីតាំងដែលមានសុវត្ថិភាព។
នាយកទទួលបន្ទុកចាត់ការទូទៅនៃអង្គការ លីកាដូ លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលគួរពិនិត្យមើលការអនុវត្តនេះ បន្ទាប់ពីស្នើឱ្យស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុផ្តល់ការអនុគ្រោះដល់ពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ក្រៅពីមានសប្បុរសជនជួយគាំទ្រដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលភៀសសឹក គឺអាជ្ញាធរ និងរាជរដ្ឋាភិបាលគួរពិនិត្យស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់ពួកគាត់ និងគូរបន្ថែមការឧបត្ថមគាំទ្របន្ថែមសម្រាប់ពួកគាត់ទៅតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើបាន»។
អភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោក គឹម ចាន់បញ្ញា មានប្រសាសន៍ថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៤ ០០០គ្រួសារ បានចាកចេញពីទីជំរំចំនួន ១៥ ទីតាំង នៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ខណៈជាង ៨ ៨០០ គ្រួសារបន្តស្នាក់នៅជំរំនៅឡើយ។ លោកបន្តថា មើលតាមស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន គឺមិនទាន់អាចកំណត់ពេលវេលាសម្រាប់ពលរដ្ឋត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញទេ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «យើងមិនអាចកំណត់បានទេ ហើយយើងរងចាំរហូតស្ថានភាពប្រក្រតី ហើយនឹងស្ថានភាពល្អប្រសើរដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគាត់ត្រលប់ទៅវិញដោយសុខសប្បាយ»។
អ្នកដែលត្រឡប់ទៅផ្ទះនៅឆ្ងាយពីព្រំដែនប្រមាណ ១០ ទៅ ២០គីឡូម៉ែត្រ និងចង់ចូលទៅមើលដីស្រែ និងគោក្របី ត្រូវទាក់ទងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដើម្បីទទួលបានស្បៀងអាហារពីកាកបាទក្រហម ដែលមានរដ្ឋបាលខេត្តជាអ្នកបញ្ជូនឱ្យ។
ខេមបូចា មិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យខេត្តឧត្ដរមានជ័យ លោក ម៉េត មាសភក្តី បានទេ។ តែយ៉ាងណា ថ្មីៗនេះ លោកបានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ផ្ទះជាង២០០ខ្នងក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានរងផលប៉ះពាល់ដោយការវាយប្រហារធ្ងន់ធ្ងរក្នុងអំឡុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នា។
យោងតាមអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ ប្រជាជនជាង១៧ម៉ឺននាក់បានភៀសខ្លួនទៅកាន់កន្លែងសុវត្ថិភាពក្នុងអំឡុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នាចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តួលេខសរុបនៃជនភៀសខ្លួនដែលបានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញនៅមិនទាន់មានឡើយទេ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ A Mix of Joy and Fear Felt by Villagers Living Near Sra Em Roundabout in Preah Vihear
