ឡុង បញ្ញាវុឌ្ឍ

ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្រៀនយើងយ៉ាងជូរចត់ថា រាល់ពេលដែលជាតិខ្មែរបែកបាក់ គឺជារបត់ដែល​ប្រទេសជិត​ខាង​តែងតែឆ្លៀតឱកាសជាន់ឈ្លី និងលេបត្របាក់ទឹកដី។ ពេលនេះ កម្ពុជាកំពុងឈរនៅចំពោះមុខ​សង្រ្គាមភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ និងការគំរាមកំហែងជាថ្មី ពីសំណាក់ចរន្តជាតិនិយមជ្រុលរបស់ថៃ ដែលកំពុងព្យាយាម​ឈ្លានពាន​ទាំងលើផ្នែកភូមិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងនិទានកថាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើង។

សេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិ គឺជាសសរស្តម្ភស្នូលនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ និង​អភិបាលកិច្ច​ល្អ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងបរិបទសង្គមបច្ចុប្បន្ន គុណតម្លៃដ៏ធំធេងនៃសេរីភាពនេះ កំពុង​ត្រូវបាន​បុគ្គល​មួយចំនួនយកមកធ្វើជា «ខែល» ដើម្បីបិទបាំងអគតិផ្ទាល់ខ្លួន និងទាញយកមកធ្វើជា «អាវុធ» សម្រាប់វាយ​ប្រហារបំបិទសំឡេងអ្នកដែលមានទស្សនៈខុសពីខ្លួនយ៉ាងអយុត្តិធម៌។

នៅលើទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងសង្គមកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន វប្បធម៌នៃការលាបពណ៌ និងការសង្ស័យគ្នាទៅវិញទៅមក បានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ ដែលកំពុងក្លាយជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយក្នុងការកសាងឯកភាពជាតិ។ ជារឿយៗ កាល​ណា​​មាន​បទល្មើស ឬព្រឹត្តិការណ៍សង្គមណាមួយកើតឡើង អ្នកនយោបាយប្រឆាំង​តែងតែលោតទៅរកការសន្និដ្ឋាន​ថា មានរដ្ឋាភិបាលនៅពីក្រោយខ្នង។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ រាល់ការរិះគន់ ឬការចង្អុលបង្ហាញ​ពីចំណុច​ខ្វះ​ខាត តែងតែត្រូវបានអ្នកកាន់អំណាចបកស្រាយ​ថា ជាសកម្មភាពបង្កប់នូវរបៀបវារៈនយោបាយទុច្ចរិត។

នៅក្នុងសង្គមនីតិរដ្ឋ ទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះស្ថាប័នតុលាការ គឺជាមូលដ្ឋាន​សំខាន់​បំផុត​សម្រាប់​រក្សា​ស្ថិរភាព និងយុត្តិធម៌សង្គម។ ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ណាមួយ មិនអាចដំណើរការបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពឡើយ ប្រសិន​បើខ្វះទំនុកចិត្តពីសាធារណៈ។

ការប្រកាសពីគម្រោងត្រួតពិនិត្យ និងធ្វើវិសោធនកម្មក្រមព្រហ្មទណ្ឌដោយក្រសួងយុត្តិធម៌ គឺជាសញ្ញាណវិជ្ជមានមួយសម្រាប់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌កម្ពុជា និងអាចក្លាយជាឱកាស ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ​សម្រាប់ ការធ្វើទំនើបកម្មច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌឱ្យស្របតាមការវិវត្តនៃសង្គម បច្ចេកវិទ្យា និង​ស្ដង់​ដារនីតិរដ្ឋ​សម័យទំនើប។