ការសាងសង់ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ គ្រោងនឹងចំណាយថវិកាជិត១,២ពាន់លានដុល្លារ ដែលដំបូងឡើងគ្រោងនឹងចាប់ផ្ដើមសាងសង់នៅចុងឆ្នាំ២០២៥ តែពេលនេះនៅបន្តជាប់គាំងជាងមួយខែបន្តទៀតនៅដើមឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមការអង្កេតរបស់ សារព័ត៌មានខេមបូចា គិតត្រឹមថ្ងៃចន្ទកន្លងមក។
រដ្ឋាភិបាលបានឲ្យដឹងថា ការពន្យារពេលសាងសង់ក៏ព្រោះតែក្រុមហ៊ុនសាងសង់ កម្ពុជា-ចិនដែលរួមទុនវិនិយោគជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកដែលកាន់ភាគហ៊ុន៥១ភាគរយ កំពុងដោះស្រាយសំណងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ជាមួយនឹងគម្រោង។ រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា ដរាបណាសំណងមិនទាន់ដោះស្រាយរួចរាល់នោះអាចនឹងធ្វើឲ្យរំខានដល់ការនុវត្តគម្រោង។
ការលើកហេតុផលពីការពន្យារពេលនេះ ហាក់ដូចជាផ្ទុយគ្នាទៅនឹងការរឹបអូសដីធ្លីនៅកម្ពុជានាពេលកន្លងមក ដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមជនបទតែងតែលើកឡើងថា ពួកខ្លួនបានទទួលសំណងតិចតួចទាបជាងតម្លៃទីផ្សារនៅពេលមានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ និងគម្រោងពាណិជ្ជកម្មនានា។
តាមគម្រោង ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ មានប្រវែង១៨០គីឡូម៉ែត្រដែលនឹងតភ្ជាប់ទន្លេមេគង្គទៅកាន់ឈូងសមុទ្រថៃ និងជួយកាន់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រទេសវៀតណាមក្នុងការដឹកជញ្ជូនទំនិញ។ គម្រោងនេះបានបើកការដ្ឋានជាផ្លូវការកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ និងបង្កជាក្ដីកង្វល់ពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងមានការបញ្ចេញនូវព័ត៌មានតិចតួចទាក់ទងនឹងសំណងដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់។
ក្ដីកង្វល់ពីរឿងសំណងនៅតែមាន នេះបើតាមប្រជាពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់មួយចំនួនដែលបានប្រាប់ សារព័ត៌មានខេមបូចា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សារព័ត៌មានខេមបូចា ក៏បានតាមអង្កេតមើលឃើញថា គម្រោងនេះតាំងពីបើកការដ្ឋានជាផ្លូវការមកមានសកម្មភាពសាងសង់តិចតួច ឬអត់សោះតែម្ដងគិតចាប់ពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ មកដល់ដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកវិភាគនយោបាយយល់ឃើញថា ជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃមិនទាន់ដោះស្រាយចប់ និងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុក៏អាចជាមូលហេតុក្នុងការពន្យារពេលសាងសង់ផងដែរ។ យ៉ាងណារដ្ឋាភិបាលនៅតែអះអាងថាគម្រោងនឹងបន្តសកម្មភាពរបស់ខ្លួននៅពេលសំណងទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ភាគច្រើនបានដោះស្រាយ។
លោក ឌឹម ម៉ិច ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមបណ្ដោយព្រែកជីកហ្វូណនតេជោជាងពីរទសវត្សរ៍មកហើយនោះ បានឲ្យដឹងថា៖ «ខ្ញុំគិតថាគេនឹងជីក ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដឹងថាពេលណាទេ ប្រហែលជាក្រោយសង្គ្រាម[ជម្លោះព្រំដែន]ចប់»។ លោកបន្តថា៖ «ពីដំបូងខ្ញុំពិបាកដែរហ្នឹង មិនដឹងថាត្រូវទៅនៅទីណា ឬមិនដឹងថាបានលុយពីណាដើម្បីទិញដីវិញ ប៉ុន្តែពេលនេះយើងឈប់គិតពីវាហើយ។ ពួកគេធ្វើឲ្យយើងសុំា»។
លោក ម៉ិច ឲ្យដឹងដែរថា កាលពីខែវិច្ឆិកា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅដកប្លង់ដីពីមន្ត្រីសុរិយោដី ប៉ុន្តែមន្ត្រីមូលដ្ឋានមិនបានប្រាប់ពីមូលហេតុ ឬបង្ហាញថាដីរបស់ពួកគាត់ពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងព្រែកជីកឬយ៉ាងណាទេ។ លោកបានបន្តថា មន្ត្រីតែងតែមកជីកតេស្តដីនៅជិតផ្ទះរបស់លោកជាទៀងទាត់។
ក្រោយពីរង់ចាំសំណង និងការសាងសង់អស់ពេលជាងមួយឆ្នាំ លោកថាគ្រួសាររបស់លោកសង្ឃឹមថាគម្រោងនឹងមិនបន្តទៀតទេ។
លោកបន្ថែមថា៖ «វាយូរពេកហើយ។ បើសិនជាមិនសាងសង់ទេ យើងក៏សប្បាយចិត្ត»។ ដោយលោកបន្តថាប្រជាពលរដ្ឋចង់បានសំណងសមរម្យ បើសិនជាគម្រោងនៅតែបន្ត។ លោកនិយាយថា៖ «បើសិនជាគេឲ្យតិចតួច វានឹងមិនបានផលអ្វីទេ មានយំ»។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសាធារណការ លោក ផន រឹម មានប្រសាសន៍ថា ការជីកព្រែកនឹងចាប់ផ្ដើមនៅពេលក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចដោះស្រាយរឿងសំណងរួចរាល់។ លោកបន្ថែមថា ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចជាអ្នក «ទទួលបន្ទុកដោះស្រាយសំណងដល់ប្រជាពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់»។ លោកមិនបានបញ្ជាក់ទេថាតើបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាដើមចមនៃការពន្យារគម្រោងនេះឬយ៉ាងណា។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោក មាស សុខសេនសាន មិនបានឆ្លើយតបនឹងសំណួរអ្នកសារព័ត៌មានខេមបូចាទេ។ យ៉ាងណា នៅក្នុងវេទិកាមួយស្ដីពីការគ្រប់គ្រងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងច្បាប់ថវិកាជាតិឆ្នាំ២០២៦ កាលពីថ្ងៃចន្ទ លោកមានប្រសាសន៍ថាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការដោះស្រាយសំណងកំពុងបន្តធ្វើ និងថាគម្រោងនៅតែដំណើរការតាមការគ្រោងទុកដែលនឹងបញ្ចប់ការសាងសង់នៅឆ្នាំ២០២៨។
លោកមានប្រសាសន៍ក្នុងវេទិកានោះថាការជីកព្រែកអាចចាប់ផ្ដើមបានហើយនៅតំបន់ជាក់លាក់មួយចំនួន ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនសាងសង់ចង់ឲ្យដោះស្រាយសំណងបានរួចរាល់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋជាមុន ដើម្បីជៀសវាងមានបញ្ហារំខានពេលដំណើរការសាងសង់ចាប់ផ្ដើម ប៉ុន្តែលោកមិនបានបញ្ជាក់ថាក្រុមហ៊ុនសាងសង់មួយណានោះទេ។
លោកបន្ថែមថា៖ «ដូចនេះយើងត្រូវតែដោះស្រាយឱ្យបានច្រើនបន្តិច ដើម្បីធានាថាដំណើរការសាងសង់អាចធ្វើទៅដោយរលូន»។
អ្នកវិភាគនយោបាយ កញ្ញា លី ស្រីស្រស់ យល់ឃើញថា បញ្ហាជម្លោះព្រំដែនអាចជាដើមចមមួយធ្វើឲ្យគម្រោងនេះត្រូវពន្យារពេល។
កញ្ញាលើកឡើងថា៖ «ពេលមានការប្រយុទ្ធគ្នានៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ វាអាចប៉ះពាល់ដល់ផែនការរបស់រដ្ឋាភិបាល ដោយសារអាជ្ញាធរត្រូវផ្ដោតសំខាន់លើបញ្ហាព្រំដែនជាជាងការជីកព្រែក»។
ជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានកើតឡើងជាលើកទីពីរនៅខែធ្នូ មុននឹងមានបទឈប់បាញ់ជាថ្មី។ កញ្ញាបន្តថា បញ្ហាប្រឈមខាងហិរញ្ញវត្ថុក៏អាចជាមូលហេតុនាំឲ្យមានការពន្យារពេលនេះដែរ។
ព័ត៌មានស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុរបស់គម្រោងត្រូវបានគេបញ្ចេញឲ្យដឹងក្នុងកម្រិតតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ ព័ត៌មានដែលអាចរកបាន គឺព័ត៌មានទឹកប្រាក់កម្ចីពីរដ្ឋាភិបាលចំនួន២៦,៨លានដុល្លារ ដែលមានដាក់ក្នុងផែកការថវិកាជាតិឆ្នាំ២០២៦។
វិនិយោគិនចិនកាន់ភាគហ៊ុន៤៩ភាគរយ ខណៈក្រុមហ៊ុនរដ្ឋកំពង់ផែស្វយ័តភ្នំពេញ និងកំពង់ស្វែងស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនដែរនោះបានបញ្ចេញព័ត៌មានតិចតួចដល់ម្ចាស់ភាគហ៊ុននានា ដែលការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគមួយចំនួនមានមន្ទិលថាតើគម្រោងព្រែងជីកនេះអាចនឹងបានផលចំណេញឬអត់ក្នុងទម្រង់សាងសង់-ប្រតិបត្តិ-ផ្ទេរ ឬBOT នេះ។
ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើងថា កង្វះតម្លាភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងដំណើរការយឺតយ៉ាវក្នុងការសាងសង់នឹងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងងាយរងគ្រោះ។
កញ្ញា អោម សុម៉ាលី ប្រធានកម្មវិធីសច្ចៈនៃវេទិការបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGO Forum) មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែបង្ហាញពីតម្លាភាព និងពីពេលវេលាច្បាស់លាស់ដល់សហគមរងផលប៉ះពាល់។
កញ្ញាបន្តថា៖ «រដ្ឋាភិបាលគួរតែចែករំលែកព័ត៌មានអំពីសំណង ឬរៀបចំឲ្យមានការពិភាក្សាជាសាធារណៈអំពីអ្វីដែលបានសិក្សាលើផលប៉ះពាល់លើដីធ្លី ទ្រព្យសម្បត្តិ និងជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ»។
កញ្ញាបានលើកឡើងថា ការពន្យារពេលនេះ អាចធ្វើឲ្យរំខានដល់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះ ធ្វើឲ្យពួកគាត់បាត់បង់ប្រភពចំណូល មានការខឹងសម្បានិងធ្វើឲ្យសហគមន៍បាត់បង់ទំនុកចិត្តលើអាជ្ញាធរ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Funan Techo Canal Remains Stalled Amid Compensation Concerns
