ប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍ថា លោកគឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ដោយសារមិនបានត្រៀមខ្លួនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ជម្លោះព្រំដែននាពេលថ្មីៗជាមួយប្រទេសថៃ ដោយលោកអះអាងថា មកពីការជឿទុកចិត្តលើ «ទំនាក់ទំនងល្អ» ជាមួយអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា ដែលលោកទំនងជាទទួល«កំហុស» ជំនួសកូន គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
លោកបានថ្លែងទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យនៅថ្ងៃអង្គារនេះថា៖ «ដោយសារតែការជឿទុកចិត្តនេះហើយ ក្នុងឋានៈខ្ញុំជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលមានអំណាចពេញលេញ គឺមិនបានត្រៀមរៀបចំពេញលេញណាមួយសម្រាប់ការប្រយុទ្ធទេ អីចឹងពេលមានសភាពការណ៍ នេះជាកំហុសរបស់ខ្ញុំ មិនមែនជាកំហុសនាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នទេ»។
លោកបានពន្យល់ថា លោក និងលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃពីឆ្នាំ២០១៤ ដល់ឆ្នាំ២០២៣ បានធ្វើការជាមួយគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធទាក់ទងនឹងកិច្ចការព្រំដែន។ លោកក៏បានរំឭកដល់ការដែលលោកធ្លាប់បានជិះរថភ្លើងជាមួយលោកប្រាយុទ្ធនៅជិតព្រំដែនប៉ោយប៉ែត ដើម្បីពិភាក្សាគ្នាអំពីពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ដែលផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសទាំងពីរ។
លោកបន្តថា ដោយសារតែលោកបានជឿជាក់លើភាគីថៃ រដ្ឋាភិបាលលោកនាពេលនោះបានបង្វែរថវិកាជាតិទៅលើវិស័យសង្គមកិច្ចជាពិសេសសុខាភិបាល និងអប់រំ ជំនួសឲ្យវិស័យការពារជាតិ។
លោកបន្ថែមថា៖ «យើងមិនដែលគិតថាសង្គ្រាមនឹងកើតឡើងនៅតាមព្រំដែន ចេញពីតំបន់មុំបីទៅដល់សមុទ្រនោះទេ»។
ផ្ទះបណ្ដោះអាសន្ននៅទីតាំងថ្មីបានសាងសង់រួចរាល់កាលពីខែមីនា ប៉ុន្មានខែក្រោយមានបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃ ដែលជួយឲ្យប្រទេសទាំងពីរបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នាដែលកើតមានម្ដងក្នុងខែកក្កដា និងម្ដងទៀតនៅខែធ្នូ នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរដែលមានប្រវែង៨១៧គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រជាពលរដ្ឋជិត១០០នាក់បានស្លាប់ និងប្រជាពលរដ្ឋប្រហែល១លាននាក់របស់ប្រទេសទាំងពីរបានភៀសខ្លួន។
ថ្មីៗនេះរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី និងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិបានចុះកិច្ចព្រៀមព្រៀងគាំទ្រដល់ការស្ដារឡើងវិញរបស់កម្ពុជាក្រោយមានជម្លោះ ដោយបានផ្តល់ជាជំនួយថវិកាប្រមាណ១លានដុល្លារអាមេរិកតាមរយៈ គម្រោងបោសសម្អាតមីន ដើម្បីលទ្ធផលដំណាក់កាលទីV (CfR-V)។ គម្រោងនេះនឹងផ្ដោតសំខាន់លើការគាំទ្រលើកិច្ចការបោសសម្អាតមីន ការអប់រំអំពីហានិភ័យយុទ្ធភណ្ឌគ្រឿងផ្ទុះ និងការគាំទ្រជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង ឧត្ដរមានជ័យ និងព្រះវិហារ។
ទោះបីជាមានបទឈប់បាញ់ ភាពតានតឹងរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែមានក្នុងកម្រិតខ្ពស់នៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន ដោយភាគីកម្ពុជាបានចោទប្រកាន់ទាហានថៃថា«បានទន្ទ្រានចូលកាន់កាប់តំបន់មួយចំនួនក្នុងទឹកដីកម្ពុជា» ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកកបានច្រានចោលការចោទប្រកាន់នេះ។
ក្នុងជំនួបជាមួយប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកក្នុងជុំរំបណ្ដោះអាសន្នថ្មី លោក ហ៊ុន សែន បានដាក់ឈ្នោះភូមិនោះថា «ភូមិរង់ចាំ»។
លោកបន្ថែមថា កម្ពុជានៅតែបន្តទាមទារទឹកដីដែលទាហានថៃចូលកាន់កាប់ និងថាមិនទទួលស្គាល់ការប្រើកម្លាំងណាមួយក្នុងការកំណត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរនោះទេ។
នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី៩ ខែឧសភា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែន បានជួបពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ Anutin Charnvrakul មុនចូលរួមពិធីបើកវេទិកាអនាគតអាស៊ានលើកទី៣ នៅទីក្រុងហាណួយ។
សារព័ត៌មានថៃ Khaosod បានដកស្រង់សម្ដីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ លោកស្រី Ratchada Thanadirek ដោយបានលើកឡើងថា ភាគីទាំងពីរមិនមានជំនួបទ្វេភាគីណាមួយនោះទេ ដោយគ្រាន់តែមេដឹកនាំប្រទេសទាំងពីរបានស្វាគមន៍គ្នា និងជជែកគ្នាធម្មតា ពេលកំពុងរង់ចាំវាគ្មិនឡើងថ្លែងសុន្ទកឋាប៉ុណ្ណោះ។
អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា មានប្រសាសន៍ថាលោកមិនមានព័ត៌មានលម្អិតទាក់ទងនឹងជំនួបរវាងនាយករដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរនោះទេ។
អ្នកវិភាគនយោបាយលោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា បានលើកឡើងថា «ការនិយាយសុំទោស» ពីសំណាក់អ្នកដឹកនាំជាប់ឆ្នោត ហាក់មិនបានបំពេញទឹកចិត្តរបស់សាធារណជនទាំងស្រុងទេទាក់នឹងនឹងផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ ដោយថាការសុំទោសតែម្យ៉ាងមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង្ហាញពីភាពទទួលខុសត្រូវនយោបាយនោះទេ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «បើសិនជាអ្នកនយោបាយដាក់ការទទួលខុសត្រូវ [សារភាពកំហុស] វាគួរមានការសិក្សាមួយពីកម្រិតដែលសាធារណជននៅអាចជឿជាក់បានថានៅកម្រិតណា និងថាតើពួកគាត់ទទួលយកការសុំទោសឬអត់»។
និយាយដល់រឿងជម្លោះនៅប្រាសាទព្រះវិហារ លោកបន្តថា បើទោះបីជាតុលាការអន្តរជាតិបានកាត់សេចក្ដីឲ្យកម្ពុជាឈ្នះ ក៏កម្ពុជានៅតែត្រូវប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីការពារកន្លែងនោះ។ និយាយបែបម្យ៉ាងទៀត លោកថាការឈ្នះក្ដីតាមផ្លូវច្បាប់តែមួយមុខមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ។
លោកបានបន្ថែមថា៖ «ជម្លោះកាលឆ្នាំ២០០៨ គួរតែជាមេរៀនមួយហើយសម្រាប់កម្ពុជា។ ភាពជឿជាក់គឺជាបញ្ហាចម្បងមួយរបស់អ្នកនយោបាយ។ រឿងទំនាក់ទំនងបងប្អូន គឺជាគំនិតដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកនយោបាយកម្ពុជា-ថៃ ដែលប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាមិនអាចរិះគន់បានទេ»។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក គិន ភា នាយកវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានមើលឃើញថា ការសុំទោសជាសាធារណៈរបស់លោក ហ៊ុន សែន គឺជាការទទួលខុសត្រូវមួយ និងជាការទទួលស្គាល់កំហុសរបស់ខ្លួន។ លោកថាចំណុចសំខាន់របស់អ្នកដឹកនាំគឺឆន្ទៈក្នុងការទទួលស្គាល់កំហុស និងថានេះជារឿងដែលអ្នកដឹកនាំត្រូវធ្វើ។
លោកបន្ថែមថា ការសុំទោសនេះ ក៏ជាការលើកទឹកចិត្តដល់ថ្នាក់ដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន និងជំរុញឲ្យអ្នកទាំងនោះខិតខំអភិវឌ្ឍវិស័យការពារជាតិ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សភាពការណ៍ក្រោយៗទៀត ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅ។
យ៉ាងណា លោកបានបន្តថា ការទទួលស្គាល់កំហុសតែមួយមុខនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ ព្រោះថាកម្ពុជាត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ និងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិបន្ថែម។
លោកបានថ្លែងថា៖ «មេរៀនទីមួយ មិនត្រូវដាក់ការជឿទុកចិត្តទាំងស្រុងលើប្រទេសជិតខាងទេ។ បើសិនជាយើងចង់បានសន្តិភាព យើងត្រូវត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការធ្វើសង្គ្រាម។ ទីពីរ វិស័យយោធា យើងមិនអាចគ្រាន់តែគិតថាគេនឹងមិនវៃយើងនោះទេ»។
លោកបន្ថែមទៀតថា៖ «យើងត្រូវបន្តពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិរបស់ខ្លួន។ ការជឿទុកចិត្តលើបុគ្គលមិនអាចយកមកប្រើសម្រាប់ការសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរបានទេ»៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Hun Sen Says Border Conflict Was His ‘Mistake’, Not Hun Manet’s
