ការរីកចម្រើន និងនិរន្តរភាពនៃប្រទេសជាតិមួយ គឺអាស្រ័យលើកត្តារួមផ្សំជាច្រើន ដែលក្នុងនោះ «ការអភិវឌ្ឍមូលធនមនុស្ស» គឺជាគ្រឹះស្ថានដ៏ចម្បងបំផុត។ ជាក់ស្តែង នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ធនធានមនុស្សត្រូវបានកំណត់ជាអាទិភាពគន្លឹះ ដែលទាមទារឱ្យមានការគិតគូរ និងយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់បំផុត ក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ ទាំងនៅក្នុងប្រព័ន្ធសាលារដ្ឋ និងសាលាឯកជន ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទន្ទឹមនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកសាងមូលធនមនុស្សតាមរយៈការអប់រំ យើងក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងក្តីបារម្ភដ៏ធំធេងមួយ គឺការរីករាលដាលនៃ «បារីអេឡិចត្រូនិក» (e-cigarettes ឬ Vapes)។ ឧបករណ៍ដ៏មានហានិភ័យទាំងនេះ កំពុងតែវាយលុកទីផ្សារយ៉ាងគំហុក តាមរយៈរូបភាពទាក់ទាញ និងការផ្សព្វផ្សាយបោកបញ្ឆោត ដែលកំពុងតែគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាព ស្មារតី និងអនាគតរបស់កុមារ និងយុវវ័យកម្ពុជា។
នៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម ការផលិតថ្នាំជក់ និងបារីវិញ នៅតែមានទីផ្សារធំទូលាយមិនថាក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប ឬអាស៊ីនោះទេ ដោយមានអ្នកប្រើប្រាស់ និងជក់បារីរហូតដល់ប្រមាណ ៥,៧ លានលាននាក់ ជុំវិញពិភពលោក បើគិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកចុះថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បញ្ជាក់ថា ចំនួននៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់បានធ្លាក់ចុះពី ១,៣៨ ពាន់លាននាក់ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០០ មកត្រឹម ១,២០ ពាន់លាននាក់ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ ហើយការព្យាករណ៍បង្ហាញថា នៅចន្លោះឆ្នាំ២០២៥ ដល់ ២០២៣ ចំនួនអ្នកជក់បារីនៅតែបន្តធ្លាក់ចុះ។
តាមរបាយការណ៍សកលបានបង្ហាញថា ក្នុងចំណោមយុវវ័យដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៣ ដល់ ១៥ឆ្នាំ ប្រមាណ ១៤.៣% បានកំពុងប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិក ដែលជាអត្រាខ្ពស់គួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។ នៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប អត្រានៃការប្រើប្រាស់របស់យុវវ័យ គឺខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ដោយក្នុងនោះអត្រាយុវតីមានរហូតដល់ ៨,៧% ដែលខ្ពស់ជាងយុវជនដែលមានត្រឹម ៨,២% ។
ងាកមកមើលបរិបទសង្គមកម្ពុជាវិញ យើងសង្កេតឃើញថា អ្នកប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិកក៏កំពុងតែកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ ជាពិសេសក្នុងចំណោមសិស្សានុសិស្ស និងយុវវ័យ។ ផ្អែកតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការចលនាដើម្បីសុខភាពកម្ពុជា បានបង្ហាញថា ក្មេងវ័យជំទង់ចន្លោះពី ៥ភាគរយ ទៅ ១០ភាគរយ កំពុងប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិក ។ ទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះវាក៏បានទាញទម្លាក់អត្រាចូលរៀន ដោយធ្វើឱ្យអត្រានៃការមិនចូលរៀនកើនឡើងប្រមាណពី ១០ ទៅ ២០% បើយោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការយូនីសេហ្វ (UNICEF) នៅកម្ពុជា។ យើងតែងតែឃើញយុវជន និងយុវតីជាច្រើន ជាពិសេសយុវវ័យជំនាន់សតវត្សរ៍ថ្មី (Gen Z) នាំគ្នាប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិកយ៉ាងហ៊ឺហាទាំងនៅតាមទីសាធារណៈ តាមគេហដ្ឋាន និងសូម្បីតែនៅក្នុងគ្រឹះស្ថានសិក្សាមួយចំនួនតូចក៏ដោយ ។
តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលជំរុញឱ្យយុវវ័យកម្ពុជាចូលចិត្តប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិក?
ការយល់ច្រឡំ និងការឃោសនាខុសឆ្គង៖ ប្រភពដើមនៃការផលិតបារីអេឡិចត្រូនិកនេះ គឺចេញមកពីប្រទេសចិន ដែលដាក់លក់លើទីផ្សារនៅឆ្នាំ២០០៤ (ដែលជាប្រទេសមានអ្នកជក់បារីច្រើនជាងគេលំដាប់ទី១ លើលោក គឺប្រមាណជាង ៣០០ លាននាក់ ឬស្មើនឹង ២៦% នៃប្រជាជនសរុប ១,៤២ ពាន់លាននាក់។ ការឃោសនាដំបូងឡើយបានលួងលោមថា វាជាឧបករណ៍ជក់គ្មានផ្សែង គ្មានផ្ទុកថ្នាំជក់ និងជាឧបករណ៍សម្រាប់ផ្តាច់បារី ។ ការនិយាយតៗគ្នានេះ ធ្វើឱ្យយុវជនខ្មែរមួយចំនួនភាន់ច្រឡំថា ការជក់វ៉េប (Vapes) ជារឿងធម្មតា។ ជាពិសេស គឺជាឧបករណ៍ម្យ៉ាងដែលអាចផ្តាច់បារីបាន និងគ្មានហានិភ័យដល់សុខភាពឡើយ។
ការរចនាម៉ូដ និងរសជាតិទាក់ទាញ៖ បារីអេឡិចត្រូនិកត្រូវបានច្នៃបង្កើតឡើងដោយមានច្រើនក្លិន ច្រើនរសជាតិ និងមានរូបរាងយ៉ាងទាក់ទាញសម្រាប់យុវវ័យសម័យថ្មី។
ការធ្វើត្រាប់តាមវប្បធម៌បរទេស៖ តាមបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក យុវជនមួយចំនួនបានបង្ហាញទស្សនៈថា ការជក់បារីបង្ហុយផ្សែងជាការបង្ហាញភាពស៊ីវិល័យ និងភាពសង្ហារបស់ពួកគេ ដោយធ្វើត្រាប់តាមជនបរទេស ដោយចាត់ទុកទង្វើនេះជាភាពឡូយឆាយទៅវិញ។
ផលប៉ះពាល់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញចំពោះសុខភាព និងសង្គម
មតិមួយចំនួនរបស់យុវវ័យយល់ឃើញថា បារីអេឡិចត្រូនិកមិនប៉ះពាល់សុខភាព គឺជាការខុសឆ្គងបំផុត ។ ផ្អែកតាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល បារីអេឡិចត្រូនិក ឬវ៉េប គឺជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មដើម្បីដុតកម្ដៅអង្គធាតុរាវឱ្យក្លាយជាចំហាយសម្រាប់បឺតជក់ ដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់ជាច្រើនដូចជា នីកូទីន ភាគល្អិតតូចៗ សារធាតុបង់សែន លោហៈធ្ងន់ និងសារធាតុបង្កជំងឺសួត ជំងឺបេះដូងសរសៃឈាម និងមហារីកផ្សេងៗទៀត។
ជាងនេះទៅទៀត សារធាតុនីកូទីនបានបំផ្លាញការលូតលាស់ខួរក្បាលរបស់យុវវ័យ ដែលនាំឱ្យថយចុះការផ្ចង់អារម្មណ៍ ពិបាកគ្រប់គ្រងកំហឹង ងាយធ្លាក់ខ្លួនញៀននឹងគ្រឿងញៀនផ្សេងទៀត ព្រមទាំងបង្កវិបត្តិផ្លូវចិត្តដូចជា ថប់បារម្ភ មួរម៉ៅ និងអស់សង្ឃឹមជាដើម។ តាមរបាយការណ៍អង្គការសុខភាពពិភពលោក ប្រទេសកម្ពុជាយើងមានអ្នកស្លាប់ប្រមាណ ១៥,០០០ នាក់ ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយសារ សារធាតុនីកូទីន ដែលមាននៅក្នុងថ្នាំជក់ ដូចជាបារីជាដើម។ ហើយវាថែមទាំងបានជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ក្រុមគ្រួសារ និងសហគមន៍ ព្រមទាំងដាក់បន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចប្រមាណ ២,៧ ទ្រីលានរៀល (ឬស្មើនឹង ៦៦៣ លានដុល្លារអាមេរិក) ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំ បញ្ហានេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីគុណវិបត្តិ និងការធ្លាក់ចុះនៃគុណភាពសិក្សា ព្រមទាំងសុខុមាលភាពរបស់សិស្សានុសិស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។
វិធានការទប់ស្កាត់ និងដំណោះស្រាយ
ដោយមើលឃើញពីផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទាំងនេះ អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀនកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីណែនាំលេខ ០០១/១៤ ស.ណ.ន អ.ជ.ប.គ.ញ ចុះថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៤។ ដោយហាមឃាត់ដាច់ខាតនូវរាល់ការជួញដូរ ការប្រើប្រាស់ ការធ្វើអាជីវកម្ម និងការនាំចូលបារីអេឡិចត្រូនិកមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ទោះជាយ៉ាងណា ដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហានេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ គឺទាមទារឱ្យមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ៖
១. រាជរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរ៖ ត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងវិធានការហាមឃាត់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹងបំផុត ជាពិសេសការរួមគ្នាទប់ស្កាត់កុំឱ្យមានការចែកចាយដោយសេរីតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (អ៊ីនធឺណិត វេបសាយ) និងការផ្សព្វផ្សាយនានា។ នៅតាមទីសាធារណៈ គួររៀបចំឱ្យមានស្លាកបម្រាមហាមដាច់ខាត និងកំណត់ការផាកពិន័យឱ្យបានច្បាស់លាស់សម្រាប់កុមារក្រោមអាយុ ។
២. គ្រឹះស្ថានសិក្សានិងសាលារៀន៖ គណៈគ្រប់គ្រងសាលាត្រូវអនុវត្តឲ្យបាននូវការណែនាំ តម្រង់ទិស និងគ្រប់គ្រងការចេញចូលរបស់សិស្សគ្រប់ជ្រកល្ហកនៅក្នុងបរិវេណសាលា ដើម្បីធានាថាគ្មានការលួចលាក់ប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិកឡើយ ។
៣. គ្រួសារ និងអាណាព្យាបាល៖ ត្រូវចូលរួមចំណែកយ៉ាងជិតស្និទ្ធក្នុងការអប់រំ តាមដានការលូតលាស់ ព្រមទាំងពន្យល់ណែនាំកូនចៅឱ្យបានស៊ីជម្រៅអំពីផលជះអាក្រក់ និងផលអវិជ្ជមាននៃបារីអេឡិចត្រូនិកចំពោះអនាគតរបស់កូនៗ។
ការប្រើប្រាស់ ឬការជក់បារីអេឡិចត្រូនិករបស់សិស្សានុសិស្ស និងយុវវ័យ គឺជាការខាតបង់ដ៏ធំធេងទាំងសម្រាប់បុគ្គលខ្លួនឯង ក្រុមគ្រួសារ និងសង្គមជាតិទាំងមូល។ ក្នុងនាមយើងជាយុវជនជំនាន់ក្រោយ យើងត្រូវមានស្មារតីភ្ញាក់រលឹកខ្ពស់ក្នុងការជៀសឱ្យឆ្ងាយពីសារធាតុញៀនគ្រប់ប្រភេទ និងបារីអេឡិចត្រូនិក ។ ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេះមិនមែនជាភាពទាន់សម័យ ឬឡូយឆាយនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការបំផ្លាញសុខភាពរាងកាយ ផ្លូវចិត្ត បញ្ញា ស្មារតី និងជាការទទួលយកវប្បធម៌អវិជ្ជមានដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់តម្លៃ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់យុវជនខ្មែរ ។
ហេតុនេះ យុវជនគ្រប់រូបគប្បីងាកមកយកចិត្តទុកដាក់លើការថែទាំសុខភាព លើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត និងពង្រឹងការសិក្សារៀនសូត្រឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន ដើម្បីអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពខ្លួនឯងឱ្យក្លាយជាទំពាំងស្នងឫស្សីដ៏រឹងមាំ និងជាកម្លាំងស្នូលដ៏មានតម្លៃក្នុងការចូលរួមចំណែកកសាង និងអភិវឌ្ឍជាតិមាតុភូមិយើងឱ្យកាន់តែរីកចម្រើនរុងរឿងស្របតាមគោលនយោបាយជាតិក្នុងនិតិកាលទី៧ របស់រដ្ឋាភិបាលក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្ដេចបវរមហាធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលចាត់ទុកការអភិវឌ្ឍមនុស្ស ជាគ្រឹះនិងជាមធ្យោបាយដ៏សំខាន់មួយនៃការសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យកម្ពុជាឆ្នាំ២០៣០ ក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ និងឆ្នាំ២០៥០ ក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ ។
កត់ចំណាំ៖ អត្ថបទទស្សនៈខាងលើនេះរៀបរៀង និងសរសេរដោយក្រុមនិស្សិតរួមមាន៖ រិន យ៉ាណុច ហាក់ គន្ធា នន់ ចាន់ថាត និង ថៃ សុខា ដែលកំពុងរៀនថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ ជំនាញគ្រប់គ្រងអប់រំ នៃវិទ្យាស្ថានសង្គមសាស្រ្ត និងបច្ចេកវិទ្យា សហការជាមួយ WESTLINE Education Group។
