គ្រាប់បែក និងគ្រាប់ផ្លោងនៅតែបន្តហោះឆ្លងកាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ អ្នកជំនួញក្នុងស្រុក បញ្ញវន្ត និងអ្នកជំនាញអាជីវកម្ម ក៏បានបង្ហាញក្តីបារម្ភស្រដៀងគ្នាថាជម្លោះដែលផ្ទុះឡើងវិញនៅខែធ្នូនេះក៏នឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចក្នុងសហគមន៍ដែលប្រឈមផ្ទាល់នឹងការប្រយុទ្ធគ្នា ជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចក្នុងរយៈពេលយូរផងដែរ។
ការបិទច្រកព្រំដែន និងការរឹតត្បិតផ្សេងៗរវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ ដែលបានកើតឡើងតាំងពីមុនមានការប៉ះទង្គិចបង្ហូរឈាមរយៈពេល៥ថ្ងៃ កាលពីខែកក្កដា បានធ្វើឱ្យពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ព្រំដែនកកស្ទះ និងកាត់ផ្តាច់ប្រាក់ចំណូលរបស់អាជីវករ កសិករ និងកម្មករស៊ីឈ្នួលរាប់ពាន់នាក់ ដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងទីផ្សារនៅតាមព្រំដែនរវាងគ្នានឹងគ្នាដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។
យោងតាមក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ផ្ទះសម្បែងរាប់រយខ្នង ព្រមទាំង ផ្សារ សាលារៀន វត្តអារាម និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈផ្សេងៗទៀត ដែលនៅក្បែរព្រំដែន ត្រូវបានកម្ទេចដោយគ្រាប់កាំភ្លើងធំរបស់ថៃ។ ភាគីថៃ ក៏បានរាយការណ៍ផងដែរថា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈស្រដៀងគ្នានេះ ក៏ត្រូវបានបំផ្លាញដោយគ្រាប់រ៉ុកកែត BM-21 របស់កម្ពុជា នៅក្នុងការប្រយុទ្ធថ្មីៗនេះ ហើយថៃក៏បានអះអាងថា ខ្លួនមានបំណងបំផ្លាញសមត្ថភាពយោធារបស់កម្ពុជា។
អ្នកជំនាញបានកត់សម្គាល់ថា ក្រៅពីការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សរាប់សិបនាក់ទាំងសងខាង ប្រទេសទាំងពីរក៏រងការខាតបង់ផងដែរ ជាពិសេសការខាតបង់លើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែន និងការកើនឡើងនៃសម្ពាធលើផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ប៉ុន្តែកម្ពុជាអាចនឹងរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ។
នយោបាយផ្ទៃក្នុងជាកត្តាជំរុញឱ្យមានជម្លោះ ទោះបីជាមានការខាតបង់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ
ក្រៅពីសមរភូមិប្រយុទ្ធ អ្នកសិក្សាបានលើកឡើងថា ទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសកំពុងជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើរបៀបដែលជម្លោះនេះកំពុងត្រូវបានដោះស្រាយ។
លោក Pavin Chachavalpongpun សាស្រ្តាចារ្យផ្នែកនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kyoto បានលើកឡើងថា៖ «ការផ្តោតសំខាន់លើការរស់រានផ្នែកនយោបាយក្នុងស្រុក[ថៃ]បង្ហាញថា ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនតាមព្រំដែន និងការខូចខាតធំធេងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ត្រូវបានគេចាត់ទុកជារឿងបន្ទាប់បន្សំ ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលថៃមានគោលបំណងក្តោបយកសន្លឹកឆ្នោតអ្នកជាតិនិយម និងបន្តទទួលបានការគាំទ្រពីកងទ័ព»។
លោក Pavin បានប្រាប់ សារព័ត៌មានខេមបូចា ថា ជម្លោះដែលបានបន្តនេះ បានបង្កឱ្យមានការរំខានដល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ។
លោកបានលើកឡើងបន្តដោយយោងតាមទិន្នន័យសាធារណៈថា ការបិទច្រកព្រំដែនសំខាន់ៗ ជាពិសេសច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត-ខ្លងលឹក ដែលតភ្ជាប់ខេត្តបន្ទាយមានជ័យរបស់កម្ពុជា ទៅខេត្តស្រះកែវរបស់ថៃ បានធ្វើឱ្យពាណិជ្ជកម្មប្រចាំឆ្នាំប្រមាណ ៤,៧ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកត្រូវផ្អាក។ លើសពីនេះទៀត ការវិលត្រឡប់របស់ពលករខ្មែរជាង ៨០ម៉ឺននាក់ ដែលក្រសួងការងារបានកែតម្រូវតួលេខថ្មីថាមានចំនួន ៩០ម៉ឺននាក់ គិតចាប់ពីខែកក្កដាមក ក៏បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួនរបស់ថៃ ដែលពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មផងដែរ។
ចំពោះកម្ពុជាវិញ លោកបានបន្ថែមថា ការកាត់ផ្ដាច់ទំនិញពីប្រទេសថៃ បានជំរុញឱ្យតម្លៃទំនិញឡើងខ្ពស់ និងបង្កើនសម្ពាធអតិផរណា។
កម្ពុជាបានហាមឃាត់ការនាំចូលផលិតផលកសិកម្ម និងឥន្ធនៈទាំងអស់ពីប្រទេសថៃ តាមច្រកព្រំដែនគោកទាំងស្រុង ចាប់តាំងពីខែមិថុនាមក។ គួរបញ្ជាក់ថា ថៃជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់ឥន្ធនៈដ៏ធំបំផុតរបស់កម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ២០២៤។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ថៃក៏បានប្រកាសរឹតបន្តឹងលើនាវាថៃដែលគេសង្ស័យថាដឹកប្រេងឥន្ធនៈ និងទំនិញផ្សេងៗទៀត ដែលថៃអះអាងថា អាចជួយដល់កងទ័ពកម្ពុជា។
យោងតាមអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរបស់កម្ពុជាជាមួយថៃបានធ្លាក់ចុះ ១៣% ពីខែមករា ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ បើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ការនាំចូលរបស់ថៃមកកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះ ៤៩% ខណៈដែលការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅថៃបានធ្លាក់ចុះ ៣៨% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន។
លោក សាន ចំរើន អនុប្រធានការិយាល័យទិន្នន័យ និងស្ថិតិនៃនាយកដ្ឋានគយបានមានប្រសាសន៍ថា ផលិតផលកសិកម្មភាគច្រើនដែលពីមុននាំចេញទៅថៃ ឥឡូវនេះកំពុងត្រូវបានបញ្ជូនទៅលក់នៅវៀតណាម និងចិនវិញ។
លោក Pavin ក៏បានលើកឡើងពីទិន្នន័យក្នុងរបាយការណ៍មួយដែលចេញផ្សាយដោយនាយកដ្ឋានពាណិជ្ជកម្មថៃកាលពីខែធ្នូផងដែរ ដែលបង្ហាញថាពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាបានជួបការរាំងស្ទះស្ទើរតែ ១០០% ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ប្រមាណ ១៦លានដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ។
ប្រសិនបើស្ថានភាពនេះនៅតែបន្ត នោះការនាំចេញទំនិញរបស់ថៃទាំងមូលអាចនឹងខាតបង់រហូតដល់ជាង ៦៦ពាន់លានបាត (ស្មើនឹង ២,១ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក)។ នេះបើតាមការឱ្យដឹងពីមជ្ឈមណ្ឌលព្យាករណ៍សេដ្ឋកិច្ច និងធុរកិច្ច នៃសាកលវិទ្យាល័យពាណិជ្ជកម្មថៃ (University of the Thai Chamber of Commerce) បានបន្ថែមថា ផលប៉ះពាល់នេះអាចនឹងធ្វើឱ្យផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ប្រទេសថៃ ធ្លាក់ចុះពី ០.៧៤% ទៅ ១.៥% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦។
កម្ពុជាប្រឈមនឹងការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងជាង
អ្នកជំនួញធំៗនៅកម្ពុជាបាននិយាយថា កម្ពុជាទំនងជារងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីជម្លោះនេះលឿនជាងថៃ។
លោក Arnaud Darc ប្រធាន និងជានាយកប្រតិបត្តិនៃ Thalias Hospitality ដែលមានមូលដ្ឋាននៅរាជធានីភ្នំពេញ បានមានប្រសាសន៍ថា ការប៉ះទង្គិចគ្នាឡើងវិញមានន័យថា កម្ពុជាទំនងជានឹងរងការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចភ្លាមៗធ្ងន់ធ្ងរជាងប្រទេសថៃ ដោយសារការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើពាណិជ្ជកម្មឆ្លងព្រំដែន ទេសចរណ៍ និងពលកម្មឆ្លងដែន។
ចាប់តាំងពីជម្លោះបានផ្ទុះឡើង ធនាគារពិភពលោកបានព្យាករណ៍ថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានឹងធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៤,៨% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ពី ៦% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ដោយសារផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន ដូចជាការថយចុះនៃវិស័យទេសចរណ៍ ការធ្លាក់ចុះនៃប្រាក់ដែលផ្ញើមកពីពលករចំណាកស្រុកនៅប្រទេសថៃ ការកើនឡើងថ្លៃដើមដឹកជញ្ជូន និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរបស់អ្នកវិនិយោគ។
ចាប់តាំងពីមានជម្លោះមក សេដ្ឋកិច្ចថៃក៏មានការថមថយផងដែរ ដោយមានកំណើនត្រឹមតែ ១.២% ប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុងត្រីមាសទី៣ ដែលជាលទ្ធផលខ្សោយបំផុតគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១ មក។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ McKinsey & Company ។
លោក Darc បានមានប្រសាសន៍ថា ភាពងាយរងគ្រោះរបស់កម្ពុជាត្រូវបានកើនឡើងដោយសារតែអតុល្យភាពពាណិជ្ជកម្មជាមួយថៃ និងការពឹងផ្អែកលើការផ្គត់ផ្គង់របស់ថៃ ជាពិសេសប្រេងឥន្ធនៈ។
ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលទីក្រុងភ្នំពេញបានអះអាងថា អាចរកប្រភពផ្គត់ផ្គង់ប្រេងឥន្ធនៈពីទីផ្សារផ្សេងក្រៅពីប្រទេសថៃក៏ដោយ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ធនាគារពិភពលោកបានបង្ហាញថា កាលពីឆ្នាំមុន ប្រទេសកម្ពុជាបាននាំចូលប្រេងឥន្ធនៈប្រមាណ ៩០% ពីប្រទេសថៃ ឬឆ្លងកាត់ប្រទេសថៃ។
ទិន្នន័យរបស់ធនាគារពិភពលោកបង្ហាញថាឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍របស់កម្ពុជាក៏ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើភ្ញៀវទេសចរថៃផងដែរ។ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ភ្ញៀវបរទេសជាង ២លាននាក់ ក្នុងចំណោមភ្ញៀវបរទេសចំនួន ៦,៧លាននាក់ដែលមកកម្ពុជា គឺជាជនជាតិថៃ ដែលរួមចំណែកប្រហែល ២% ដល់ ផលិតផលក្នងស្រុកសរុប។ ភ្ញៀវទេសចរមកពីប្រទេសថៃបានធ្លាក់ចុះ ៩១.៦% នៅក្នុងខែសីហា ធៀបនឹងឆ្នាំមុន។
លោក Darc បានបន្ថែមថា វិស័យទេសចរណ៍របស់ថៃក៏រងផលប៉ះពាល់ដែរ ប៉ុន្តែក្នុងកម្រិតតិចបើធៀបនឹងកម្រិតប្រទេស ដែលផលប៉ះពាល់ភាគច្រើនធ្លាក់ទៅលើខេត្តជាប់ព្រំដែន ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន និងក្រុមហ៊ុននាំចេញដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្សែច្រវ៉ាក់ផ្គត់ផ្គង់ទំនិញទៅកម្ពុជា។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចទំនងជាពឹងផ្អែកលើប្រតិបត្តិការព្រំដែនដែលមានស្ថិរភាព និងអាចព្យាករណ៍បាន ច្រើនជាងលើបទឈប់បាញ់ជាផ្លូវការ។ លោកបានព្រមានថា ការរឹតបន្តឹងរយៈពេលវែង អាចបន្ថយល្បឿននៃការវិនិយោគ និងប៉ះពាល់ដល់កំណើនក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ខណៈការបើកព្រំដែនឡើងវិញឱ្យកាន់តែលឿន អាចជួយឱ្យពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍ងើបឡើងវិញបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះ។
លោក មាស សុខសេនសាន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា ពុំបានឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយ ជុំវិញការវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្ដាលមកពីជម្លោះនេះទេ។
លោក Pavin បានលើកឡើងថា ក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចនិងការទូតនៅតែមានភាពផុយស្រួយ។ លោកបន្តថា ទោះបីជាប្រទេសជិតខាងទាំងពីរធ្លាប់មានគោលដៅពាណិជ្ជកម្មរួមគ្នារហូតដល់ ២៥ពាន់លានដុល្លារក៏ដោយ ក៏ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរបានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបបំផុតមិនធ្លាប់មានក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍មកនេះ។ លោកបានបន្ថែមថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការទៅថ្ងៃអនាគត ទំនងជាត្រូវបានជំរុញដោយកត្តាសម្ពាធពីខាងក្រៅ ដូចជាការដាក់ពន្ធគយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាជាងការផ្សះផ្សាគ្នា៕
(រាយការណ៍បន្ថែមដោយ មួន លីហ្សា)
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Trade, Tourism and Labor Ties Fray as Fighting Drags On
