កាលពីថ្ងៃសុក្រ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជំរុញឱ្យសាកលវិទ្យាល័យនានានៅកម្ពុជាកំណត់គោលការណ៍ណែនាំច្បាស់លាស់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ជាជាងធ្វើការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះ ព្រមទាំងបានព្រមានថា និស្សិតដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើ AI នឹងក្លាយជាអ្នកបញ្ចប់ការសិក្សាដែល «ទទេស្អាត»។
ថ្លែងក្នុងពិធីចែកសញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យអាស៊ីអឺរ៉ុប លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ថា សាកលវិទ្យាល័យនានានៅជុំវិញពិភពលោកកំពុងធ្វើទំនើបកម្ម កម្មវិធីសិក្សា ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាព និងភាពប្រកួតប្រជែង ដោយផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងលើការស្រាវជ្រាវ ការបង្កើតថ្មី និងការអប់រំផ្នែកឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យា។
នៅក្នុងបរិបទនោះ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាក៏ត្រូវធ្វើទំនើបកម្ម កម្មវិធីសិក្សាផងដែរ ដើម្បីធានាថា និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាអាចប្រកួតប្រជែងបាននៅក្នុងទីផ្សារការងារទាំងក្នុងប្រទេស និងអន្តរជាតិ ខណៈបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនូវរបៀប ដែលមនុស្សធ្វើការ រៀនសូត្រ និងរបៀបរស់នៅ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកបានព្រមានថា សិស្ស និងគ្រូបង្រៀនមិនគួរពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើបច្ចេកវិទ្យា AI នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេគួរតែប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះ ដើម្បីពន្លឿនការស្វែងរកព័ត៌មាន ស្របពេលរក្សាឱ្យបាននូវសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការគិតបែបស៊ីជម្រៅ និងការដោះស្រាយបញ្ហា។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការបណ្តុះបណ្តាល ដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា គឺត្រូវតែប្រើប្រាស់វា ប៉ុន្តែមិនត្រូវពឹងផ្អែកលើវាទាំងស្រុងនោះទេ។ ហេតុនេះហើយ ដំណើរការ គោលនយោបាយ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់គ្រឹះស្ថានអប់រំ ត្រូវតែឆ្លើយតបទៅនឹងបេសកកម្មនេះ»។
បើតាមការលើកឡើងរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី សិស្សមួយចំនួនមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់លើគ្រូបង្រៀនទេ ហើយបែរជាប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ AI ដើម្បីសង្ខេបមេរៀនជំនួសឱ្យការកសាងការយល់ដឹងដោយខ្លួនឯង។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ការអប់រំមិនអាចផ្តោតតែទៅលើការទទួលបានសញ្ញាបត្រនោះទេ។ វាត្រូវតែផ្តោតជាចម្បងទៅលើការបណ្តុះបណ្តាលសិស្សឱ្យមានសមត្ថភាពក្នុងការគិត វិភាគ អនុវត្ត និងដោះស្រាយបញ្ហា ទាំងក្នុងនាមជាបុគ្គល និងជាក្រុម»។
ដោយសំដៅទៅលើសមត្ថភាពគិត លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងថា៖ បើមិនដូច្នោះទេ យើងប្រហែលជាគិតថា យើងមានសមត្ថភាព ប៉ុន្តែតាមពិតយើង «ទទេស្អាត»។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាលមិនមានបំណងហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ AI ទេ។
លោកស្រី រ៉ូឌីអូណូវ៉ា ណាតាលី (Rodionova Nataly) ដៃគូគ្រប់គ្រងនៃសាលា IT Academy Step Cambodia ដែលបានបម្រើការក្នុងវិស័យអប់រំផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន (IT) នៅកម្ពុជារយៈពេល ១១ ឆ្នាំមកហើយនោះ ក៏បានគាំទ្រផងដែរចំពោះការអំពាវនាវឱ្យមានគោលការណ៍ណែនាំច្បាស់លាស់ជាងមុន។
លោកស្រីបានលើកឡើងថា ការស្ទង់មតិមួយ ដែលធ្វើឡើងដោយស្ថាប័នរបស់លោកស្រីក្នុងចំណោមសិស្សានុសិស្សនៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តសៀមរាប និងខេត្តបាត់ដំបង បានរកឃើញថា ៨៣% ប្រើប្រាស់ ChatGPT ជាប្រចាំ ខណៈសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមបីនាក់ប្រើប្រាស់ AI ជារៀងរាល់ថ្ងៃនិងជាចម្បងសម្រាប់ការសិក្សា និងការស្រាវជ្រាវ។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកស្រីមានប្រសាសន៍ថា សិស្សជាច្រើនមិនយល់ពីរបៀបដែល AI ដំណើរការ ដែនកំណត់របស់វា ឬរបៀបប្រើប្រាស់វាឱ្យបានត្រឹមត្រូវនោះទេ។ លោកស្រីក៏បានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីភាពត្រឹមត្រូវនៃ AI ជាភាសាខ្មែរ ដោយនិយាយថា ទិន្នន័យមានកម្រិត ឬគុណភាពអន់អាចនាំឱ្យមានកំហុស និងការយល់ច្រឡំកាន់តែច្រើន។
លោកស្រីមានប្រសាសសន៍ថា៖ «AI គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពល ប៉ុន្តែសម្រាប់តែអ្នកដែលអាចវាយតម្លៃបានត្រឹមត្រូវលើអ្វីដែលវាបង្កើតឡើងប៉ុណ្ណោះ។ ការធ្វើបែបនេះទាមទារឱ្យអ្នកមានចំណេះដឹងផ្ទាល់ខ្លួនលើប្រធានបទនោះ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការគិតបែបស៊ីជម្រៅ»។
លោកស្រីបន្តថា៖ «នៅពេលសិស្សប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីស្វែងរកគំនិតថ្មីៗ សិក្សាស្វែងយល់ និងសាកល្បងគំនិតផ្សេងៗ វាជារឿងដ៏ល្អប្រសើរ ដរាបណាពួកគេយល់ដឹងអំពីហានិភ័យ ចេះគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ និងមិនគ្រាន់តែចម្លងយកចម្លើយដែលពួកគេមិនយល់នោះទេ»។
លោក កែ មុនធិត ជាគ្រូបង្រៀនផ្នែកសារព័ត៌មាននៅដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ (DMC) នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា សម្រាប់និស្សិតផ្នែកសារព័ត៌មាន បច្ចេកវិទ្យា AI អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ ដើម្បីជួយដល់ការស្រាវជ្រាវ ការស្វែងរកព័ត៌មានសាវតា ការបំប្លែងសំឡេងសម្ភាសន៍ទៅជាអត្ថបទ និងការបកប្រែសេចក្តីថ្លែងការណ៍នានា។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេត្រូវពឹងផ្អែកលើការគិតរបស់ខ្លួនឯង ដើម្បីដំណើរការ និងវិភាគព័ត៌មាននៅពេលសរសេររឿង។
ប៉ុន្តែលោក មុនធិត បានបន្ថែមថា ក្នុងករណីខ្លះ សិស្សក៏បានប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីសរសេររឿងផងដែរ ហើយចំពោះករណីបែបនេះ លោកបានតម្រូវឱ្យពួកគេដាក់ជូននូវសេចក្តីព្រាងដំបូង ហើយក្នុងករណីខ្លះទៀត ភាពអាចជឿជាក់បានរបស់សិស្សក៏ត្រូវបានប៉ះពាល់ផងដែរ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំត្រូវតែបញ្ជាក់ថា នេះមិនមែនជាករណីនៃការលួចបន្លំនោះទេ។ វាពុំអាចចាត់ទុកថា ជាការលួចបន្លំនោះទេ ដោយសារយើងមិនទាន់មានគោលការណ៍ណែនាំជាផ្លូវការណាមួយស្តីពីការប្រើប្រាស់ AI នៅឡើយទេ»។ លោកបានបន្ថែមថា DMCរំពឹងថា នឹងដាក់ចេញនូវគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីការប្រើប្រាស់ AI នៅដើមឆ្នាំក្រោយ។
ទោះបីជាមានរឿងនេះកើតឡើងក៏ដោយ ក៏លោក មុនធិត បានលើកឡើងថា ការហាមឃាត់ទាំងស្រុង គឺជារឿងមិនអាចទៅរួចទេ ដោយសារពួកគេអាចប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូន និងអ៊ីនធឺណិតបាន។
លោក អ៊ឹង ប៊ុនអ៊ី ប្រធានដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា DMC បានព្រាងគោលនយោបាយ AI របស់ខ្លួនកាលពីដើមឆ្នាំ២០២៦ ហើយគ្រោងនឹងអនុវត្តជាផ្លូវការនៅដើមឆ្នាំ២០២៧ ដើម្បីណែនាំសិស្ស សាស្ត្រាចារ្យ និងបុគ្គលិកអំពីការប្រើប្រាស់ AI ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក្រមសីលធម៌ និងប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។
លោកស្រី ណាតាលី បានបន្ថែមថា កម្ពុជាអាចទាញយកការណែនាំជាអន្តរជាតិពីអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) សហភាពអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក នៅពេលរៀបចំគោលការណ៍ណែនាំស្តីពី AI សម្រាប់សាលារៀន និងសាកលវិទ្យាល័យ ដោយកែសម្រួលគោលការណ៍ទាំងនោះឱ្យស្របទៅនឹងបរិបទក្នុងស្រុក។
លោកស្រីក៏បានស្នើឱ្យបង្កើតក្របខណ្ឌថ្នាក់ជាតិសម្រាប់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) នៅក្នុងវិស័យអប់រំផងដែរ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកស្រី ណាតាលី បានបន្ថែមថា កម្ពុជាគួរតែផ្តល់អាទិភាពដល់អក្ខរកម្មផ្នែកឌីជីថល និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ព្រមទាំងសុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិត នៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាសម្រាប់សិស្សថ្នាក់វិទ្យាល័យ ខណៈការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនគួរតែជាជំហានដំបូង ព្រមជាមួយនឹងក្រុមចែករំលែកចំណេះដឹង និងគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការអនុវត្តជាក់ស្តែង។
លោកស្រីបានបន្ថែមថា៖ «បច្ចុប្បន្ននេះ យើងកំពុងរស់នៅក្នុងដំណាក់កាលដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាវិវត្តទៅមុខលឿនជាងកម្មវិធីសិក្សាណាៗទាំងអស់នោះ ដូច្នេះការមានគំនិតចង់រៀនសូត្រពេញមួយជីវិត គឺលែងជាជម្រើសទៀតហើយ។ ខ្ញុំជឿជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យា AI អាចផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ធំធេង ប៉ុន្តែក៏បង្កហានិភ័យផងដែរ ហើយមានតែយើងយល់ច្បាស់អំពីរបៀប ពេលវេលា និងមូលហេតុនៃការដំណើរការរបស់វាប៉ុណ្ណោះ ទើបយើងអាចទទួលបានជោគជ័យ »៕
