លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានណែនាំឲ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធ និងស្ថាប័ននានាឲ្យគិតគូរពីផែនការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយជាការងារស្នូល និងត្រូវពង្រឹងធនធានមនុស្ស និងសម្ភារសង្រោះដើម្បីឆ្លើយតបបានទាន់ពេលវេលា និងអនុវត្តផែនការសកម្មភាពជាតិស្ដីពីការកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយឆ្នាំ២០២៤-២០២៨ និងផែនទីបង្ហាញផ្លូវថ្នាក់ជាតិស្ដីពីការប្រកាសឲ្យដឹងមុនសម្រាប់ទាំងអស់គ្នាឲ្យទទួលបានលទ្ធផលល្អ។
ក្នុងសារលិខិតមួយចុះថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រៀមសម្រាប់ទិវាគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា លោកបានសង្កត់ធ្ងន់លើភាពចាំបាច់ក្នុងការធ្វើការរួមគ្នា ខណៈដែលលោកបានជំរុញឲ្យគណៈកម្មកាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ បន្តពង្រឹងប្រព័ន្ធអន្តរក្រសួងដោយត្រូវអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យពីគ្រោះមហន្តរាយនានា។
បន្ថែមពីនេះ បើតាមលិខិតដដែល លោកថាក៏គួរមានការអប់រំ និងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងដល់សាធារណជនអំពីហានិភ័យនៃគ្រោះមហន្តរាយ និងការប្រកាសឲ្យដឹងជាមុននៃមុខសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីត្រៀមខ្លួនទប់ទល់និងគ្រោះមហន្តរាយដែលអាចកើតមាន។
លោកបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋាភិបាលចូលរួមថែរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនិងការបង្កើនការវិនិយោគសាធារណៈលើភាពធន់នៃលំនៅឋានគ្រប់ក្រុមគ្រួសារដែលងាយរងគ្រោះបំផុត រួមទាំងរៀបចំបណ្ដាញសុវត្ថិភាពសង្គម និងការផ្ដល់ជម្រកសុវត្ថិភាពសមរម្យ និងអាចធានាថាបានទទួលព័ត៌មានអំពីហានិភ័យបានទាន់ពេលវេលា និងគ្រប់សហគមន៍»។
កម្ពុជាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសជាច្រើនទៀតដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងភាពស្មុគស្មាញ និងការប្រែប្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយដោយសារតែបញ្ហាកត្តាបរិស្ថាន សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ នគរូបនីយកម្ម និងបញ្ហាបរិស្ថានធ្លាក់ចុះបានបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ការអភិវឌ្ឍសង្គម និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព។ នេះបើយោងតាមសារលិខិតរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីដដែល។
លោកបន្ថែមថា ការកើនឡើងនៃមុខសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ឧតុនិយមកាន់តែញឹកញាប់ និងខ្លាំងឡើងកំពុងតែគំរាមកំហែងអាយុជីវិត ប៉ះពាល់ជីវភាពរស់នៅ និងរំខានដល់សេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍ ព្រមទាំងបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទៀតផង។
កាលពីខែតុលា គ្រោះរាំងស្ងួតដែលបង្កឡើងដោយបាតុភូតអ៊ែនីញ៉ូបានធ្វើឲ្យដីស្រែជាង២៩០ ០០០ហិកតារងផលប៉ះពាល់ក្នុងខេត្តចំនួនប្រាំបី។ នេះបើតាមគណៈកម្មកាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ។
ស្របពេលដែលភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋាភិបាលកំពុងបន្តតាមដានផលប៉ះពាល់នៃបាតុភូតអ៊ែលនីញ៉ូ និងរៀបចំផែកការឆ្លើយតប អ្នកសិករ និងអ្នកជំនាញលើកឡើងថា ការត្រៀមខ្លួនជាមុននៅកម្រិតសហគមន៍នៅមិនទាន់បានល្អនៅឡើយ ជាពិសេសហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹក ព័ត៌មានពីការជូនដំណឹងជាមុន និងការគាំទ្រដល់គ្រួសារកសិករខ្នាតតូចដែលងាយរងគ្រោះ។
លោក ប៊ូ ចាន់ណាក់ តំណាងសហគមន៍មកពីឃុំសាមឃួយ ស្រុកសេសាន ខេត្តស្ទឹងត្រែង បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា សហគមន៍ដែលងាយរងគ្រោះនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅមានចំណេះដឹងតិចតួច និងមិនទាន់បានយល់ដឹងអំពីការគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៃគ្រោះមហន្តរាយ និងមិនដឹងថាតើពួកគាត់នឹងត្រូវរកជំនួយពីអ្នកណាផងដែរ។ លោកបន្តថា សហគមន៍ត្រូវការការគាំទ្របន្ថែមទៀត ជាពិសេសការព្រមានជាមុនដើម្បីឲ្យអ្នកទាំងនោះបានត្រៀមខ្លួន។
លោកឱ្យដឹងថា៖ «យើងត្រូវការជំនួយខាងថវិកាសម្រាប់ការកសាងសមត្ថភាព និងធនធានក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រោះមហន្តរាយក្នុងរយៈពេលណាមួយ។ ខ្ញុំធ្វើការជាមួយអង្គការក្នុងស្រុក ហើយលទ្ធភាពរបស់យើងមានកំណត់ក្នុងការលើកកម្ពស់ការត្រៀមខ្លួនចំពោះគ្រោះមហន្តរាយ…យើងត្រូវការកិច្ចសហការជាមួយភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋក្នុងករណីមានគ្រោះទឹកជំនន់ជាដើម»។
លោក ចាន់ណាក់ បន្ថែមថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានគួរពង្រឹងការគ្រប់គ្រងគ្រោះទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួត តាមរយៈការធ្វើឲ្យប្រសើរនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្តុកទឹក និងតាមដានជីវភាពរស់នៅរបស់គ្រួសារងាយរងគ្រោះ និងជួយសហគមន៍ឲ្យកាន់តែមានភាពធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយបាននិយាយថាក្នុងន័យការត្រៀមខ្លួនជាមុនចំពោះគ្រោះមហន្តរាយ ខ្លួនបានជំរុញឲ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធតាមដានដោយយកចិត្តទុកដាក់លើការព្យាករអាកាសធាតុ សីតុណ្ហភាពនិងស្ថានភាពទឹកភ្លៀង និងចែករំលែកព័ត៌មានឲ្យបានទាន់ពេលវេលាតាមរយៈលេខទាន់ហេតុការណ៍របស់ក្រសួង១២៩៤ ក្នុងការផ្ដល់សារព្រមានជាមុន និងតាមរយៈមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងផ្សេងៗទៀត។
អ្នកនាំពាក្យរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី មិនបានឆ្លើយតបនឹងសំណើសុំអត្ថាធិប្បាយលើរឿងនេះទេ។ ប៉ុន្តែលោកធ្លាប់ប្រាប់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកកន្លងមកថា អង្គភាពរបស់លោកបានណែនាំដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានឲ្យយកចិត្តទុកដាក់លើការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ។ ពួកគេធ្វើការដោយសហការគ្នាជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដើម្បីជួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។
លោក ទុំ ពឿន កសិករនៅភូមិអូរតាគី ឃុំអូរតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង លើកឡើងថាដីស្រែក្នុងតំបន់របស់លោកគឺពឹងអាស្រ័យលើប្រភពទឹកហូរធ្លាក់ពីអាងកំពីងពួយសម្រាប់ស្រោចស្រព។ លោកថាបាតុភូតអ៊ែលនីញ៉ូ បានធ្វើឲ្យដីស្រែរបស់លោកចំនួនប្រាំមួយហិកតាគ្មានទឹកស្រោចស្រពដោយសារភាពរាំងស្ងួត ព្រោះមិនមានភ្លៀងធ្លាក់។
លោកបានព្យាយាមសង្គ្រោះស្រូវដោយប្រើប្រាស់ជីសម្រាប់ឲ្យស្រូវលូតលាស់និងបានផលច្រើន តែថាគួរឲ្យសោកស្ដាយស្រូវទាំងនោះក៏រងគ្រោះខូចខាតដោយសារទឹកជំនន់ ដោយសារតែមិនមានផ្លូវរំដោះទឹកចេញឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំខ្ចីបុលគេដើម្បីទិញជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដើម្បីសង្គ្រោះស្រូវ និងសង្ឃឹមថាអាចកាត់បន្ថយការខាតបង់[ពីគ្រោះរាំងស្ងួត] ប៉ុន្តែពេលនេះខ្ញុំមិនអាចប្រមូលផលបានទេ»។
លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមិនដឹងថាត្រូវធ្វើអ្វីទៀត និងមិនដឹងថាទៅរកពូជពីណាទៀតដើម្បីធ្វើស្រែឡើងវិញ។ ខ្ញុំខ្ចីលុយគេដើម្បីទិញជី និងថ្នាំ និងចំណាយផ្សេងៗទៀត ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដឹងថាត្រូវសងគេវិញដោយរបៀបណាទេ»។
បញ្ហានានាដែលលោកកំពុងប្រឈមគឺទាក់ទងផ្ទាល់ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តដែលភ្ជាប់ទៅកាន់ប្រភពទឹកមានគុណភាពមិនល្អ។ លោកថាមិនមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធត្រឹមត្រូវសម្រាប់រំដោះទឹកពេលមានទឹកជំនន់ និងប្រព័ន្ធទទួលទឹកពីអាងកំពីងពួយពេលមានគ្រោះរាំងស្ងួត។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងពាក់ព័ន្ធត្រូវធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីពង្រឹងគោលនយោបាយជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ ដោយថាកម្ពុជាត្រូវការគោលនយោបាយធនធានមនុស្ស និងការគាំទ្រផ្នែកថវិកា។
ដើម្បីការពារគ្រោះមហន្តរាយដោយចៃដន្យណាមួយដូចជាគ្រោះទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួត លោកថាកម្ពុជាត្រូវតែអនុវត្តផែនការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយមួយជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធ និងស្ថាប័ននានា។ លោកបន្ថែមថា៖ «ជាមួយគ្នានេះ ស្ថាប័នមួយៗត្រូវមានធនធានមនុស្ស ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា…ការគាំទ្រផ្នែកថវិកាគឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់ស្ថាប័ន ខណៈសម្ភារសម្រាប់ឆ្លើយតបបន្ទាន់ត្រូវត្រៀមជាស្រេចក្នុងពេលមានហេតុការណ៍គ្រោះទឹកជំនន់ ឬគ្រោះរាំងស្ងួត»។
ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះដែរ លោកថាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រោះមហន្តរាយ។ លោកបន្តថាផ្លូវ ស្ពានល្អ ប្រព័ន្ធរំដោះទឹក ជម្រក និងបណ្ដាញទំនាក់ទំនងក្នុងការជួយដល់ក្រុមសង្គ្រោះឲ្យបានទៅដល់សហគមន៍រងគ្រោះ ការដឹកជញ្ជូនសម្ភារចាំបាច់ និងការជួយមនុស្សឲ្យមានសុវត្ថិភាព គឺជាអ្វីដែលត្រូវមាន។
ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុអាចកាត់បន្ថយចំណូលក្នុងស្រុកសរុប ឬGDP ប្រហែល២,៥ភាគរយនៅត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ និងអាចឡើងដល់៩,៨ភាគរយនៅត្រឹមឆ្នាំ២០៥០។ នេះបើតាមក្រសួងបរិស្ថាន។ កម្ពុជាជាប្រទេសមួយងាយរងគ្រោះដោយទឹកជំនន់ ព្យុះ រលកកម្ដៅ និងការជ្រាបចូលនៃទឹកប្រៃ។
លោក យង់ គិមអេង ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព ប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា ស្ថាប័ននានានិងសហគមន៍មូលដ្ឋានត្រូវធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងគ្រោះទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួត។ អ្វីទាំងនេះត្រូវរួមបញ្ចូលទាំងការពង្រឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋាន និងការតាមដានជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យលើផ្ទះសម្បែង គាំទ្រដល់គ្រួសារងាយរងគ្រោះឲ្យចេះការពារខ្លួន និងកសាងសហគមន៍មួយឲ្យមានភាពធន់។
លោកបន្ថែមថា៖ «យើងត្រូវឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រោះមហន្តរាយថ្នាក់ជាតិឲ្យបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យដល់ប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះ។ ជាមួយនឹងភាពញឹកញាប់នៃគ្រោះមហន្តរាយដែលកើតមាន បានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាសេដ្ឋកិច្ច។ ខ្ញុំគិតថាការកសាងសហគមន៍មួយឲ្យមានភាពធន់ត្រូវតែធ្វើដោយផ្អែកលើទីតាំងភូមិសាស្រ្ត»។
កាលពីខែកញ្ញាឆ្នាំ២០២៦ ដីស្រែចំនួន១៥០ ០០០ហិកតារងការជន់លិច ដែលនេះស្មើនឹង៥ភាគរយនៃដីស្រែស្រូវវស្សាដែលចំនួន៣លានហិកតានៅទូទាំងប្រទេស។
គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយបានបង្ហាញតួលេខថាប្រជាពលរដ្ឋជាង៥៧ ០០០គ្រួសារបានរងផលប៉ះពាល់មាននៅក្នុងខេត្តចំនួន១០ និងត្រូវជម្លៀសចេញពីលំនៅឋាន ហើយខេត្តដែលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេគឺខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តសៀមរាប៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Hun Manet Calls for Stringent Disaster Risk Preparedness Strategies as Climate Risks Rise
