មនុស្សជាង៣០នាក់ រួមទាំងសមាជិកគណបក្សប្រឆាំង សកម្មជន និងអ្នកកាសែត ត្រូវបានចាប់ខ្លួនរវាងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ និងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំនេះ បន្ទាប់ពីបានបង្ហោះមតិយោបល់នៅលើបណ្តាញសង្គមអំពីការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងខែកក្កដា និងម្តងទៀតនៅក្នុងខែធ្នូ មុនពេលមានបទឈប់បាញ់។
ភាគច្រើនត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ក្រោមក្រមព្រហ្មទណ្ឌរបស់កម្ពុជា។ អ្នកផ្សេងទៀតត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទក្បត់ជាតិ ឬផ្តល់ព័ត៌មានដល់រដ្ឋបរទេស។ នៅក្នុងរបាយការណ៍មួយដែលចែករំលែកជាមួយ អ្នកសារព័ត៌មាន អង្គការសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុក លីកាដូ បានចងក្រងឯកសារចំនួន៣២ករណី៖ ១៨ករណីពាក់ព័ន្ធនឹងសមាជិកនៃគណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សកម្លាំងជាតិ រួមជាមួយអ្នកកាសែត៥នាក់ និង៩នាក់ផ្សេងទៀត។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សបានកត់ត្រាដាច់ដោយឡែកពីការចាប់ខ្លួនយ៉ាងហោចណាស់ ១៦នាក់ក្នុងមួយខែបន្ទាប់ពីការឈប់បាញ់ខែកក្កដា ដោយហៅពួកគេថាតាមអំពើចិត្ត និងជា “សញ្ញានៃការមិនអើពើនឹងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន”។
ការចាប់ខ្លួនទាំងនេះកើតឡើងនៅពេលដែលភាពតានតឹងតាមព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃនៅតែបន្ត ហើយក្រុមសិទ្ធិមនុស្សបន្តរិះគន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចំពោះការកាត់ទោសអ្នករិះគន់ និងការប្រើប្រាស់នយោបាយនៃការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់។
លោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ បានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងសមាជិករបស់ខ្លួនជាបន្ទាន់ និងទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ប្រឆាំងនឹងពួកគេ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិក្នុងការជួបជុំ រួមទាំងសេរីភាពក្នុងការធ្វើនយោបាយកំពុងរួមតូច»។
សមាជិកគណបក្សកម្លាំងជាតិពីររូប គឺលោក វ៉ន វ៉ាន និងលោក សរ ណាល់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ពីគ្នាក្នុងខែមករា ហើយត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ និងប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ បន្ទាប់ពីបានបង្ហោះទស្សនៈអំពីជម្លោះព្រំដែន។
លោក រ័ត្ន សុធី សមាជិកម្នាក់នៃគណបក្សភ្លើងទៀន ដែលត្រូវបានដកសិទ្ធិចេញពីការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០២៣ ក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ក្រោមកាលៈទេសៈស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានថ្លែងថា អាជ្ញាធរ «មិនចាប់ខ្លួនបុគ្គលណាម្នាក់ចំពោះការបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេទេ លុះត្រាតែពួកគេបំពានច្បាប់ ឬញុះញង់ប្រជាជន»។
លោកបានបន្តថា៖ «អ្វីដែលពួកគេនិយាយមិនបម្រើប្រទេសជាតិទេ»។ លោកបានបន្ថែមថា គណនីហ្វេសប៊ុករាប់លាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេដោយសេរី។
ការចាប់ខ្លួននេះក៏បានពង្រីកដល់គ្រូបង្រៀនម្នាក់ឈ្មោះ នូ ភារម្យ នៅខេត្តកណ្តាល ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ ចំពោះការបង្ហោះវីដេអូហ្វេសប៊ុកជាច្រើនដែលរិះគន់ការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ដូចអ្នកដទៃដែរ គាត់ប្រឈមមុខនឹងការជាប់ពន្ធនាគាររហូតដល់ពីរឆ្នាំ ប្រសិនបើត្រូវបានកាត់ទោស។
ភរិយារបស់គាត់ គឺលោកស្រី ហែម សំអូន បាននិយាយថា៖ «វាជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរមួយ ពីព្រោះគាត់គ្រាន់តែចែករំលែកមតិរបស់គាត់ ហើយត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ វាអយុត្តិធម៌ណាស់»។
លោក ឈឿន សុចិត្ត ស្នងការនគរបាលខេត្តកណ្តាល បានបដិសេធមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយទេ។
ក្នុងចំណោមអ្នកកាសែតក្នុងស្រុកទាំងប្រាំនាក់ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនបន្ទាប់ពីរាយការណ៍អំពីជម្លោះព្រំដែន មានបីនាក់នៅតែជាប់ឃុំមុនពេលកាត់ក្តី និងពីរនាក់ត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំ នេះបើយោងតាមនាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការ លីកាដូ លោក អំ សំអាត។ មានតែម្នាក់ក្នុងចំណោមសមាជិកគណបក្សប្រឆាំងទាំង១៨នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំ។
អ្នកកាសែតផ្សេងទៀតក៏បានប្រឈមមុខនឹងការឃុំខ្លួនថ្មីៗនេះផងដែរ បន្ទាប់ពីរាយការណ៍អំពីមជ្ឈមណ្ឌលបោកប្រាស់ទូទាំងប្រទេស ដែលក្រុមស៊ីវិលបានអំពាវនាវឱ្យដោះលែងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
លោក នី សុខា ប្រធានអង្គការសង្គមស៊ីវិលអាដហុក បានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសតុលាការ ដោះលែងអ្នកដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនពីបទបញ្ចេញមតិលើបញ្ហាព្រំដែន និងទឹកដី។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំជឿជាក់ថា នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ប្រជាពលរដ្ឋគួរតែមានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិយ៉ាងទូលំទូលាយ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងបញ្ហាប្រឈមដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងប្រឈមមុខ ដូចជាជម្លោះព្រំដែន និងការឈ្លានពានដោយប្រទេសថៃ»។
កាលពីឆ្នាំមុន ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានដំណើរការទាបបំផុតរបស់ពិភពលោកនៅក្នុងសន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋសកល និងទទួលបានពិន្ទុ១៦១ ក្នុងចំណោម ១៨១ប្រទេសនៅក្នុងសន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មានឆ្នាំ២០២៥។ រដ្ឋាភិបាលតែងតែបដិសេធរបាយការណ៍រិះគន់ពីក្រុមសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិថាមានភាពលម្អៀង។
អង្គការលីកាដូ (Licadho) បានចុះបញ្ជី «អ្នកទោសផលប្រយោជន៍» ចំនួន៩៦នាក់នៅកម្ពុជា ដែលបាននិយាយថា បច្ចុប្បន្នកំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួន ដោយសារតែសកម្មភាព ឬការបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេ។
(រាយការណ៍បន្ថែមដោយ សុខ ស្រីម៉ី)
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Over 30 Arrested Since July for Border Clash Comments
