នគរបាលខេត្តសៀមរាបផ្ដើមអនុវត្តវិធានណែនាំអប់រំពលរដ្ឋដែលមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកពីដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ដោយឃាត់ពួកគេឱ្យរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ប្រមាណ ២ម៉ោង ទើបអាចបន្តដំណើរទៅមុខ ខណៈអ្នកតាមដានសង្គមគាំទ្រចំណាត់ការនេះ តែបារម្ភពីប្រសិទ្ធភាព។
ការអនុវត្តវិធាននេះធ្វើឡើងស្របគ្នានឹងការដែលប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានឯកភាពសំណើរបស់ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា ក្នុងការរឹតបន្តឹងនូវការអនុវត្តច្បាប់ស្ដីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកឡើងវិញចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ ដោយផ្តោតលើភូមិសាស្ត្រដែលមានករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ច្រើន រួមមាន នៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្ត ព្រះសីហនុ ខេត្តកណ្តាល ខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងខេត្តស្វាយរៀង។
កម្ពុជាបានផ្អាកការចាប់ផាកពិន័យចរាចរណ៍ទាំងផ្លូវលំ និងផ្លូវជាតិ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ រហូតដល់ដំណាច់ខែសីហានេះ ប៉ុន្ដែបន្តត្រួតពិនិត្យអាវុធជាតិផ្ទុះ និង គ្រឿងស្រវឹង ដដែល។
ស្នងការនៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តសៀមរាប លោក ហួត សុធី បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចា នៅរសៀលថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញានេះថា វិធានណែនាំអប់រំពលរដ្ឋអំពីច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនេះ អនុវត្តបានមួយសប្ដាហ៍មកហើយ។
វិធាននេះ គឺនគរបាលឃាត់ពលរដ្ឋដែលបើកបរល្មើសច្បាប់ ឱ្យចូលរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនៅស្នាក់ការនគរបាលចរាចរណ៍ផ្លូវគោកខេត្តសៀមរាប ប្រមាណជា ២ម៉ោង ទើបអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេបន្តដំណើរ។ លោកស្នងការថា រយៈពេលរៀនប្រមាណ ២ម៉ោងនេះ គឺនគរបាលប្រាប់ពលរដ្ឋពីចំណុចដែលពួកគេបានបើកបរល្មើស បង្រៀនពីស្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ទាំងអស់ដែលប្រើប្រាស់នៅខេត្តសៀមរាប ការណែនាំពីល្បឿនបើកបរដែលច្បាប់កំណត់ និងបញ្ចាំងវីដេអូពីហានិភ័យនានាដែលកើតចេញពីការមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ ព្រមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋទាំងនោះសួរសំណួរផ្សេងៗ។
លោក ហួត សុធី ស្នងការនៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តសៀមរាបថា៖ «រយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ យើងពិនិត្យឃើញថា មានការដឹងយល់ច្រើនពីបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ហើយការខុសឆ្គងហ្នឹងកាត់បន្ថយបានខ្លះ។ អ៊ីចឹងការអប់រំហ្នឹងមានប្រសិទ្ធភាព ហើយយើងនឹងបង្កើតមួយគោលដៅទៀតនៅតំបន់ផ្សារចាស់»។ លោកមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា៖ «មួយថ្ងៃៗដូចចូលខ្ទង់៥០នាក់អីដែរ ៥០ ទៅ ៦០នាក់ យើងប្រមូលមួយគោលដៅ[…]ត្រួសៗប្រហែលអាចចូល ៣០០ ទៅ៤០០(នាក់) ហើយក្នុងរយៈពេលមួយសប្ដាហ៍ហ្នឹង»។
ស្នងការនៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តសៀមរាបរូបនេះឱ្យដឹងថា ជំហានបន្ទាប់គឺលោកនឹងបន្ថែមទីតាំងអប់រំច្បាប់ដល់ពលរដ្ឋមួយកន្លែងទៀតនៅម្ដុំតំបន់ផ្សារចាស់ ហើយបើសិនជាករណីពលរដ្ឋមិនគោរពច្បាប់នៅមានចំនួនច្រើន នោះលោកនឹងបន្ថែមទីតាំងបង្រៀនបន្តបន្ទាប់ទៀត។
អ្នកប្រកបរបររត់កង់បីនៅក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាបលោក ហួន ឌី គាំទ្រចំពោះវិធានការរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តសៀមរាប ដែលឃាត់ពលរដ្ឋល្មើសច្បាប់ចរាចរណ៍ឱ្យរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍មុនបន្តដំណើរទៅមុខ។
ពលរដ្ឋវ័យ ៤៩ឆ្នាំរូបនេះមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំគិតថាល្អ ដោយសារទី១ យើងយល់បានច្រើន គាត់ពន្យល់យើងច្បាប់ចរាចរណ៍។ ទី២ យើងបើកបរ នៅពេលដែលយើងរៀន យើងមានការប្រុងប្រយ័ត្នច្រើន ដោយសារតែយើងបានរៀនហើយ»។
ក៏ប៉ុន្តែអ្នករត់កង់បីជាង១០ឆ្នាំរូបនេះបារម្ភពីការប៉ះពាល់ពេលវេលារកប្រាក់ចំណូលរបស់អ្នកប្រកបរបរដូចលោក ខណៈលោក ឌី សង្កេតឃើញអ្នកប្រកបរបរនេះជាច្រើនមិនសូវយល់ដឹងពីច្បាប់ចរាចរណ៍ឡើយ។
ជាមួយគ្នានេះ លោកមានយោបល់ថា បើសិនជានគរបាលអាចបណ្ដុះបណ្ដាលពលរដ្ឋទូទៅ មិនចំពោះអ្នកបើកបរល្មើសច្បាប់ចរាចរណ៍នោះវាកាន់តែប្រសើរ។ លោកបន្តថា ការបង្រៀនច្បាប់ចរាចរណ៍អាចធ្វើនៅតាមសមាគម ដូចជាសមាគមអ្នករត់កង់បី សមាគមអ្នកបើកឡានដឹកអ្នកដំណើរ(តាក់ស៊ី) ឬសមាគមអ្នកនាំភ្ញៀវទេសចរជាដើម។
អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ទទួលបន្ទុកការងារចរាចរណ៍ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ លោក ចេវ ហាក់ ប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចានៅរសៀលថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញានេះថា វិធានការអប់រំណែនាំពលរដ្ឋពីច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោមទម្រង់ផ្សេងៗគ្នានៅទូទាំងប្រទេស លើកលែងតែរាជធានីខេត្តទាំង៥ ដែលអនុវត្តវិធានការផាកពិន័យ។
លោក ចេវ ហាក់ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ការដែលឃាត់ឱ្យគាត់រៀនច្បាប់នេះ អាហ្នឹងក៏ជាការអប់រំមួយដែរ ក៏ប៉ុន្តែមិនដូចគ្នាទូទាំងប្រទេសទេ វាទៅតាមខេត្តដែរ។ អ៊ីចឹងអ្នកខ្លះក៏គាត់អប់រំនៅលើដងផ្លូវហ្នឹងតែម្ដងចំពោះបទល្មើសដែលគាត់ល្មើសហ្នឹង»។
ជុំវិញករណីនេះ លោក គង់ រតនៈ ជាអ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកសុវត្ថិភាពយល់ឃើញថា វិធានការរបស់នគរបាលខេត្តសៀមរាបដែលបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងផ្នែកច្បាប់ចរាចរណ៍នេះជារឿងល្អ ខណៈពេលបច្ចុប្បន្នការយល់ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋពីច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។
លោក គង់ រតនៈ មានប្រសាសន៍ថា៖ «បើសិនវាជាចេតនាបន្តរហូត ខ្ញុំគិតថាវាជារឿងល្អ[…]ខ្ញុំគិតថាគោលបំណងរួមរបស់ពួកគាត់ៗចង់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹងគាត់បានដឹង បានយល់ជ្រាបអំពីបញ្ហាច្បាប់ក៏ដូចជាហានិភ័យផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ផ្លូវថ្នល់»។
ក៏ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងការគាំទ្រ លោក រតនៈ ក៏បង្ហាញនូវការបារម្ភមួយចំនួនដែរអំពីប្រសិទ្ធភាពនៃវិធានការនេះ៖ «នៅពេលដែលប៉ូលីសចាប់ ខ្ញុំជឿជាក់ថាអារម្មណ៍របស់អ្នករៀនហ្នឹងក៏អត់ស្រួល[…]សមត្ថកិច្ច ឬអាជ្ញាធរហ្នឹងគួរសហការគ្នាឱ្យមានកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលគ្រប់ភូមិស្រុកទាំងអស់[…]គាត់ដាក់កាលវិភាគទៅ ចុះទៅបង្រៀនប្រជាពលរដ្ឋមិនមែនពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋកំពុងតែបើកបរខុសទេ»។
ចំណែកឯលោកបណ្ឌិត មាស នី ជាអ្នកស្រាវជ្រាវខាងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម ក៏ពេញចិត្តនឹងវិធានការរបស់ប៉ូលិសសៀមរាបដែរ ពីព្រោះការឃាត់ពលរដ្ឋដែលមិនគោរពច្បាប់ ឱ្យរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍នេះវាជាការពិន័យពួកគាត់ដែរ។
លោក មាស នី លើកឡើងថា៖ «ការធ្វើបែបនេះវាល្អហើយ ធ្វើឱ្យបានច្រើនគ្រប់កន្លែងទៅ ហើយថ្ងៃក្រោយទៅឱ្យគាត់រាងចាលថា បើសិនជាគាត់ល្មើសច្បាប់គឺមិនងាយបានទៅផ្ទះវិញ បានដល់ទិសដៅទេ ត្រូវគេឃាត់ឃុំខ្លួនឱ្យរៀន អាហ្នឹងស្មើនឹងឃុំខ្លួនឱ្យរៀន២ម៉ោង»។
លោក មាស នី ចង់ឱ្យមានការអប់រំណែនាំពលរដ្ឋដែលមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ផង និងផាកពិន័យជាប្រាក់ផងនៅទូទាំងប្រទេស តែត្រូវឱ្យមានតម្លាភាពចំពោះប្រាក់ដែលទទួលពីការផាកពិន័យនេះ។
លោក មាស នី មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពេលណាដែលស្រុកយើងមានសង្គ្រាមទៅ លុយដែលប្រមូលបានពីពិន័យយកទៅជួយកងទ័ពទៅ ពលរដ្ឋក៏មិនជាខឹងសម្បារ តែខឹងបំផុតអារឿងពុករលួយនៅក្នុងការពិន័យច្បាប់ចរាចរណ៍»។
អ្វីដែលលោកបារម្ភ គឺការមិនមាននិរន្តរភាពចំពោះវិធានឃាត់អប់រំពលរដ្ឋពីច្បាប់ចរាចរណ៍ ដូច្នេះហើយ លោកក៏ចង់ឱ្យមានការលើកទឹកចិត្តប៉ូលិសដែលអប់រំពលរដ្ឋពីច្បាប់ចរាចរណ៍ ដោយយកប្រាក់មួយចំនួនដែលបានពីការផាកពិន័យផ្ដល់ជូនប៉ូលិសទាំងនោះ។
រីឯលោក យង់ គិមអេង ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព ចាត់ទុកវិធានការរបស់នគរបាលខេត្តសៀមរាបដែលឃាត់ពួកគេឱ្យរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ប្រមាណ ២ម៉ោង ទើបអាចបន្តដំណើរទៅមុខនេះ ជាការយោគយល់អធ្យាស្រ័យចំពោះអ្នកល្មើសច្បាប់ចរាចរណ៍។
តែយ៉ាងណា លោក គិមអេងចង់ឱ្យមានការបណ្ដុះបណ្ដាលច្បាប់ចរាចរណ៍មុននឹងពលរដ្ឋចាប់ផ្ដើមបើកបរ ដោយត្រូវពង្រឹងគុណភាពទាំងសាលាបើកបរ និងការប្រឡងបើកបរ។
លោក យង់ គិមអេង លើកឡើងថា៖ «ប៉ុន្តែការអប់រំនេះ គេត្រូវតែធ្វើឡើងនៅពេលដែលគាត់រៀនបើកបរដំបូង[…]ទាំងក្រុមហ៊ុនដែលបង្រៀនបើកបរ ឬក៏យើងហៅថាសាលាបើកបរ ជាមួយនិងក្រសួងសាធារណការហ្នឹងគឺត្រូវតែធានាថា អ្នកដែលទៅបើកបរហ្នឹងគឺបានចេះច្បាប់ចរាចរណ៍រួចហើយ»។
គួរជម្រាបជូនថា ក្នុងរយៈពេល៨ខែ ឆ្នាំ២០២៦នេះ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានបណ្ដាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់សរុបចំនួន ១ ០៤៧នាក់ និងរបួសធ្ងន់ស្រាលចំនួន ២ ៤៤០នាក់។ នេះបើតាមក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ប្រភពដដែលឱ្យដឹងថា ចំណោមមូលហេតុបណ្ដាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់នេះ រួមមាន ការបើកបរលើសល្បឿនកំណត់ ការមិនគោរពសិទ្ធិអាទិភាព បើកបរមិនប្រកាន់ស្តាំ វ៉ាជែង បត់មិនប្រយ័ត្ន បើកបរក្រោមឥទ្ធិពលនៃគ្រឿងស្រវឹង មិនគោរពសញ្ញាចរាចរណ៍ និងកត្តាយានយន្តជាដើម ខណៈកត្តាបើកបរលើសល្បឿនកំណត់ មានតួលេខនាំមុខគេ៕
