តុលាការកំពូល នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានបដិសេធសំណើសុំច្បាប់ទៅចូលរួមបុណ្យភ្ជុំ នៅស្រុកកំណើតរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ដោយសំអាងថា សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលកន្លងមក ដែលផ្តន្ទាទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៤ឆ្នាំ លើទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិរូបនេះ ថាជាសាលដីកាស្ថាពរ។
តាមរយៈលិខិតមួយច្បាប់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញានេះ លោក ជីវ កេង ប្រធានតុលាការកំពូលបានប្រាប់ទៅលោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិថា តុលាការកំពូល មិនអាចពិចារណាលើពាក្យស្នើសុំច្បាប់របស់លោកឡើយ ពីព្រោះថា សាលដីកាចុះថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ របស់តុលាការកំពូល គឺជាសេចក្តីសម្រេចស្ថាពរ និងមានអានុភាពអនុវត្តហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីអនុវត្តជាសមត្ថកិច្ច តាមមាត្រា ៤៩៧ នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌរួចហើយ។
លិខិតរបស់តុលាការកំពូលនេះ គឺជាការឆ្លើយតបទៅនឹងលិខិតរបស់លោក រ៉ុង ឈុនចុះថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ដែលបានដាក់ពាក្យសុំច្បាប់ទៅតុលាការកំពូល ដើម្បីទៅចូលរួមពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌរយៈពេល១៥ថ្ងៃ នៅស្រុកកំណើតរបស់លោក ក្នុងស្រុកស្អាងខេត្តកណ្តាល។
លោក រ៉ុង ឈុន បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា លោកមិនដឹងថា ការឆ្លើយតបរបស់តុលាការកំពូលនេះ ធ្វើឡើងត្រឹមត្រូវទៅតាមផ្លូវច្បាប់ ឬក៏យ៉ាងណានោះទេ។ ប៉ុន្តែលោកថា ការបដិសេធនេះ វាហាក់បីដូចជាមិនមានការលើកលែង ឬក៏អនុគ្រោះនៅក្នុងរដូវបុណភ្ជុំបិណ្ឌ ដែលជាបុណ្យប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរនោះឡើយ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើមិនបានអនុញ្ញាតច្រើនថ្ងៃ ក៏គួរមានការអនុញ្ញាតថ្ងៃណាមួយឱ្យទៅស្រុកកំណើត ដើម្បីបានទៅជួបជុំបងប្អូន ទៅគោរពសក្ការៈអ្នកមានគុណ ឪពុកម្តាយ។ សូម្បីតែយមរាជ ក៏អនុញ្ញាតឱ្យប្រេតនរក ឱ្យមកទទួលសំណែនពីសាច់ញាតិផងដែរ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់រូបលោកដែលជាប្រជាពលរដ្ឋ បែរជាមិនមានការលើកលែងអ្វីបន្តិចសោះ»។
យ៉ាងណាក្តីទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិរូបនេះ បានថ្លែងថា បើមើលតាមខ្លឹមសាររបស់លិខិតតុលាការកំពូលដែលថា សាលដីកាស្ថាពររបស់លោក មានអានុភាពអនុវត្តហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីអនុវត្តជាសមត្ថកិច្ចនោះ នៅសប្តាហ៍ក្រោយលោកនឹងសរសេរលិខិតដាក់ទៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញមួយច្បាប់ទៀត ដើម្បីស្នើសុំច្បាប់ទៅចូលរួមបុណ្យភ្ជុំនៅឯស្រុកកំណើត។
លោក រ៉ុង ឈុន បញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំនឹងសរសេរលិខិតដាក់ទៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញដើម្បីតស៊ូមតិឱ្យអស់តែម្តងទៅ ថាតើផ្លូវច្បាប់នៅកម្ពុជាយើងបែបម៉េចៗ យើងត្រូវតែតស៊ូមតិទោះបីក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយយើងមិនបោះបង់ទេ។ យ៉ាងហោចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋលោកបានឃើញ ថាតើនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាយើងនឹងវាបែបម៉េច!»។
លោក ជា មុនី ប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ បានសម្តែងការសោកស្តាយ ចំពោះការច្រានចោលរបស់តុលាការកំពូល លើការសុំច្បាប់របស់លោក រ៉ុង ឈុន ទៅចូលរួមបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនៅស្រុកកំណើតនេះ។ លោកថ្លែងថា ការស្នើសុំរបស់លោកគ្រូ រ៉ុង ឈុន ទៅតុលាការកំពូលគឺជាសីលធម៌ ខណៈលោកគ្រូ រ៉ុង ឈុន គឺជាបញ្ញវន្តមួយរូបដែលជាអ្នកគោរពច្បាប់គោរពសាលដីការបស់តុលាការ។
លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល វាជាឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់តុលាការមែន ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ គឺមិនគាំទ្រនោះទេ ពីព្រោះគ្រាន់តែសុំទៅចូលរួមកាន់បិណ្ឌភ្ជុំបិណ្ឌតាមប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់!»។
ប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិរូបនេះចោទសួរថា បើប្រៀបធៀបទៅអ្នកនយោបាយដទៃទៀតគឺអាចចេញទៅនេះទៅនោះបែបលក្ខណៈធ្វើបុណ្យធ្វើទានបាន ហេតុអ្វីលោក រ៉ុង ឈុន គេមិនអនុញ្ញាត គ្រាន់តែរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃឬក៏មួយថ្ងៃ?
លោក ជា មុនី ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំសោកស្តាយណាស់ សោកស្តាយមែនទែន ហីបើតុលាការធ្វើការពិចារណាដោយយកលក្ខណៈមនោសសញ្ចេតនា ឬក៏ការយោគយល់ គឺជាការល្អពីព្រោះខ្ញុំមើលឃើញគាត់ដូចមិនទាន់ជាមនុស្សក្បត់ជាតិ ធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិខូចឈ្មោះ ដោយសារតែគាត់បានប្រព្រឹតអ្វីខុសនោះទេ»។
សូមរម្លឹកជូនថា លោក រ៉ុង ឈុន ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូមតិដោយអហិង្សាយ៉ាងស្វិតស្វាញ ដែលជាអ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាលយ៉ាងសកម្ម លើបញ្ហាព្រំដែន និងបញ្ហាអសកម្មក្នុងសង្គមផ្សេងៗ ត្រូវបានតុលាការកំពូលកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ កាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៤ឆ្នាំ ដោយព្យួរទោស និងពិន័យជាប្រាក់ ៤លានរៀលព្រមទាំងហាមធ្វើដំណើរចេញពីរង្វង់រាជធានីភ្នំពេញ ក្រោមការចោទប្រកាន់ពីបទ«មិនរាងចាល» ដូចអ្វីដែលសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញសម្រេចកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។
ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិរូបនេះ បានថ្លែងទៅកាន់អ្នកកាសែត នៅខាងមុខរបងតុលាការកំពូលកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញាថា ការកាត់ទោសរូបលោក ព្រមទាំងហាមធ្វើដំណើរចេញពីរង្វង់រាជធានីភ្នំពេញ គឺប្រៀបបានជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើរូបលោក។
ប៉ុន្តែអតីតប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យរូបនេះ បានបញ្ជាក់ពីជំហរថា លោកនៅតែបន្តការអត់ធ្មត់ដើម្បីមុខមាត់កម្ពុជា និងចាត់ទុកការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរូបលោកនាពេលនេះថា គឺដោយសារតែការតស៊ូមតិរបស់លោករឿងបញ្ហាជាតិសម្រាប់ជាប្រយោជន៍ប្រជាជនកម្ពុជា។
លោក នី សុខា ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចានៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញានេះថា បើផ្អែកទៅលើផ្លូវច្បាប់ សាលដីការបស់តុលាការកំពូល មានន័យថា ជាសាលដីកាចុងក្រោយ ហើយបិទផ្លូវតវ៉ា។ ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក រ៉ុង ឈុនក៏នៅតែជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់ ដែលមានសិទ្ធិស្នើសុំទៅស្ថាប័នដែលមានឆន្ទានុសិទ្ធិជាពិសេសតុលាការ ដើម្បីពិចារណាទៅលើសំណើររបស់គាត់។
អ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា រឿងនេះប្រសិនបើពិនិត្យទៅលើសំណើសុំរបស់លោក រ៉ុង ឈុន វាមិនមែនជាសំណើសុំមួយដែលវាហួសហេតុពេកឬក៏វាមិនប៉ះពាល់ទៅដល់ការអនុវត្តច្បាប់របស់តុលាការទេ។ ខ្ញុំគិតថា ក៏គួរតែមានការពិចារណាដែរពីព្រោះយើងដឹងហើយថា លោក រ៉ុង ឈុន គឺជាមេដឹកនាំនយោបាយដ៏សំខាន់មួយ»។
បើតាមលោក នី សុខា នៅក្នុងដំណើរការនៃការអនុវត្តកន្លងមក ទៅលើការចោទប្រកាន់និងការកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុននេះ ត្រូវបានមតិជាតិ និងអន្តរជាតិគេមើលឃើញថា វាមានការពាក់ព័ន្ធរឿងកក្តានយោបាយ ច្រើនជាងរឿងការអនុវត្តច្បាប់។
ហេតុដូច្នេះហើយសម្រាប់រូបលោកដែលធ្វើការផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស «បើសិនជាមិនមានការទាស់ខុសអ្វីទេ ហើយនេះវាជារឿងគុណធម៌ផងដែរ សម្រាប់មេដឹកនាំនយោបាយដែលជាផ្លូវមួយបើកឱ្យមានការបន្ធូរបន្ថយក៏ដូចជាការផ្សះផ្សាខាងផ្លូវនយោបាយផងដែរ។ ប្រសិនបើយើងអាចធ្វើបានគួរតែមានការបន្ធូរបន្ថយ ក្នុងការអនុញ្ញាតដើម្បីឱ្យគាត់បានទៅស្រុកដើម្បីបានធ្វើបុណ្យធ្វើទានតាមប្រពៃណី»។
លោកបានបន្តថា ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ ជាបុណ្យដ៏សំខាន់សំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរក្នុងការវិលត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើត ដើម្បីធ្វើបុណ្យដាក់ទាន ទៅតាមប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់។ ដូច្នេះលោកគិតថា ប្រសិនបើវាមិនមានការប៉ះទង្គិចអ្វីធ្ងន់ធ្ងរទៅដល់ការអនុវត្តច្បាប់របស់តុលាការទេ គួរតែមានការបន្ធូរបន្ថយអនុញ្ញាតឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន បានទៅចូលរួមបុណ្យភ្ជុំនៅឯស្រុកកំណើត។
បើតាមអ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ ការបង្ហាញឥរិយាបទបន្តរឹតបន្តឹងលើសិទ្ធិសេរីភាពរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ហាក់មិនមានផលប្រយោជន៍អ្វីនោះទេ ពីព្រោះអ្វីៗកន្លងមក រដ្ឋាភិបាល និងតុលាការ បានធ្វើការសម្រសបម្រួលរហូតដល់អ្នកទោសមួយចំនួន ត្រូវបានលើកលែងទោសជាបន្តបន្ទាប់។
លោកប្រធានសមាគមអាដហុកបញ្ជាក់ថា៖ «ដូច្នេះខ្ញុំគិតថា វាសំខាន់វាស្ថិតនៅលើថាតើរដ្ឋាភិបាលក្តី តុលាការក្តី មានឆន្ទៈក្នុងការបន្ធូរបន្ថយ និងបង្កបរិយាកាសនយោបាយឱ្យវាមានលក្ខណៈល្អប្រសើរឡើងវិញឬអត់ អាហ្នឹងវាជារឿងឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាតុលាការឬក៏ឆន្ទៈរបស់អ្នកអនុវត្តច្បាប់»៕
