អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ អ្នកស្រី ព្រំ ចន្ថា បានឈរតវ៉ានៅមុខពន្ធនាគារ តុលាការនិងស្ថានទូតបរទេសនានា ដើម្បីទាមទារឱ្យដោះលែងស្វាមីរបស់អ្នកស្រី និងសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងរាប់សិបនាក់ផ្សេងទៀត ដែលអ្នកស្រីចាត់ទុកថាជាអ្នកទោសនយោបាយ។
អ្នកស្រីលើកឡើងថា ក្នុងអំឡុងពេលតវ៉ា កម្លាំងសមត្ថកិច្ចធ្លាប់រុញអ្នកស្រីឱ្យដួលទៅលើដី និងហែកបដាតវ៉ា។ ប៉ុន្តែ បទពិសោធន៍ទាំងនោះមិនបានធ្វើឱ្យអ្នកស្រីដកខ្លួនចេញពីនយោបាយឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ វាបានជំរុញឱ្យអ្នកស្រីសម្រេចចិត្តចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយកាន់តែខ្លាំងថែមទៀត។
អ្នកស្រី ចន្ថា អាយុ៤៨ឆ្នាំ និងជាម្តាយកូនពីរនាក់ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំចង់លើកទឹកចិត្តឱ្យស្ត្រីឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ព្រោះការមានសំឡេងស្ត្រីកាន់តែច្រើន គឺជារឿងល្អ»។ អ្នកស្រីគ្រោងនឹងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនសមាជិករដ្ឋសភា ខេត្តព្រៃវែង ក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៨ខាងមុខនេះ។
ស្វាមីរបស់អ្នកស្រី គឺ កាក់ កុម្ភារ ស្ថិតក្នុងចំណោមសមាជិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ (CNRP) រាប់សិបនាក់ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទក្បត់ជាតិ និងញុះញង់ ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ មុនពេលតុលាការកំពូលសម្រេចរំលាយគណបក្សប្រឆាំងនេះ។ ចំណែកកូនប្រុសរបស់អ្នកស្រី ដែលមានអាយុ១៦ឆ្នាំ និងមានជំងឺអូទីស្សឹម ក៏ធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈពេលប៉ុន្មានខែផងដែរ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហោះសាររិះគន់រដ្ឋាភិបាលនៅលើបណ្តាញសង្គម។
ធ្លាប់ជាអ្នកលក់បន្លែ អ្នកស្រី ចន្ថា និយាយថា ការចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំធ្វើយុទ្ធនាការទាមទារឱ្យដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ បានធ្វើឱ្យអ្នកស្រីជឿជាក់ថា ការផ្លាស់ប្តូរ មិនអាចសម្រេចបានតាមរយៈការតវ៉ានៅតាមដងផ្លូវតែមួយមុខនោះទេ។
អ្នកស្រីគឺជាស្រ្តីម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយានិងម្តាយរបស់សកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជារួមថា «ក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រ» ហើយកំពុងត្រៀមឈរឈ្មោះប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នៅឆ្នាំក្រោយ។ ពួកគេនិយាយថា ការចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំធ្វើយុទ្ធនាការទាមទារឱ្យដោះលែងសាច់ញាតិរបស់ខ្លួន បានផ្លាស់ប្តូរពួកគេពីអ្នកតវ៉ា ឱ្យក្លាយជាអ្នកដែលចង់ចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងឆាកនយោបាយ។ ពួកគេសង្ឃឹមថា ពួកគេនឹងអាចបង្កើនតំណាងរបស់ស្ត្រីក្នុងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងជំរុញសេរីភាពនយោបាយនៅកម្ពុជាផងដែរ។
យុទ្ធនាការរបស់ពួកគេធ្វើឡើង ស្របពេលដែលអ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតឯករាជ្យ បានសម្តែងក្តីបារម្ភជាយូរមកហើយថា លំហប្រជាធិបតេយ្យ និងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា បានរួមតូចយ៉ាងខ្លាំង។
អ្នកស្រី ចន្ថា ដែលបច្ចុប្បន្នជាប្រធានចលនាស្ត្រីរបស់គណបក្សកម្លាំងជាតិ (NPP) បានបញ្ចាក់ថា៖ «ខ្ញុំចង់មានសំឡេងនៅក្នុងរដ្ឋសភា ព្រោះគួរតែមានសំឡេងពីគណបក្សប្រឆាំងឱ្យបានច្រើន។ វាមិនមែនជារឿងល្អទេ ដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែលជាគណបក្សកាន់អំណាចជិះសេះលែងដៃនោះ»។
គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) បានគ្រប់គ្រងឆាកនយោបាយកម្ពុជាអស់រយៈពេលជាង ៤ទសវត្សរ៍មកហើយ។ លោក ហ៊ុន សែន បានដឹកនាំប្រទេសស្ទើរតែពេញ៤ទសវត្សរ៍នោះ មុននឹងផ្ទេរអំណាចទៅកាន់កូនប្រុសរបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។
អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានច្រានចោលការព្រួយបារម្ភដែលថា កម្ពុជាបានក្លាយជារដ្ឋមានគណបក្សតែមួយ ដោយអះអាងថា នៅមានគណបក្សនយោបាយជាច្រើន ហើយប្រជាពលរដ្ឋមានសេរីភាពក្នុងការចូលជាសមាជិក ឬបោះឆ្នោតឱ្យគណបក្សណាមួយក៏បាន។
លោកក៏បានស្វាគមន៍ការសម្រេចចិត្តរបស់ក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រ ក្នុងការចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយផងដែរ។
អ្នកស្រី ចន្ថា គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំណោមក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រយ៉ាងហោចណាស់ ៧នាក់ ដែលបានសម្រេចចិត្តឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ក្នុងចំណោមនោះ ក៏មានអ្នកស្រី អ៊ុក ចន្ធី ដែលគ្រោងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ព្រៃស រាជធានីភ្នំពេញ។ ខ្សែជីវិតរបស់អ្នកស្រី ចន្ធី ក៏មិនខុសពីអ្នកស្រី ចន្ថា ប៉ុន្មានដែរ។
ការចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំធ្វើយុទ្ធនាការទាមទារឱ្យដោះលែងស្វាមីរបស់អ្នកស្រី គឺអតីតសមាជិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក យឹម សារ៉េត បានជំរុញឱ្យអ្នកស្រីសម្រេចចិត្តឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនដោយខ្លួនឯង។ លោក សារ៉េត ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារជាច្រើនឆ្នាំ បន្ទាប់ពីត្រូវបានផ្តន្ទាទោសក្នុងឆ្នាំ២០២២ ពីបទរួមគំនិតក្បត់ និងញុះញង់។
អ្នកស្រី ចន្ធី បានឱ្យដឹងថា៖ «ពីមុន ខ្ញុំគ្រាន់តែជាស្រ្តីធម្មតាម្នាក់ ហើយមិនដែលចាប់អារម្មណ៍លើនយោបាយទេ។ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីប្តីខ្ញុំត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយខ្ញុំបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំតវ៉ាទាមទារឱ្យដោះលែងគាត់ ខ្ញុំក៏បានសន្យានឹងខ្លួនឯងថា ខ្ញុំនឹងឈរឈ្មោះក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ខាងមុននេះ»។
អ្នកស្រីបានបន្តថា ប្រសិនបើជាប់ឆ្នោត អ្នកស្រីចង់រួមចំណែកស្ដារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងសង្កាត់របស់អ្នកស្រីឡើងវិញ និងជួយគាំទ្រអ្នកដែលធ្លាប់រងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយសារហេតុផលនយោបាយ។
អាជ្ញាធរបានរារាំងក្រុមគ្រួសាររបស់សមាជិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ (CNRP) ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ រួមទាំងអ្នកស្រី ព្រំ ចន្ថា ផងដែរ ខណៈពួកគេព្យាយាមដង្ហែក្បួនពីសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ទៅកាន់ស្ថានទូតបារាំង កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០។ (ខេមបូចា)
នៅខេត្តកណ្តាលឯណេះវិញ អ្នកស្រី ជ័យ ស្រីវិ គ្រោងនឹងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ដើមមៀន ក្នុងក្រុងតាខ្មៅ។
អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំសម្រេចចិត្តចូលប្រឡូកក្នុងនយោបាយ ព្រោះគ្រួសារខ្ញុំបានរងនូវភាពអយុត្តិធម៌ ហើយខ្ញុំចង់ស្វែងរកយុត្តិធម៌»។
ធ្លាប់ជាកម្មកររោងចក្រ ហើយបច្ចុប្បន្នជាអ្នកលក់សម្លៀកបំពាក់ ស្វាមីរបស់អ្នកស្រី វិ គឺលោក តុន និមល បានជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២០ខែ បន្ទាប់ពីអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស និងប្រឆាំងនឹងវត្តមានយោធាចិននៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ដែលលោកជឿថាមាននៅទីនោះ ក៏ដូចជាទាមទារឱ្យដោះលែងមេដឹកនាំសហជីព រ៉ុង ឈុន ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារនៅពេលនោះផងដែរ។
សម្រាប់អ្នកស្រី សាន ផាត វិញ ការចាប់ខ្លួន និងការជាប់ពន្ធនាគាររបស់ម្តាយអ្នកស្រី គឺជាចំណុចប្រែប្រួលដ៏សំខាន់មួយក្នុងឆាកជីវិតរបស់អ្នកស្រី។
អ្នកស្រីបានបន្តថា៖ «ដំបូងឡើយ ខ្ញុំមិនចាប់អារម្មណ៍រឿងនយោបាយទេ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលម្តាយខ្ញុំត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយអយុត្តិធម៌ វាបានធ្វើឱ្យខ្ញុំឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង ហើយជំរុញឱ្យខ្ញុំប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា អ្នកស្រីគ្រោងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនក្រុមប្រឹក្សាឃុំកំពង់ស្វាយ ក្នុងខេត្តកណ្តាល។
ម្តាយរបស់អ្នកស្រី គឺអ្នកស្រី លឹម សាន ត្រូវបានផ្តន្ទាទោសជាមួយលោក និមល បន្ទាប់ពីអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។
ទោះបីជាពួកគេត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងនាពេលខាងមុខក្តី ក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រ នឹងនៅតែជាក្រុមតូចមួយក្នុងចំណោមអ្នកនយោបាយកម្ពុជាដដែល។
យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត ខុមហ្រ្វែល ស្ត្រីកាន់តំណែងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ត្រឹមតែ ២២ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ខណៈជិត ៩០ភាគរយនៃមេឃុំ និងចៅសង្កាត់ គឺជាបុរស។
គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) កាន់កាប់ស្ទើរទាំងអស់នៃអាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងគ្រប់គ្រងអាសនៈភាគច្រើនលើសលប់ក្នុងចំណោមអាសនៈក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ជាង ១១ ០០០ អាសនៈនៅទូទាំងប្រទេស។
លោកស្រី សឺនកេត សិរីលក្ខណ៍ អ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីអប់រំ និងយេនឌ័រ នៃអង្គការ ខុមហ្រ្វែល បាននិយាយថា ការដែលស្ត្រីមានតំណាងនៅក្នុងស្ថាប័ននយោបាយនៅមានចំនួនតិច គឺបណ្តាលមកពីការប្តេជ្ញាចិត្តផ្នែកនយោបាយរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ និងដោយសារវិធានការផ្លូវច្បាប់ដែលជំរុញសមភាពយេនឌ័រក្នុងការបោះឆ្នោតនៅមានកម្រិត។
អ្នកស្រីបានបន្ថែមថា ការមានស្ត្រីកាន់តំណែងដឹកនាំកាន់តែច្រើន អាចជួយពង្រឹងឯករាជ្យភាពផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ស្ត្រី ព្រមទាំងរួមចំណែកកាត់បន្ថយអំពើហិង្សា និងការរើសអើង។
ខណៈយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតអាចនឹងមានភាពតានតឹង លោកស្រី អេង ចាន់ឌី នាយិកាប្រតិបត្តិនៃអង្គការយែនឌ័រ និងអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីកម្ពុជា បាននិយាយថា អ្នកស្រីនៅតែមានក្តីបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពរបស់បេក្ខជនទាំងនេះ បន្ទាប់ពីបានឃើញសមាជិកក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រ រងអំពើហិង្សាក្នុងអំឡុងការតវ៉ាកន្លងមក។
លោកស្រី ចាន់ឌី បានលើកឡើងថា៖ «រឿងនេះបានផ្ញើសារទៅកាន់ស្ត្រីគ្រប់រូបថា ទីសាធារណៈមិនមែនជាកន្លែងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកទេ ហើយសំឡេងរបស់អ្នកក៏មិនត្រូវបានស្វាគមន៍ដែរ។ ខ្ញុំសូមថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការប្រើប្រាស់កម្លាំងគ្រប់ទម្រង់លើក្រុមអ្នកតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ជាពិសេសស្ត្រី។ រាងកាយរបស់ស្ត្រីដែលចេញតវ៉ា មិនគួរត្រូវបានប្រើជាកន្លែងសម្រាប់ការដាក់ទណ្ឌកម្មពីអាជ្ញាធររដ្ឋនោះឡើយ»។
លោកស្រីបានបន្តថា កម្ពុជាបានបោះជំហានទៅមុខហើយក្នុងការបង្កើនការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងឆាកនយោបាយ ប៉ុន្តែនៅមានកិច្ចការជាច្រើនទៀតដែលត្រូវធ្វើ។
អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «យើងចង់ឃើញវាបន្តរីកចម្រើនទៀត ជាពិសេសនៅពេលយើងខិតជិតដល់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧។ ប្រជាធិបតេយ្យដែលមានភាពរឹងមាំ ត្រូវការសំឡេងរបស់ស្ត្រីនៅគ្រប់កម្រិត»។
អ្នកស្រីក៏បានលើកឡើងដែរថា ក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រ បានបង្ហាញពីភាពជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការចូលរួមកិច្ចការសាធារណៈរួចមកហើយ តាមរយៈការតវ៉ា និងការចូលរួមជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។
សម្រាប់ លោកស្រី ចន្ថា និងសមាជិកដទៃទៀតនៃក្រុមស្រ្តីថ្ងៃសុក្រ គោលដៅរបស់ពួកគេនៅពេលនេះ គឺប្រែក្លាយការតស៊ូអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំទៅជាជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោត។ ពួកគេលើកឡើងថា ពួកគេសង្ឃឹមថា តាមរយៈការឈ្នះអាសនៈក្នុងការបោះឆ្នោត មនុស្សជំនាន់ក្រោយនឹងមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់បទពិសោធន៍ដូចពួកគេ ដែលត្រូវរស់នៅជាមួយការជាប់ពន្ធនាគារ ការតវ៉ា និងការបំភិតបំភ័យ ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យពួកគេចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយបែបនេះ៕
