គណបក្សកម្លាំងជាតិ សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាង៧០ស្ថាប័ន ស្នើឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធពិចារណាឡើងវិញលើសំណើដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាជាង៤០ដុល្លារ ពោលគឺដំឡើងដល់២៥០ដុល្លារ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ ឬបង្កើនការផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗបន្ថែមជូនកម្មករនិយោជិត ដើម្បីអាចឆ្លើយតបនឹងការកើនឡើងនូវតម្លៃទំនិញលើទីផ្សារនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
គណបក្សកម្លាំងជាតិ នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានរៀបចំសន្និសីទសារព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា សម្រាប់កម្មករនិយោជិតក្នុងវិស័យកាត់ដេរ វាយនភណ្ឌ និងផលិតផលធ្វើដំណើរ។ ប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិលោក ជា មុនី បានថ្លែងក្នុងសន្និសីទថា ប្រាក់ឈ្នួលបច្ចុប្បន្ន កម្មករនិយោជិត មិនអាចចាយវាយបានគ្រប់គ្រាន់នោះទេ បើធៀបនឹងតម្លៃទំនិញលើទីផ្សារ រាប់ទាំងសាំង និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ជាពិសេសការចំណាយលើការសិក្សារបស់កូនៗ ដោយពួកគេត្រូវធ្វើការថែមម៉ោង ទើបអាចដោះស្រាយជីវភាពបាន។
លោកថ្លែងថា៖ «បើសិនកម្មករមានកូននៅក្នុងបន្ទុកដែលកំពុងរៀននៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សា គឺអត់គ្រប់គ្រាន់ទេ។ ខ្ញុំនិយាយនេះ ខ្ញុំសំដៅលើរោងចក្រនៅខេត្តរបស់គាត់ ហើយគាត់មានផ្ទះអត់ជួលទេ រោងចក្រ និងផ្ទះរបស់គាត់នៅកន្លែងហ្នឹង ហើយគាត់អាចបេះស្លឹកបេះអីស្លបាន ប៉ុន្តែបន្ទុកធ្ងន់ទៅលើកូនរបស់គាត់ចូលសាលារៀន។
លោក ជា មុនី បានបន្តថា៖ «យើងដឹងហើយថា ការចាយវាយរបស់កូនគាត់តិចបំផុតម្នាក់៥ពាន់រៀលនៅសាលារៀន ហើយចុះបើកូន២ប៉ុន្មាន១ម៉ឺនរៀល។ នេះសុទ្ធតែជាផលលំបាក។ ផលលំបាកមួយទៀត បើសិនជាប្រាក់ខែទាប ការធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ប្រទេសជិតខាង គឺគាត់ត្រូវតែទៅខុសច្បាប់ ឬស្របច្បាប់»។
អតីតប្រធានសហជីពសេរីកម្មកររូបនេះ បានផ្ដល់យោបល់ថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលសម្រេចកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមារួចហើយ ដោយថែមចំនួន២ដុល្លារនោះ រដ្ឋនៅតែអាចជួយដោះស្រាយជីវភាពកម្មករបានតាមរយៈការបង្កើនប្រាក់ឧបត្ថម្ភលើការងារទៀងទាត់ និងប្រាក់អតីតភាពការងារជាដើម។
ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមានេះ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ សហព័ន្ធសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ៧៣ស្ថាប័ន ក៏បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមគ្នា ដោយសម្ដែងការសោកស្ដាយជុំវិញការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលចំនួន២ដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ២០២៧ សម្រាប់វិស័យវាយនភណ្ឌ កាត់ដេរ ផលិតស្បែកជើង និងផលិតផលិតផលធ្វើដំណើរ និងកាបូបនៅកម្ពុជា និងស្នើឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធធ្វើការពិចារណាសាជាថ្មី។
សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដែលបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមគ្នាទាំងនោះ រួមមានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៃកម្ពុជា (ADHOC) មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) សហព័ន្ធសហជីពកម្មករនិយោជិតវិស័យឧស្សាហកម្មកម្ពុជា (CIWF) និងសហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជាឯករាជ្យ (CITUFED) ជាដើម។
ស្ថាប័នសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះ ស្នើក្រុមប្រឹក្សាជាតិប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាពិចារណាឡើងវិញ លើការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួន២ដុល្លារ សម្រាប់កម្មករនិយោជិតក្នុងវិស័យវាយនភណ្ឌ និងទទូចឱ្យពិនិត្យមើលសាជាថ្មីលើសំណើរបស់សហជីពកន្លងមក ដែលសុំដំឡើងជាង៤០ដុល្លារអាមេរិក ដោយមានមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់បង្ហាញពីស្ថានភាពជីវភាព និងការចំណាយជាក់ស្តែងរបស់កម្មករនិយោជិត។
សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់ថា៖ «សំណើ [សហជីពកន្លងមក] នេះ ពុំមែនធ្វើឡើងតាមតែអំពើចិត្តឡើយ គឺផ្អែកលើរបកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវរួមគ្នារបស់សហព័ន្ធសហជីពធំៗចំនួនប្រាំបីទៅលើការចំណាយជាក់ស្តែងរបស់កម្មករនិយោជិត និងគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ការស្រាវជ្រាវ នេះមានការចូលរួមពីកម្មករនិយោជិតចំនួន ៤២២ នាក់ មកពីរោងចក្រចំនួន ២៨ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តកណ្តាល និងខេត្តកំពង់ស្ពឺ»។
សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះ បានអះអាងទៀតថា ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលក្នុងរយៈពេល ៧ឆ្នាំជាប់ៗគ្នាមកនេះ (ឆ្នាំ២០១៨-ឆ្នាំ២០២៧) កំណើនប្រាក់ឈ្នួលដែលត្រូវបានដំឡើងតាមឆ្នាំនីមួយៗគឺស្ថិតនៅក្រោមអតិផរណាប្រចាំឆ្នាំ។
ជាក់ស្តែងការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួន២ដុល្លារ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ មានកំណើនត្រឹមតែ ០.៩៥ ភាគរយ ខណៈអតិផរណាផ្អែកតាមការព្យាកររបស់ស្ថាប័នមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) មានប្រមាណ ៣,១% ដែលអត្រាអតិផរណានេះ ទាមទារការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលយ៉ាងតិចចំនួន ៦,៥១ ដុល្លារ ទើបអាចរក្សាអំណាចទិញទប់ទល់ទៅនឹងតម្លៃទំនិញលើទីផ្សារបាន។
សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ អះអាងថា៖ «ដូច្នេះ ការដំឡើង ប្រាក់ឈ្នួលចំនួន ២ ដុល្លារ ដែលមិនបានបំពេញសូម្បីតែស្តង់ដារអប្បបរមានេះ ពុំមែនជាការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលទេ តែជាការកាត់បន្ថយប្រាក់ឈ្នួលទៅវិញ»។
ស្ថាប័នសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះ លើកឡើងទៀតថា ករណីនេះ កម្មករនិយោជិតអាចបន្តប្រឈមនឹងការរស់នៅក្នុងស្ថានភាពលំបាក ដោយសារប្រាក់ឈ្នួលរបស់ពួកគេមានកម្រិតទាបមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់រ៉ាប់រងលើការចំណាយជាក់ស្តែង ក្នុងជីវភាពរស់នៅបានឡើយ ជាពិសេសការកើនទ្បើងជាបន្តបន្ទាប់នូវតម្លៃទំនិញលើទីផ្សារ គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៨ រហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ខណៈដែលពួកគេកំពុងតែមានអម្រែកបំណុលជាបន្តបន្ទាប់។
សង្គមស៊ីវិល និយាយទៀតថា ដើម្បីធានាដល់ការរស់នៅក្នុងជីវភាពសមរម្យ កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ លុះត្រាតែកម្មករនិយោជិត មានប្រាក់ឈ្នួលរស់នៅសមរម្យប្រកបដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរក្នុងនាមជាមនុស្ស។
សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ បញ្ជាក់ថា៖ «យើងខ្ញុំអំពាវនាវដល់ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ សូមពិចារណាឡើងវិញ ចំពោះសំណើរបស់សហព័ន្ធសហជីពស្នើដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួន ២៥០,៦៦ ដុល្លារអាមេរិក ដែលមានមូលដ្ឋានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់បង្ហាញពីស្ថានភាពជីវភាព និងការចំណាយជាក់ស្តែងរបស់កម្មករនិយោជិត និងគ្រួសាររបស់ពួកគេ»។
តែទោះជាយ៉ាងណា អគ្គលេខាធិការរងនៃសមាគមវាយនភណ្ឌ សម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរនៅកម្ពុជា (TAFTAC) លោក កាំង ម៉ូនីកា ស្នើឱ្យក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហជីព បង្ហាញរូបមន្តដែលគណនាចេញតួលេខបែបនេះ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យបែបសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។
លោក ម៉ូនីកា ថ្លែងថា៖ «សូមស្នើឱ្យខាងគាត់ជួយបង្ហាញប្រមាណវិធីដែលនាំឱ្យចេញចំនួននេះ ជាពិសេសថាតើកត្តាសង្គមមានលក្ខណៈដូចម្តេច ហើយកត្តាសេដ្ឋកិច្ចមានលក្ខណៈដូចម្តេច ពីព្រោះជាគោលការណ៍ច្បាប់ ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ត្រូវកំណត់ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យបែបសង្គម (៣កត្តា) និងសេដ្ឋកិច្ច (៤កត្តា)»។
សារព័ត៌មានខេមបូចា នៅមិនទាន់អាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ស៊ុន មេសា បាននៅឡើយទេ ដោយសារទូរសព្ទចូលតែមិនមានអ្នកទទួល ខណៈផ្ញើសំណួរតាមតេឡេក្រាមនៅមិនទាន់មានការឆ្លើយតប។
កាលពីសប្ដាហ៍មុន ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា បានបោះឆ្នោតដោយសំឡេងភាគច្រើនពោលគឺ ៤៧/៥១ សំឡេង ដោយកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួន២១០ដុល្លារ ដូចឆ្នាំ២០២៦ ដដែល សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ ប៉ុន្តែត្រូវបានលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត សម្រេចឱ្យបន្ថែមចំនួន២ដុល្លារ ដែលនាំឱ្យកើនឡើងដល់ ២១២ ដុល្លារអាមេរិក។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកលោក យី សុខសាន្ត ដែលបានឃ្លាំមើលសន្និសីទរបស់បក្សកម្លាំងជាតិផងដែរ មានប្រសាសន៍ថា ការស្នើសុំដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលដល់កម្មករនិយោជិតចំនួន២៥០ដុល្លារ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ មិនមែនជារឿងហួសហេតុនោះឡើយ។
លោក សុខសាន្ត សង្កេតឃើញថា ការរស់នៅសព្វថ្ងៃរបស់កម្មករនិយោជិត ប្រឈមនឹងការហូបចុកមិនគ្រប់គ្រាន់ គ្មានអាហារូបត្ថម្ភ ការស្នាក់នៅគ្មានស្តង់ដា និងការពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកន្លែងធ្វើការផងដែរ។
លោកថ្លែងថា៖ «បើសិនជារដ្ឋាភិបាល មានលក្ខខណ្ឌការងារល្អ ខ្ញុំជឿថា រោងចក្រអាចមានការបង្កើតច្រើន។ […] យើងមើលទៅកន្លងមក ដែលលក្ខខណ្ឌការងារដោយប្រទេសគេល្អៗខ្លះ គេមិនហ៊ានវិនិយោគនៅស្រុកយើងទេ ដោយសារលក្ខខណ្ឌកម្មករនេះ មិនអាចឱ្យពួកគាត់ហ្នឹងរស់បាន មានសុខភាពល្អទេ ហើយបើសិនគាត់រស់របៀបសព្វថ្ងៃនេះ បន្លែហូបចុកក៏មិនគ្រប់គ្រាន់ មិនមានសម្រាប់ឧបត្ថមសុខភាពរបស់គាត់ ហើយការស្នាក់នៅមិនស្រួល ធ្វើដំណើរពិបាក»។
លោក លោក យី សុខសាន្ត បន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំជឿថា ១០ឆ្នាំអីទៀត ពួកគាត់អត់ការងារធ្វើ អត់កម្លាំងអីទៅ សល់តែជំងឺហ្នឹង ហើយជំពាក់បំណុល ដោយសារប្រាក់ខែ២១២នេះ បើចំណាយលើប្រចាំខែសម្រាប់ខ្លួនគាត់សឹងមិនគ្រប់ផង ចុះទម្រាំគាត់យកជួយក្រុមគ្រួសារទៀត»៕
