ដំណើរការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធជីវមាត្រនៅកម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនៃការផ្លាស់ប្តូរ ដោយមានគណបក្សនយោបាយ និងអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតចូលរួមតាមដាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេបានកត់សម្គាល់ឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ ខណៈគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) កំពុងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ដើម្បីត្រៀមសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ នៅឆ្នាំ២០២៧។
អង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត គឺគណៈកម្មាធិការ ដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជាហៅកាត់ថា ខុមហ្វ្រែល បានអំពាវនាវឱ្យមានការកែលម្អការប្រមូលទិន្នន័យជីវមាត្រ ការលុបចោលកំណត់ត្រាស្ទួន និងការបង្កើនការយល់ដឹងជាសាធារណៈឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយអំពីនីតិវិធី នៃការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតបានដំណើរការរយៈពេល ២៦ថ្ងៃហើយ ដោយមានប្រជាពលរដ្ឋជាង ១,២លាននាក់បានចុះឈ្មោះអំឡុងពេលនោះ ក្នុងនោះរួមមានមនុស្សចំនួន ៨៧៦ ៨៦០នាក់ បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្ររបស់ពួកគេ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីម្នាក់នៅគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) កាលពីថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា។
ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយនឹងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ចំពេលដែលមានការត្រៀមសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់នៅឆ្នាំក្រោយ។ យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតបានឱ្យដឹងថា ពលរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងមានអាយុ១៨ឆ្នាំ ត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យមកចុះឈ្មោះ ខណៈអ្នកដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីស្រាប់ ត្រូវបានស្នើឱ្យពិនិត្យមើលថា តើព័ត៌មានរបស់ពួកគេត្រឹមត្រូវឬអត់ ព្រមទាំងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្ររបស់ពួកគេផងដែរ។
លើសពីនេះ អ្នកបោះឆ្នោត ដែលបានចុះឈ្មោះក្នុងឆ្នាំ២០១៦ និង២០១៧ រួមទាំងអ្នក ដែលបានចុះឈ្មោះកាលពី១០ឆ្នាំមុន ប៉ុន្តែមិនដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ (រូបថត និងស្នាមម្រាមដៃ) របស់ខ្លួន ត្រូវបានស្នើសុំឱ្យធ្វើការកែសម្រួលទិន្នន័យទាំងនោះតាមពេលវេលាដែលបានកំណត់។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការភាន់ច្រឡំជុំវិញដំណើរការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធជីវមាត្រ បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមួយចំនួនឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានជាពួកគេត្រូវថតរូប នៅពេលពិនិត្យមើលព័ត៌មានក្នុងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ រួមទាំងការផ្ទៀងផ្ទាត់ការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតរបស់ពួកគេជាមួយមន្ត្រីរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅថ្នាក់ឃុំ។ ពួកគេបានលើកឡើងថា ពួកគេបានពិនិត្យមើលព័ត៌មានរបស់ខ្លួនរួចរាល់ហើយ ព្រមទាំងបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ និងកំណត់ត្រាអ្នកបោះឆ្នោតរបស់ខ្លួនរួចហើយដែរ។
របាយការណ៍របស់អង្គការខុមហ្វ្រែល ស្តីពីការសង្កេតមើលដំណើរការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និងការពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៥ បានរកឃើញឈ្មោះស្ទួនចំនួន ៤០នៅក្នុងចំណោមឈ្មោះសរុប ១០,១៩លាននាក់ដែលមាននៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត។ លើសពីនេះ ក៏មានឈ្មោះចំនួន ១៨ផ្សេងទៀត ដែលសង្ស័យថា ជាឈ្មោះស្ទួន ដែលតម្រូវឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់បន្ថែមតាមប្រព័ន្ធទិន្នន័យជីវមាត្រ។ ភាពមិនប្រក្រតីទាំងនេះ គួរតែត្រូវបានដោះស្រាយមុនការបោះឆ្នោតលើកក្រោយ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គ.ជ.ប. បានលើកឡើងថា របាយការណ៍ស្តីពីការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និងការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៥ គឺអាចទទួលយកបាន និងស្របទៅនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងពិនិត្យឡើងវិញ ដែលកំពុងដំណើរការ និងបានកែលម្អដំណើរការនៃការអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់។
លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតរួចហើយ ប៉ុន្តែអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ពួកគាត់អស់សុពលភាព និងត្រូវការធ្វើថ្មីនោះ គឺតម្រូវឱ្យយកអត្តសញ្ញាណបណ្ណថ្មីនោះទៅបង្ហាញជូនក្រុមការងារចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះមានន័យថា អ្នកបោះឆ្នោតត្រូវយកអត្តសញ្ញាណបណ្ណថ្មីទៅបង្ហាញជូនក្រុមការងារចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ដើម្បីឱ្យពួកគេថតរូប និងកត់ត្រា។ ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ គឺសំដៅទៅលើអ្នកបោះឆ្នោត ដែលបានចុះឈ្មោះកាលពី១០ឆ្នាំមុន ឬយូរជាងនេះ»។ ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រនេះ នឹងត្រូវធ្វើឡើងរៀងរាល់ឆ្នាំ អំឡុងពេលនៃការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតប្រចាំឆ្នាំ។
លោក ហង្ស ពុទ្ធា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប៉ុន្តែយើងបានកត់សម្គាល់ឃើញថា ពលរដ្ឋមួយចំនួនមានការភាន់ច្រឡំ ដោយគិតថា ពួកគេបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតរួចហើយ ប៉ុន្តែបែរជាតម្រូវឱ្យចុះឈ្មោះជាថ្មី ខណៈការចុះឈ្មោះលើកមុនរបស់ពួកគាត់បានធ្វើឡើងកាលពី១០ឆ្នាំមុន ឬយូរជាងនេះទៅទៀត»។
លោក ហង្ស ពុទ្ធា បានបន្តថា៖ «ទោះបីជាពួកគាត់មិនបានមកធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រនេះក៏ដោយ ក៏ឈ្មោះរបស់ពួកគេនៅតែមាននៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ហើយពួកគាត់នៅតែមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតដដែល»។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅថ្ងៃបោះឆ្នោត អាចនឹងមានការយឺតយ៉ាវ ឬការរំខានខ្លះៗ នៅពេលពិនិត្យមើលលក្ខណៈពិសេសនៃផ្ទៃមុខ ឬរូបរាង ដែលអាចនឹងមានការផ្លាស់ប្តូរទៅហើយនោះ។
ហេតុនេះហើយ លោកបានជំរុញឱ្យអ្នកបោះឆ្នោត ដែលបានចុះឈ្មោះកាលពីជាង១០ឆ្នាំមុន ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្ររបស់ខ្លួន ដែលរួមមានការថតរូបថ្មី និងការផ្តល់ស្នាមម្រាមដៃឡើងវិញ ដោយសារលក្ខណៈជីវសាស្ត្រមួយចំនួន ដូចជារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃមុខ និងស្នាមម្រាមដៃ អាចនឹងមានការផ្លាស់ប្តូរ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការយល់ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអំពីការពិនិត្យមើលបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ជាទូទៅមិនមែនជារឿងលំបាកនោះទេ ដោយសារយើងអនុវត្តបែបនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានការភាន់ច្រឡំបន្តិចបន្តួចពាក់ព័ន្ធនឹងទិន្នន័យជីវមាត្រ។ នេះគឺជាឆ្នាំទីពីរហើយ ដែលយើងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ»។
លោក គង់ ម៉ូនីកា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា មកពីគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បានលើកឡើងថា ការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ដោយលោកបានកត់សម្គាល់ថា សកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយជូនសាធារណជនរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) នៅមិនទាន់មានភាពទូលំទូលាយនៅឡើយ។
លោកបានលើកឡើងថា៖ «វាសំខាន់ណាស់ដែលថា ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីបញ្ហានេះ ត្រូវមានតម្លាភាព ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងបរិយាបន្ន» ដោយលោកបន្ថែមថា ការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈបណ្តាញសង្គម ទូរទស្សន៍ និងស្ថានីយវិទ្យុមួយចំនួន គឺនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នោះទេ។
លោក ម៉ូនីកា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេល ដែលប្រជាពលរដ្ឋមិនទទួលបានព័ត៌មានច្បាស់លាស់ ពួកគាត់អាចមានការភាន់ច្រឡំ ដែលនាំឱ្យមានការយល់ច្រឡំរវាងការចុះឈ្មោះថ្មី និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ»។
លោកបានទទូចឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ពង្រឹងការផ្សព្វផ្សាយ និងការទំនាក់ទំនងជាមួយសាធារណជន អំឡុងពេលនៃការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតថ្មីនេះ។ ការងារនេះរួមមានការសម្របសម្រួលជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងគណបក្សនយោបាយនានា ដើម្បីលើកទឹកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសអ្នក ដែលទើបគ្រប់អាយុបោះឆ្នោត អ្នកដែលទើបត្រឡប់មកពីប្រទេសថៃវិញដោយសារជម្លោះព្រំដែន និងអ្នកផ្សេងទៀត ឱ្យយល់ដឹងអំពីបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនានា និងចុះឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ។
លោក កន សាវាង្ស អ្នកសម្របសម្រួលផ្នែកគោលនយោបាយ និងការតស៊ូមតិរបស់អង្គការខុមហ្វ្រែលបានស្វាគមន៍ចំពោះការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យជីវមាត្រ ប៉ុន្តែបានអំពាវនាវឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននេះឱ្យបានដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងបានសង្កេតឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយនិងការផ្តល់ព័ត៌មាននៅថ្នាក់មូលដ្ឋាននៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ ដោយសារប្រជាពលរដ្ឋយល់ច្រឡំអំពីភាពចាំបាច់ នៃការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព។ ពួកគាត់មានការភាន់ច្រឡំរវាងដំណើរការនៃការធ្វើអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងដំណើរការនៃការប្រមូលទិន្នន័យជីវមាត្រ»។
លោក សាវាង្ស បានបន្ថែមថា៖ «និយាយឱ្យខ្លីទៅ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនទាន់មានភាពទូលំទូលាយនៅឡើយទេ»៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Biometric Voter Registration Under Scrutiny Ahead of Commune Elections
