អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម ជំរុញឱ្យពន្លឿនការបង្កើតច្បាប់ស្ដីពីការពពោះជំនួសក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីទប់ស្កាត់ការពពោះជំនួសខុសច្បាប់ ការកេងប្រវ័ញ្ច និងផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់ស្រ្តី។
ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសមត្ថកិច្ចបានចុះបង្រ្កាបទីតាំងខុសច្បាប់មួយកន្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបានកេងប្រវ័ញ្ច និងអន្តរការរវាងអ្នកសុំកូន និងស្រ្តីពពោះ ក្នុងបន្ទប់ខុនដូ ២បន្ទប់ នៃអគារខុនដូបូរីសែនសុខ អគារC ស្ថិតនៅភូមិទំនប់១ សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ។
នៅខាងមុខអគារដែលសមត្ថកិច្ចបានចុះបង្រ្កាបខាងលើនេះ មានសុទ្ធតែជាអាហារដ្ឋានចិន មានហាងលក់ទំនិញ និងហាងលក់សម្ភារៈប្រើប្រាស់នៅក្នុងផ្ទះប្រចាំថ្ងៃ ហើយនៅក្បែរអគារក៏មានរទេះរបស់អាជីវករខ្មែរមួយចំនួនលក់ចំណីអាហារហូបចុកនៅទីនោះដែរ។ អគារនេះ មានប្រមាណ២០ជាន់ និងមានច្រើនបន្ទប់ ហើយតាមការឱ្យដឹងពីអ្នកក្បែរនោះ គឺភាគច្រើនអ្នកដែលមករស់នៅ សុទ្ធតែជាជនជាតិចិន ជប៉ុន និងជនបរទេសផ្សេងទៀត ហើយមានជនជាតិខ្មែររស់នៅតិចតួចណាស់។
ក្រោយការបង្រ្កាបសមត្ថកិច្ចរកឃើញមានជនបរទេស ៥នាក់ ក្នុងនោះមានស្រ្តីជនជាតិចិននាក់ដែលជាអ្នកចាត់ចែង និងរៀបចំមើលថែឱ្យមានការពពោះ និងស្រ្តីជនជាតិរៀតណាម៤ នាក់ ព្រមទាំងបានដកហូតវត្ថុតាងមួយចំនួន ហើយបច្ចុប្បន្នកម្លាំងការិយាល័យជំនាញ កំពុងកសាងសំណុំរឿង ដើម្បីចាត់ការតាមនីតិវិធី។
អ្នកស្រី អេង ចាន់ឌី នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការយេនឌ័រ និងអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីកម្ពុជា សង្កេតឃើញថា នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មិនទាន់មានច្បាប់ទប់ស្កាត់ការជួលឱ្យស្រ្តីពពោះជំនួសនៅឡើយទេ មានតែច្បាប់ប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្សប៉ុណ្ណោះ។
អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ពេលខ្លះមានរូបភាពមួយចំនួនដែលយើងអត់ទាន់បានដឹងថា តើការពពោះជំនួសនៅក្នុងស្រុកខ្មែររបស់យើង ជាបទល្មើសរបៀបម៉េច។ […] ធម្មតាបើសិនជាយើងមើលពីការពពោះនៅស្រុកខ្មែរ ហើយអ្នកដែលគាត់មកពពោះជំនួសហ្នឹងជាជនបរទេស ហើយយើងរកឃើញថា ពួកគាត់ហ្នឹងមិនមែនមកធ្វើការនៅស្រុកខ្មែរដោយធ្វើទាក់ទងនឹងការពពោះមួយចំនួនទេ អ៊ីចឹងគេអាចចាត់ទុកការជួញដូរមនុស្ស»។
អ្នកស្រី អេង ចាន់ឌី យល់ថា ការពពោះជំនួសមិនមែនជាការកើតឡើងនៃរឿងដែលប្រទេសមួយអាចធ្វើឡើងបាននោះទេ មានន័យថា ករណីនេះអាចមានការឆ្លងដែនច្រើន និងមានការធ្វើការពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ព្រោះអ្នកពពោះជំនួសគឺពពោះជំនួសឱ្យឪពុកម្ដាយណាដែលចង់បានកូនហើយអាចមកពីជាតិសាសន៍ដទៃពីពួកគេ។
អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «ប្រព័ន្ធនៃការការពារសុវត្ថិភាព ប្រព័ន្ធនៃការទប់ស្កាត់ទាំងអស់ហ្នឹង វាមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយក្នុងការធ្វើការពពោះជំនួសក្នុងតំបន់របស់យើង មិនមែនតែនៅស្រុកខ្មែរនោះទេ»។
នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការយេនឌ័រ និងអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីកម្ពុជារូបនេះ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ករណីខាងលើនេះប៉ះពាល់ដល់សុខភាពស្រ្តីទាំងផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត គំនាបសង្គម ព្រមទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ហើយការដែលលាក់បាំងក្នុងការធ្វើដោយមិនមានការយកចិត្តទុកដាក់ ឬក៏មិនមានលក្ខខណ្ឌច្បាប់នៅក្នុងការតម្រូវ និងការគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ គឺជាផ្នែកកេងប្រវ័ញ្ចយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសុខភាពរបស់ស្រ្តី រួមទាំងទារកដែលកើតចេញមកពីការពពោះជំនួសផងដែរ។
ចំណែកលោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា ប្រសិនបើករណីជួលឱ្យស្រ្តីពពោះជំនួសនេះ នៅតែបន្ត និងបណ្ដែតបណ្ដោយ ឬមិនអាចវែកមុខរកមេខ្លោងដែលជាអ្នកនៅពីក្រោយបានទេ នោះសកម្មភាពទាំងនេះនឹងអាចក្លាយជាជំងឺសង្គមមួយទៀតទៅថ្ងៃមុខ ដូចករណីការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញដែរ។
លោកថ្លែងថា៖ «បើសិនរឿងមិនសូវល្អច្រើនគ្រប់រឿងទៅ វាធ្វើឱ្យកាន់តែប៉ះពាល់ប្រទេសយើង រូបភាពប្រទេសយើង ទំនុកចិត្តលើប្រព័ន្ធច្បាប់នៅស្រុកយើង ក៏វាប៉ះពាល់ទឹកចិត្តអ្នកវិនិយោគ និងភ្ញៀវទេសចរបរទេសផ្សេងទៀត»។
ជាមួយក្តីកង្វល់នេះ លោក គិន ភា បន្តថា អាជ្ញាធរ និងសមត្ថកិច្ចត្រូវតែតាមដាន ស្រាវជ្រាវរកឱ្យដល់ឬសគល់ ដើម្បីបង្រ្កាបឱ្យដល់ឬសគល់ ចៀសវាងគ្រាន់តែយើងនាំគ្នាបក់ផ្សែង ហើយអត់ពន្លត់ភ្លើង នោះភ្លើងហ្នឹងនៅបន្តឆេះទៀត ផ្សែងហ្នឹងខ្មួរខ្មាញ់បន្តទៅថ្ងៃអនាគត។
លោកបញ្ជាក់ថា ថ្វីត្បិតតែករណីនេះលំបាក តែការអនុវត្តច្បាប់គឺសំខាន់ ត្រូវតែពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ ពង្រឹងសមត្ថភាពមន្រ្តីអនុវត្តច្បាប់ បើសិនជារកឃើញជនល្មើស និងអ្នកដែលនៅពីក្រោយ ត្រូវតែប្រាកដថា ការអនុវត្តគឺមានប្រសិទ្ធភាព។ លោកថា៖ «បទល្មើសផ្សេងៗអាចជ្រៀតចូលបានលុះត្រាតែភាពឆកល្វែង ភាពចន្លោះប្រហោង ភាពអសមត្ថភាពរបស់មន្រ្តីអនុវត្តច្បាប់ ទើបសកម្មភាពបទល្មើសអាចកើតឡើងបាន»។
ចំពោះលោកមេធាវី សុក សំអឿន ប្រធានក្រុមអ្នកច្បាប់ និងទីប្រឹក្សាអមរិន្ទ បានពន្យល់ថា មុខរបរជួលស្រ្តីពពោះជំនួសអាចចូលជាបទល្មើសបាន អាស្រ័យលើច្បាប់ បើសិនជាច្បាប់ហាមឃាត់ នោះទើបជាបទល្មើស តែបើសិនជាមិនទាន់មានច្បាប់ស្ដីពីការពពោះជំនួសទេនោះ គឺមិនអាចដាក់ទោសស្រ្តីដែលជាអ្នកពពោះជំនួសបាននៅឡើយទេ។
លោកមេធាវី យល់ថា មុខរបរនេះអាចល្អ និងមិនល្អ ពីព្រោះការពពោះត្រូវចំណាយពេលជាច្រើនខែ រងទុក្ខលំបាកលើខ្លួនប្រាណ ដូច្នេះហើយស្រ្តីដែលពពោះជំនួសមិនមានភាពងាយស្រួលនោះទេ។
លោកបញ្ជាក់ថា ៖ «ដូចជាមិនមែនជាបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ ប៉ុន្តែបើសិនជាមានស្រ្តីមិនអាចពពោះដោយខ្លួនឯងដោយសារគាត់មានជំងឺ ឬក៏ក្នុងខ្លួនប្រាណរបស់គាត់មិនអាចបង្កើតកូនបានឬយ៉ាងម៉េច ការពពោះជំនួសក៏អាចជាចំណុចល្អមួយសម្រាប់ជួយស្រ្តីដែលគ្នាគ្មានលទ្ធភាពសម្រាលកូនដោយខ្លួនឯង»។
ជាមួយហេតុផលនេះ លោកមេធាវី សុក សំអឿន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ការពពោះជំនួសឱ្យគេនេះមិនចាត់ទុកជាអំពើជួយដូរមនុស្សនោះទេ ពីព្រោះការជួយដូរមនុស្ស មានអំពើបោកប្រាស់ ហើយការពពោះជំនួសគ្មានការបោកប្រាស់នោះទេ។
លោកបន្ថែមថា ការជួញដូរមនុស្សគឺជាការបញ្ជូនមនុស្សពីទីកន្លែងមួយទៅទីកន្លែងមួយទៀត ដើម្បីកេងកម្រៃ ឬលក់មនុស្ស។ រីឯការនាំមនុស្សឆ្លងដែនដោយខុសច្បាប់នោះមិនមែនជាអំពើជួញដូរមនុស្សទេ បើសិនជាបុគ្គលទាំងនោះស្ម័គ្រចិត្ត ប៉ុន្តែពួកគេខុសទៅនឹងច្បាប់ស្ដីពីការឆ្លងព្រំដែនដោយខុសច្បាប់ បើសិនជាប្រទេសនីមួយៗមានច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មលើជនដែលលួចឆ្លងដែនខុសច្បាប់នោះ។
យ៉ាងណាក៏ដោយជុំវិញបញ្ហានេះ សារព័ត៌មានខេមបូចា មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកស្រី ជូ ប៊ុនអេង អនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្ស និងលោក សំ វិច្ឆិកា អ្នកនាំពាក្យស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បាននោះទេ។
លោក ចេង មុនីរ៉ា អភិបាលខណ្ឌសែនសុខ បដិសេធមិនឆ្លើយតប ហើយឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានសួរទៅស្នងការដ្ឋានគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ។
យ៉ាងណាក៏ដោយ កាលពីឆ្នាំ២០១៨ ស្រ្តីខ្មែរមានផ្ទៃពោះជាង ៣០នាក់ ត្រូវបានឃាត់ខ្លួនដោយសារផ្តល់សេវាពពោះជំនួស។ ពួកគេត្រូវបានតុលាការសម្រេចដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមការពិនិត្យពីបទ«អំពើលក់-ជួញដូរមនុស្សសម្រាប់នាំឆ្លងដែន» និងតម្រូវឱ្យធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយអាជ្ញាធរថា ត្រូវចិញ្ចឹមកូនទាំងនោះ។
ចំណែកកាលពីឆ្នាំ២០១៧ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញក៏បានផ្តន្ទាទោសស្រ្តីជនជាតិអូស្រ្តាលីម្នាក់ និងបុរស-ស្រ្តីជនជាតិខ្មែរពីរនាក់ទៀត ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ១៨ ខែ ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងជួលស្រ្តីខ្មែរឱ្យពពោះជំនួស។
ជាមួយគ្នានេះ សមត្ថកិច្ច កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ ធ្លាប់បានឆ្មក់ចូលបង្រ្កាបផ្ទះមួយកន្លែងក្នុងខណ្ឌសែនសុខ ហើយឃាត់ខ្លួនស្ត្រីស៊ីឈ្នួលពពោះជំនួសចំនួន១៣នាក់។ លើសពីនេះ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ បានសម្រេចចោទប្រកាន់ស្រ្តីស៊ីឈ្នួលពពោះជំនួស៣២នាក់ ដោយចោទពីបទ «ការជួញដូរមនុស្សដោយឆ្លងដែន» តាមមាត្រា ១៦ នៃច្បាប់ស្តីពីការបង្រ្កាបការជួញដូរមនុស្ស និងអំពើធ្វើអាជីវកម្ម។
ចំណែកតុលាការកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ក៏បានចេញសាលក្រមសម្រេចផ្តន្ទាទោសស្រ្តីជនជាតិហ្វីលីពីនចំនួន ១៣នាក់ ដែលជាអ្នកស៊ីឈ្នួលពពោះជំនួសនៅកម្ពុជាជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៤ឆ្នាំ ពីបទប៉ុនប៉ងក្នុងអំពើលក់-ដូរមនុស្សសម្រាប់នាំឆ្លងដែនផងដែរ។ រីឯស្ត្រីខ្មែរម្នាក់ដែលជាអ្នកសម្អាតផ្ទះ ក៏ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៦ ខែ ពីបទមិនប្តឹងបរិហារបទឧក្រិដ្ឋ។
តែក្រោយមកតុលាការក៏សម្រេចដាក់ពន្ធនាគារស្ត្រីជនជាតិហ្វីលីពីន១៣នាក់នោះ មកត្រូវអនុវត្តទោសក្នុងពន្ធនាគារត្រឹមតែរយៈពេល ២ឆ្នាំវិញ។ ចំណែកជនជាប់ចោទដែលជាស្ត្រីជនជាតិខ្មែរ និងជាអ្នកសម្អាតផ្ទះ និងរៀបចំម្ហូបអាហារ ដើម្បីមើលថែស្ត្រីជនជាតិហ្វីលីពីននោះ ត្រូវអនុវត្តទោសក្នុងពន្ធនាគារមកត្រឹម ២ ខែ ១ថ្ងៃវិញ ហើយទោសដែលនៅសល់ត្រូវព្យួរ៕
