លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានណែនាំឱ្យសាលារដ្ឋទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជា ជាសាលាគំរូ ដោយមិនត្រូវអនុវត្តស្តង់ដារពីរឡើយ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ហើយលោកចាត់ទុកការអប់រំនៅតាមមូលដ្ឋាន ជាគ្រឹះសំខាន់សម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស ស្របពេលដែលគុណភាពសិក្សាត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នាទាំងសាលារៀននៅទីក្រុងជនបទ និងតំបន់ដាច់ស្រយាល។
លោកមានប្រសាសន៍បែបនេះ នៅក្នុងពិធីសំណេះសំណាលជាមួយសិស្សនិន្ទេស A កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ លោកបញ្ជាក់ថា សម្រាប់វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលមិនលើកទឹកចិត្តឱ្យបង្កើតឈ្មោះសាលាគំរូ សាលាជំនាន់ថ្មី និងសាលារៀនគំរូ គ.វ.អ. (គ្រូបង្រៀន វិន័យ និងអភិបាលកិច្ច)ជាដើមទេ ហើយការលើកឡើងនេះ ក្រោយមានការស្នើសុំរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិ ជំរុញការអនុវត្តវិធានការគន្លឹះក្នុងវិស័យអប់រំ ក្នុងការពង្រីកសាលារៀនគំរូ គ.វ.អ.នៅតាមសាលាបឋមសិក្សា។
ប្រមុខដឹកនាំប្រទេសរូបនេះ បានថ្លែងថា៖ «គោលដៅខ្ញុំមិនត្រូវពង្រីកសាលា គ.វ.អ ឬសាលាគំរូ ៥០០ទៅ ១០០០កន្លែង គឺអត់ទេ។ គោលគំនិតធំរបស់ខ្ញុំ មិនត្រូវបង្កើតស្តង់ដា២ ក្នុងសាលារដ្ឋទេ ប៉ុន្តែត្រូវរកវិធីសាស្ត្រដែលល្អ ដើម្បីឱ្យសាលាទាំងអស់ ជាសាលាមានសមត្ថភាព ហើយក្លាយជាសាលាគំរូគ្រប់សាលាទាំងអស់»។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបន្តថា៖ «ថ្ងៃក្រោយយករូបមន្តដែលយើងបានដកពិសោធន៍នៅសាលាទាំងអស់នេះ។ សាលាទាំងអស់នេះដូចជាមន្ទីរពិសោធន៍ត្រូវដាក់ទិសដៅអ៊ីចឹង។ ទិសដៅគឺ៧ពាន់ ៨ពាន់ ឬ១ម៉ឺនសាលា ដែលជាសាលាគំរូទាំងអស់។ នេះបានត្រូវជាគោលដៅ។ គោលដៅយើងមិនមែនបង្កើតសាលា ពីរស្តង់ដារទេ គ្រាន់តែលទ្ធភាពយើងមិនអាចរុញទាំងអស់ យើងរុញតាមជំហាន»។
នៅត្រង់ចំណុចនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី បញ្ជាក់ថា គោលដៅរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺប្រែក្លាយសាលារៀននៅទូទាំងប្រទេសជាសាលាគំរូ ខណៈបច្ចុប្បន្នសាលា១៦១ហើយ កំពុងអនុវត្តវិធានការគន្លឹះលើការអប់រំ រួមមានអភិបាលកិច្ចសាលារៀន (ការពង្រឹងភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀន), ការពិនិត្យកែលម្អកម្មវិធីសិក្សា និងរៀបចំកម្មវិធីសិក្សា និងសកម្មភាពបន្ថែមម៉ោងសិក្សា សំដៅពង្រឹងចំណេះដឹង វិន័យ សីលធម៌, ការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុខភាពរបស់សិស្ស និងការជំរុញ និងលើកទឹកចិត្តការចូលរួមរបស់មាតាបិតា អាណាព្យាបាល និងសហគមន៍ក្នុងភាពជាដៃគូរដ្ឋ និងសហគមន៍ដើម្បីការអប់រំ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ម៉ាណែត ក៏បានណែនាំឱ្យសាលារដ្ឋគ្រប់កម្រិតទាំងអស់ បន្ថែមម៉ោងសិក្សាដល់៦ម៉ោង លើម៉ោងក្នុងកម្មវិធីសិក្សាបច្ចុប្បន្ន ដែលមានការផ្តោតទៅអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងគណិតវិទ្យា។ លោកពន្យល់ថា ការបន្ថែម២ម៉ោងលើកម្មវិធីសិក្សា ដែលមានស្រាប់ គឺសិស្សានុសិស្សមានឱកាសរៀនសូត្រលើមេរៀន ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពបន្ថែម និងបញ្ចៀសការសេពគប់មិត្តភក្តិមិនល្អជាដើម។
លោកថ្លែងថា៖ «ម៉ោងសិក្សាចំណេញ២យ៉ាង ទី១ យើងថែម២ម៉ោងពេលល្ងាច ដើម្បីសិស្សអាចសួរមេរៀន ដើម្បីឱ្យគាត់បានកាន់តែឆ្អិនទៅលើអ្វីដែលយើងផ្តោតឥឡូវនេះទៅលើគណិតវិទ្យា និងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ដើម្បីឱ្យរឹងមាំ។ ប៉ុន្តែឱ្យគិតគូរមើលតើ៦ម៉ោងនេះយើងធ្វើអ្វីខ្លះ? ទី២ ពេលសិស្សនៅក្នុងសាលា ឪពុកម្តាយលែងលំបាក ព្រោះបើមិនរៀនក្មេងទៅបង្ហោះកង់ ឬទៅដើរលេង គ្រោះថ្នាក់ បងតូចបងធំ! ខ្លះឈានទៅដល់ប្រើគ្រឿងញៀន។ តែឥឡូវពេលល្ងាច កូននៅក្នុងសាលារៀន»។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានបញ្ជាក់សារជាថ្មីថា រដ្ឋាភិបាលនឹងមិនកាត់បន្ថយការចំណាយថវិកាជាតិលើវិស័យធំៗ រួមមានវិស័យអប់រំ និងវិស័យសុខាភិបាល ដើម្បីបង្កើនការចំណាយថវិកាជាតិលើវិស័យការពារជាតិវិញ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ខាងមុខឡើយ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «សូមបញ្ជាក់ចំពោះការយល់ច្រឡំថា រដ្ឋាភិបាលអត់ចេះគិត កាត់វិស័យសុខាភិបាល និងវិស័យអប់រំ ដើម្បីយកទៅបំពេញនូវតម្រូវការក្រសួងការពារជាតិ។ អត់ទេ នៅតែកើន ហើយក្នុងគម្រោងផែនការរបស់យើងនៅបីឆ្នាំខាងមុខក៏មានការកើនជាប្រចាំ»។
ចំណែកលោក ឈិន វ៉ាន់និត ជាគ្រូបង្រៀននៅសាលាបឋមសិក្សាខ្សាច់សរ នៅឃុំខ្សាច់សរ ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង បានយល់ស្របទៅនឹងការបន្ថែមម៉ោងសិក្សាដល់សិស្ស ព្រោះលោកសង្កេតឃើញថា សិស្សសាលារបស់លោកមិនទាន់អាចរៀនបានគ្រប់គ្រាន់ ជាពិសេសលើមុខវិជ្ជាភាសាខ្មែរ និងគណិតវិទ្យា។ លោកបន្តថា ការឱ្យសិស្សរៀនច្រើនអាចកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច ដូចជាទូរសព្ទដៃ ព្រោះគ្រូបង្រៀនមិនអាចតាមដានសិស្សបានគ្រប់ពេលទេ។
លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគិតថាល្អ ព្រោះអាចបង្វែរពីការលេងច្រើនរបស់គាត់វិញ។ ពេលខ្លះយើងរៀនតែពេលព្រឹក ពេលថ្ងៃមិនប្រាកដថា គាត់ចេញពីសាលាទៅ គាត់ស្វ័យសិក្សាដោយខ្លួនឯងនៅផ្ទះទេ។ អ៊ីចឹងគាត់អាចយកសកម្មភាពទៅធ្វើអីផ្សេង ជាការលេងរបស់គាត់ដោយមិនបានមើលសៀវភៅ ស្វ័យសិក្សា មើលមេរៀនតាមប្រព័ន្ធថ្នាលដែលក្រសួងបានបង្កើតឱ្យនោះទេ»។
លោកគ្រូ ឈិន វ៉ាន់និត បានយល់ឃើញថា ការបង្រៀននៅតាមសាលាបឋមសិក្សា ត្រូវការកម្មវិធីសិក្សាច្បាស់លាស់ ដើម្បីទទួលបានគុណភាពសិក្សាមួយល្អ ហើយលោកគិតថា លោកគ្រូអ្នកគ្រូអាចបែងចែកកាលវិភាគបង្រៀនលើមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា និងភាសាខ្មែរ។
ចំណែកប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀន លោកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី បានយល់ស្របចំពោះការបង្កើនគុណភាពអប់រំដែលស្មើភាពគ្នាទាំងនៅទីក្រុង ជនបទ និងតំបន់ដាច់ស្រយាល ដោយមិនតម្រូវឱ្យបង្កើនសាលាច្រើនប្រភេទ ដែលអាចធ្វើឱ្យការផ្ដល់ការអប់រំមិនស្មើភាពគ្នារវាងសិស្សក្រីក្រ និងសិស្សដែលមកពីគ្រួសារមានជីវភាពធូរធា។
លោកស្រីលើកឡើងថា ការដែលមានការដាក់គោលនយោបាយថ្មី ដើម្បីពង្រឹងវិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា ព្រោះរដ្ឋាភិបាលថ្មីដឹងថា ប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជាមិនទាន់មានស្តង់ដារ និងមិនទាន់អាចទទួលយកបានទេ ហើយនេះជាកត្តាជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីគិតគូរ និងដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយថ្មីដែលតម្រូវឱ្យគ្រូទាំងអស់យកចិត្តទុកដាក់ជាមួយសិស្សានុសិស្ស ដើម្បីពង្រឹងវិស័យអប់រំឱ្យមានគុណភាពឡើងវិញ។
លោកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំចង់ឱ្យឃើញថាគឺសាលាដូចពីសម័យមុន ដែលមិនបង់ប្រាក់ គឺថាការចូលរៀនដោយមិនបង់ប្រាក់។ ខ្ញុំចង់ឃើញអ៊ីចឹង ព្រោះអីយើងឃើញហើយថា បច្ចុប្បន្នប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមានជីវភាពខ្វះខាត។ ខ្ញុំចង់ឃើញប្រជាពលរដ្ឋទទួលបានការអប់រំស្មើៗគ្នា»។
លោកស្រី ចោទជាសំណួរថា៖ «សំណួរសួរថា តើអាបានលុយផង ផ្ដុំសុទ្ធតែសិស្សពូកែផង រឿងអីថាមិនបានជោគជ័យ។ ចំពោះអ្នកដែលរៀនខ្សោយ ធ្វើឱ្យមានគម្លាត អ៊ីចឹងធ្វើឱ្យអ្នកមិនសូវចេះនៅសាលាមួយ អ្នកចេះនៅសាលាមួយ។ ធ្វើអ៊ីចឹងគឺមិនត្រឹមត្រូវទេ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយសារព័ត៌មានខេមបូចា មិនទាន់អាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា លោក ស្រី ឃួន វិច្ឆិកា ដើម្បីសុំការពន្យល់បន្ថែមជុំវិញប្រធានបទនេះបានទេ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។
ចំណែកនាយកវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក គិន ភា បានលើកឡើងថា តាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញពលរដ្ឋកម្ពុជា មានសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំស្មើៗគ្នា មិនថាចំពោះសិស្សានុសិស្សមកពីគ្រួសារក្រីក្រ ឬមកពីគ្រួសារអ្នកមាននោះទេ ប៉ុន្តែលោកសង្កេតឃើញថា សម្រាប់គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា ហាក់នៅមានកម្រិត ដែលតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលសាកល្បងនូវការបង្កើតសាលាថ្មីៗ ដូចជាសាលាគំរូ សាលាជំនាន់ថ្មី។
លោកបន្តថា ប្រសិនបើការបង្កើតសាលាសាកល្បងនោះ ទទួលបានជោគជ័យលើការពង្រឹងគុណភាពអប់រំ គឺសាលារដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេសអាចបញ្ចូលកម្មវិធីសិក្សាសាកល្បងនោះចូលក្នុងកម្មវិធីសិក្សាទូទៅ ប៉ុន្តែលោកថា ការអនុវត្តគោលការណ៍ថ្មីតែងតែជួបឧបសគ្គ ដោយសារកត្តាផ្សេងៗ ដូចជាកត្តាថវិកាជាតិ និងធនធានគ្រូបង្រៀនជាដើម។
លោកបញ្ជាក់ថា៖ «មែនទែនទៅ វាទាមទារឱ្យមានការសាកល្បង។ ឧទាហរណ៍ថា សាកល្បងសាលាជំនាន់ថ្មី សាលាគំរូណាមួយពីរបី ឬក៏បួនប្រាំអ៊ីចឹងទៅ រួចប្រសិនបើសាកល្បងវាជោគជ័យ សិស្សមានគុណភាពអប់រំល្អ សិស្សមានសមត្ថភាពជាងលក្ខណៈធម្មតា យើងអាចយកកម្មវិធីសាកល្បងទៅដាក់អនុវត្តនៅសាលាទូទៅបាន»។
លោកបន្ថែមថា៖ «ប៉ុន្តែបញ្ហាវានៅត្រង់ណា! បញ្ហាវានៅត្រង់ថា សាលាផ្សេងៗទៀតនៅទូទាំងប្រទេសមានលក្ខណៈដូចគ្នា ដែលយកការអនុវត្តសាកល្បងទៅអនុវត្តបានឬអត់។ នេះជាចំណុចដែលយើងត្រូវពិចារណាទាក់ទងទៅនឹងថវិកាជាតិ ធនធានគ្រូ ទាំងសម្ភារឧបទេស ទាំងការចូលរួមពីអាណាព្យាបាលសិស្ស»។
គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយសាលារៀនគំរូ ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ ចាប់ពីថ្នាក់មត្តេយ្យដល់អនុវិទ្យាល័យ ស្របតាមដំណាក់កាលទី១ នៃយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដែលរួមមាន ទី១ ការកែលម្អអភិបាលកិច្ចសាលារៀន ហើយទី២ ពិនិត្យ កែសម្រួល និងរៀបចំកម្មវិធីសិក្សា និងសកម្មភាពក្រៅម៉ោងសិក្សាឱ្យស្របទៅតាមតម្រូវការ។
ចំណែកទី៣ តាមរយៈការថែរក្សាសុខភាពសិស្សតាមកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភរបស់កុមារ និងការត្រួតពិនិត្យគុណភាពអាហារនៅក្នុងសាលារៀន។ ជាចុងក្រោយ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការចូលរួមពីមាតាបិតា អាណាព្យាបាល និងសហគមន៍ក្នុងវិស័យអប់រំ ស្របតាមពាក្យស្លោក «ភាពជាដៃគូរដ្ឋ និងសហគមន៍សម្រាប់ការអប់រំ»។
ចំណែកនៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា ២០២៦-២០២៧ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាក៏បានដាក់ចេញនូវគោលដៅបញ្ចូលកម្មវិធីសិក្សាសាលារៀនជំនាន់ថ្មី នៅកម្រិតបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា ដើម្បីបង្កើនការរៀនមុខវិជ្ជាបច្ចេកវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ ផងដែរ។
នៅក្នុងពិធីសំណេះសំណាលជាមួយសិស្សនិន្ទេស A កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៨ ខែតុលានោះដែរ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់ថា គោលដៅរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការបញ្ចូលសាលាគំរូ គឺដើម្បីអនុវត្តសាកល្បង ក្នុងរយៈពេលណាមួយ ដើម្បីយកបទពិសោធន៍របស់សាលានេះ ទៅអនុវត្តនៅទូទាំងប្រទេស មិនមែនជាការពង្រីកសាលាគំរូដែលនាំឱ្យមានស្តង់ដាពីរក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំនោះទេ។
លោកបានបន្ថែមថា រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងសិក្សាដាក់ចេញនូវផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត សម្រាប់ជំរុញការកសាងធនមនុស្សកម្ពុជា ស្របតាមការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃវិទ្យាសាស្រ្ត និងបច្ចេកវិទ្យា នៃបដិវត្តឧស្សាហកម្មជំនាន់ទី៤ផងដែរ។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវដាក់ចញនូវគោលនយោបាយអប់រំច្បាស់លាស់ ដើម្បីពង្រឹងគុណភាពអប់រំ ជាពិសេសធនធានគ្រូបង្រៀន។ លោកបន្តថា ការបង្កើតឱ្យមានស្តង់ដា២នៅសាលារដ្ឋ ធ្វើឱ្យសិស្សានុសិស្សទទួលបានការអប់រំមិនស្មើគ្នា ហើយធនធានគ្រូបង្រៀនក៏ចុះខ្សោយ ព្រោះតែគ្រូបង្រៀនមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់លើម៉ោងរដ្ឋ ដោយផ្ដោតលើការបង្រៀនលក្ខណៈឯកជនជាដើម។
លោកលើកឡើងថា៖ «ត្រូវមានផែនការហ្មត់ចត់ក្នុងការពង្រឹងសាលារដ្ឋ។ ខ្ញុំឃើញប្រទេសគេ គេឱ្យគុណតម្លៃសាលារដ្ឋជាងសាលាឯកជន។ ទីផ្សារវិនិយោគលើការអប់រំ វាត្រឹមត្រូវហើយ មានសាលាឯកជន ប៉ុន្តែត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់រវាងគ្រូគុណភាពនៅក្នុងសាលារដ្ឋ និងគ្រូដែលឆក់ឱកាស។ ចៀសវាងការអនុវត្តការសិក្សាស្តង់ដារពីរ»។
ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីរូបនេះបន្ថែមថា៖ «គ្រូបង្រៀនត្រូវមានគរុកោសល្យ ប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ ក្រមសីលធម៌ជាគ្រូបង្រៀន ហើយក៏វាពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់ខែដែរ។ បើយើងបន្ថែមម៉ោងបង្រៀនដល់គាត់ ថាតើប្រាក់ខែវាសមស្របសម្រាប់ជីវភាពរបស់គាត់ឬអត់»។
តាមរយៈសារាចរវិស័យសង្គមកិច្ច ត្រូវបានគ្រោងប្រមាណ ៤,៨២%នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ផ.ស.ស.) សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៧ ពោលគឺនៅតែចាត់ទុកវិស័យអប់រំជាវិស័យអាទិភាពទី១ ក្នុងនោះសំដៅបន្តរក្សាលំនឹងជីវភាពប្រជាជន ព្រមទាំងលើកកម្ពស់សមធម៌សង្គម, បន្តលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ និងគាំទ្រដល់ការពង្រឹង និងពង្រីកការទទួលបានសេវាអប់រំ, ការអភិវឌ្ឍជំនាញ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារ។ ច្បាប់ស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឆ្នាំ២០២៦ បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានចាយប្រមាណ ៦៥៤លានដល្លារសម្រាប់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា៕
