កម្ពុជាបានបិទការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើរបស់ថៃនៅគ្រប់ច្រកទ្ធារព្រំដែន ដែលជាវិធានការមួយដែលអ្នកវិភាគលើកឡើងថា អាចបង្កើនតម្លៃកសិផលកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក៏ដោយ កសិករអះអាងថា អត្ថប្រយោជន៍អាចនឹងមិនបានភ្លាមៗទេ ដោយសារដំណាំដូចជាផ្លែឈើត្រូវចំណាយពេលប្រមូលផល។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុខៈ បានបញ្ជាក់ថា រាល់ច្រកព្រំដែនគោកជាមួយប្រទេសថៃ ត្រូវបានបិទចំពោះការនាំចូលកសិផលថៃ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ដោយកត់សម្គាល់ថា ការបិទនេះបានធ្វើឱ្យរថយន្តរាប់រយគ្រឿងដែលដឹកបន្លែ និងផ្លែឈើចូលមកកម្ពុជាជាប់គាំង ក៏ដូចជាការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសទីបី តាមរយៈច្រកកម្ពុជាផងដែរ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ការបិទច្រករបស់កម្ពុជាតាមបន្ទាត់ព្រំដែននេះមិនមែនជាការប្រកាសសង្គ្រាមចង់យកថៃជាសត្រូវទេ»។
លោក សុខៈ បានថ្លែងថា៖ «គឺជាសិទ្ធិអត្តនោម័តរបស់កម្ពុជាស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងនាមជារដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋឯករាជ្យ ពីព្រោះអ្វីៗចាប់ផ្តើមពីភាគីថៃមុនតែប៉ប៉ុណ្ណេះឯង ជាពិសេស ភាគីខាងយោធារបស់ថៃ»។
ការបិទរបស់កម្ពុជាត្រូវបានអនុវត្តបន្ទាប់ពីមានឱសានវាទរយៈពេល២៤ម៉ោងដោយប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ទៅកាន់ប្រទេសថៃ ដើម្បីឱ្យបើកច្រកទ្ធារព្រំដែនធម្មតាឡើងវិញ ឬប្រឈមនឹងផលវិបាកចំពេលមានភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកើនឡើងបន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយយោធាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរកាលពីថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ដែលបណ្តាលឱ្យទាហានកម្ពុជាម្នាក់ស្លាប់។
កាលពីសប្តាហ៍មុន មេដឹកនាំកម្ពុជាបានដាក់សម្ពាធប្រទេសថៃ ឱ្យបើកម៉ោងប្រតិបត្តិការតាមព្រំដែនឱ្យធម្មតាឡើងវិញ ដោយដាក់ចេញនូវវិធានការតឹងរឹង ដូចជាការបញ្ឈប់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងការនាំចូលអគ្គិសនីពីប្រទេសថៃ និងការហាមឃាត់ការផ្សាយភាពយន្តរបស់ថៃ។
លោក គុណ ញឹម អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករ បានប្រាប់ សារព័ត៌មានកម្ពុជា ថា ច្រកទ្វារអន្តរជាតិដូង ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង និងច្រកទ្វារអន្តរជាតិចាំយាម ក្នុងខេត្តកោះកុង គឺជាច្រកចូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើពីប្រទេសថៃ។
ទិន្នន័យរបស់ GDCE បានបង្ហាញថា ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសថៃមានចំនួន 1,87 ពាន់លានដុល្លារនៅចន្លោះខែមករា និងឧសភា។ កម្ពុជាបាននាំចេញទំនិញទៅប្រទេសថៃក្នុងតម្លៃ៣៩៥លានដុល្លារក្នុងពេលនោះ ខណៈការនាំចូលពីប្រទេសថៃមានចំនួនសរុប ១,៤៨ ពាន់លានដុល្លារ ដែលបង្ហាញពីឱនភាពពាណិជ្ជកម្មប្រមាណ១,១ពាន់លានដុល្លារ។
អភិបាលរងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក លី សុវណ្ណារិទ្ធ លើកឡើងថា តាមកាលកំណត់ ច្រកព្រំដែនទាំងអស់ត្រូវបានបិទមិនឲ្យមានការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើ ពីថៃចូលមកកម្ពុជា។
លោកបន្តថា៖ «យើងមិនប៉ះពាល់ខ្លាំងទេព្រោះខេត្តរបស់យើងមានវិស័យកសិកម្មខ្លាំងដែលយើងអាចដាំដុះបន្លែ និងផ្លែឈើបានដោយខ្លួនឯង»។
លោក សុវណ្ណារិទ្ធ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងនឹងលើកទឹកចិត្តដល់ការបង្កើនការដាំដុះកសិផល ដើម្បីបំពេញតម្រូវការក្នុងស្រុក ហើយយើងក៏អាចនាំចូលពីប្រទេសផ្សេងទៀតប្រសិនបើចាំបាច់»។ លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំជឿថាយើងមានបន្លែផ្លែឈើគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ»។
លោកបានចាត់ទុកការហាមប្រាមការនាំចូលកសិផលរបស់ថៃជាឱកាសមួយ ដោយកត់សម្គាល់ថាវាដាក់បន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចលើប្រទេសថៃធ្ងន់ជាងមកលើកម្ពុជា។
ទាក់ទិននឹងការវិលត្រឡប់របស់ពលករចំណាកស្រុកវិញ លោក សុវណ្ណារិទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា ក្រុមការងារខេត្តកំពុងរង់ចាំជួយសម្រួល និងដឹកជញ្ជូនពលករត្រឡប់ទៅខេត្តរៀងៗខ្លួន ក្នុងករណីមានការវិលត្រឡប់ច្រើនពីប្រទេសថៃ។
លោក សុវណ្ណារិទ្ធ បានថ្លែងថា៖ «កម្មករប្រហែល៣០០នាក់បានត្រឡប់ពីប្រទេសថៃវិញកាលពីម្សិលមិញ»។
លោក ឈិន រតនៈ អ្នកនាំពាក្យខេត្តកោះកុងបានថ្លែងថា អភិបាលខេត្តបានចេញបញ្ជាហាមការនាំចូលកសិផលរបស់ថៃចាប់ពីម៉ោង៦ព្រឹកថ្ងៃអង្គារ។
លោកបន្តថា៖ «យើងអាចពឹងផ្អែកលើកសិផលក្នុងស្រុករបស់យើង ហើយបន្លែមួយចំនួនត្រូវបានគេនាំចូលពីភ្នំពេញដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ក្នុងខេត្តបាន»។
លោក រតនៈ បានថ្លែងថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា ប្រជាពលរដ្ឋយើងនឹងបង្កើនការដាំដុះបន្លែរបស់ពួកគេ បន្ទាប់ពីបិទការនាំចូលកសិកម្មរបស់ថៃ»។
លោក ជឿន ទិត្យា កសិករដាំទំពាំងបាយជូក្នុងខេត្តតាកែវ បានឱ្យដឹងថា ការហាមឃាត់របស់រដ្ឋាភិបាលលើការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើពីប្រទេសថៃ អាចធ្វើឱ្យទីផ្សារក្នុងស្រុកកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណា លោកកត់សម្គាល់ថា ការផ្លាស់ប្តូរការគាំទ្រផលិតផលកសិកម្មក្នុងស្រុកមិនទាន់មានសន្ទុះខ្លាំងនៅឡើយទេ។
លោកបន្តថា តម្រូវការស្ពៃក្រញ៉ាញ់មានការកើនឡើងបន្តិច ដោយការលក់បានកើនឡើងជាធម្មតាពី១តោនដល់១,៣តោនថ្ងៃនេះ លក់បាន១ពាន់រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម។
លោកបានបន្តថា៖ «យើងសង្ឃឹមថាបន្លែរបស់យើងនឹងមានតម្លៃសមរម្យហើយប្រជាជននឹងទិញវាទាំងអស់»។
ទោះបីជាយ៉ាងណា លោក ទិត្យា សម្ដែងការព្រួយបារម្ភថា ប្រសិនបើការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើរបស់ថៃនៅតែត្រូវបានហាមឃាត់ជាយូរមកហើយ តម្លៃក្នុងស្រុកអាចនឹងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ លោកបានព្រមានថា ប្រសិនបើវាកើតឡើង អ្នកប្រើប្រាស់អាចងាកទៅរកបន្លែដែលនាំចូលពីប្រទេសវៀតណាមជំនួសវិញ។
លោកបានបន្ថែមថា៖ «យើងមានសង្ឃឹម ប៉ុន្តែយើងនឹងត្រូវរង់ចាំមើល។ យើងមិនរំពឹងថាការហាមឃាត់នេះនឹងមានរយៈពេលយូរទេ។ នៅពេលព្រំដែនបើកឡើងវិញ អ្វីៗអាចនឹងវិលមករកធម្មតាវិញ»។
លោក ហុង វណ្ណៈ អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានថ្លែងថា ការហាមឃាត់ការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើរបស់ថៃ គឺជាជំហានវិជ្ជមានមួយ។ លោកបានបន្តថា ដោយសារទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងប្រទេសទាំងពីរ ថៃ ជាពិសេសកសិកររបស់ខ្លួនដែលដាំដំណាំសម្រាប់នាំចេញមកកម្ពុជាត្រូវខាតបង់យ៉ាងខ្លាំង។
ទន្ទឹមនឹងនោះ លោកកត់សម្គាល់ថា ការហាមប្រាមនេះបង្ហាញពីឱកាសសម្រាប់កម្ពុជា។ វាអាចលើកទឹកចិត្តកសិករក្នុងស្រុកឱ្យវិនិយោគបន្ថែមលើការផលិតបន្លែ និងផ្លែឈើ និងជួយផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាសាធារណៈចំពោះការគាំទ្រដំណាំដាំដុះក្នុងស្រុក។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក វណ្ណៈ ក៏បានព្រមានថា ស្ថានភាពអាចជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់កសិករខ្មែរ ជាពិសេសអ្នកនៅតាមព្រំដែនដែលពឹងផ្អែកលើទីផ្សារថៃក្នុងការនាំចេញផលិតផលរបស់ពួកគេ ដោយសារកម្ពុជាក៏នាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើទៅប្រទេសថៃផងដែរ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រទេសថៃនឹងខាតបង់ច្រើនជាងយើង»។ លោកបន្តថា៖ «ប៉ុន្តែប្រសិនបើបញ្ហាព្រំដែនត្រូវបានដោះស្រាយឱ្យបានលឿន នោះផលប្រយោជន៍កសិកម្មភ្លាមៗ សម្រាប់កសិកររបស់យើងប្រហែលជាមិនអាចសម្រេចបានភ្លាមៗទេ ព្រោះដំណាំខ្លះ ជាពិសេសផ្លែឈើត្រូវការពេលវេលាដើម្បីដាំដុះ»។
ក្រឡេកមើលទៅមុខ លោកបានបន្ថែមថា ទោះបីជាគ្មានការនាំចូលពីប្រទេសថៃក៏ដោយ ក៏កម្ពុជានៅតែមានទីផ្សារជំនួស ដូចជាប្រទេសវៀតណាម និងចិន។
លោក ប៉ែន សុវិជាតិ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានមានប្រសាសន៍ថា ការបិទការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើពីប្រទេសថៃ នឹងមិនធ្វើឱ្យកម្ពុជាខ្វះខាតនោះទេ ព្រោះប្រទេសនេះក៏នាំចូលផលិតផលពីប្រភពផ្សេងទៀតដូចជា វៀតណាម ចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ការព្រួយបារម្ភអំពីកង្វះបន្លែផ្លែឈើគឺមិនចាំបាច់ទេ យើងមានប្រភពផ្សេងទៀតដើម្បីជំនួសការនាំចូលរបស់ថៃ»។
លោកបានពន្យល់ថា ខណៈពេលដែលដំណាំក្នុងស្រុកភាគច្រើនមានលក្ខណៈសរីរាង្គ និងដាំដុះក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូច កម្ពុជានៅតែត្រូវការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទ្រង់ទ្រាយធំ។
លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «យើងអាចនឹងបាត់បង់ទីផ្សារមួយ ប៉ុន្តែយើងកំពុងធ្វើការយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីជំរុញការនាំចេញទៅកាន់គោលដៅផ្សេងទៀត»។ លោកបន្តថា៖ «យើងក៏កំពុងលើកទឹកចិត្តដល់អាជីវកម្មក្នុងស្រុកដែលពីមុនបាននាំចូលពីប្រទេសថៃឲ្យចាប់ផ្តើមទិញពីកសិករក្នុងស្រុកជំនួសវិញ»។
អភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោក គឹម ចាន់បញ្ញា មានប្រសាសន៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋជាង ១ ០០០ គ្រួសារ និងប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាង ៣ ០០០នាក់ ដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅទៅទីជម្រកបណ្ដោះអាសន្ន ដោយសារបារម្ភពីសុវត្ថិភាព ចំពេលមានភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកើនឡើង។
លោកបានបន្តថា៖ «ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្បែរតំបន់ព្រំដែនមានជម្លោះព្រួយបារម្ភពីសុវត្ថិភាពពួកគេបានចាកចេញដោយខ្លួនឯងហើយមកកាន់មជ្ឈមណ្ឌលសុវត្ថិភាពដែលយើងកំណត់»។
រដ្ឋបាលខេត្តបានបង្កើតមណ្ឌលសុវត្ថិភាពចម្ងាយប្រមាណជាង១០០គីឡូម៉ែត្រពីទីតាំងបច្ចុប្បន្នរបស់ពួកគេក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ដែលនៅជិតតំបន់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។
លើសពីនេះ នៅមណ្ឌលសុវត្ថិភាព អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ និងកាកបាទក្រហមបានផ្តល់អាហារសម្រាប់អ្នកដែលស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នទាំងនោះ។
លោក ចាន់បញ្ញា បានបន្តថា ខេត្តព្រះវិហារមានតែច្រកព្រំដែនអានសេះមួយទេ ដែលតភ្ជាប់ទៅខេត្ត Ubon Ratchathani ក្នុងប្រទេសថៃ។
លោកបញ្ជាក់ទៀតថា ជាធម្មតា មនុស្សត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលទៅកាន់ទីផ្សារតែថ្ងៃអង្គារ និងថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។ ប៉ុន្តែដោយសារតែភាពតានតឹងកើនឡើង ឥឡូវនេះវាត្រូវបានបើកសម្រាប់តែថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានបន្ថែមថា ស្ថានភាពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែននៅតែស្ងប់ស្ងាត់។
លោក ឃឹម ហ្វីណង់ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម បានថ្លែងក្នុងហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ថា ស្របពេលដែលមានការបិទការនាំចូលបន្លែផ្លែឈើពីប្រទេសថៃ ក្រសួងកសិកម្មសូមបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានសមត្ថភាពផលិតគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធានាដល់តម្រូវការសន្តិសុខស្បៀង ហើយរាល់ការនាំចូលបន្លែ ផ្លែឈើ និងធាតុចូលកសិកម្មនានា សុទ្ធតែអាចជំនួសបានទាំងស្រុងដោយផលិតកម្មក្នុងស្រុក និងប្រភពនាំចូលដទៃទៀតបាន។
លោកបន្តថា ក្រសួងបានត្រៀមលក្ខណៈរួចជាស្រេច ដើម្បីធានានិរន្តភាពនៃដំណើរការផលិតកម្មកសិកម្ម និងរក្សាឱ្យបាននូវស្ថិរភាពនៃខ្សែច្រវ៉ាក់ផ្គត់ផ្គង់នៅក្នុងប្រទេស។
ជាមួយគ្នានេះ យោងតាមតេឡេក្រាមផ្លូវការក្រសួងការបរទេស នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ពាក្យបណ្តឹងរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានប្រគល់ជូនលោក Philippe GAUTIER ក្រឡាបញ្ជីនៃតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីជម្រាបជូនពីគោលបំណងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការដាក់ពាក្យស្នើតាមនីតិវិធី ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាវិវាទព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃនៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី ដើម្បីសុំតុលាការកំពូលនេះធ្វើការវិនិច្ឆ័យជម្លោះព្រំដែននេះ៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Thai Agricultural Goods Barred From Passing Through Border Crossings Following Cambodia’s Import Ban
