ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ហៅកាត់ថា ADB បានលើកឡើងក្នុងរបាយកាណ៍ចេញផ្សាយនៅសប្ដាហ៍នេះថា ការគំរាមកំហែងខាងពន្ធគយរបស់អាមេរិកលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅពេលនេះមានកម្រិតតិចតួច ប៉ុន្តែបានព្រមានថា គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មប្រែប្រួលរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននៅតែអាចប៉ះពាល់ដល់ការងារ និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់កម្ពុជា ប្រសិនបើអត្រាពន្ធគយវិលត្រឡប់ទៅរកភាពដើមវិញ។
ចាប់តាំងពីលោក ដូណាល់ ត្រាំ ចាប់អនុវត្តសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរបស់លោកជាថ្មី ក្រោយចូលកាន់អំណាចនៅសេតវិមាននៅឆ្នាំនេះ ពាណិជ្ជកម្មជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាបញ្ហាសំខាន់មួយសម្រាប់ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ី រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។
ក្នុងខែវិច្ឆិកានេះ កម្ពុជាប្រឈមនឹងពន្ធនាំចូលទៅអាមេរិកចំនួន១៩ភាគរយ ដែលធ្លាក់ចុះពី៤៩ភាគរយដែលអាមេរិកបានដាក់ដំបូង។ អត្រាពន្ធចុងក្រោយនេះបានផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងរយៈពេលបណ្ដោះអាសន្នមួយដែរបើធៀបទៅនឹងប្រទេសក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត។
ទំនិញកម្ពុជនាំចូលទៅអាមេរិកស្មើនឹងមួយភាគបីនៃទំនិញកម្ពុជានាំចេញសរុប និងមានតម្លៃប្រហែលជាមួយភាគបួននៃផលិតផលជាតិសរុប(GDP)របស់កម្ពុជាក្នុងមួយឆ្នាំ។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបានលើកឡើងថា កម្ពុជាបានទទួលអត្រាពន្ធទាបបើធៀបទៅនឹងប្រទេសប្រកួតប្រជែងផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់ ដូចជាចិន បង់ក្លាដែស ឥណ្ឌា និងវៀតណាម ដែលការណ៍នេះធ្វើឲ្យផលប៉ះពាល់ដល់ GDP របស់កម្ពុជាស្ទើរតែគ្មាន។
ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានថ្លែងថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានបង្ហាញពីភាពធន់ ដោយអ្នកនាំចេញបានប្តូរទិសដៅទំនិញទៅកាន់ទីផ្សារផ្សេងៗ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួន។ ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវទាំងនោះក៏បានព្រមានដែរថា កម្ពុជានៅតែងាយរងគ្រោះចំពោះការផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗនៅក្នុងគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងអំពាវនាវឲ្យមានការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលឲ្យកាន់តែខ្លាំងដល់កម្មករដែលរងផលប៉ះពាល់ និងបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងឲ្យកាន់តែខ្លាំងថែមទៀតដើម្បីធ្វើពិពិធកម្មដៃគូពាណិជ្ជកម្ម។
បើតាម ADB អត្រាពន្ធ១៩ភាគរយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់កម្ពុជានោះទេ ហើយសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាអាចមានកំណើត១% ថែមទៀតផង។
ADB បានឱ្យដឹងទៀតថា ពន្ធ៣៦ភាគរយ ដែលបានពិភាក្សាមុនចុះមកនៅ១៩ភាគរយ អាចនឹងធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាធ្លាក់ចុះ១ភាគរយ និងអាចធ្វើឲ្យបាត់បង់ការងារជាង១៣០ ០០០កន្លែង ហើយស្ថានភាពនេះនៅតែអាចប្រឈមបើសិនជាអត្រាពន្ធមានការកើនឡើងវិញ។
ធនាគារ ADB បានធ្វើតេស្តសាកល្បងលើអត្រាពន្ធផ្សេងៗគ្នារបស់កម្ពុជា មាន១០ភាគរយ ១៩ភាគរយ និង៣៦ភាគរយ ខណៈបន្តរក្សាអត្រាពន្ធដដែលសម្រាប់ប្រទេសផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែសីហា។
សមាគមវាយនភណ្ឌ សម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរនៅកម្ពុជា (TAFTAC) បានប៉ាន់ប្រមាណថា បើនៅអត្រាពន្ធ៣៦ភាគរយ នឹងកាត់បន្ថយបរិមាណនាំចេញរបស់សមាជិកខ្លួនទៅអាមេរិកចន្លោះពី១៥-៣០ភាគរយ។ សមាគមឲ្យដឹងដែរថា កម្ពុជាគួរតែបង្វែរការនាំចេញរបស់ខ្លួនចេញពីទីផ្សារអាមេរិកឲ្យបានយ៉ាងហោចណាស់ពាក់កណ្ដាល ដើម្បីគេចពីពន្ធនាំចូលដ៏ខ្ពស់មួយនេះ។
វិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ដេរស្បែងជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរ គឺជាឆ្អឹងខ្នងសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់របស់កម្ពុជា និងបានផ្ដល់ឱកាសការងារដល់ប្រជាពលរដ្ឋប្រហែល១លាននាក់។ វិស័យមួយនេះបានប្រឈមនឹងភាពមិនច្បាស់លាស់ជាយូរមកហើយ ដោយសារតែការប្រែប្រួលគោលនយបាយពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ អ្នកដឹកនាំក្នុងវិស័យនេះព្រមានថា ភាពមានកម្រិតលើតម្លៃបន្ថែមនៅក្នុងច្រវ៉ាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់កម្ពុជានឹងអាចធ្វើឲ្យកម្ពុជារងគ្រោះពីស្ថានភាពខាងក្រៅ។
ខណៈដែលមិនទាន់មានការវាយតម្លៃឲ្យស៊ីជម្រៅអំពីតម្លៃបន្ថែមលើផលិតផលសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជា ADB បានដកស្រង់ករណីសិក្សាពីវិស័យកាត់ដេរ ដែលជាវិស័យមានផលិតផលនាំចេញច្រើនស្ទើតែពាក់កណ្ដាលនៃទំនិញនាំទៅអាមេរិកទាំងអស់ ដោយថាប្រហែលជា២៥%នៃផលិតផលនាំចេញរបស់ខ្លួនរបស់វិស័យនេះ គឺមានតម្លៃបន្ថែមក្នុងស្រុក ដែលភាគច្រើនគឺលើកម្លាំងពលកម្ម។
ដោយសារតែខ្សែច្រវ៉ាក់ផលិតកម្មក្នុងវិស័យនេះពឹងផ្អែកខ្លាំងលើប្រទេសចិន ទើបវាប្រឈមនឹងពន្ធនាំចូលទៅអាមេរិក៤០% លើមុខទំនិញដែលគេគិតថាជា «ទំនិញឆ្លងកាត់»។
ជាមួយគ្នានេះដែរ រដ្ឋាភិបាលបាននិយាយថា ខ្លួនកំពុងធ្វើគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍចំនាញរបស់កម្មករ ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគដែលមានកម្រិតតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។
លោក ស៊ុន មេសា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារមានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងកំពុងបន្តផ្ដល់វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសក្រុមជនងាយរងគ្រោះ ដើម្បីឲ្យអ្នកទាំងនោះមានជំនាញច្បាស់លាស់ និងមានឱកាសការងារសមរម្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។
លោកឲ្យដឹងទៀងថា ក្រសួង«បានរកការងារ»សម្រាប់កម្មករដែលទើបមកពីប្រទេសថៃបានចំនួន៣៤០ ០០០កន្លែង ដោយរួមទាំងការងារក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធតែមិនបានបញ្ជាក់ថាមានប៉ុន្មាននាក់ក្នុងវិស័យនេះ។
បើតាមលោក ស៊ុន មេសា ក្រសួងមានផែនការពង្រីកការបណ្ដុះបណ្ដាល៤៥កម្មវិធី ក្នុងវិស័យចំនួន១០ រួមទាំងផ្នែកឌីជីថល និង AI ផងដែរ។
លោកបន្តថា៖ «ការបណ្ដុះបណ្ដាលរបស់ក្រសួងគឺមិនមែនផ្ដោតតែលើវិស័យកាត់ដេរទេ ប៉ុន្តែគ្រប់វិស័យ»។
ស្របពេលដែលក្រសួងការងារកំពុងបន្តស្វែងរកការងារសម្រាប់ពលករខ្មែរជាង៩០ម៉ឺននាក់ដែលទើបត្រឡប់ពីប្រទេសថៃក្រោយមានជម្លោះព្រំដែននៅដើមឆ្នាំនេះ ភាពមិនច្បាស់លាស់ក៏នៅតែកើតមានក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ដោយថាជាង៨៨%នៃកម្មករទាំងនោះគឺធ្វើការក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ។
ថ្វីបើ ADB ប៉ាន់ប្រមាណថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានសុវត្ថិភាពពីការយកពន្ធរបស់អាមេរិកសម្រាប់ពេលនេះ ក៏ធនាគារពិភពលោកបានការព្យាករណ៍ជាថ្មីថាសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប អាចកើនឡើងតែក្នុងកម្រិត៤% បើធៀបទៅនឹងកាលពីខែមិថុនា ថាមាន ៥,៥ភាគរយ។
ធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២៤ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានអត្រាកំណើនប្រចាំឆ្នាំ៥,៤% និងបានធ្លាក់ចុះទាបជាងអត្រា៧% ដែលអង្គការសហប្រជាជាតិថា ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចត្រូវទទួលបានដើម្បីសម្រេចឲ្យបាននូវគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Cambodia Safe From US Tariffs for Now, ADB Says
