អង្គការសង្គមស៊ីវិលសរុបជាង ១០០ស្ថាប័ន បានស្នើសុំឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋសភា អនុម័តលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពី«សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន»ដែលបានអូសបន្លាយជិត ២ទសវត្សរ៍មកហើយឱ្យបានឆាប់ ដោយលើកឡើងថា ច្បាប់នេះ គឺជាគន្លឹះសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សុចរិតភាព និងតម្លាភាពនៃសង្គមកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី ក្រសួងព័ត៌មានបានឱ្យដឹងថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ ស្តីពី សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន ដែលជាគ្រឹះដ៏ចាំបាច់ ក្នុងការលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងអភិបាលកិច្ចល្អនេះ គឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងវដ្តនៃការពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ល្អិតល្អន់ លើទិដ្ឋភាពច្បាប់ផ្សេងៗ។
តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមកម្រាស់ ២ទំព័រ ចេញកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា អង្គការសង្គមស៊ីវិលសរុបចំនួន ១០៧ ក្នុងនោះក៏មានអង្គការវិទ្យាស្ថានតស៊ូមតិ និងគោលនយោបាយ(API)អង្គការសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា(ខេមបូចា) មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា និងអង្គការមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ(CCIM)ជាដើម បានស្នើសុំឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នសភាជាតិ អនុម័តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានឱ្យបានឆាប់ ស្របតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិ និងធានាបាននូវសិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការទទួលព័ត៌មានក្នុងយុគសម័យឌីជីថល លើគ្រប់វិស័យ ជាពិសេសសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន លើការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ និងលទ្ធកម្មសាធារណៈ។
ការស្នើសុំនេះ គឺបន្ទាប់ពីអស់រយៈពេលជិត២ទសវត្សរ៍ ដែលសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដ៏សំខាន់នេះបានចាប់ផ្តើមតាក់តែងឡើង ក៏ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ នៅតែមិនទាន់ចេញរួចនៅឡើយ ធ្វើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជា នៅតែមានកង្វល់អំពីសិទ្ធិរបស់ខ្លួនក្នុងការទទួលព័ត៌មានសាធារណៈ។ បច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ នៅមានភាពស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការបើកចំហ ឬផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមួយចំនួន ព្រមទាំងកង្វះធនធាន និងសមត្ថភាពមានកម្រិត បើទោះបីជាគោលការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ អំពាវនាវឱ្យរដ្ឋបាលសាធារណៈយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការបំពេញតួនាទី និងការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួនក្នុងការបើកចំហព័ត៌មានក៏ដោយ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍។
អង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនេះ បានលើកឡើងថា នៅក្នុងប្រទេសជឿនលឿន ជាពិសេសប្រទេសដែលប្រាថ្នាចង់ក្លាយខ្លួនជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដែលមានចំណូលមធ្យម និងកម្រិតខ្ពស់ ព័ត៌មានសាធារណៈ គឺជាគន្លឹះមួយនៃភាពជោគជ័យ។ សាធារណជនត្រូវការព័ត៌មានសាធារណៈ ដើម្បីតាមដានការងាររបស់តំណាងរបស់ខ្លួននៅគ្រប់កម្រិត។ ប្រសិនបើមិនមានតម្លាភាព និងការទទួលបានឯកសារថវិកា លទ្ធកម្មសាធារណៈ និងទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុដែលរឹងមាំទេ វាជាចន្លោះប្រហោងយ៉ាងធំ និងពិបាកក្នុងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។
ហេតុដូចនេះ អង្គការសមាគមទាំងនេះបញ្ជាក់ថា៖ «ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានជាច្បាប់មួយ សំខាន់ក្នុងការចូលរួមដោយផ្ទាល់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងលើកកម្ពស់សុចរិតភាពក្នុងសង្គម»។
សូមបញ្ជាក់ថា នាពេលថ្មីៗនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានបើកចំហទិន្នន័យទាក់ទងនឹងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ថ្នាក់ជាតិមួយចំនួន ដែលនេះជាការចូលរួមចំណែកដ៏សំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននៅកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដំណើរការនៃការផ្តល់ និងទទួលព័ត៌មានសាធារណៈផ្សេងៗទៀត នៅមានកម្រិតនៅឡើយ ជាពិសេសលើព័ត៌មានសំខាន់ៗដូចជា ព័ត៌មានលទ្ធកម្មសាធារណៈ និងព័ត៌មានថវិកា ចំណូល ចំណាយស្ថាប័នសាធារណៈ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការអភិវឌ្ឍជាដើម។
ក្រុមការងារសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននៃអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងយុវជនទទួលស្គាល់ការខិតខំប្រឹងប្រែងមួយចំនួនរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន ជាពិសេសនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ តាមរយៈកម្មវិធីមួយចំនួនដូចជា គម្រោងគណនេយ្យភាពសង្គម ការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ និងការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយជាដើម។
លោក ឡាំ សុជាតិ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការវិទ្យាស្ថានតស៊ូមតិ និងគោលនយោបាយ(API) បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចា នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញានេះថា ប្រសិនបើមិនមានច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានទេ គឺទាំងរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋ គឺបាត់បង់នូវផលប្រយោជន៍ជាពិសេសការទាក់ទាញវិនិយោគទុន ក្នុងស្រុក និងបរទេស ដើម្បីបង្កើនការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ខណៈដែលវិនិយោគទុនអន្តរជាតិ មុននឹងដាក់ទុនវិនិយោគនៅប្រទេសណាមួយ គឺគេត្រូវការព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដែលអាចជឿទុកចិត្តបានពីគ្រប់ស្ថាប័នរបស់រដ្ឋ។
លោកបន្តថា៖ «អ៊ីចឹងការបើកចំហព័ត៌មានទាំងគ្រប់វិស័យ និងគ្រប់កម្រិតនេះ ធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិ អាចធ្វើការវិភាគបានស៊ីជម្រៅ ដែលអាចសម្រេចចិត្តមកវិនិយោគដែលតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលបើកចំហព័ត៌មានបានច្រើនជាងមុន ទាក់ទងនឹងផែនការអភិវឌ្ឍ និងផែនការវិនិយោគផ្សេងៗរបស់ជាតិទាំងមូល»។
បន្ថែមពីនេះប្រសិនបើពុំមានច្បាប់នេះទេ ប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចដឹងពីចំណូលចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមជាតិបានត្រឹមត្រូវ និងមិនអាចឱ្យសាធារណៈជនបានចូលរួមតាមដានការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ របស់មន្ត្រីខិលខូចមួយចំនួនបានផងដែរ ខណៈថ្មីៗនេះមានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះការចំណាយលើបង្គោលភ្លើងសឡា ១ដើមមានតម្លៃរហូតដល់ ៨លានរៀលជាដើម។
លោក សុជាតិ បញ្ជាក់ថា៖ «ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបើកចំហព័ត៌មានពីដើមទីទៅ នោះអ្វីៗវានឹងមានតម្លាភាពច្រើនជាងមុន ទាំងចំណូលទាំងចំណាយ ទាំងនីតិវិធីលទ្ធកម្មសាធារណៈទាំងការដេញថ្លៃគម្រោងនានា ហើយនិងគុណភាព នៃសំណង់ផ្សេងៗដែលពលរដ្ឋអាចដឹង និងវាស់វែងនូវលទ្ធផលនិងគុណភាពបាន»។
ក្នុងនាមអង្គការសង្គមស៊ីវិល នាយកប្រតិបត្តិអង្គការវិទ្យាស្ថានតស៊ូមតិ និងគោលនយោបាយបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋសភា ពិចារណាបញ្ចេញច្បាប់សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននេះឱ្យបានឆាប់ និងស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ និងគោលដៅអភិវឌ្ឍសហសវត្សរ៍ ១៦,១០ដែលតម្រូវឱ្យប្រទេសមួយៗមានច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន ដែលនេះវាជាគោលដៅរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ត្រូវចូលរួមចំណែកដើម្បីឱ្យរដ្ឋាភិបាលឆាប់បានសម្រេចគោលដៅនេះ។
យ៉ាងណាក្តី លោក ទេព អស្នារិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន បានប្រាប់សារព័ត៌មានខេមបូចាថា ក្រសួងព័ត៌មានបានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើកិច្ចការងារនេះពីព្រោះថា សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន គឺជាគ្រឹះដ៏ចាំបាច់រឹងមាំ នៃការលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងអភិបាលកិច្ចល្អ។
លោកបន្តថា៖ «ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះ សូមអរគុណចំពោះក្រុមការងារនៃអង្គការសង្គមស៊ីវិលក៏ដូចជាតួអង្គពាក់ព័ន្ធ សម្រាប់ការចូលរួមនៅក្នុងដំណើរការនាពេលកន្លងៗមក។ រីឯសេចក្តីព្រាងច្បាប់សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន កំពុងស្ថិតនៅក្នុងវដ្តនៃការពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ល្អិតល្អន់ផ្នែកទិដ្ឋភាពច្បាប់ និងពិនិត្យលើភាពស៊ីចង្វាក់គ្នាជាមួយប្រព័ន្ធច្បាប់ជាធរមានផ្សេងៗទៀត»។
បន្ថែមពីនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មានលើកឡើងថា នៅក្នុងបរិបទសង្គមឌីជីថលនាពេលបច្ចុប្បន្ន ក៏ដូចជាទៅអនាគត ការធានានូវសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ពិតត្រឹមត្រូវទាន់ពេលវេលា សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនត្រឹមតែជាភាពស្របច្បាប់អនុលោមទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់រដ្ឋប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាអាទិភាពមួយក្នុងចំណោមបេសកកម្មរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន នៅក្នុងអាណត្តិនេះ ដើម្បីបង្កើនការរក្សាជំនឿចិត្តនិងលើកទឹកចិត្តការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងសកម្មភាពសង្គមនិងការអភិវឌ្ឍ។
លោក អស្នារិទ្ធ បន្ថែមថា៖ «ក្រសួងបានផ្តោតកិច្ចការរៀបចំច្បាប់ លិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តជាអាទិភាព គឺការរៀបចំច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ឱ្យស្របនឹងការអភិវឌ្ឍសង្គម ច្បាប់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ច្បាប់គ្រប់គ្រងវិស័យព័ត៌មាន និងសោតទស្សន៍ ច្បាប់សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន និងច្បាប់លិខិតបទដ្ឋានផ្សេងទៀត»។
លោក ណុប វី ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា(ខេមបូចា) ថ្លែងថា ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន គឺជាច្បាប់មួយដែលដាក់កម្រិតអំពីតួនាទី ភារកិច្ចរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋគ្រប់ស្ថាប័នទាំងអស់ ឱ្យគិតគូអំពីសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាពិសេសសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន។
លោកបញ្ជាក់ថា៖ «នៅក្នុងច្បាប់នេះ គឺវាមានការចាប់បង្ខំទៅទៀតឱ្យស្ថាប័នរដ្ឋនីមួយៗត្រូវតែបង្កើតឱ្យមានការិយាល័យទទួលបន្ទុកព័ត៌មាន ហីនៅក្នុងការិយាល័យទទួលបន្ទុកព័ត៌មានហ្នឹងគឺមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការធានាឬក៏ផ្តល់ព័ត៌មានទៅឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅឱ្យអ្នកស្នើសុំព័ត៌មាន អាហ្នឹងជាចំណុចដែលវាពាក់ព័ន្ធវាសំខាន់»។
បន្ថែមពីនេះលោក ណុប វី បញ្ជាក់ថា នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះប្រជាពលរដ្ឋអត់មានព័ត៌មាន ហើយកាលណាអត់មានព័ត៌មាន ពេលខ្លះពលរដ្ឋត្រូវចាញ់បោកការបោកបញ្ឆោត នៃការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ។ ហេតុដូច្នេះប្រសិនបើកម្ពុជាមានច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន នោះការចាញ់បោកជនឆបោក ឬក៏ហៅថា Online Scam គឺអាចនឹងត្រូវកាត់បន្ថយផងដែរ។
លោកប្រធានខេមបូចាបានបញ្ជាក់ថា៖ «មួយវិញទៀតនៅពេលដែលកម្ពុជាមានច្បាប់នេះវានឹងជួយលើកកម្ពស់ការបញ្ចេញមតិប្រកបដោយគុណភាព ការបញ្ចេញមតិប្រកបដោយស្ថាបនា ពីព្រោះកាលណាប្រជាពលរដ្ឋមានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់គាត់ប្រើប្រាស់ព័ត៌មាននឹងជាភស្តុតាងដើម្បីបញ្ចេញមតិ រិះគន់ ឬមួយក៏បញ្ចេញមតិកែលម្អទៅនឹងបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗ អាហ្នឹងគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលពាក់ព័ន្ធ»។
ក្នុងឱកាសអបអរសាទរទិវាអន្តរជាតិសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានជាសកលឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមប្រធានបទ «ការធានានូវសុចរិតភាពនៃព័ត៌មាន និងតម្លាភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈនៅកម្ពុជា» ក្រុមការងារសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននៃអង្គការសង្គមស៊ីវិល បានស្នើទៅលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងរដ្ឋសភាកម្ពុជា សូមឱ្យពន្លឿនការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានដែលស្របតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ឬឆ្នាំ២០២៧ និងក៏សូមបញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់ និងលម្អិត អំពីព័ត៌មានណាខ្លះជាប្រភេទព័ត៌មានសម្ងាត់ក្នុងច្បាប់ ស្តីពី សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន។
បន្ថែមពីនេះត្រូវណែនាំក្រសួង មន្ទីរ និងអង្គភាពនានារបស់រដ្ឋ បើកចំហព័ត៌មានសាធារណៈឱ្យបានទូលំទូលាយ ជាពិសេស ព័ត៌មានថវិកាចំណូលចំណាយស្ថាប័នសាធារណៈ និងព័ត៌មានលទ្ធកម្មសាធារណៈជាដើម។
សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្នុងជំនួបជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកលើកទី៥ កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន សែន អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានលើកឡើងថា ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននឹងអនុម័តក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ឬយ៉ាងយូរឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងអាណត្តិសភាលើកទី៧៕
