សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា

ការគំរាមកំហែង ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងការលក់ដីដោយបង្ខំ៖ ក្រុមហ៊ុនចម្ការកៅស៊ូបានបំផ្លាញចម្ការជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាយ

អ្នកស្រី ហេង ហ៊ា និងកូនស្រីឈរមើល ខណៈដែលចម្ការស្វាយចន្ទីរបស់គេនៅស្រុកអណ្តូងមាស ត្រូវត្រាក់ទ័រឈូសបំផ្លាញកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា។ ត្រាក់ទ័រ ធ្វើការឱ្យក្រុមហ៊ុនកៅស៊ូ ៧មករា ផារី ដែលទទួលបានសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចត្រួតលើគ្នានឹងដីចម្ការពួកគេនៅខេត្តរតនគិរី។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)
អ្នកស្រី ហេង ហ៊ា និងកូនស្រីឈរមើល ខណៈដែលចម្ការស្វាយចន្ទីរបស់គេនៅស្រុកអណ្តូងមាស ត្រូវត្រាក់ទ័រឈូសបំផ្លាញកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា។ ត្រាក់ទ័រ ធ្វើការឱ្យក្រុមហ៊ុនកៅស៊ូ ៧មករា ផារី ដែលទទួលបានសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចត្រួតលើគ្នានឹងដីចម្ការពួកគេនៅខេត្តរតនគិរី។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

ត្រាក់ទ័រ​​បាន​​ភ្ជួរ​កាត់​តាម​​ដី​ក្រហម ដោយ​បាន​​បំផ្លាញ​​ចម្ការ​ស្វាយចន្ទី​របស់​អ្នក​ស្រី​ ហេង ហ៊ា​។

អ្នក​ស្រី ហ៊ា និងកូនស្រីអាយុបួនឆ្នាំបាន​ឈរ​មើល ខណៈ​ដែល​​គ្រឿង​ចក្រ​ ដែល​​ឈូស​ឆាយ​​ឲ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​ចម្ការ​កៅស៊ូ ដែលគ្រប់​គ្រងដោយ​កូនស្រីរបស់អតីត​មេ​បញ្ជា​ការ​​ជាន់​ខ្ពស់​ម្នាក់​របស់​កម្ពុជា បាន​​​បំផ្លាញ​​ជីវភាព​​​របស់ពួក​​​គេ​។

ក្រុមហ៊ុននេះបានបំផ្លិចបំផ្លាញដីចម្ការ​របស់​ជនជាតិដើមភាគ​តិចចារ៉ាយ​​ដែលស្ថិតនៅក្នុង​ស្រុកអណ្តូងមាស ខេត្តរតន​គិរី ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែកន្លង​មក​នេះ​។ ឥឡូវ​នេះបុគ្គលិក​ក្រុមហ៊ុន៧ មករា ផារី​​ បាន​ឈូសឆាយ​មក​ដល់​ចម្ការ​​​​ពីរ​ហិក​តា​របស់​​អ្នកស្រី ហេង ហ៊ា និង​​ប្តីដែល​ជា​​ជនជាតិ​​ចារ៉ាយ​ដែល​​បាន​​ដាំដុះ​អស់​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ។

អ្នក​ស្រី​ ហ៊ា ដែល​​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ​​បាន​​និយាយ​​ថា៖ «ខ្ញុំ​ខំ​​ដាំ​ដុះលើ​​ដី​​នេះ ហើយ​​ចន្ទី​របស់​​ខ្ញុំ​ក៏​ជិត​បានប្រមូលផល​​ដែរ​ ប៉ុន្តែ​​គេ​បាន​ឈូស​​​ចោល​​អ្វីៗ​ទាំង​អស់។ ពួកវាពិត​ជា​​យ៉ាង​សាហាវ​ណាស់​។​ខ្ញុំ​​គ្រាន់​តែ​ចង់​បាន​ដី​របស់​ខ្ញុំ​មក​​វិញ ប៉ុន្តែ​ដី​​ទាំង​អស់​ក្លាយ​​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ពួក​គេ​​ទៅ​ហើយ​ពេល​នេះ​។ តើ​​យើង​​រស់​នៅ​ដោយ​​គ្មាន​ដីនេះ​ដោយ​​របៀប​ណា?»​។

ដើម​ស្វាយចន្ទី​ភាគ​ច្រើន​របស់​អ្នក​ស្រី​ ហ៊ា ត្រូវបានភ្ជួរឈូស​ចោល​។ នៅកន្លែង​ដាំ​ចន្ទី​ទាំង​នេះ​ ត្រាក់​ទ័រ​បាន​ឈូស​ជា​រង​រណ្តៅ​ជម្រៅកន្លះម៉ែត្រ ដើម្បីដាំកូន​កៅស៊ូរបស់​ក្រុម​​ហ៊ុន​​។

ខណៈ​​ដែល​ម៉ាស៊ីនគ្រឿង​ចក្រ​​​រោទិ៍​ ហើយបង្កើន​ការ​ឈូស​​​​នៅ​ពី​ក្រោយ​​​នោះ អ្នក​ស្រី​​ហ៊ា ក៏​បាន​​ស្ទុះ​រត់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​​​ចម្ការ​ ហើយយក​ដៃ​ច្បាម​ដី​​​​លុប​​រណ្តៅ​​ដាំ​​កូន​​កៅស៊ូ​​ ដោយ​ជេរ​ដាក់​​បណ្តាសា​​ក្រុមហ៊ុន ៧មករា ផារី។ ក្រុមហ៊ុន​បានពង្រីកការដាំកៅស៊ូ នៅក្នុងសម្បទានដី​សេដ្ឋកិច្ច​ដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាល​ ដោយ​ប្រើប្រាស់​ដីទំនៀម​ទម្លាប់​​របស់​សហគមន៍​ដែល​ត្រួត​លើ​គ្នា​​កាន់តែច្រើនឡើងក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែ​កន្លងមកនេះ។

កសិករភូមិ​​តាំងជិ អ្នក​ស្រី​ ហេង ហ៊ា ព្យាយាម​​លុប​​រណ្តៅ​​​ក្នុង​ចម្ការ​​របស់​គាត់​​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​ឧសភា ដែល​​ត្រាក់ទ័រ​របស់​ក្រុមហ៊ុន ៧មករា ផារី បាន​​ឈូស​ចោល​ដើម​ស្វាយ​ចន្ទី​​លើ​ដី​ ២​ហិកតារ​របស់​គាត់​ ដើម្បី​​ពង្រីក​ចម្ការ​កៅស៊ូ​របស់​​​ក្រុម​ហ៊ុន​។ (ខេមបូចា/​ Jack Brook)

អ្នក​ស្រី​ ហ៊ា និងប្រជា​ពល​រដ្ឋជាង១០​នាក់ផ្សេង​ទៀតនៅភូមិតាំង​ជិ ដែលជា​សហគមន៍​​ជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាយ​ បាន​ប្រាប់ ខេមបូចា ថា​ពួកគេបានប្រឈម​មុខនឹងការ​គំរាម​កំហែង និង ការបំភិតបំភ័យ​ពីកម្មករ​ក្រុម​ហ៊ុន​៧មករា ផារី​​ ដែល​មាន​​​កាន់​កាំ​ភ្លើងនឹងដៃ​។

មេឃុំបាននិយាយថា លោក​បានចុះហត្ថលេខាលើការលក់ដី​របស់​អ្នកភូមិ​ជាង​១០០​ប្លង់​ទៅឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​កាលពីឆ្នាំមុន​។ សមាជិកសហគមន៍ដែលបានយល់ព្រម​ក្រោមការ​គាប​សង្កត់​យ៉ាង​ខ្លាំងក្នុងការ​បោះបង់ការទាមទារដីធ្លីរបស់ពួកគេ និយាយ​ថា ពួកគេត្រូវបានផ្តល់​សំណងតិច​ជាងតម្លៃ​ទី​ផ្សារ​។ ពួក​គេ​បាន​​​និយាយ​​ថា​ ពួក​​គេ​​ទទួល​ដំ​ណឹង​​ថា ​ដី​​របស់​​​ពួក​​គេ​​នឹង​​ត្រូវ​​​រឹបអូស​​ដោយ​​​មិន​​​គិត​​​ថាពួក​គេយល់ព្រមឬអត់​ឡើយ​​។

យោង​តាម​បញ្ជីក្រៅ​ផ្លូវការដែលរក្សាទុកដោយ​ជំនួយការ​មេភូមិ លោក ក្លាន់ វង្ស ឲ្យ​ដឹង​ថា ចាប់​​តាំង​ពី​ខែធ្នូមក ដីរបស់​​អ្នក​ភូមិ​យ៉ាង​ហោចណាស់​​​ប្រាំមួយ​​នាក់​​ត្រូវ​បាន​គេ​​​ឈូស​ឆាយ​​ដោយ​មិន​មាន​ការ​យល់​ព្រម​ពី​ពួក​គេ ហើយដោយគ្មាន​​ការ​ចុះ​កិច្ចសន្យាណា​មួយ​ទេ​ ប៉ុន្តែអ្នក​​ភូមិផ្សេង​ទៀតបាន​​និយាយថា ចំនួន​​​អ្ន​ក​ភូមិ​នេះទំនង​​ជាមាន​ច្រើន​​ជាង​​នេះ។ សារព័ត៌មាន​​ក្នុង​​​ស្រុក​​បាន​​រាយ​ការណ៍​​​ថា អ្នក​ភូមិ​ចំនួន​៩​គ្រួសារ​បាន​បាត់​បង់​ដី​ចម្ការ​របស់​ពួក​គេ​ទៅឱ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​កាល​ពីខែ​មិថុនា​​ឆ្នាំមុន​​។

មេដឹក​នាំសហគមន៍ចារ៉ាយនៅ​ស្រុក​អណ្តូងមាស បាន​និយាយ​ថា ការឈូស​ឆាយ​ដីដោយ​បង្ខំ ការបាត់បង់​ជីវភាព​រស់នៅ និង​ការ​លក់​ដី​ដោយ​ការ​គាប​សង្កត់​ គឺជា​ការរំលោភបំពាន​​ដែល​តែង​តែកើតមានក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំដែលអ្នក​ភូមិ​ទទួល​រងគ្រោះ​ពីក្រុមហ៊ុនដោយ​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ ឬការទទួលខុសត្រូវ​ឡើយ​។

អ្នក​​ភូមិ​និយាយ​​ថា ការ​ប្ដឹង​​ទៅ​​អាជ្ញាធរ​ថ្នាក់​ក្រោម​​ជាតិ មិន​ទទួល​បាន​​លទ្ធផល​​ជា​ដំកំភួន​អ្វី​ទេ​។ អ្នក​ភូមិ​​តាំងជិមួយ​ចំនួន​តូចនៅតែបោះ​​ជំរំ​យាម​ការពារចម្ការ​​របស់​ពួកគេដោយ​ស៊ូ​ទ្រាំ​នឹងការ​ប្រមាថ​មើល​ងាយ​ និងគំរាមកំហែងពីកម្មករក្រុមហ៊ុន​ដែលប្រើកាំភ្លើង​ និងព្រមាន​ថាដីរបស់ពួកគេនៅក្បែរនោះ​ក៏​នឹងត្រូវ​ឈូស​ឆាយ​ដែរ​។

លោក ក្លាន់​ ឌីន ប្រធាន​​សហគមន៍​ចារ៉ាយ​​ស្រុក​​អណ្តូងមាស​​​បាន​​​និយាយ​​ថា​៖ «​ប្រជាជន​មិន​ហ៊ាន​និយាយ​អំពី​បញ្ហា​ទាំងនេះ​ទេ​ ព្រោះ​​ពួក​គេ​ខ្លាច​​​ថា [​អា​ជ្ញាធរ​] ខ្លះ​​អាច​​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ដល់​​គោល​ការណ៍​​របស់​ពួកគេ​»​។ ខ្ញុំចង់​ឲ្យ​​រឿង​​នេះ​​ឆាប់​ចប់​ណាស់​”

សហគមន៍ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​ស្របច្បាប់​ទៅ​​លើដីធ្លី​ដែល​ពួកគេបាន​កាន់​កាប់ជាច្រើន​​ជំនាន់​មក​ហើយ ចំណែក​ឯ​សម្បទាន​ដីសេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ចំនួន​២៥០​ កន្លែង​ ​ដែល​​មាន​​ផ្ទៃដីជាង​​​មួយ​​លាន​ហិក​តា​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់​​ចាប់​​តាំង​​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៥ ហើយ​ក្រុម​ហ៊ុន​មាន​សិទ្ធិ​​​ក្នុង​ការ​​រឹប​អូស និងអភិវឌ្ឍតំបន់ដែល​​​ពល​​រដ្ឋ​មូល​ដ្ឋាន​ជាញឹក​ញាប់​​​​កំពុង​​​ប្រើ​ប្រាស់​រួច​ទៅ​ហើយ​។

ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសផ្អាក​ការ​ផ្តល់​សម្បទានដី​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ក៏ដោយក៏​សម្បទាន​ដីសេដ្ឋកិច្ចថ្មីត្រូវបានផ្តល់​ឲ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​​ចាប់តាំងពីពេល​នោះមក​ដែរ ហើយសម្បទាន​ដែលមាន​ស្រាប់នៅតែបន្ត​បង្ក​ឱ្យមាន​ជម្លោះនៅក្នុងសហគមន៍​​ដែរ​។

លោក វង្ស ដែល​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នកភូមិ​តាំងជិ​ដែរ ​មាន​ត្រកូល ក្លាន់​ ទោះ​​បីពួក​គេមិនមែន​ជា​គ្រួសារ​តែ​មួយ​​ក៏​ដោយ បាន​​និយាយ​ថា សមាជិកសហគមន៍​បាន​ធ្វើ​កសិកម្ម​វិល​ជុំ​ជាទំនៀម​ទម្លាប់​នៅក្នុងតំបន់​ ដែលឥឡូវ​នេះ​កាន់​កាប់​ដោយ ក្រុម​ហ៊ុន ​៧មករា ផារី។

លោក វង្ស បាន​និយាយ​​ថា​៖ «​ប្រជាជន​​មិន​បាន​ដឹង​ថាតើ​​ដី​នោះ​ជា​របស់​ក្រុមហ៊ុន​​ឬ​យ៉ាង​ណា​ទេ​។ ពួក​​គេ​​ពង្រីក​​ដី​ចម្ការ​​ពួក​​គេ​ ដោយ​​​រាន​​​ដី និង​​កាប់​​ដើម​ឈើចេញ ដើម្បី​ធ្វើ​​​ចម្ការ​»​​។

អ្នក​ស្រី​ ហេង ហ៊ា ច្បាម​​​ដីលុប​​ចូលទៅក្នុងរណ្តៅកាល​ពីថ្ងៃទី១០ ឧសភា ដែល​ចោះ​ជា​រណ្តៅ​ដោយត្រាក់ទ័រ​ក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី ដើម្បីដាំកូន​កៅស៊ូលើដីដែលគាត់ធ្វើ​ចម្ការ​។ (ខេមបុជា/Jack Brook)

ក្រុមហ៊ុនដែល​រង​ទណ្ឌ​កម្ម​នៅពីក្រោយការ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ

នៅឆ្នាំ២០០៦ រដ្ឋាភិបាល​បានផ្តល់​សម្បទានដី​សេដ្ឋកិច្ចរយៈពេល៧០ឆ្នាំ​​នៅស្រុកអណ្តូង​មាស ខេត្ត​រតន​គិ​រី ដោយ​ជួលផ្ទៃ​ដី ៨ ៦៥៤ហិកតា ត្រួតលើគ្នាជា​មួយ​ដី​ដូន​តា​​​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ចារ៉ាយទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនមួយឈ្មោះ ហេង អភិវឌ្ឍន៍។

ក្រោយ​មក ​រដ្ឋាភិបាល​​ទំនង​ជា​ផ្ទេរសម្បទាន​ដដែល​​នេះទៅឱ្យ​​ក្រុម​ហ៊ុនមួយឈ្មោះ ៧មករា ផារី ដែលទទួល​បាន​​សម្បទានដី​សេដ្ឋកិច្ច​ចំនួន​ ៨ ៦៥៥​ហិក​តានៅក្នុង​ស្រុក​អណ្តូង​មាស​​ក្នុងឆ្នាំ​​២​០១១ និងបានបន្ថយ​​រយៈ​​ពេល​ជួល​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​ពី៧០ទៅ៥០ឆ្នាំ។ ​វេទិកា​ទិន្នន័យ​ប្រភព​បើកចំហ​របស់​អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ និយាយ​សំដៅ​​​​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​​​របស់ក្រុម​ហ៊ុន ​៧មករា ផារី​ ថា​​ពីមុន​ជា​​កម្ម​សិទ្ធិរបស់​​ក្រុម​ហ៊ុន ​ហេង អភិវឌ្ឍ។

ក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី ដែលមានចុះ​ឈ្មោះ ​អ្នក​​ស្រី​ គឹម សុ​ផា​រី ជា​​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ភិបាល​ ក្នុង​កំណត់​ហេតុ​​​សា​ធារណៈ​មួយដែលចេញដោយក្រសួងពានិជ្ជកម្ម។ អ្នក​​ស្រី សុ​ផា​រី ជា​​កូ​ន​​​ស្រី​របស់​លោក គន់ គីម នាយ​​ឧត្តម​សេនីយ៍​​​ចូល​​និវត្តន៍ និង​ជា​អតីត​​នាយ​សេនា​ធិ​ការ​​កង​យោធ​ពល​ខេមរភូមិន្ទ​។ យោង​តាម​​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រសួង​រតនាគារ​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក គីម បាន​រង​ការ​​ចោទ​​​ប្រកាន់​ពី​បទ​រំលោភ​​សិទ្ធិមនុស្សជាច្រើន ហើយ​ត្រូវ​ទទួល​​​​​រង​​ទណ្ឌកម្ម​ដែល​​ដាក់​​​ដោយ​រដ្ឋាភិ​បាល​​សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៩ ដោយ​​សារ​​លោក​​​ត្រូវ​​បាន​​ចោទ​​​ប្រកាន់​​ថា​​​បាន​ប្រើប្រាស់​ទាហាន​ក្រោមការ​បញ្ជារបស់លោក ដើម្បី «បំ​ភិតបំ​ភ័យ កម្ទេច និង​ឈូស​ឆាយ​ដី​» សម្រាប់​ក្រុមហ៊ុនគ្រប់​គ្រង​ដោយ​រដ្ឋ​ចិន ដែល​កំពុងប្រតិបត្តិការ​នៅ​កម្ពុជា​​។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួង​រតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិក​បាននិយាយ​ថា៖ «ឥស្សរជន​កម្ពុជាដូចជា​លោក គីម ប្រើប្រាស់បណ្តាញគ្រួសាររបស់​ពួកគេ ដើម្បី​បង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធ​​ស្រមោលដើម្បីការ​​ពារទ្រព្យសម្បត្តិដែល​រក​បាន​​ដោយ​ទុច្ច​រិត»។ សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​​អះអាង​ថាលោក គីម «ឃុប​ឃិត»​ នៅក្នុងអំពើ​ពុក​រលួយ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល។

អ្នក​​ស្រី សុ​ផារី ប្រពន្ធ និងកូនប្រុសរបស់​លោក គីម ក៏ត្រូវបានដាក់ឲ្យ​​នៅ​ក្រោមទណ្ឌ​កម្ម «ដោយ​​សារ​​​ដើរ​តួ​ ឬទំនង​ជា​ដើរ​តួ ឬក្នុងនាម​​លោក គីម ដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល» ក៏ដូចជាក្នុង​នាម​ក្រុមហ៊ុន ៧មករា សុផារី និងក្រុមហ៊ុន​បួន​ផ្សេងទៀត «ដែល​ជាកម្មសិទ្ធិ ឬគ្រប់​គ្រង» ដោយក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ​គីម។

ក្រុម​ហ៊ុន ហេង អភិវឌ្ឍន៍ និង ក្រុម​ហ៊ុ​ន ៧មករា ផារី ជាប់​​ទាក់ទងគ្នាតាមរយៈ​ទំនាក់​ទំនង​គ្រួសារ​ដែរ​។ កូនប្រុស​របស់​​អ្នក​ស្រី សៀង ចាន់​ហេង​ ដែល​ជា​ប្រធាន​ក្រុមហ៊ុន ហេង អភិវឌ្ឍន៍ ដែល​មាន​ងារ​ជាឧកញ៉ា បាន​រៀបការជា​​មួយ​កូន​ស្រីរបស់លោក គីម ក្នុងឆ្នាំ ២០​១០ ពោល​គឺមួយ​ឆ្នាំមុន​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្ទេរ​​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋ​កិច្ច​របស់ ហេង អភិវឌ្ឍន៍ ទៅឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ ៧មករា ផារី។

ក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី មិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណើ​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​តាម​អ៊ីមែល​របស់​ខេមបូចា​ ឡើយ ហើយ​ក៏​រក​​មិន​ឃើញ​មាន​​លេខ​​ទូរស័ព្ទ​ក្នុង​​កំណត់ត្រា​សាធារណៈ​​ដែរ។ ស្ត្រី​ម្នាក់​​ដែល​​ឆ្លើយ​​​លេខ​ទូរ​ស័ព្ទ​របស់​​ក្រុម​ហ៊ុន ហេង អភិវឌ្ឍន៍ ដែល​ចុះ​បញ្ជី​ក្នុង​​បញ្ជី​ពាណិជ្ជកម្ម​បាន​​អះអាង​​ថា អ្នក​ស្រី​​មិន​​មាន​​ទំនាក់​ទំនង​​ជាមួយ​​ក្រុមហ៊ុន​​នោះ​​ទេ​។

លោក គីម​ ដែល​ចាប់​តាំងពីឆ្នាំ​២០១៩ បាន​បម្រើ​ការ​ជា​អនុ​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការជាតិ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះមហន្តរាយ​ មិន​បាន​​​លើក​ទូរ​ស័ព្ទ​ឆ្លើយ​តប​ទេ​។ អ្នក​ស្រី​ សុ​ផារី ក៏​​​មិន​អាច​​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​​អត្ថាធិប្បាយ​បាន​​ដែរ​។

កសិករ​ជនជា​តិចារ៉ាយ លោក ចំ អេន ឈរ​លើ​ផ្ទៃដីកន្លះហិកតា ដែល​គាត់បាន​ដាំស្វាយចន្ទី រហូតដល់​ខែមីនា នៅពេលដែល​គាត់​និយាយ​ថា កម្មករក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី បាន​ឈូស​ឆាយដី​គាត់ ដែលធ្វើ​ឱ្យគាត់​ចំណាយពេលច្រើន​ថ្ងៃ ដើម្បីយាម​ការពារ​ដី​ចម្ការ​ដែលនៅសេស​សល់របស់គាត់​។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

ការ​រឹបអូសយកដី​ធ្លី ដោយ​គ្មាន​ការ​យល់​ព្រម

នៅពេលដែលអ្នកយកព័ត៌មាន ខេមបូចា បាន​ចុះទៅ​ដល់​តំបន់នេះកាល​ពីពាក់កណ្តាល​ខែឧសភា ដើមកៅស៊ូរបស់ក្រុមហ៊ុនបាន​ដុះ​ច្រូង​ច្រាង​នៅលើជម្រាល​ភ្នំដែលមើលទៅ​ឃើញ​​ចម្ការ​ស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមីរបស់កសិករជន​ជាតិ​ចា​រ៉ាយ​។

នៅក្នុងដីចម្ការ​កៅស៊ូ​តាម​ជម្រាល​ភ្នំ​ចុះ​ក្រោម​ ត្រាក់​ទ័រ​ច្រើន​គ្រឿង​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​​ជាច្រើន​បាន​បើក​ជាន់​លើ​ដីចម្ការ​ស្វាយចន្ទីដែល​នៅជាប់ៗ​គ្នារបស់​អ្នកភូមិ​យ៉ាងហោចណាស់បួន​នាក់​ ចាប់​តាំងពីខែមីនាមក ដោយបន្សល់ទុកតែដាន​កង់​ត្រាក់​ទ័រ​នៅ​លើ​កូន​​​ឈើ​បាក់ៗ​។ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​​ឧសភា ខេមបូចា​ បាន​ឃើញ​​ត្រាក់ទ័រ​ជា​ច្រើន​គ្រឿង​​បន្ត​​ឈូស​​​ឆាយ​​​ដី។

អ្នក​​ភូមិ​តាំងជិម្នាក់​​​​ឈរ​លើម៉ូតូក្នុង​​ដី​ចម្ការ​​ដែល​ត្រូវ​​បាន​គេ​ឈូស​ឆាយ​​​ក្បែរ​​នឹង​​ដើម​ស្វាយចន្ទី​ដែល​​មិន​ទាន់​ប៉ះ​ពាល់។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

លោក លុល សេវ អាយុ២៦ឆ្នាំ ជា​បុរស​មាន​ប្រពន្ធ​កូន​ដែលធ្វើ​ចម្ការ​ស្វាយ​ចន្ទី២ហិកតាបាន​និយាយថា៖ «វាកើតឡើងភ្លាមៗ តែ​មួយ​ប៉ព្រេច​ភ្នែក​ប៉ុណ្ណោះ​។ ខ្ញុំ​​មិន​​បាន​ដឹ​ង​ថា​​​ [ត្រាក់ទ័រ​ច្រើន​​គ្រឿង​] ចូល​មក​​ទេ ពេល​ខ្ញុំ​មក​ដល់​ចម្ការ​​ខ្ញុំ​ភ្លាម វា​ទៅ​អស់​​បាត់​​​ហើយ។ ខ្ញុំ​​ឈឺ​​ចាប់​​ណាស់។ គេ​ឈូស​​ឆាយ​​ដី​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់ តើ​​ឲ្យ​ចិញ្ចឹមគ្រួសារ​ខ្ញុំ​យ៉ាង​ម៉េច​ទៅ​

វីដេអូដែល​​សមាជិក​សហគមន៍​​ផ្តល់​ឲ្យ ខេមបូចា និង​ដែល​គេ​និយាយ​ថា​បាន​​ថត​​កាល​ពី​ខែ​មីនា បាន​បង្ហាញ​​​ឲ្យ​ឃើញ​ត្រាក់ទ័រ​ភ្ជួរ​រំលំ​​ដើមស្វាយចន្ទី និង​ដើមចេក ហើយ​ក៏​​មាន​​គ្រឿងចក្រ​​កាយ​​ដី​នៅក្បែរនោះដែរ​​។

ត្រាក់ទ័រ​មួយ​គ្រឿង​ដែល​​គេ​​ចោទ​​ថា​ធ្វើ​​ការ​ឱ្យ​​ក្រុមហ៊ុន​ ៧មករា ផារី ភ្ជួរ​រំលំ​ដើម​​ស្វាយចន្ទី​ដែល​កសិករ​​ជនជាតិ​ចារ៉ាយ​​ដាំ​នៅ​​ភូមិ​តាំង​ជា​កាល​​ពី​ខែ​មីនា ខណៈដែល​​អ្នក​​ភូមិ​ថត​​វីដេអូ ទោះ​​បីជា​​មាន​ការ​គំរាម​​កំហែង​ពី​កម្មករ​​ក្រុមហ៊ុន​ក៏​ដោយ។ (រូប​ភាពផ្តល់​ឱ្យ​)

នៅក្នុងវីដេអូ​មួយ អ្នក​ភូមិជាច្រើន​នាក់បាន​តតាំង​នឹងកម្មករ​ក្រុមហ៊ុនម្នាក់​ ហើយសួរថា​ហេតុអ្វី​បាន​ជាក្រុមហ៊ុន​ឈូសឆាយដីដោយមិនប្រាប់ពួកគេ​ជា​មុន​ ខណៈដែល​ត្រាក់ទ័រ​ជាច្រើន​គ្រឿង​បាន​បើក​ឆ្លងកាត់តាម​​ដី​ដែល​មាន​ជម្លោះ​។ កម្មករ​នោះ​​ឆ្លើយ​ថា​៖ «មិន​​ថា​អ្នកឯង​​ដាំ​​បាន​​ប៉ុន្មាន​​ឆ្នាំ​ទេ យើង​នៅ​តែ​ឈូស​ចោល​»

អ្នក​ភូមិភាគ​ច្រើន​ភ័យខ្លាច​ខ្លាំងពេក ដោយ​មិន​ហ៊ាន​​ទៅ​មើល​ចម្ការ​របស់ពួកគេ​ទេ ដោយ​សារ​ពួកគេត្រូ​វបាន​ព្រមាន​កុំ​ឲ្យ​ទៅ​ក្បែរ​ ប៉ុន្តែ​ពួក​គេបាន​ជូន​អ្នក​យក​ព័ត៌មានខេមបូចា​ ទៅមើល​តំបន់​​ដែលរង​ផលប៉ះ​ពាល់ និងបាន​​ប្រឈម​នឹង​កម្មករ​ក្រុមហ៊ុន ដែល​បណ្តាល​ឲ្យ​​មាន​​ការ​ឈ្លោះ​ប្រកែក​គ្នា​រវាង​អ្នកភូមិ​ជាង​ដប់​នាក់ និងកម្មករក្រុម​ហ៊ុន​ប្រាំនាក់​។

អ្នក​ភូមិ​ម្នាក់​បាន​ស្រែក​ដាក់​កម្មករ​ថា៖ «តើ​អ្នកឯង​មានបេះដូងជា​​ខ្មែរទេ? ដី​​​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់​ត្រូវ​​​ក្រុមហ៊ុន​​យក​អស់​ហើយ​»

ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​រវាង​សហគមន៍ និង​ក្រុម​ហ៊ុន៖ ត្រាក់ទ័រ​មួយ​គ្រឿង​​​ដែល​ឈូស​ឆាយ​ដី​​ឲ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន ​៧មករា ផារី បើក​​កាត់​ហ្វូង​​អ្នក​ភូមិ​​តាំង​​ជា នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​ឧសភា។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

ក្រុម​អ្នក​ភូមិដែល​បាត់បង់ដីធ្លី​​​ដោយ​សារ​ក្រុមហ៊ុន​បាន​ប្រមូលផ្តុំគ្នា​ លើក​ដៃជា​សញ្ញា​​ចំអក​ដាក់​​កម្មករបី​បួន​នាក់​នៅលើ​​ភ្នំ​នៅ​ចន្លោះ​ជម្រាល​នៃចម្ការ​ដែល​ឈូសឆាយ​រួច​។

លោក ឡាង ស្រេង ដែល​​ប្រាប់​ថា​ជា​​មេការ​ខ្មែរ​បម្រើ​ការ​នៅ​​ក្រុមហ៊ុន ​៧មករា ផារី​ បាន​​និយាយ​​ថា៖ «យើង​មិន​អាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​​នេះ​បាន​ទេ ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​​​នៅតែធ្វើ​​បែប​នេះ។ ពួកគេគួរតែ​សុំឱ្យអាជ្ញាធរ​ចុះបញ្ជីគ្រួសារ​ដែលរង​ផលប៉ះពាល់​ទាំង​អស់ ហើយ​ខ្ញុំនឹង​ស្នើ​ទៅ​ក្រុមហ៊ុនឱ្យដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ»

មេ​ការ​រូប​នេះ​បាន​​បដិសេធ​​ថា កម្មករ​ក្រុម​ហ៊ុន​​មិន​​បាន​​គំរាម​កំហែង​សហគមន៍​ទេ ហើយ​​បា​ន​និយាយ​​ថា ក្រុមហ៊ុន​មាន​សិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដី​ធ្លី​។ នៅពេលសួរដោយខេមបូចា​ អំពី​ការសន្យារបស់ក្រុមហ៊ុន​កាលពី​ជាង១០​ឆ្នាំ​មុន ដើម្បីជួយអ្នក​ភូមិ​សាងសង់​ផ្លូវ និង​ហេដ្ឋា​រចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រ​ផ្សេង​ទៀតនោះ​ លោក ស្រេង បាននិយាយ​ថា ក្រុមហ៊ុនទើបតែចាប់ផ្តើម​វិនិយោគនៅតំបន់នេះ​ប៉ុណ្ណោះ​។

លោក​និយាយ​ថា៖ «ឥឡូវ​​នេះ​​ក្រុមហ៊ុន​ទើប​​តែ​​ចាប់​ផ្ដើម​​ឈូស​ឆាយ​​ដី​ និង​ដាំ​ តើ​​យើង​អាច​​មាន​​លុយ​​សាងស​ង់​ [ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ] យ៉ាង​​ដូច​​ម្ដេច​កើត​ទៅ​?»

ខណៈដែល​ អ្នក​​ស្រី ហ៊ា ដែល​ដី​ចម្ការ​គាត់​ត្រូវ​បាន​​ក្រុមហ៊ុន​​ឈូស​ឆាយ​​​នៅ​ថ្ងៃ​​នោះ បាន​ស្រែក​​ដាក់​​កម្មករ​​ក្រុមហ៊ុន មេ​ការ​បាន​ញញឹមចំអក​ដាក់ ហើយ​ក៏​​បើក​​ម៉ូតូ​គេច​ចេញ​​ពី​ហ្វូង​​អ្នក​ភូមិ​​ដែលកំពុងតែមានការ​​ខឹង​សម្បារ។ មេការ​រូប​នេះ​ក៏​បាន​និយាយបោះ​សំដី​​ទៅ​អ្នក​ស្រី​ ហ៊ា ថា៖ «ម៉េច​ក៏មីង​ឆ្គួតម្ល៉េះ? មីង​ឯងធ្វើការ​ជា​កម្មករ​ដូចខ្ញុំ​បាន​ដឹង»

នៅ​លើ​ដី​នៅក្បែរ​​នោះ អ្នក​​ភូមិបាន​​ទាញយក​​​​ដើម​​ស្វាយច​ន្ទីងាប់​​ធំៗ ដែល​ពួក​គេ​​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេលវេលា និងដើមទុន​យ៉ាង​ច្រើន ទម្រាំ​​​បាន​​ដើម​​វា​​​ធំ និង​​​​ចេញ​ជា​ផ្លែ​ផ្កា​លក់​បាន​ចំណេញ​នោះ​។

កសិករ​ជន​ជាតិចា​រ៉ាយ លោក សល់ តុក លើក​កាន់​ដើមស្វា​យចន្ទីងាប់មួយ​ដើម ដែល​គាត់និយាយ​ថា ត្រាក់ទ័រ និងអេស្កាវ៉ា​ទ័រ​របស់ក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី បាន​ឈូស​បំផ្លាញចោល​កាល​ពីខែ​មីនា​។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

អ្នក​ភូមិតាំង​ជា លោក ចំ យ៉ន អាយុ៤០ឆ្នាំ បាន​និយាយថា គាត់មាន​ដី​ចម្ការ​ស្វាយ​ចន្ទីរ​ប្រហែល​៤ហិកតា ដែលគាត់ដាំនៅ​ឆ្នាំ ២០២០ ហើយ​ដើម​ស្វាយ​ចន្ទី​ទាំង​អស់​ត្រូវ​បាន​ក្រុមហ៊ុនឈូស​ចោលអស់​កាល​ពីខែ​តុលា។​

យ៉ន នៅ​តែ​ជំពាក់​បំណុល​គេ​ ដោយ​សារ​គាត់​ខ្ចី​​ប្រាក់​ដាំ​ចន្ទី​ និង​​រៀប​ចំ​ដី​ បន្ទាប់​​ពី​យក​ប្រាក់​កម្ចីពីមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ អិលអូអិលស៊ី ដោយ​គាត់​ត្រូវ​សង​បំណុលប្រចាំ​ឆ្នាំចំនួន ១ ៥០០​ដុល្លារ គឺ​ប្រហែល​នឹង​​ប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំជាមធ្យមសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាភាគច្រើន​ដែល​រក​បាន​​ក្នុង​​រយៈ​ពេល​៣ឆ្នាំ​​ក្រោយ​​។

លោក​យ៉ន​ បាន​និយាយ​ថា​៖ «​​ខ្ញុំ​ពិបាក​ណាស់​ ​ព្រោះ​អត្រា​ការប្រាក់​ខ្ពស់​​ពេក​។ ខ្ញុំ​នឹងត្រូវ​ធ្វើ​ការ​ឱ្យ​គេ​ហើយបានៗ​»

លោក ហៀម សំអន មេឃុំញ៉ាង បាន​បដិសេធ​ថា មិន​មាន​ការបំភិត​បំភ័យ​ពីក្រុមហ៊ុន​ទេ ប៉ុន្តែ​បានទទួល​ស្គាល់​ថា ក្រុម​ហ៊ុនមិន​បាន​ដោះ​ស្រាយ​កង្វល់​របស់សហគមន៍​ទេ និង​បាន​ប្រព្រឹត្ត​កំហុស​ ទោះបី​ជាលោក​មិន​បានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីបញ្ហា​​នេះ​ក៏ដោយ។

លោក អន បាន​និយាយ​ថា​៖ «​ក្រុមហ៊ុន​មាន​​​សម្បទាន​ដី​​សេដ្ឋកិច្ច អ៊ីចឹង​​មិន​ថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចង់​ ឬ​មិន​ចង់​ គេ​[ក្រុមហ៊ុន ​៧មករា ផារី] នៅ​​តែ​​អាច​​ឈូស​​ឆាយ​ដី​បាន»។ លោក​​បន្ត​​ថា​​៖ «​នៅ​​ពេល​​​អាជ្ញាធរ​ឃុំ​និយាយ​ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន ​គេ​មិន​ស្តាប់​ទេ អ៊ី​ចឹង​​យើង​​ក៏បញ្ជូន​​រឿង​នេះ​​ទៅ​អាជ្ញាធរ​​ថ្នាក់​លើ [ថ្នាក់​ស្រុក]»

អភិបាល​ស្រុកអណ្តូងមាស លោក មាស សារ៉េត អះ​អាងថា លោក​មិនបាន​ដឹងពីបញ្ហា​នេះទេ ហើយក៏​មិន​ទាន់បាន​ទទួលលិខិតណាមួយ​ពីឃុំនៅឡើយ​ដែរ បើទោះ​ជា​មន្ត្រីភូមិ និង​ឃុំថា គេ​បាន​បញ្ជូន​លិខិតមួយច្បាប់​ទៅ​លោក​កាលពីខែធ្នូក៏ដោយ។

ច្បាប់ភូមិបាលរបស់កម្ពុជាចែង​ថា សម្បទាន​ដែលខកខានមិន​ធ្វើអាជីវកម្មរយៈពេលលើស​ពី១២ខែ ត្រូវបានចាត់ទុក​ថា​មោឃៈ ហើយ​រដ្ឋ​អាច​ដក​ហូត​យក​មក​វិញ​ ប៉ុន្តែលោក អំ សំអាត នាយក​ទទួលបន្ទុក​កិច្ច​ការ​ទូទៅ​នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស លី​កាដូ​(Licadho) ​បាននិយាយ​​ថា ករណី​បែប​នេះ​កម្រ​នឹងត្រូវ​បានអនុវត្តយ៉ាង​ពេញលេញ​ណាស់​។

កញ្ញា​ អ៊ឹម រចនា អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា​​ប្រមាញ់ និង​​នេសាទ ដែល​គ្រប់​គ្រង​​​សម្បទាន​ដី​​សេដ្ឋកិច្ច មិន​​បាន​​ឆ្លើយ​តប​​នឹង​សំណើ​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​​ទេ​។

លោក រចំ ផ្លីន ជាកសិករជន​ជាតិ​ចា​រ៉ាយ មកពីភូមិ​តាំង​ជា ឈរនៅ​ក្នុងចម្ការ​របស់គាត់ ហើយ​និយាយ​ថា ក្រុម​ហ៊ុនបាន​ព្រមាន​គាត់ឱ្យបោះបង់ចោល​ចម្ការ​ ដោយ​ធ្វើ​ឱ្យគាត់​ឈប់​ជម្រះ​ស្មៅនៅជុំវិញ​ដើមស្វាយចន្ទីរបស់​គាត់​។ (CamboJA/Jack Brook)

ការលក់ដី​ដោយ​ការ​គាប​សង្កត់​

លោក​ សេវ ស្វេត អាយុ២១ឆ្នាំ ជា​ជន​ជាតិចារ៉ាយ ដែលទើបរៀបការថ្មីថ្មោង រស់នៅ​ភូមិតាំងជិ បាន​ដាំពោត និងល្ពៅនៅលើ​ដីប្រហែល០,៨០ហិក​តា​អស់​រយៈ​ពេល​៤ឆ្នាំ​កន្លងមក​ហើយ​។

កាល​ពីខែកញ្ញាឆ្នាំ​មុន នៅសាលាឃុំញ៉ាង ដោយ​មេឃុំ​ផ្តល់ហ​ត្ថលេខា​ជាសាក្សី នោះលោក ស្វេត បាន​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យាដែលគាត់មិន​ចេះ​អាន​បាន ម្យ៉ាងវិញទៀត​ខេមបូចា បាន​ពិនិត្រមើល ហើយ​​នៅក្នុងលិខិតនោះបញ្ជាក់​ថា៖ «ចាប់​ពី​ពេល​នេះ​តទៅ​​ សេវ ស្វេត គ្មាន​​សិទ្ធិ​រំលោភបំពាន​លើ​ដី​ក្រុ​មហ៊ុនទេ»។ ក្រុម​ហ៊ុន​បាន​និយាយថា ខ្លួន​នឹងកាន់កាប់ដីរបស់គាត់​ចាប់ពីខែកុម្ភៈ ប៉ុន្តែចម្ការ​នេះត្រូវបានភ្ជួរ​រាស់​ដោយត្រាក់ទ័ររបស់ក្រុម​ហ៊ុន​​តាំង​ពី​ខែធ្នូ​​មក​​ម្ល៉េះ​។

លោក ស្វេត​បាន​​និយា​យ​ថា ​ក្រុម​​ហ៊ុន​បាន​​ប្រាប់​​គាត់​​ថា៖ «ទោះ​ខ្ញុំ​យល់​ព្រម​ឬ​មិនយល់​ព្រម​ ​ក៏​ក្រុមហ៊ុន​នៅ​តែ​ឈូស​ឆាយ​ដី​ខ្ញុំ​ដែរ​»

យោង​តាម​មេឃុំ​ញ៉ាង​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក​​ស្វាតេ​បាន​ទទួល​​ប្រាក់​សំណង ៨០​​ម៉ឺន​​រៀល ឬ​​ប្រហែល​១៩៤​ដុល្លារ​​អាមេរិក ​ស្រប​តាម​​​តម្លៃ​​មួយ​​លាន​រៀល ឬ២៤៣,៥​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​​ហិក​តា ដែល​ក្រុមហ៊ុន​បាន​ចុះ​​​កិច្ចសន្យា​ជាង១០០​​​ជាមួយ​​កសិករ។ អ្នក​ភូមិ​តាំង​ជា​និយាយ​ថា តម្លៃ​​ទីផ្សារ​​នៃ​ចម្ការដី​​ក្រហម​​មាន​ជី​ជាតិ​នៅ​​តំបន់​នោះ​​អាច​លក់​បាន​​រហូត​ដល់​១.៥០០​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ហិកតា។

ដោយ​គ្មាន​ដី​​​ជា​កម្មសិទ្ធិ​ផ្ទាល់ខ្លួន លោក ស្វេត បាន​​និយាយ​​ថា លោក​​​ប្រឹង​​ប្រែងចិញ្ចឹម​កូន​តូច​ទាំង​ពីរ​របស់​លោក ដោយ​ស៊ី​ឈ្នួល​​ជម្រះ​​ស្មៅ និង​បេះ​ផ្លែ​ស្វាយ​ចន្ទី​របស់​អ្នក​​ដទៃ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​​បាន​ប្រហែល៧,៥ដុល្លារ។

លោក សេវ ស្វេត កាន់​​កិច្ច​សន្យា​ដែល​លោក​មិន​ចេះ​​អាន​​ ដោយ​​បញ្ជាក់​​ថា​លោក​​បាន​ប្រគល់​​ដី​ចម្ការ​ទំហំ០,៨ហិកតា​​ទៅ​ឲ្យក្រុម​ហ៊ុន​ ៧មករា ផារី ដែល​​ចុះ​​ហត្ថលេខា​ដោយ​​មេ​​ឃុំ​​ញ៉ាង​។ (CamboJA/Jack Brook)

គ្មានអ្នកភូមិណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកភូមិទាំងបួននាក់ដែលចម្ការ​ពួក​គេ​ត្រូវបានឈូសឆាយ​កាល​​ពីខែមីនា បាន​និយាយ​ថា ពួកគេបានចុះកិច្ច​សន្យាជា​មួយ​ក្រុមហ៊ុន​នោះ​ទេ។ ទាំង​​អ្នក​ស្រី​ ហ៊ា ទាំង​ប្តីរបស់គាត់​ ដែល​​ដីរបស់ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ឈូសឆាយកាល​ពីថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ក៏​និយាយ​ថា​មិន​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដែរ នៅពេល​ដែល​ខេមបូចា​ ចុះទៅ​យក​ព័ត៌មាន​នៅ​តំបន់នោះ។

លោក អន មេឃុំ អះអាង​​ថា ឃុំ​មិន​​បាន​​ទទួល​​អត្ថប្រយោជន៍​អ្វី​ពី​ក្រុមហ៊ុន​​ទេ ប៉ុន្តែ​បាន​​ដោះស្រាយ​សំណង​ជូន​អ្នក​​ភូមិ។

លោក អន​ បាន​លើកឡើង​​ថា​៖ «​យើង​​​គ្រាន់​តែ​ធ្វើ​​ជា​អ្នក​​សម្រុះសម្រួល ​ដើម្បី​បញ្ចប់​​ជម្លោះ​​រវាង​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ និង​ក្រុម​ហ៊ុន​​ប៉ុណ្ណោះ។ វាហួស​ពីព្រំដែន​របស់យើងក្នុង​ការធ្វើកិច្ច​សន្យា​រវាង​ក្រុមហ៊ុន និងប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ ដូច្នេះយើងបញ្ជូន​រឿង​នោះ​ទៅអាជ្ញា​ធរថ្នាក់​លើ»​។

អ្នក​ភូមិ​ភាគ​ច្រើន​ដែល​ទទួល​រង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ពី​ក្រុម​ហ៊ុន​បាន​​និយាយ​​ថា ពួក​គេ​​គិត​​ថា​មេ​ឃុំ និង​អាជ្ញាធរ​ផ្សេង​ទៀត​ព្រងើយ​កន្តើយ​​មិន​ជួយ​​ការពារ​​ដី​​ពួក​​គេ​មិន​ឲ្យ​បាត់​បង់ ឬ​​ទទួល​​បាន​សំណង​សមរម្យ​​នោះ​ទេ។

លោក វង្ស ជំនួយការមេភូមិ ដែល​មិន​បាន​​​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​​កា​រ​លក់​ដី​នេះ បាន​​និយាយ​​ថា យ៉ាង​​ហោច​ណាស់​​មាន​​អ្នក​ភូមិ​​ប្រាំមួយ​នាក់បានជំទាស់​នឹង​ការ​ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ច​សន្យា​ជាមួយ​ក្រុម​ហ៊ុននេះ។​ លោក​និយាយ​ថា ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ដែល​មិន​យល់​ព្រម​​​កំពុង​ទទួល​រង​​ការ​គាប​សង្កត់​​យ៉ាង​ខ្លាំង ​ដើម្បី​​ឲ្យ​ធ្វើ​​​តាម​​ការ​​ទាមទារ​​របស់​​ក្រុមហ៊ុន។

អ្នក​​ភូមិ​​ម្នាក់​ដែល​ស៊ូ​កាន់​​កាប់ដីរបស់គាត់​រហូតមកដល់ពេលនេះ គឺ​លោក ក្លាន ស៊ាន បាន​និយាយ​ថា គាត់​ធ្វើចម្ការ​ប្រហែល ៤ ហិក​តា តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧ ហើយ​ដើមស្វាយ​ចន្ទី​ជាង ១០០០ដើមរបស់គាត់​ក៏​នឹង​អាច​ប្រមូល​ផល​បាន​ដែរ​។ គាត់​មក​មើល​ចម្ការ​រៀង​​រាល់ពីរ​បីថ្ងៃម្តង ដើម្បី​​ឲ្យ​ដឹង​​ថា​​គាត់​នៅ​មាន​​ចម្ការ​គាត់​នៅ​ឡើយ។ គាត់​បាន​បដិសេធ​ម្តងហើយម្តងទៀត​ចំពោះ​ការ​ទាមទារ​​ពីតំណាង​ក្រុមហ៊ុ​នធម្មតា​​ដែល​មកមើល​ចម្ការ​របស់​គាត់ និង​បញ្ជាឱ្យ​គាត់​ចុះកិច្ចសន្យា​​ព្រម​លក់​​ដី​របស់​​គាត់​ក្នុងតម្លៃ៤លានរៀល ឬ៩៧៤ដុល្លារ។

គាត់និយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនចង់បានលុយទេ។ ខ្ញុំត្រូវការតែដីរបស់ខ្ញុំ​ប៉ុណ្ណោះ​»

កសិករជនជាតិចារ៉ាយ លោក ក្លាន ស៊ាន និយាយ​ថា គាត់​បានស៊ូទ្រាំនឹង​ការគំរាមកំហែង​ពីកម្មករដែលប្រដាប់ដោយ​អាវុធ ពេល​ដែល​​គាត់​​តតាំង​ ដើម្បី​សង្គ្រោះចម្ការ​ស្វាយចន្ទី របស់គាត់ពីការ​​​រឹប​អូស និងឈូសឆាយដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន ៧ មករា ផារី​។ (ខេមបូចា​/ Jack Brook)

អស់​រយៈពេល​បីខែកន្លង​មក​នេះ កម្មករក្រុមហ៊ុនពាក់​ម៉ាស់​ និង​​កាន់​កាំភ្លើង ធ្វើដំ​ណើរ​តាម​ម៉ូតូ និងរថយន្ត​ភីក​អាប់​ពណ៌​ស ពេល​ខ្លះបានហាម​ឃាត់​គាត់​​មិន​ឱ្យចូលទៅក្នុង​ចម្ការ​របស់គាត់​។

លោក ស៊ាន បាន​រៀប​រាប់​​ថា​លោក​ទទួល​ការ​ព្រមាន​ជា​​​ប្រ​​ចាំ ពេល​ដែល​​​កម្មករ​​​ម្នាក់​​បាន​​​តម្រង់​កាំ​ភ្លើង​​ទៅ​​លើ​ ហើយ​និយាយ​​ថា៖ «​ជីក​​ដំឡូង​មី​​ឲ្យ​អស់​ទៅ យើង​​នឹង​​ឈូស​ឆាយ​​ដី​​នេះ»​។

កម្មករ​​ក្រុម​ហ៊ុន​​បាន​មក​ទី​នេះ​តាំង​​​ពី​ឆ្នាំ​​មុន ដោយ​ប្រាប់​​គាត់​កាល​ពី​​ខែ​​ឧសភា​​​ ឆ្នាំ​មុន​ឲ្យ​​​លុប​​រូប​ថត​​ដែល​គាត់​បាន​ថត​​ចម្ការ​​របស់​គាត់ បើ​មិន​ដូច្នេះ​ទេ គាត់​ប្រឈម​​មុខ​នឹង​​ការ​​ចាប់​​ខ្លួន។ គាត់​បាន​បដិសេធ​​​​មិន​លុប​រូប​ភាព រហូត​​​ដល់​​ប៉ូលិស​ឃុំ​​ពីរ​នាក់​បាន​​ម​ក​​ដល់​ក្នុង​រយៈពេល​​មួយ​​ម៉ោង ​ហើយ​​បង្ខំ​ឱ្យ​គាត់​ធ្វើ​​តាម​។ ដោយ​ខ្លាច​​ការ​ចាប់​ខ្លួន​​ ឬ​ការ​​វាយ​ដំ លោក ស៊ាន ​បាន​ប្រគល់​​ទូរស័ព្ទ​​របស់​គាត់​​ឱ្យ​ប៉ូលិស​លុប​រូបថត​ចោល​​។

លោក ស៊ាន និយាយ​ថា កម្មករ​ក្រុមហ៊ុន​បាន​និយាយ​ចំអក​លេង​​សើច​មកកាន់គាត់ថា គាត់​​គួរ​​ទៅ​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ​ ហើយ​រាន​យក​ដី​ថ្មី​ខ្លះទៅ ដើម្បី​​​ឈូស​​ឆាយធ្វើចម្ការ​។

ដោយ​ជឿថាក្រុម​ហ៊ុននឹង​រឹបអូសយកដីរបស់គាត់​ជាយ​ថា​ហេតុនោះ​ លោក ស៊ាន បាន​និយាយ​​ថា គាត់​សុខចិត្តលះបង់ចម្ការ​របស់​គាត់​​ដោយ​ទារ​សំណង​​ ៥០ ០០០ រៀល ឬ​ប្រហែល១២.៥ដុល្លារ សម្រាប់ដើម​ស្វាយចន្ទី​មួយ​ដើម​ដែលគាត់​បាន​ដាំ គឺសរុបទាំង​អស់​ជាង១២ ៥០០ដុល្លារ ប៉ុន្តែ​ប្រាក់សំណង​របស់ក្រុមហ៊ុន គឺ​ឲ្យ​​តិច​ជាង​១០០០ដុល្លារ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ក្រុមហ៊ុន​មិនបាន​ទទួល​យកលក្ខខណ្ឌរបស់គាត់​ទេ។

កម្មករ​​បាន​​ប្រាប់​​លោក ស៊ាន ថា៖ «មិន​ថា​​អ្នក​​ឯង​ចង់​បាន​​១​លាន​រៀល​​ក្នុង​មួយ​​ហិកតា​​ឬ​អត់​ទេ ដី​នឹង​ត្រូវគេ​​ឈូស​ឆាយ​ហើយ​។ គ្មាន​ការ​លើក​លែង​ទេ»

ចម្ការស្វាយចន្ទីរបស់ ក្លាន ស៊ាន (ឆ្វេង) និង​ដីកាន់​កាប់ និង​ឈូស​ឆាយដោយក្រុ​ម​ហ៊ុន​ ៧មករា ផារី (ស្តាំ) កាល​ពីថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣​។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

គ្មានសំណងសម្រាប់​​អគ្គីភ័យ​ដែល​គេ​ចោទ​ថា​បង្ក​ដោយ​​​ក្រុមហ៊ុន

ក្រុម​ហ៊ុន​នេះ​​រង​ការ​​ចោទប្រកាន់​​ថា​​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​​ដល់​ជីវភាព​​រស់នៅ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​​ចា​រ៉ាយ១០​គ្រួសារ​នៅ​ភូមិ​ឡោម ដែល​​នៅ​​​ជិត​​គ្នា្ននឹងភូមិតាំងជិដែរ​។ នៅ​​សប្តាហ៍​ទី​ពីរ​នៃ​ខែ​មីនា មាន​ភ្លើង​ឆេះ​​ដែល​អ្នក​ភូមិ​​អះ​អាង​ថា​​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​​​បង្ក​ដោយ​​ក្រុមហ៊ុន​​បាន​​រាល​ដាល​​និង​ឆេះដល់​ចម្ការ​​សហ​គមន៍​។

ដី​​របស់​​អ្នក​ភូមិ​ចារ៉ាយ នៅ​​ភូមិ​​ឡោម លោក ក្លាន លីត ដែល​​​និយាយ​​​ថា គាត់​​​ជា​​អ្នក​ភូមិ​​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ភូមិ​១០នាក់​​ដែល​​បាន​​បាត់​បង់​​ដើម​ស្វាយចន្ទី​​ដោយសារ​ភ្លើង​ឆេះ​ដែល​បង្ក​​ដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី ហើយ​បាន​​រាល​ដាល​​​ឆេះ​សន្ធោសន្ធៅ​​កាល​​ពី​ខែ​​មីនា។ (រូប​ភាព​ផ្តល់​ដោយ ​ក្លាន់ លីត)

ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ឈ្មោះ ក្លាន លីត បាននិយាយថា គាត់​កំពុង​នៅ​ក្នុង​ចម្ការ​​របស់​​គាត់នៅ​​ក្បែ​រ​នោះ ស្រាប់​តែ​គាត់​ឃើញកម្មក​រ​ជាច្រើន​​នាក់បានកាប់រំលំ​ដើម​ឈើ និង​ដុតមែក​ឈើ​ ដើម្បី​រៀប​​ចំដាំ​​កៅ​ស៊ូ​។

លោក​​បាន​​បន្ត​​ថា​៖ «​នៅ​​ពេល​​ភ្លើង​​ចាប់​ផ្តើម​ឆាប​ឆេះ​ កន្លែង​​ផ្សេង​ទៀត​​ត្រូវ​ប៉ះពាល់​ដែរ ​ដោយ​សារ​​ខ្យល់​គួច​បង្ក​​ឱ្យ​មាន​អណ្តាត​​ភ្លើង​​រាល​ដាល​ដល់​​កន្លែង​​ថ្មី​»។​ លោក​​បាន​បន្ថែម​​ថា ​ដើមឈើ​​ធំ​​មួយ​ដើម​​នៅ​​លើ​​ដី​ក្រុមហ៊ុន​​បាន​ឆាប​ឆេះ ហើយក៏​​បាក់​​រលំទៅ​​លើ​ប្រឡាយ​​​ទឹក​ ដោយ​ធ្វើ​​ឲ្យ​​អណ្តាត​​ភ្លើង​​ឆ្លង​​ចូល​​ទៅ​ក្នុង​ចម្ការ​ស​ហគមន៍​។

លោក លីត ​បាន​និយាយ​ថា ប៉ុន្តែ​​ដោយ​ឆ្លើយតបទៅនឹងការ​តវ៉ារបស់សហគ​មន៍ ក្រុម​ហ៊ុន​បាន​​អះអាង​ថា ភ្លើង​​គឺ​ជាភ្លើង​ព្រៃ ហើយបាន​ច្រានចោលការទាមទារសំណងរបស់អ្នក​ភូមិ​​ចំពោះ​ការ​បំផ្លិចបំផ្លាញដោយភ្លើងក្រុមហ៊ុនទៅលើចម្ការ​របស់​ពួកគេ​។

ពីឆ្វេងទៅស្តាំ៖ អ្នក​ភូមិ​ឡោម លោក ក្លាន គ្រីស្ត លោក សល់ ខុង និងលោក ក្លាន​ ចេន បាន​រៀបរាប់ពី​ហេតុការ​ដែលធ្វើឲ្យ​​ដើមស្វាយចន្ទី​ត្រូវ​​ភ្លើងឆេះ​អស់​ ដែល​​តាមការ​ចោទ​​ថា​ បង្កឡើង​​ដោយ​កម្មករក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី។ (ខេមបូចា/ Jack Brook)

លោក​ ក្លាន់ គ្រីស្ត អាយុ១៧ឆ្នាំ ​ដែល​​មិន​មែន​ជា​សាច់​ញាតិ​ជិត​របស់​​លោក លីត​ បានលាន់​​មាត់​ថា ក្នុងរយៈពេលមួយម៉ោង​គាត់បាន​បាត់បង់​ដើមស្វាយចន្ទីកន្លះហិក​តាដែលគាត់បាន​ដាំកាលពី៤ឆ្នាំ​មុន និងបាន​ថែទាំ​រហូតដល់ឆ្នាំនេះ គឺ​ចំ​ពេល​ដែល​ដើមចន្ទី​បាន​ធំ​ចេញ​​ផ្លែ​ផ្លា និង​ល្មម​ប្រមូល​ផល​។

លោក គ្រីស្ទ​​ បាន​ឱ្យដឹងថា​៖ «​ដើម​​ស្វាយចន្ទី​របស់​ខ្ញុំ​បាន​ឆេះ​​អស់​​ហើយ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​​ត្រូវ​តែ​ដាំឡើង​​វិញ។ វា​ប៉ះពាល់​ដល់​ជីវភាព​​ខ្ញុំ​ច្រើន​ណាស់ ព្រោះ​​ខ្ញុំ​គិត​ថា ស្វាយច​ន្ទីអាច​លក់​បាន​​ប្រហែល​១​​លាន​រៀល (២៥០ដុល្លារ)។ ខ្ញុំ​​បាន​ចំណាយ​ពេល​​បួន​​ឆ្នាំ​ដើម្បី​រង់​ចាំ​ទទួល​​ផល ដូច្នេះ​នេះ​ជា​ការ​ខាត​បង់​ដ៏​ធំ​ណាស់​»

អ្វីៗដែលលោក គ្រឹស្ទ និងអ្នកជិតខាងរបស់គាត់អាចធ្វើបាននៅពេល​នេះ គឺត្រូវដាំចន្ទី​​ឡើង​វិញ ហើយត្រូវ​រង់ចាំជាច្រើនឆ្នាំទៀត ដើម្បី​លក់​បាន​ជា​ប្រាក់ ដោយ​សង្ឃឹមថា ចម្ការ​របស់​ពួក​គេនឹងនៅតែ​រួច​ផុត​ពី​ការ​ពង្រីក​ការ​ដាំ​កៅ​ស៊ូ​​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន ៧មករា ផារី​៕

សំណល់​ផេះ​នៃអគ្គីភ័យដែល​បាន​បំផ្លាញផ្នែកខ្លះនៃ​ចម្ការ​របស់លោក ក្លាន លីត​ កាលពីដើមខែមីនា ដែល​គេ​ចោទ​ថាបណ្តាល​មកពី​ភ្លើង​ដុត​ដោយកម្មករ​ក្រុម​ហ៊ុន​ ៧មករា ផារី។ (រូបភាព​ផ្តល់​ដោយ ក្លាន លីត)
ដើម​ឈើ​ដែល​គេ​​ថា​បាន​​រលំ​ពី​​ដី​ចម្ការ​ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​​ដួល​ចូល​​ទៅ​ក្នុង​​ចម្ការ​របស់​​អ្នក​ភូមិ​ ​ត្រូវ​ភ្លើងឆេះ​​​រាល​​ដាល​​​​​​។ (រូប​​ភាព​​ផ្តល់​ដោយ៖ ក្លាន លីត)

ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទអង់គ្លេស៖ Threats, Destruction and Forced Sales: Rubber Firm Razes Indigenous Jarai Farmlands

2,806 views

ព័ត៌មានទាក់ទង

ព័ត៌មានថ្មីៗ

អត្ថបទពេញនិយម