កូនសិស្សជាង១៥ម៉ឺននាក់មិនអាចចូលរៀនបានទេ ដោយសារសាលាជាច្រើននៅបន្តបិទទ្វារ ហើយប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនកំពុងរស់នៅក្នុងទីតាំងភៀសសឹក បើទោះបីជាមានបទឈប់បាញ់ ក្រោយកម្ពុជា-ថៃបានផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នានៅតាមព្រំដែនចំនួនប្រាំថ្ងៃ។
ក្រសួងអប់រំ និងអង្គការដៃគូអន្តរជាតិដូចជាអង្គការទស្សនៈពិភពលោក និងអង្គការយូនីសេហ្វកម្ពុជាបានពង្រីកជំនួយមនុស្សធម៌របស់ខ្លួន ដើម្បីគាំទ្រដល់កុមារ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេដែលបានភៀសខ្លួនដោយជម្លោះព្រំដែន ហើយកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាព សុវត្ថិភាព និងមិនទទួលបានរៀនសូត្រ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំលោក ហង់ជួន ណារ៉ុន បានបញ្ជាក់ថា កូនសិស្សចំនួន១៥ម៉ឺននាក់ និងគ្រូបង្រៀន៦៥០០នាក់បានរងផលប៉ះពាល់ពីជម្លោះព្រំដែននេះ ហើយក៏បានបណ្ដាលឲ្យសាលារៀនចំនួន៦០០ត្រូវបិទទ្វារនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងឧត្តរមានជ័យ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «កូនសិស្សប្រមាណជា១៥ម៉ឺននាក់លែងបានទៅរៀន អ៊ីចឹងវាបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារៀនសូត្រ»។ លោក ហង់ជួន ណារ៉ុន ថ្លែងបែបនេះក្នុងពិធីប្រគល់សម្ភារៈសិក្សាដល់សិស្សានុសិស្សភៀសសឹកនៅខេត្តព្រះវិហារដែលគាំទ្រដោយយូនីសេហ្វ។
លោកបន្តថា វិធានការបន្ទាន់ត្រូវបានដាក់ចេញ ទោះជាសាលានៅបន្តបិទទ្វារ ហើយស្ថានភាពនៅមិនទាន់មានសុវត្ថិភាពល្អសម្រាប់ការវិលត្រឡប់វិញ។
លោកបន្ថែមថា៖ «ក្រសួងចែកនូវសៀវភៅសិក្សាដើម្បីឲ្យសិស្សធ្វើស្វ័យសិក្សាដោយខ្លួនឯង ហើយកន្លែងណាដែលអាចរៀនដោយខ្លួនឯងបានគឺរៀបចំថ្នាក់ពិសេសមួយនៅតាមសាលារៀន»។ លោកបន្តថា នេះគឺជាវិធានការដើម្បីធានាថាអាចបើកបវេសនកាលនៅថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលអាចឲ្យកូនសិស្សវិលទៅសិក្សាវិញបាន។
បន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នាម្ដងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា និងការបន្តផ្ទុះអាវុធកាន់តែខ្លាំងនៅថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងទី២៨ ខែមិថុនា ដែលមានទាំងការប្រើប្រាស់ទាំងកាំភ្លើងធំ និងប្រតិបត្តិការតាមអាកាសផង បានធ្វើឲ្យជនស៊ីវិលត្រូវភៀសខ្លួនចេញពីលំនៅដ្ឋានប្រហែល១២ម៉ឺននាក់ក្នុងខេត្តចំនួនប្រាំ។
ក្រុមគ្រួសារជនស៊ីវិលទាំងនោះត្រូវបន្តរស់នៅតាមសាលារៀន វត្តអារាម និងខ្លះបានយកតង់កៅស៊ូ ឬសម្ភារៈសង្គ្រោះផ្សេងទៀតរៀបចំជាកន្លែងសម្រាប់ស្នាក់នៅ។
ប្រធានមន្ទីរអប់រំខេត្តព្រះវិហារ លោក ជ័យ លឹមហាន់ មានប្រសាសន៍ថា ស្ថានភាពនៅតែតានតឹង ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅមានការភ័យខ្លាច ហើយថាអ្នកខ្លះបានស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការបញ្ជូនកូនទៅសាលា។
លោកបន្តថា បញ្ហានេះអាចធ្វើឲ្យខាតបង់ច្រើនសម្រាប់វិស័យអប់រំ ខណៈកូនសិស្សជាច្រើនបាត់បង់ទឹកចិត្តក្នុងការសិក្សា។
លោកបន្ថែមថា៖ «យើងមិនរំពឹងថានឹងមានកូនសិស្សត្រឡប់មករៀនច្រើនដូចមុនទេ ព្រោះថាស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នបានធ្វើឲ្យកូនសិស្សបាត់បង់អារម្មណ៍រៀនសូត្រ»។
លោកឲ្យដឹងទៀតថា ចាប់តាំងពីមានការផ្ទុះអាវុធមក សាលាចំនួន៦១ ក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត តាំងពីកម្រិតមតេយ្យ បឋមសិក្សា អនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យ ត្រូវបិទទ្វារ ខណៈកូនសិស្សនិងក្រុមគ្រួសារអ្នកទាំងនោះបានភៀសខ្លួនទៅរកទីសុវត្ថិភាព។
លោកបន្តថា មានតែសិស្សថ្នាក់មតេយ្យ និងថ្នាក់បឋមដែលស្នាក់នៅតាមវត្ត និងអ្នកដែលរស់នៅតាមជំរំតង់ដែលត្រូវបានបង្ហាត់បង្រៀនឡើងវិញ ដោយមានការបែងចែកជាពីរវេន។ នៅវត្តទួលប្រាំពាន់ នៅស្រុកគូលេន មានអគារមួយមានថ្នាក់រៀនចំនួនប្រាំបន្ទប់ ហើយក្រុមការងារបានរៀបចំសិស្សទៅតាមថ្នាក់ដើម្បីសិក្សា និងឡើងទៅថ្នាក់បន្តបន្ទាប់។ ដោយឡែកចំពោះថ្នាក់វិទ្យាល័យបានប្រឡងសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បឋមភូមិរួចហើយ ចឹងនៅតែឆមាសទី២សម្រាប់ទី៧ និងទី៨ ចឹងយើងមិនសូវព្រួយបារម្ភទេ យើងចាំមើលស្ថានភាពបន្តបើសិនឆាប់ចប់បានបន្តការសិក្សាវិញ។
យ៉ាងណាលោកថា មិនមានសម្ភារៈសិក្សាសម្រាប់សិស្សថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យនោះទេ។
លោកបន្ថែមថា៖ «យើងមានសិស្សរហូតដល់ទៅ១ពាន់នាក់ ហើយមានគ្រូតែ១៨នាក់ ដែលវាពិតជាមានការលំបាក»។
ការរៀបចំជាបណ្ដោះអាសន្ននេះនឹងនៅរក្សានៅនឹងកន្លែងដដែលបើជម្លោះព្រំដែននៅតែបន្ត។ ពេលណាសាលាអាចបើកដំណើរការឡើងវិញបាន សិស្សនឹងត្រូវចូលរៀនថ្នាក់បំប៉នដើម្បីឲ្យបានរៀនទាន់កម្មវិធី។
លោកបន្ថែមទៀតថា៖ «ខ្ញុំបានណែនាំដល់នាយកសាលាឲ្យចាត់ចែងកាលវិភាគបង្រៀននៅតាមមណ្ឌលសុវត្ថិភាព ដូចនេះកូនសិស្សអាចបន្តរៀនសូត្របានក្នុងអំឡុងពេលនេះ»។
លោកបន្តថា៖ «អំឡុងពេលសាលាវ៉ាកង យើងមិនឲ្យសិស្សឈប់សម្រាកទេ យើងនឹងឲ្យកូនសិស្សមករៀនបំប៉ន។ ខ្ញុំបានចាត់ចែងឲ្យនាយកសាលានីមួយៗរៀបចំឲ្យសិស្សនៅតាមមណ្ឌលសុវត្ថិភាពបានបន្តសិក្សា»។
លោកគ្រូបង្រៀនម្នាក់នៅវិទ្យាល័យមួយ ក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានលើកឡើងថា បេក្ខជនប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិខេត្តឧត្តរមានជ័យ ត្រូវមកប្រឡងនៅស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ដូច្នេះសូមសប្បុរស ឧកញ៉ា ឯកឧត្តម លោកជំទាវ លោកស្រី មេត្តាជួយឧបត្ថម្ភបាយទឹក នំចំណី ការស្នាក់អាស្រ័យរយៈពេល២ថ្ងៃផង។ កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី២៨ -២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។
អ្នកស្រី ឌិត ណាត រស់នៅស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ អ្នកស្រីមានកូនចំនួនបីនាក់រៀននៅកម្រិតមតេយ្យសិក្សាម្នាក់ ថ្នាក់ទី២ម្នាក់ និងថ្នាក់ទី៥ម្នាក់។ កូនៗអ្នកស្រីបច្ចុប្បន្នកំពុងសិក្សារៀនសូត្រនៅក្រោមសំពត់តង់ក្នុងជំរំ ដែលមើលទៅមានស្ថានភាពលំបាក។
អ្នកស្រីឲ្យដឹងថា៖ «ខ្ញុំមិនរំពឹងទេថាពួកគេអាចរៀនបានច្រើន ព្រោះមានសិស្សច្រើនណាស់ ហើយមានគ្រូតែពីរបីនាក់។ ទីធ្លាក៏តូច ហើយវាមើលទៅមិនដូចជាថ្នាក់រៀននោះដែរ»។
អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «វាពិតជាពិបាករៀនណាស់។ កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំមិនចង់ទៅរៀនទេ។ ទោះខ្ញុំបង្ខំឲ្យទៅរៀនយ៉ាងណា ក៏មិនចង់ទៅរៀនដែរ។ ថាមានសិស្សច្រើនណាស់នៅកន្លែងរៀន ធ្វើឲ្យពិបាករៀន»។
អ្នកស្រីកត់សម្គាល់ថា ក្មេងៗខ្លះមិនចង់ទៅរៀនទេ ព្រោះពួកគេមើលឃើញពីស្ថានភាពលំបាកនៅជុំវិញខ្លួន ហើយលក្ខខណ្ឌរស់នៅ និងការរៀនសូត្រក៏មានការលំបាកដែរ។
អ្នកស្រីឲ្យដឹងទៀតថា៖ «ខ្ញុំចង់ឲ្យតែគេឈប់បាញ់គ្នាឆាប់ៗទេ យើងឆាប់បានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបាន ត្រឡប់ទៅធ្វើស្រែចម្ការ និងឆាប់បានកូនៗចូលរៀនជាថ្មីវិញ។ កូនៗខ្ញុំបីបួននាក់មិនបានសិក្សាគ្រប់គ្រាន់ទេ»។ អ្នកស្រីបន្តថា ការសិក្សានៅតាមជំរំបានចាប់ផ្ដើមកាលពីមួយសប្ដាហ៍មុន។
ជម្លោះព្រំដែនបានធ្វើឲ្យគ្រប់គ្នាមានការភ័យខ្លាច និងហត់នឿយ ជាពិសេសក្មេងៗដែលមិនអាចចូលរៀនបានក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាកមួយនេះ ខណៈគ្រូៗវិញក៏មានការលំបាកក្នុងការបង្រៀនដល់ក្មេងៗនៅទីនោះដែរ។
ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត អ្នកស្រី ម៉ាន ថង ដែលភៀសខ្លួនពីខេត្តឧត្តរមានជ័យមកស្នាក់នៅជាមួយសាច់ញ្ញាតិនៅខេត្តសៀមរាប តាំងពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា បានឲ្យដឹងថា ចៅប្រុសអាយុប្រាំពីរឆ្នាំរបស់ខ្លួនមិនបានចូលរៀននោះទេ។
អ្នកស្រីឲ្យដឹងថា៖ «បើសិនជាស្ថានភាពនៅតែបន្តបែបនេះ ក្មេងៗនឹងមិនអាចចូលរៀនបានស្រួលបួលទេ។ បើសិនជាសាលានៅបន្តបិទរយៈពេលវែង ពួកគេប្រឈមនឹងការបោះបង់ការសិក្សា។ ពួកគេនឹងមិនចង់ចូលរៀនវិញទេ»។ អ្នកស្រីឲ្យដឹងថា អ្នកស្រីសម្រេចចិត្តស្នាក់នៅជាមួយបងប្អូនព្រោះតែស្ថានភាពនៅក្នុងជំរំភៀសសឹកមានការលំបាក និងមានមនុស្សច្រើន។
អភិបាលរងខេត្តឧត្តរមានជ័យ លោក ម៉េត មាសភក្ដី មានប្រសាសន៍ថា មន្ទីរអប់រំបានចែកសៀវភៅសិក្សា និងសម្ភារៈសិក្សាផ្សេងទៀតដល់កូនសិស្សដើម្បីអាចសិក្សាដោយខ្លួនឯងបាននៅក្នុងជំរំ។
លោកបន្ថែមថាមន្ទីរអប់រំ ដោយមានដៃគូសហការជាមួយអង្គការធ្វើការលើវិស័យអប់រំផ្សេងទៀតបានរៀបចំឲ្យមានគ្រូបង្រៀននៅតាមជំរំជនភៀសសឹកទាំងនោះ។
លោក Janes Imanuel Ginting នាយកប្រចាំប្រទេសរបស់អង្គការទស្សនៈពិភពលោក បានចុះសួរសុខទុក្ខដល់ក្រុមគ្រួសារភៀសខ្លួននៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ អង្គការបានរៀបចំជំនួយសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនទាំងនោះកាលពីសប្ដាហ៍មុន ដោយបានចែកទឹកសម្រាប់ពិសារ និងសម្ភារៈអនាម័យដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងជំរំ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «អង្គការទស្សនៈពិភពលោកបានធ្វើការជាមួយមន្ត្រីមន្ទីរអប់រំខេត្តរៀបចំឲ្យមានទីធ្លាកុមារមេត្រី ដែលក្មេងៗអាចមកលេងបាន»។
លោកបន្តថា៖ «យើងបានជួយគាំទ្រដល់គម្រោងផ្សេងៗទៀត ដោយបានផ្ដល់សម្ភារៈមិនមែនជាអាហារ ដូចជាមុង និងភួយ ដូច្នេះគ្រូសារជាច្រើនអាចមានអារម្មណ៍កក់ក្ដៅបន្តិចនៅក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាកមួយនេះ»។
ទីតាំងជំរំនេះមានចម្ងាយ១០០គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែន និងជាជំរំធំជាងគេមួយនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានជនភៀសខ្លួនរហូតដល់ ១៥ ០០០នាក់ ហើយភាគច្រើនជាកុមារ។
តំណាងអង្គការយូនីសេហ្វ លោក Will Parks ដែលបានចុះសួរសុខទុក្ខជនភៀសសឹកបានលើកឡើងថា៖ «គ្រួសារជនភៀសខ្លួន ភាគច្រើនជាកុមារ រស់នៅក្រោមសំពត់តង់ ដែលធ្វើឲ្យពួកគេត្រូវការជាខ្លាំងនូវអាហារ ទឹកស្អាត ការថែទាំសុខភាព និងការទទួលបានការអប់រំ»។
អង្គការយូនីសេហ្វបានបង្ហោះលើហ្វេសប៊ុក កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ថា អង្គការយូនីសេហ្វកម្ពុជាតាមរយៈកិច្ចសហការជាមួយនឹងក្រសួងអប់រំបានបន្តដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈសរុបចំនួន ៦០៥ ឈុតដល់កុមារតូចៗ និងសិស្សានុសិស្សដែលបានរងផលប៉ះពាល់។
សម្ភារៈទាំងនោះគឺជា «គឺជាឈុតសម្រាប់កុមារតូច និង សម្ភារៈសិក្សាបណ្ដោះអាសន្ន» រួមមានដូចជា តង់សម្រាប់សិក្សា ក្តារខៀន សៀវភៅគំនូរ សម្ភារៈប៊ិក គូល័រ ក្រដាសពណ៌ បាល់ទាត់ បាល់ទះ និងសម្ភារៈជាច្រើនទៀត៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Over 150,000 Students Who Fled Conflict Have No Access to Lessons As Schools Remain Shut
