ស្របពេលដែលកម្ពុជាបានហាមឃាត់ការនាំចូលផ្លែឈើពីប្រទេសថៃដោយសារតែភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែន ឈ្មួញក្នុងស្រុកកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះខាតផ្លែឈើសម្រាប់លក់ តម្លៃឡើងថ្លៃ ខណៈនៅប្រទេសថៃវិញផ្លែឈើគរសល់។ ជាមួយគ្នានេះមន្ត្រីបានជំរុញឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ជ្រើសរើសផលិតផលផ្លែឈើរបស់ប្រទេសផ្សេង និងផលិតផលក្នុងស្រុក។
កម្ពុជាបានហាមឃាត់ការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើពីប្រទេសថៃនៅគ្រប់ច្រកព្រំដែនទាំងអស់នៅដើមសប្ដាហ៍នេះ ចំពេលដែលភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកើនឡើង ក្រោយពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នា និងបណ្ដាលឲ្យទាហានខ្មែរម្នាក់បាត់បង់ជីវិតកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។
ជាលទ្ធផល អ្នកលក់ផ្លែឈើមួយចំនួនកំពុងប្រឈមនឹងការខ្វះផ្លែឈើសម្រាប់លក់ដូរ។ យ៉ាងណាឈ្មួញទាំងនោះនៅតែគាំទ្រចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល ដោយថានេះគឺជារឿងចាំបាច់ក្នុងការការពារប្រទេសជាតិ។
អ្នកស្រី ឈុន កាម៉ុន អ្នកលក់ផ្លែឈើបោះដុំ នៅផ្សារនាគមាស រាជធានីភ្នំពេញ បានលើកឡើងថា អ្នកស្រីប្រឈមនឹងការខ្វះខាតផ្លែឈើសម្រាប់លក់ គិតចាប់ពីពេលដែលរដ្ឋាភិបាលបានហាមឃាត់ការនាំចូលពីប្រទេសថៃ។ ថ្ងៃខ្លះអ្នកស្រីមានផ្លែឈើក្នុងស្ដុក តែថ្ងៃខ្លះក៏មិនមាន។ អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ខ្ញុំមិនសូវមានផ្លែឈើច្រើនសម្រាប់លក់ទេតាំងពីមានការហាមឃាត់[ការនាំចូល]ពីថៃមក ប៉ុន្តែវាមិនអីទេ ខ្ញុំគាំទ្រចំពោះចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាល»។
អ្នកស្រីឲ្យដឹងថា ពីមុនអ្នកស្រីអាចរកបានប្រហែល ១ ៥០០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែពេលនេះនៅប្រហែល ១ ០០០ ដុល្លារ។ ដូចគ្នាដែរ តម្លៃក៏ឡើងថ្លៃដែរ ដូចជាផ្លែប៉ោមពីមុនមួយគីឡូតម្លៃ ៧ ០០០រៀល ឥឡូវលក់ចេញ១ម៉ឺនរៀល។ ពេលនេះអ្នកស្រីមានផ្លែឈើតែប៉ុន្មានមុខប៉ុណ្ណោះសម្រាប់លក់ មានដូចជាប៉ោម សារី និងទំពាំងបាយជូរ។
អ្នកស្រីបន្តថា បើសិនជាស្ថានភាពនៅតែបន្តបែបនេះ អ្នកស្រីនឹងរកជម្រើសផ្សេង ដូចជាយកផ្លែប៉ោមពីប្រទេសញ៉ូហ្សឺឡែន ឬហសរដ្ឋអាមេរិក ជំនួសវិញ។ យ៉ាងណា អ្នកស្រីថាជម្រើសនេះអាចនឹងមានតម្លៃថ្លៃជាងមុន និងពិបាកលក់ជាងផ្លែឈើមកពីថៃ។
អ្នកលក់ផ្លែឈើម្នាក់ទៀត ដែលនាំផ្លែឈើផ្ទាល់ពីប្រទេសថៃ និងនិយាយសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានលើកឡើងថាការហាមឃាត់ការនាំចូលនេះពិតជាប៉ះពាល់ការរកស៊ីធ្ងន់ធ្ងរ។ គិតចាប់តាំងពីពេលបិទការនាំចូលមក លោកមិនមានផ្លែឈើលក់ទេ ហើយសម្រាប់ផ្លែឈើដែលលោកបានបញ្ជាទិញ និងបង់ប្រាក់ឲ្យគេរួចហើយនោះ ក៏បានខូចអស់ដែរហើយ។
លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំមិនមានផ្លែឈើលក់ទៀតទេសម្រាប់បីបួនថ្ងៃនេះ។ មិនមានការនាំមកទៀតទេ ហើយខ្ញុំមិនដឹងថាត្រូវធ្វើម៉េចទេ។ ផ្លែឈើនៅលើឡាន[នៅព្រំដែន] បានរលួយអស់ហើយ»។
លោកបានបញ្ជាទិញផ្លែឈើដូចជាមង្ឃុត និងសាវម៉ាវ ក្នុងតម្លៃ ៤ ០០០ ដុល្លារ ទៅ ៥ ០០០ ដុល្លារក្នុងមួយចម្ការពីកសិករថៃ។
ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មថៃកំពុងបង្កើនល្បឿនចែកចាយផ្លែឈើក្នុងស្រុកដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីការបិទព្រំដែនបណ្ដោះអាសន្នជាមួយកម្ពុជា ដែលនាំឲ្យរំខានដល់ការនាំផ្លែឈើចេញរបស់ថៃ។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា លោក ប៉ែន សុវិជាតិ ប្រាប់ សារព័ត៌មានខេមបូចា ថា ខណៈដែលឈ្មួញមួយចំនួនកំពុងជួបការលំបាកដោយសារតែការហាមឃាត់ការនាំចូលផ្លែឈើពីថៃ តែបទពិសោធន៍អ្នកទាំងនោះមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិស័យនេះទាំងមូលនោះទេ។
លោកទទួលស្គាល់ថា ស្ថានភាពគឺ «មានការលំបាក» ពីព្រោះតែពឹងផ្អែកលើការនាំចូលពីថៃ និងជំរុញឲ្យឈ្មួញស្វែងរកប្រភពផ្គត់ផ្គង់ផ្សេងទៀត ដូចជាពីប្រទេសវៀតណាម ផលិតផលក្នុងស្រុក ឬផ្លែឈើពីប្រទេសអូស្រ្តាលី និងអាមេរិក។
លោកឲ្យដឹងទៀតថា៖ «យើងក៏មានយន្តការរួចហើយក្នុងការលើកទឹកចិត្តកសិករដាំឈើហូបផ្លែឲ្យមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយនឹងអ្នកលក់បោះដុំ»។ លោកបន្តថា៖ «ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចង់ឲ្យអ្នកបរិភោគ និងអ្នកលក់ជួយគាំទ្រ និងលើកកម្ពស់ផលិតផលក្នុងស្រុក»។
លោកបន្ថែមថា ភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនដែលនៅបន្តអូសបន្លាយនេះ «មិនប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ» ដល់ការនាំចេញកសិផលកម្ពុជានោះទេ ព្រោះថាកម្ពុជាមានទីផ្សារនាំចេញច្រើន មិនមែនតែទៅកាន់ទីផ្សារថៃនោះទេ។
លោកឲ្យដឹងទៀតថា៖ «កសិផលដូចជាគ្រាប់ស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមី មិនសម្រាប់នាំចេញតែទៅថៃទេ ប៉ុន្តែនាំចេញទៅចិន។ យើងបានធ្វើការយ៉ាងសកម្មលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីជាមួយចិន ដើម្បីគាំទ្រដល់ការនាំចេញទំនិញកម្ពុជា»។
កាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានឲ្យដឹងថា គណបក្សប្រឆាំងថៃបានលើកសំណើឲ្យកាត់ផ្ដាច់ការនាំចូលប្រេងពីថៃមកកម្ពុជា ក្នុងចេតនាដាក់សម្ពាធមកលើកម្ពុជាឲ្យយល់ព្រមចុះចាញ់។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា វិធានការបែបនេះនឹងធ្វើឲ្យថៃរងផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរវិញ។
លោកបានសរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុកថា៖ «យើងសូមបញ្ជាក់ទៅអ្នកវិញថា យើងមិនស្លាប់ដោយសារមិននាំប្រេងពីថៃមកនោះទេ ប៉ុន្តែអ្នកដែលស្លាប់គឺក្រុមហ៊ុន PTT របស់ថៃទៅវិញទេ។ តើអ្នកចង់ឲ្យក្រុមហ៊ុនថៃ PTT ស្លាប់មែនទេ? បើចង់ សូមឲ្យអ្នកធ្វើតាមបំណងចុះ»។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា កម្ពុជាអាចរកទីផ្សារផ្សេងសម្រាប់បំពេញតម្រូវការថាមពលរបស់ខ្លួន។
លោក ហ៊ុន សែន ក៏បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលពិចារណា និងម្ចាស់ការជាមុន ដោយបង្វែរការទិញទំនិញពីប្រទេសថៃ ដើម្បីកុំឲ្យថៃមានហេតុផលគំរាមកំហែងកម្ពុជាទៅថ្ងៃមុខទៀត។ លោកបន្តថា ប្រសិនបើច្រកទ្វារព្រំដែនមិនទាន់កែសម្រួលឲ្យដូចដើមវិញ កម្ពុជាគួរផ្អាកការនាំចូលគ្រឿងកំប៉ុងគ្រប់ប្រភេទពីប្រទេសថៃ រាប់តាំងពីគ្រឿងស្រវឹង ភេសជៈប៉ូវកម្លាំងគ្រប់ប្រភេទរហូតដល់ត្រីខកំប៉ុង ឬសាច់កំប៉ុងគ្រប់ប្រភេទ ជំនួសដោយប្រើផលិតផលក្នុងស្រុក ឬផលិតផលនាំចូលពីប្រទេសផ្សេងៗក្រៅពីប្រទេសថៃ។
លោក អ៊ូ វីរៈ ប្រធានវេទិកាអនាគត ប្រាប់ សារព័ត៌មានខេមបូចា ថា ថ្វីបើស្ថានភាពព្រំដែនមានភាពតានតឹង ភាគីថៃទំនងជាមិនប្រើជម្រើសហាមឃាត់ការនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈមកកម្ពុជានោះទេ ព្រោះថាកម្ពុងមិនពិបាកក្នុងការរកប្រេងមកជំនួសទេ គឺអាចនាំពីវៀតណាម។
លោកលើកឡើងថា៖ «សម្រាប់រយៈពេលខ្លីការរអាក់រអួល និងការខ្វះខាតតិចតួចអាចនឹងកើតមាន ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់ជារួមគឺតិចតួច។ តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនៅកម្ពុជាអាចនឹងឡើងថ្លៃបន្តិច ជាពិសេសនៅតំបន់ជិតព្រំដែនថៃ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនគិតថាថៃអាចនឹងធ្វើដូចនេះទេ»។
ដូចគ្នាដែរ លោកថាចំណូលពន្ធដែលបាត់បង់ដោយសារការហាមឃាត់ការនាំចូលបន្លែ ផ្លែឈើពីថៃទំនងជាមិនច្រើនទេ ការនាំចូលជាទូទៅធ្វើឡើង «តាមច្រកក្រៅផ្លូវការ» ដោយមិនមានយន្តការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវនោះទេ។
លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមិនគិតថាកម្ពុជាប្រមូលពន្ធបានច្រើនពីការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើពីថៃ ឬវៀតណាមទេ ព្រោះថាការជួញដូរនេះធ្វើឡើងបែបក្រៅផ្លូវការ និងមិនមានយន្តការប្រពន្ធច្បាស់លាស់នោះទេ»។
លោកកត់សម្គាល់ថា មានឈ្មួញខ្លះបានព្យាយាមគេចពីកន្លែងត្រួតពិនិត្យ ជាពិសេសពេលយន្តការអនុវត្តច្បាប់អាចមានភាពទន់ខ្សោយនៅប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ខាងមុខ។
លោកបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់លើការនាំចេញរបស់កម្ពុជាលើផលិតផលដើម និងផលិតផលមិនទាន់កែច្នៃ ដូចជាគ្រាប់ស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមី ដែលអាចមានភាពរអាក់រអួលពីស្ថានភាពតានតឹងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។
លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «ស្ថានភាពតានតឹងនាពេលនេះប៉ះពាល់ដល់អ្នកភូមិដែលរស់នៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន ដែលពឹងអាស្រ័យខ្លាំងលើការរកស៊ីជួញដូរ»។
បើតាមក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ថៃជាប្រទេសធំទីពីរសម្រាប់ទីផ្សារដំឡូងមីកម្ពុជា ដោយបានទិញក្នុងតម្លៃ១៩៨លានដុល្លារក្នុងរយៈពេល១១ខែ ដើមឆ្នាំ២០២៤។
ថៃក៏ជាប្រទេសនាំចូលផ្លែមៀនពីកម្ពុជារហូតដល់៩៩,៥៣% ឬស្មើនឹងតម្លៃ២៧,៩៥លានដុល្លារ និងទទួលទិញ៥៣,៨១% នៃស្វាយរបស់កម្ពុជា ដែលមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់១៣៧លានដុល្លារ។
លោកលើកឡើងថា កម្ពុជាគួរផ្ដោតលើការបន្ថូរភាពតានតឹងតាមរយៈផ្នែកការទូត និងបើកព្រំដែនសម្រាប់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មវិញឲ្យបានឆាប់។
លោកបន្ថែមថា៖ «យើងកំពុងស្ថិតនៅលើជំហររឹងមាំមួយ ហើយគួរបន្តធ្វើការតាមរយៈគណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ និងទុកឲ្យតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបន្តនីតិវិធីលើរឿងនេះ»៕
ប្រែសម្រួលពីអត្ថបទភាសាអង់គ្លេស៖ Sellers Support Thai Fruit Ban Despite Losses; Gov’t Promotes Alternatives
